Chapter 7

सूत उवाच इति वाक्यं समाकर्ण्य विबुधानां द्विजोत्तमः । करिष्ये कार्यमेतद्वः प्रत्युवाच ततो मुनिः ॥ १ ॥ अङ्‌गीकृते तदा कार्ये मुनिना कुम्भजन्मना । देवाः प्रमुदिताः सर्वे बभूबुर्द्विजसत्तमाः ॥ २ ॥ ते देवाः स्वानि धिष्ण्यानि भेजिरे मुनिवाक्यतः । पत्‍नीं मुनिवरः श्रीमानुवाच नृपकन्यकाम् ॥ ३ ॥ अये नृपसुते प्राप्तो विघ्नोऽनर्थस्य कारकः । भानुमार्गनिरोधेन कृतो विन्ध्यमहीभृता ॥ ४ ॥ आज्ञातं कारणं तच्च स्मृतं वाक्यं पुरातनम् । काशीमुद्दिश्य यद्‌गीतं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ ५ ॥ अविमुक्तं न मोक्तव्यं सर्वथैव मुमुक्षुभिः । किन्तु विघ्ना भविष्यन्ति काश्यां निवसतां सताम् ॥ ६ ॥ सोऽन्तरायो मया प्राप्तः काश्यां निवसता प्रिये । इत्येवमुक्त्वा भार्यां तां मुनिः परमतापनः ॥ ७ ॥ मणिकर्ण्यां समाप्लुत्य दृष्ट्वा विश्वेश्वरं विभुम् । दण्डपाणिं समभ्यर्च्य कालराजं समागतः ॥ ८ ॥ कालराज महाबाहो भक्तानां भयहारक । कथं दूरयसे पुर्याः काशीपुर्यास्त्वमीश्वरः ॥ ९ ॥ त्वं काशीवासविघ्नानां नाशको भक्तरक्षकः । मां किं दूरयसे स्वामिन् भक्तार्तिविनिवारक ॥ १० ॥ परापवादो नोक्तो मे न पैशुन्यं न चानृतम् । केन कर्मविपाकेन काश्या दूरं करोषि माम् ॥ ११ ॥ एवं प्रार्थ्य च तं कालनाथं कुम्भोद्‍भवो मुनिः । जगाम साक्षिविघ्नेशं सर्वविघ्ननिवारणम् ॥ १२ ॥ तं दृष्ट्वाभ्यर्च्य सम्प्रार्थ्य ततः पुर्या विनिर्गतः । लोपामुद्रापतिः श्रीमानगस्त्यो दक्षिणां दिशम् ॥ १३ ॥ काशीविरहसन्तप्तो महाभाग्यनिधिर्मुनिः । संस्मृत्यानुक्षणं काशीं जगाम सह भार्यया ॥ १४ ॥ तपोयानमिवारुह्य निमिषार्धेन वै मुनिः । अग्रे ददर्श तं विन्ध्यं रुद्धाम्बरमथोन्नतम् ॥ १५ ॥ चकम्पे चाचलस्तूर्णं दृष्ट्वैवाग्रे स्थितं मुनिम् । गिरिः खर्वतरो भूत्वा विवक्षुरवनीमिव ॥ १६ ॥ दण्डवत्पतितो भूमौ साष्टाङ्‌गं भक्तिभावितः । तं दृष्ट्वा नम्रशिखरं विन्ध्यं नाम महागिरिम् ॥ १७ ॥ प्रसन्नवदनोऽगस्त्यो मुनिर्विन्ध्यमथाब्रवीत् । वत्सैवं तिष्ठ तावत्त्वं यावदागम्यते मया ॥ १८ ॥ अशक्तोऽहं गण्डशैलारोहणे तव पुत्रक । एवमुक्त्वा मुनिर्याम्यदिशं प्रति गमोत्सुकः ॥ १९ ॥ आरुह्य तस्य शिखराण्यवारुहदनुक्रमात् । गतो याम्यदिशं चापि श्रीशैलं प्रेक्ष्य वर्त्मनि ॥ २० ॥ मलयाचलमासाद्य तत्राश्रमपरोऽभवत् । सापि देवी तत्र विन्ध्यमागता मनुपूजिता ॥ २१ ॥ लोकेषु प्रथिता विन्ध्यवासिनीति च शौनक । सूत उवाच एतच्चरित्रं परमं शत्रुनाशनमुत्तमम् ॥ २२ ॥ अगस्त्यविन्ध्यनगयोराख्यानं पापनाशनम् । राज्ञां विजयदं तच्च द्विजानां ज्ञानवर्धनम् ॥ २३ ॥ वैश्यानां धान्यधनदं शूद्राणां सुखदं तथा । धर्मार्थी धर्ममाप्नोति धनार्थी धनमाप्नुयात् ॥ २४ ॥ कामानवाप्नुयात्कामी भक्त्या चास्य सकृच्छ्रवात् । एवं स्वायम्भुवमनुर्देवीमाराध्य भक्तितः ॥ २५ ॥ लेभे राज्यं धरायाश्च निजमन्वन्तराश्रयम् । इत्येतद्वर्णितं सौम्य मया मन्वन्तराश्रितम् । आद्यं चरित्रं श्रीदेव्याः किं पुनः कथयामि ते ॥ २६ ॥ इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां दशमस्कन्धे विन्ध्यवृद्ध्यवरोधवर्णनं नाम सप्तमोऽध्यायः ॥ ७ ॥

sūta uvāca iti vākyaṃ samākarṇya vibudhānāṃ dvijottamaḥ | kariṣye kāryametadvaḥ pratyuvāca tato muniḥ || 1 || aṅ‌gīkṛte tadā kārye muninā kumbhajanmanā | devāḥ pramuditāḥ sarve babhūburdvijasattamāḥ || 2 || te devāḥ svāni dhiṣṇyāni bhejire munivākyataḥ | pat‍nīṃ munivaraḥ śrīmānuvāca nṛpakanyakām || 3 || aye nṛpasute prāpto vighno'narthasya kārakaḥ | bhānumārganirodhena kṛto vindhyamahībhṛtā || 4 || ājñātaṃ kāraṇaṃ tacca smṛtaṃ vākyaṃ purātanam | kāśīmuddiśya yad‌gītaṃ munibhistattvadarśibhiḥ || 5 || avimuktaṃ na moktavyaṃ sarvathaiva mumukṣubhiḥ | kintu vighnā bhaviṣyanti kāśyāṃ nivasatāṃ satām || 6 || so'ntarāyo mayā prāptaḥ kāśyāṃ nivasatā priye | ityevamuktvā bhāryāṃ tāṃ muniḥ paramatāpanaḥ || 7 || maṇikarṇyāṃ samāplutya dṛṣṭvā viśveśvaraṃ vibhum | daṇḍapāṇiṃ samabhyarcya kālarājaṃ samāgataḥ || 8 || kālarāja mahābāho bhaktānāṃ bhayahāraka | kathaṃ dūrayase puryāḥ kāśīpuryāstvamīśvaraḥ || 9 || tvaṃ kāśīvāsavighnānāṃ nāśako bhaktarakṣakaḥ | māṃ kiṃ dūrayase svāmin bhaktārtivinivāraka || 10 || parāpavādo nokto me na paiśunyaṃ na cānṛtam | kena karmavipākena kāśyā dūraṃ karoṣi mām || 11 || evaṃ prārthya ca taṃ kālanāthaṃ kumbhod‍bhavo muniḥ | jagāma sākṣivighneśaṃ sarvavighnanivāraṇam || 12 || taṃ dṛṣṭvābhyarcya samprārthya tataḥ puryā vinirgataḥ | lopāmudrāpatiḥ śrīmānagastyo dakṣiṇāṃ diśam || 13 || kāśīvirahasantapto mahābhāgyanidhirmuniḥ | saṃsmṛtyānukṣaṇaṃ kāśīṃ jagāma saha bhāryayā || 14 || tapoyānamivāruhya nimiṣārdhena vai muniḥ | agre dadarśa taṃ vindhyaṃ ruddhāmbaramathonnatam || 15 || cakampe cācalastūrṇaṃ dṛṣṭvaivāgre sthitaṃ munim | giriḥ kharvataro bhūtvā vivakṣuravanīmiva || 16 || daṇḍavatpatito bhūmau sāṣṭāṅ‌gaṃ bhaktibhāvitaḥ | taṃ dṛṣṭvā namraśikharaṃ vindhyaṃ nāma mahāgirim || 17 || prasannavadano'gastyo munirvindhyamathābravīt | vatsaivaṃ tiṣṭha tāvattvaṃ yāvadāgamyate mayā || 18 || aśakto'haṃ gaṇḍaśailārohaṇe tava putraka | evamuktvā muniryāmyadiśaṃ prati gamotsukaḥ || 19 || āruhya tasya śikharāṇyavāruhadanukramāt | gato yāmyadiśaṃ cāpi śrīśailaṃ prekṣya vartmani || 20 || malayācalamāsādya tatrāśramaparo'bhavat | sāpi devī tatra vindhyamāgatā manupūjitā || 21 || lokeṣu prathitā vindhyavāsinīti ca śaunaka | sūta uvāca etaccaritraṃ paramaṃ śatrunāśanamuttamam || 22 || agastyavindhyanagayorākhyānaṃ pāpanāśanam | rājñāṃ vijayadaṃ tacca dvijānāṃ jñānavardhanam || 23 || vaiśyānāṃ dhānyadhanadaṃ śūdrāṇāṃ sukhadaṃ tathā | dharmārthī dharmamāpnoti dhanārthī dhanamāpnuyāt || 24 || kāmānavāpnuyātkāmī bhaktyā cāsya sakṛcchravāt | evaṃ svāyambhuvamanurdevīmārādhya bhaktitaḥ || 25 || lebhe rājyaṃ dharāyāśca nijamanvantarāśrayam | ityetadvarṇitaṃ saumya mayā manvantarāśritam | ādyaṃ caritraṃ śrīdevyāḥ kiṃ punaḥ kathayāmi te || 26 || iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ daśamaskandhe vindhyavṛddhyavarodhavarṇanaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ || 7 ||