Chapter 20

व्यास उवाच इतिवादिनि भूपाले केरलाधिपतौ तदा । प्रत्युवाच महाभाग युधाजिदपि पार्थिवः ॥ १ ॥ नीतिरेषा महीपाल यद्‌ब्रवीति भवानिह । समाजे पार्थिवानां वै सत्यवाग्विजितेन्द्रियः ॥ २ ॥ योग्येषु वर्तमानेषु कन्यारत्‍नं कुलोद्वह । अयोग्योऽर्हति भूपाल न्यायोऽयं तव रोचते ॥ ३ ॥ भागं सिंहस्य गोमायुर्भोक्तुमर्हति वा कथम् । तथा सुदर्शनोऽयं वै कन्यारत्‍नं किमर्हति ॥ ४ ॥ बलं वेदो हि विप्राणां भूभुजां चापजं बलम् । किमन्याय्यं महाराज ब्रवीम्यहमिहाधुना ॥ ५ ॥ बलं शुल्कं यथा राज्ञां विवाहे परिकीर्तितम् । बलवानेव गृह्णातु नाबलस्तु कदाचन ॥ ६ ॥ तस्मात्कन्यापणं कृत्वा नीतिरत्र विधीयताम् । अन्यथा कलहः कामं भविष्यति महीभुजाम् ॥ ७ ॥ एवं विवादे संवृत्ते राज्ञां तत्र परस्परम् । आहूतस्तु सभामध्ये सुबाहुर्नृपसत्तमः ॥ ८ ॥ समाहूय नृपाः सर्वे तमूचुस्तत्त्वदर्शिनः । राजन्नीतिस्त्वया कार्या विवाहेऽत्र समाहिता ॥ ९ ॥ किं ते चिकीर्षितं राजंस्तद्वदस्व समाहितः । पुत्र्याः प्रदानं कस्मै ते रोचते नृप चेतसि ॥ १० ॥ सुबाहुरुवाच पुत्र्या मे मनसा कामं वृतः किल सुदर्शनः । मया निवारितोऽत्यर्थं न सा प्रत्येति मे वचः ॥ ११ ॥ किं करोमि सुताया मे न वशे वर्तते मनः । सुदर्शनस्तथैकाकी सम्प्राप्तोऽस्ति निराकुलः ॥ १२ ॥ व्यास उवाच सम्पन्ना भूभुजः सर्वे समाहूय सुदर्शनम् । ऊचुः समागतं शान्तमेकाकिनमतन्द्रिताः ॥ १३ ॥ राजपुत्र महाभाग केनाहूतोऽसि सुव्रत । एकाकी यः समायातः समाजे भूभृतामिह ॥ १४ ॥ न वै सैन्यं न सचिवा न कोशो न बृहद्‌बलम् । किमर्थञ्च समायातस्तत्त्वं ब्रूहि महामते ॥ १५ ॥ युद्धकामा नृपतयो वर्तन्तेऽत्र समागमे । कन्यार्थं सैन्यसम्पन्नाः किं त्वं कर्तुमिहेच्छसि ॥ १६ ॥ भ्राता ते सुबलः शूरः सम्प्राप्तोऽस्ति जिघृक्षया । युधाजिच्च महाबाहुः साहाय्यं कर्तुमागतः ॥ १७ ॥ गच्छ वा तिष्ठ राजेन्द्र याथातथ्यमुदाहृतम् । त्वयि सैन्यविहीने च यथेष्टं कुरु सुव्रत ॥ १८ ॥ सुदर्शन उवाच न बलं न सहायो मे न कोशो दुर्गसंश्रयः । न मित्राणि न सौहार्दी न नृपा रक्षका मम ॥ १९ ॥ अत्र स्वयंवरं श्रुत्वा द्रष्टुकाम इहागतः । स्वप्ने देव्या प्रेरितोऽस्मि भगवत्या न संशयः ॥ २० ॥ नान्यच्चिकीर्षितं मेऽद्य मामाह जगदीश्‍वरी । तया यद्विहितं तच्च भविताऽद्य न संशयः ॥ २१ ॥ न शत्रुरस्ति संसारे कोऽप्यत्र जगतीश्‍वराः । सर्वत्र पश्यतो मेऽद्य भवानीं जगदम्बिकाम् ॥ २२ ॥ यः करिष्यति शत्रुत्वं मया सह नृपात्मजाः । शास्ता तस्य महाविद्या नाहं जानामि शत्रुताम् ॥ २३ ॥ यद्‌भावि तद्वै भविता नान्यथा नृपसत्तमाः । का चिन्ता ह्यत्र कर्तव्या दैवाधीनोऽस्मि सर्वथा ॥ २४ ॥ देवभूतमनुष्येषु सर्वभूतेषु सर्वदा । सर्वेषां तत्कृता भक्तिर्नान्यथा नृपसत्तमाः ॥ २५ ॥ सा यं चिकीर्षते भूपं तं करोति नृपाधिपाः । निर्धनं वा नरं कामं का चिन्ता वै तदा मम ॥ २६ ॥ तामृते परमां शक्तिं ब्रह्मविष्णुहरादयः । न शक्ताः स्पन्दितुं देवाः का चिन्ता मे तदा नृपाः ॥ २७ ॥ अशक्तो वा सशक्तो वा यादृशस्तादृशस्त्वहम् । तदाज्ञया नृपाद्यैव सम्प्राप्तोऽस्मि स्वयंवरे ॥ २८ ॥ सा यदिच्छति तत्कुर्यान्मम किं चिन्तनेन वै । नात्र शंका प्रकर्तव्या सत्यमेतद्‌ब्रवीम्यहम् ॥ २९ ॥ जये पराजये लज्जा न मेऽत्राण्वपि पार्थिवाः । भगवत्यास्तु लज्जास्ति तदधीनोऽस्मि सर्वथा ॥ ३० ॥ व्यास उवाच इति तस्य तदाकर्ण्य वचनं राजसत्तमाः । ऊचुः परस्परं प्रेक्ष्य निश्‍चयज्ञा नराधिपाः ॥ ३१ ॥ सत्यमुक्तं त्वया साधो न मिथ्या कर्हिचिद्‌भवेत् । तथाप्युज्जयनीनाथस्त्वां हन्तुं परिकाङ्क्षति ॥ ३२ ॥ त्वत्कृते न दयादिष्टा त्वां ब्रवीमो महामते । यद्युक्तं तत्त्वया कार्यं विचार्य मनसाऽनघ ॥ ३३ ॥ सुदर्शन उवाच सत्यमुक्तं भवद्‌भिश्‍च कृपावद्‌भिः सुहृज्जनैः । किं ब्रवीमि पुनर्वाक्यमुक्त्वा नृपतिसत्तमाः ॥ ३४ ॥ न मृत्युः केनचिद्‌भाव्यः कस्यचिद्वा कदाचन । दैवाधीनमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ३५ ॥ स्ववशोऽयं न जीवो‍ऽस्ति स्वकर्मवशगः सदा । तत्कर्म त्रिविधं प्रोक्तं विद्वद्‌भिस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ ३६ ॥ सञ्चितं वर्तमानञ्च प्रारब्धञ्च तृतीयकम् । कालकर्मस्वभावैश्‍च ततं सर्वमिदं जगत् ॥ ३७ ॥ न देवो मानुषं हन्तुं शक्तः कालागमं विना । हतं निमित्तमात्रेण हन्ति कालः सनातनः ॥ ३८ ॥ यथा पिता मे निहतः सिंहेनामित्रकर्षणः । तथा मातामहोऽप्येवं युद्धे युधाजिता हतः ॥ ३९ ॥ यत्‍नकोटिं प्रकुर्वाणो हन्यते दैवयोगतः । जीवेद्वर्षसहस्राणि रक्षणेन विना नरः ॥ ४० ॥ नाहं बिभेमि धर्मिष्ठाः कदाचिच्च युधाजितः । दैवमेव परं मत्वा सुस्थितोऽस्मि सदा नृपाः ॥ ४१ ॥ स्मरणं सततं नित्यं भगवत्याः करोम्यहम् । विश्‍वस्य जननी देवी कल्याणं सा करिष्यति ॥ ४२ ॥ पूर्वार्जितं हि भोक्तव्यं शुभं वाप्यशुभं तथा । स्वकृतस्य च भोगेन कीदृक्शोको विजानताम् ॥ ४३ ॥ स्वकर्मफलयोगेन प्राप्य दुःखमचेतनः । निमित्तकारणे वैरं करोत्यल्पमतिः किल ॥ ४४ ॥ न तथाऽहं विजानामि वैरं शोकं भयं तथा । निःशङ्कमिह सम्प्राप्तः समाजे भूभृतामिह ॥ ४५ ॥ एकाकी द्रष्टुकामोऽहं स्वयंवरमनुत्तमम् । भविष्यति च यद्‌भाव्यं प्राप्तोऽस्मि चण्डिकाज्ञया ॥ ४६ ॥ भगवत्याः प्रमाणं मे नान्यं जानामि संयतः । तत्कृतञ्च सुखं दुःखं भविष्यति च नान्यथा ॥ ४७ ॥ युधाजित्सुखमाप्नोतु न मे वैरं नृपोत्तमाः । यः करिष्यति मे वैरं स प्राप्स्यति फलं तथा ॥ ४८ ॥ व्यास उवाच इत्युक्तास्ते तथा तेन सन्तुष्टा भूभुजः स्थिताः । सोऽपि स्वमाश्रमं प्राप्य सुस्थितः सम्बभूव ह ॥ ४९ ॥ अपरेऽह्नि शुभे काले नृपाः सम्मन्त्रिताः किल । सुबाहुना नृपेणाथ रुचिरे वै स्वमण्डपे ॥ ५० ॥ दिव्यास्तरणयुक्तेषु मञ्चेषु रचितेषु च । उपविष्टाश्‍च राजानः शुभालङ्करणैर्युताः ॥ ५१ ॥ दिव्यवेषधराः कामं विमानेष्वमरा इव । दीप्यमानाः स्थितास्तत्र स्वयंवरदिदृक्षया ॥ ५२ ॥ इति चिन्तापराः सर्वे कदा साप्यागमिष्यति । भाग्यवन्तं नृपश्रेष्ठं श्रुतपुण्यं वरिष्यति ॥ ५३ ॥ यदा सुदर्शनं दैवात्स्रजा सम्भूषयेदिह । विवादो वै नृपाणां च भविता नात्र संशयः ॥ ५४ ॥ इत्येवं चिन्त्यमानास्ते भूपा मञ्चेषु संस्थिताः । वादित्रघोषः सुमहानुत्थितो नृपमण्डपे ॥ ५५ ॥ अथ काशीपतिः प्राह सुतां स्नातां स्वलङ्कृताम् । मधूकमालासंयुक्तां क्षौमवासोविभूषिताम् ॥ ५६ ॥ विवाहोपस्करैर्युक्तां दिव्यां सिन्धुसुतोपमाम् । चिन्तापरां सुवसनां स्मितपूर्वमिदं वचः ॥ ५७ ॥ उत्तिष्ठ पुत्रि सुनसे करे धृत्वा शुभां स्रजम् । व्रज मण्डपमध्येऽद्य समाजं पश्य भूभुजाम् ॥ ५८ ॥ गुणवान् रूपसम्पन्नः कुलीनश्‍च नृपोत्तमः । तव चित्ते वसेद्यस्तु तं वृणुष्व सुमध्यमे ॥ ५९ ॥ देशदेशाधिपाः सर्वे मञ्चेषु रचितेषु च । संविष्टाः पश्य तन्वङ्‌गि वरयस्व यथारुचि ॥ ६० ॥ व्यास उवाच तं तथा भाषमाणं वै पितरं मितभाषिणी । उवाच वचनं बाला ललितं धर्मसंयुतम् ॥ ६१ ॥ शशिकलोवाच नाहं दृष्टिपथे राज्ञां गमिष्यामि पितः किल । कामुकानां नरेशानां गच्छन्त्यन्याश्च योषितः ॥ ६२ ॥ धर्मशास्त्रे श्रुतं तात मयेदं वचनं किल । एक एव वरो नार्या निरीक्ष्यः स्यान्न चापरः ॥ ६३ ॥ सतीत्वं निर्गतं तस्या या प्रयाति बहूनथ । सङ्कल्पयन्ति ते सर्वे दृष्ट्वा मे भवतात्त्विति ॥ ६४ ॥ स्वयंवरे स्रजं धृत्वा यदागच्छति मण्डपे । सामान्या सा तदा जाता कुलटेवापरा वधूः ॥ ६५ ॥ वारस्त्री विपणे गत्वा यथा वीक्ष्य नरांस्थितान् । गुणागुणपरिज्ञानं करोति निजमानसे ॥ ६६ ॥ नैकभावा यथा वेश्या वृथा पश्यति कामुकम् । तथाऽहं मण्डपे गत्वा कुर्वे वारस्त्रिया कृतम् ॥ ६७ ॥ वृद्धैरेतैः कृतं धर्मं न करिष्यामि साम्प्रतम् । पत्‍नीव्रतं तथा कामं चरिष्येऽहं धृतव्रता ॥ ६८ ॥ सामान्या प्रथमं गत्वा कृत्वा सङ्कल्पितं बहु । वृणोति चैकं तद्वद्वै वृणोमि कथमद्य वै ॥ ६९ ॥ सुदर्शनो मया पूर्वं वृतः सर्वात्मना पितः । तमृते नान्यथा कर्तुमिच्छामि नृपसत्तम ॥ ७० ॥ विवाहविधिना देहि कन्यादानं शुभे दिने । सुदर्शनाय नृपते यदीच्छसि शुभं मम ॥ ७१ ॥

vyāsa uvāca itivādini bhūpāle keralādhipatau tadā | pratyuvāca mahābhāga yudhājidapi pārthivaḥ || 1 || nītireṣā mahīpāla yad‌bravīti bhavāniha | samāje pārthivānāṃ vai satyavāgvijitendriyaḥ || 2 || yogyeṣu vartamāneṣu kanyārat‍naṃ kulodvaha | ayogyo'rhati bhūpāla nyāyo'yaṃ tava rocate || 3 || bhāgaṃ siṃhasya gomāyurbhoktumarhati vā katham | tathā sudarśano'yaṃ vai kanyārat‍naṃ kimarhati || 4 || balaṃ vedo hi viprāṇāṃ bhūbhujāṃ cāpajaṃ balam | kimanyāyyaṃ mahārāja bravīmyahamihādhunā || 5 || balaṃ śulkaṃ yathā rājñāṃ vivāhe parikīrtitam | balavāneva gṛhṇātu nābalastu kadācana || 6 || tasmātkanyāpaṇaṃ kṛtvā nītiratra vidhīyatām | anyathā kalahaḥ kāmaṃ bhaviṣyati mahībhujām || 7 || evaṃ vivāde saṃvṛtte rājñāṃ tatra parasparam | āhūtastu sabhāmadhye subāhurnṛpasattamaḥ || 8 || samāhūya nṛpāḥ sarve tamūcustattvadarśinaḥ | rājannītistvayā kāryā vivāhe'tra samāhitā || 9 || kiṃ te cikīrṣitaṃ rājaṃstadvadasva samāhitaḥ | putryāḥ pradānaṃ kasmai te rocate nṛpa cetasi || 10 || subāhuruvāca putryā me manasā kāmaṃ vṛtaḥ kila sudarśanaḥ | mayā nivārito'tyarthaṃ na sā pratyeti me vacaḥ || 11 || kiṃ karomi sutāyā me na vaśe vartate manaḥ | sudarśanastathaikākī samprāpto'sti nirākulaḥ || 12 || vyāsa uvāca sampannā bhūbhujaḥ sarve samāhūya sudarśanam | ūcuḥ samāgataṃ śāntamekākinamatandritāḥ || 13 || rājaputra mahābhāga kenāhūto'si suvrata | ekākī yaḥ samāyātaḥ samāje bhūbhṛtāmiha || 14 || na vai sainyaṃ na sacivā na kośo na bṛhad‌balam | kimarthañca samāyātastattvaṃ brūhi mahāmate || 15 || yuddhakāmā nṛpatayo vartante'tra samāgame | kanyārthaṃ sainyasampannāḥ kiṃ tvaṃ kartumihecchasi || 16 || bhrātā te subalaḥ śūraḥ samprāpto'sti jighṛkṣayā | yudhājicca mahābāhuḥ sāhāyyaṃ kartumāgataḥ || 17 || gaccha vā tiṣṭha rājendra yāthātathyamudāhṛtam | tvayi sainyavihīne ca yatheṣṭaṃ kuru suvrata || 18 || sudarśana uvāca na balaṃ na sahāyo me na kośo durgasaṃśrayaḥ | na mitrāṇi na sauhārdī na nṛpā rakṣakā mama || 19 || atra svayaṃvaraṃ śrutvā draṣṭukāma ihāgataḥ | svapne devyā prerito'smi bhagavatyā na saṃśayaḥ || 20 || nānyaccikīrṣitaṃ me'dya māmāha jagadīś‍varī | tayā yadvihitaṃ tacca bhavitā'dya na saṃśayaḥ || 21 || na śatrurasti saṃsāre ko'pyatra jagatīś‍varāḥ | sarvatra paśyato me'dya bhavānīṃ jagadambikām || 22 || yaḥ kariṣyati śatrutvaṃ mayā saha nṛpātmajāḥ | śāstā tasya mahāvidyā nāhaṃ jānāmi śatrutām || 23 || yad‌bhāvi tadvai bhavitā nānyathā nṛpasattamāḥ | kā cintā hyatra kartavyā daivādhīno'smi sarvathā || 24 || devabhūtamanuṣyeṣu sarvabhūteṣu sarvadā | sarveṣāṃ tatkṛtā bhaktirnānyathā nṛpasattamāḥ || 25 || sā yaṃ cikīrṣate bhūpaṃ taṃ karoti nṛpādhipāḥ | nirdhanaṃ vā naraṃ kāmaṃ kā cintā vai tadā mama || 26 || tāmṛte paramāṃ śaktiṃ brahmaviṣṇuharādayaḥ | na śaktāḥ spandituṃ devāḥ kā cintā me tadā nṛpāḥ || 27 || aśakto vā saśakto vā yādṛśastādṛśastvaham | tadājñayā nṛpādyaiva samprāpto'smi svayaṃvare || 28 || sā yadicchati tatkuryānmama kiṃ cintanena vai | nātra śaṃkā prakartavyā satyametad‌bravīmyaham || 29 || jaye parājaye lajjā na me'trāṇvapi pārthivāḥ | bhagavatyāstu lajjāsti tadadhīno'smi sarvathā || 30 || vyāsa uvāca iti tasya tadākarṇya vacanaṃ rājasattamāḥ | ūcuḥ parasparaṃ prekṣya niś‍cayajñā narādhipāḥ || 31 || satyamuktaṃ tvayā sādho na mithyā karhicid‌bhavet | tathāpyujjayanīnāthastvāṃ hantuṃ parikāṅkṣati || 32 || tvatkṛte na dayādiṣṭā tvāṃ bravīmo mahāmate | yadyuktaṃ tattvayā kāryaṃ vicārya manasā'nagha || 33 || sudarśana uvāca satyamuktaṃ bhavad‌bhiś‍ca kṛpāvad‌bhiḥ suhṛjjanaiḥ | kiṃ bravīmi punarvākyamuktvā nṛpatisattamāḥ || 34 || na mṛtyuḥ kenacid‌bhāvyaḥ kasyacidvā kadācana | daivādhīnamidaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam || 35 || svavaśo'yaṃ na jīvo‍'sti svakarmavaśagaḥ sadā | tatkarma trividhaṃ proktaṃ vidvad‌bhistattvadarśibhiḥ || 36 || sañcitaṃ vartamānañca prārabdhañca tṛtīyakam | kālakarmasvabhāvaiś‍ca tataṃ sarvamidaṃ jagat || 37 || na devo mānuṣaṃ hantuṃ śaktaḥ kālāgamaṃ vinā | hataṃ nimittamātreṇa hanti kālaḥ sanātanaḥ || 38 || yathā pitā me nihataḥ siṃhenāmitrakarṣaṇaḥ | tathā mātāmaho'pyevaṃ yuddhe yudhājitā hataḥ || 39 || yat‍nakoṭiṃ prakurvāṇo hanyate daivayogataḥ | jīvedvarṣasahasrāṇi rakṣaṇena vinā naraḥ || 40 || nāhaṃ bibhemi dharmiṣṭhāḥ kadācicca yudhājitaḥ | daivameva paraṃ matvā susthito'smi sadā nṛpāḥ || 41 || smaraṇaṃ satataṃ nityaṃ bhagavatyāḥ karomyaham | viś‍vasya jananī devī kalyāṇaṃ sā kariṣyati || 42 || pūrvārjitaṃ hi bhoktavyaṃ śubhaṃ vāpyaśubhaṃ tathā | svakṛtasya ca bhogena kīdṛkśoko vijānatām || 43 || svakarmaphalayogena prāpya duḥkhamacetanaḥ | nimittakāraṇe vairaṃ karotyalpamatiḥ kila || 44 || na tathā'haṃ vijānāmi vairaṃ śokaṃ bhayaṃ tathā | niḥśaṅkamiha samprāptaḥ samāje bhūbhṛtāmiha || 45 || ekākī draṣṭukāmo'haṃ svayaṃvaramanuttamam | bhaviṣyati ca yad‌bhāvyaṃ prāpto'smi caṇḍikājñayā || 46 || bhagavatyāḥ pramāṇaṃ me nānyaṃ jānāmi saṃyataḥ | tatkṛtañca sukhaṃ duḥkhaṃ bhaviṣyati ca nānyathā || 47 || yudhājitsukhamāpnotu na me vairaṃ nṛpottamāḥ | yaḥ kariṣyati me vairaṃ sa prāpsyati phalaṃ tathā || 48 || vyāsa uvāca ityuktāste tathā tena santuṣṭā bhūbhujaḥ sthitāḥ | so'pi svamāśramaṃ prāpya susthitaḥ sambabhūva ha || 49 || apare'hni śubhe kāle nṛpāḥ sammantritāḥ kila | subāhunā nṛpeṇātha rucire vai svamaṇḍape || 50 || divyāstaraṇayukteṣu mañceṣu raciteṣu ca | upaviṣṭāś‍ca rājānaḥ śubhālaṅkaraṇairyutāḥ || 51 || divyaveṣadharāḥ kāmaṃ vimāneṣvamarā iva | dīpyamānāḥ sthitāstatra svayaṃvaradidṛkṣayā || 52 || iti cintāparāḥ sarve kadā sāpyāgamiṣyati | bhāgyavantaṃ nṛpaśreṣṭhaṃ śrutapuṇyaṃ variṣyati || 53 || yadā sudarśanaṃ daivātsrajā sambhūṣayediha | vivādo vai nṛpāṇāṃ ca bhavitā nātra saṃśayaḥ || 54 || ityevaṃ cintyamānāste bhūpā mañceṣu saṃsthitāḥ | vāditraghoṣaḥ sumahānutthito nṛpamaṇḍape || 55 || atha kāśīpatiḥ prāha sutāṃ snātāṃ svalaṅkṛtām | madhūkamālāsaṃyuktāṃ kṣaumavāsovibhūṣitām || 56 || vivāhopaskarairyuktāṃ divyāṃ sindhusutopamām | cintāparāṃ suvasanāṃ smitapūrvamidaṃ vacaḥ || 57 || uttiṣṭha putri sunase kare dhṛtvā śubhāṃ srajam | vraja maṇḍapamadhye'dya samājaṃ paśya bhūbhujām || 58 || guṇavān rūpasampannaḥ kulīnaś‍ca nṛpottamaḥ | tava citte vasedyastu taṃ vṛṇuṣva sumadhyame || 59 || deśadeśādhipāḥ sarve mañceṣu raciteṣu ca | saṃviṣṭāḥ paśya tanvaṅ‌gi varayasva yathāruci || 60 || vyāsa uvāca taṃ tathā bhāṣamāṇaṃ vai pitaraṃ mitabhāṣiṇī | uvāca vacanaṃ bālā lalitaṃ dharmasaṃyutam || 61 || śaśikalovāca nāhaṃ dṛṣṭipathe rājñāṃ gamiṣyāmi pitaḥ kila | kāmukānāṃ nareśānāṃ gacchantyanyāśca yoṣitaḥ || 62 || dharmaśāstre śrutaṃ tāta mayedaṃ vacanaṃ kila | eka eva varo nāryā nirīkṣyaḥ syānna cāparaḥ || 63 || satītvaṃ nirgataṃ tasyā yā prayāti bahūnatha | saṅkalpayanti te sarve dṛṣṭvā me bhavatāttviti || 64 || svayaṃvare srajaṃ dhṛtvā yadāgacchati maṇḍape | sāmānyā sā tadā jātā kulaṭevāparā vadhūḥ || 65 || vārastrī vipaṇe gatvā yathā vīkṣya narāṃsthitān | guṇāguṇaparijñānaṃ karoti nijamānase || 66 || naikabhāvā yathā veśyā vṛthā paśyati kāmukam | tathā'haṃ maṇḍape gatvā kurve vārastriyā kṛtam || 67 || vṛddhairetaiḥ kṛtaṃ dharmaṃ na kariṣyāmi sāmpratam | pat‍nīvrataṃ tathā kāmaṃ cariṣye'haṃ dhṛtavratā || 68 || sāmānyā prathamaṃ gatvā kṛtvā saṅkalpitaṃ bahu | vṛṇoti caikaṃ tadvadvai vṛṇomi kathamadya vai || 69 || sudarśano mayā pūrvaṃ vṛtaḥ sarvātmanā pitaḥ | tamṛte nānyathā kartumicchāmi nṛpasattama || 70 || vivāhavidhinā dehi kanyādānaṃ śubhe dine | sudarśanāya nṛpate yadīcchasi śubhaṃ mama || 71 ||