Chapter 14

जनमेजय उवाच मैत्रावरुणिरित्युक्तं नाम तस्य मुनेः कथम् । वसिष्ठस्य महाभाग ब्रह्मणस्तनुजस्य ह ॥ १ ॥ किमसौ कर्मतो नाम प्राप्तवान् गुणतस्तथा । ब्रूहि मे वदतांश्रेष्ठ कारणं तस्य नामजम् ॥ २ ॥ व्यास उवाच निबोध नृपतिश्रेष्ठ वसिष्ठो ब्रह्मणः सुतः । निमिशापात्तनुं त्यक्त्वा पुनर्जातो महाद्युतिः ॥ ३ ॥ मित्रावरुणयोर्यस्मात्तस्मात्तन्नाम विश्रुतम् । मैत्रावरुणिरित्यस्मिँल्लोके सर्वत्र पार्थिव ॥ ४ ॥ राजोवाच कस्माच्छप्तः स धर्मात्मा राज्ञा ब्रह्मात्मजो मुनिः । चित्रमेतन्मुनिं लग्नो राज्ञः शापोऽतिदारुणः ॥ ५ ॥ अनागसं मुनिं राजा किमसौ शप्तवान्मुने । कारणं वद धर्मज्ञ तस्य शापस्य मूलतः ॥ ६ ॥ व्यास उवाच कारणं तु मया प्रोक्तं तव पूर्वं विनिश्चितम् । संसारोऽयं त्रिभिर्व्याप्तो राजन्मायागुणैः किल ॥ ७ ॥ धर्मं करोतु भूपालश्चरन्तु तापसास्तपः । सर्वेषां तु गुणैर्विद्धं नोज्ज्वलं तद्‌भवेदिह ॥ ८ ॥ कामक्रोधाभिभूताश्च राजानो मुनयस्तथा । लोभाहङ्कारसंयुक्ताश्चरन्ति दुश्चरं तपः ॥ ९ ॥ यजन्ति क्षत्रिया राजन् रजोगुणसमावृताः । ब्राह्मणास्तु तथा राजन् न कोऽपि सत्त्वसंयुतः ॥ १० ॥ ऋषिणासौ निमिः शप्तस्तेन शप्तो मुनिः पुनः । दुःखाद्दुःखतरं प्राप्तावुभावपि विधेर्बलात् ॥ ११ ॥ द्रव्यशुद्धिः क्रियाशुद्धिर्मनसः शुद्धिरुज्ज्वला । दुर्लभा प्राणिनां भूप संसारे त्रिगुणात्मके ॥ १२ ॥ पराशक्तिप्रभावोऽयं नोल्लंघ्यः केनचित्क्वचित् । यस्यानुगृहमिच्छेत्सा मोचयत्येव तं क्षणात् ॥ १३ ॥ महान्तोऽपि न मुच्यन्ते हरिब्रह्महरादयः । पामरा अपि मुच्यन्ते यथा सत्यव्रतादयः ॥ १४ ॥ तस्यास्तु हृदयं कोऽपि न वेत्ति भुवनत्रये । तथापि भक्तवश्येयं भवत्येव सुनिश्चितम् ॥ १५ ॥ तस्मात्तद्‌भक्तिरास्थेया दोषनिर्भूलनाय च । रागदम्भादियुक्ता चेत्सा भक्तिर्नाशिनी भवेत् ॥ १६ ॥ इक्ष्याकुकुलसम्भूतो निमिर्नाम नराधिपः । रूपवान् गुणसम्पन्नो धर्मज्ञो लोकरञ्जकः ॥ १७ ॥ सत्यवादी दानपरो याजको ज्ञानवाच्छुचिः । द्वादशस्तनयो धीमान्प्रजापालनतत्परः ॥ १८ ॥ पुरं निवेशयामास गौतमाश्रमसन्निधौ । जयन्तपुरसंज्ञं तु ब्राह्मणानां हिताय सः ॥ १९ ॥ बुद्धिस्तस्य समुत्पन्ना यजेयमिति राजसी । यज्ञेन बहुकालेन दक्षिणासंयुतेन च ॥ २० ॥ इस्वाकुं पितरं पृष्ट्वा यज्ञकार्याय पार्थिवः । कारयामास सम्भारं यथोद्दिष्टं महात्मभिः ॥ २१ ॥ भृगुमङ्‌गिरसं चैव वामदेवं च गौतमम् । वसिष्ठं च पुलस्त्यं च ऋचीकं पुलहं क्रतुम् ॥ २२ ॥ मुनीनामन्त्रयामास सर्वज्ञान्वेदपारगान् । यज्ञविद्याप्रवीणांश्च तापसान्वेदवित्तमान् ॥ २३ ॥ राजा सम्भृतसम्भारः सम्पूज्य गुरुमात्मनः । वसिष्ठं प्राह धर्मज्ञो विनयेन समन्वितः ॥ २४ ॥ यजेयं मुनिशार्दूल याजयस्व कृपानिधे । गुरुस्त्वं सर्ववेत्तासि कार्यं मे कुरु साम्प्रतम् ॥ २५ ॥ यज्ञोपकरणं सर्वं समानीतं सुसंस्कृतम् । पञ्चवर्षसहस्रं तु दीक्षां कर्तुं मतिश्च मे ॥ २६ ॥ यस्मिन्यज्ञे समाराध्या देवी श्रीजगदम्बिका । तत्प्रीत्यर्थमहं यज्ञं करोमि विधिपूर्वकम् ॥ २७ ॥ तच्छ्रुत्वासौ निमेर्वाक्यं वसिष्ठः प्राह भूपतिम् । इन्द्रेणाहं वृतः पूर्वं यज्ञार्थं नृपसत्तम ॥ २८ ॥ पराशक्तिमखं कर्तुमुद्युक्तः पाकशासनः । स दीक्षां गमितो देवः पञ्चवर्षशतात्मिकाम् ॥ २९ ॥ तस्मात्त्वमन्तरं तावत्प्रतिपालय पार्थिव । इन्द्रयज्ञे समाप्तेऽत्र कृत्वा कार्यं दिवस्पतेः ॥ ३० ॥ आगमिष्याम्यहं राजंस्तावत्त्वं प्रतिपालय । राजोवाच मया निमन्त्रिताश्चान्ये मुनयो यज्ञकारणात् ॥ ३१ ॥ सम्भाराः सम्भृताः सर्वे पालयामि कथं गुरो । इक्ष्वाकूणां कुले ब्रह्मन्गुरुस्त्वं वेदवित्तमः ॥ ३२ ॥ कथं त्यक्त्वाद्य मे कार्यमुद्यतो गन्तुमाशु वै । न ते युक्तं द्विजश्रेष्ठ यदुत्सृज्य मखं मम ॥ ३३ ॥ गन्तासि धनलोभेन लोभाकुलितचेतनः । निवारितोऽपि राज्ञा स जगामेन्द्रमखं गुरुः ॥ ३४ ॥ राजापि विमना भूत्वा गौतमं प्रत्यपूजयत् । इयाज हिमवत्पार्श्वे सागरस्य समीपतः ॥ ३५ ॥ दक्षिणा बहुला दत्ता विप्रेभ्यो मखकर्मणि । निमिना पञ्चसाहस्री दीक्षा तत्र कृता नृप ॥ ३६ ॥ ऋत्विजः पूजिताः कामं धनैर्गोभिर्मुदा युताः । शक्रयज्ञसमाप्ते तु पञ्चवर्षशतात्मके ॥ ३७ ॥ आजगाम वसिष्ठस्तु राज्ञः सत्रदिदृक्षया । आगत्य संस्थितस्तत्र दर्शनार्थं नृपस्य च ॥ ३८ ॥ तदा राजा प्रसुप्तस्तु निद्रयापहृतो ्भृशम् । नासौ प्रबोधितो भृत्यैर्नागतस्तु मुनिं नृपः ॥ ३९ ॥ वसिष्ठस्य ततो मन्युः प्रादुर्भूतोऽवमानतः । अदर्शनान्निमेस्तत्र चुकोप मुनिसत्तमः ॥ ४० ॥ शापं च दत्तवांस्तस्मै राज्ञे मन्युवशं गतः । यस्मात्त्वं मां गुरुं त्यक्त्वा कृत्वान्यं गुरुमात्मनः ॥ ४१ ॥ दीक्षितोऽसि बलान्मन्द मामवज्ञाय पार्थिव । वारितोऽपि मया तस्माद्विदेहस्त्वं भविष्यसि ॥ ४२ ॥ पतत्विदं शरीरं ते विदेहो भव भूपते । व्यास उवाच इति तद्व्याहृतं श्रुत्वा राज्ञस्तु परिचारकाः ॥ ४३ ॥ सद्यः प्रबोधयामासुर्मुनिमाहुः प्रकोपितम् । कुपितं तं समागत्य राजा विगतकल्मषः ॥ ४४ ॥ उवाच वचनं श्लक्ष्णं हेतुगर्भं च युक्तिमत् । . मम दोषो न धर्मज्ञ गतस्त्वं तृष्णयाऽऽकुलः ॥ ४५ ॥ हित्वा मां यजमानं वै प्रार्थितोऽपि मया भृशम् । न लज्जसे द्विजश्रेष्ठ कृत्वा कर्म जुगुप्सितम् ॥ ४६ ॥ सन्तोषे ब्राह्मणश्रेष्ठ जानन्धर्मस्य निश्चयम् । पुत्रोऽसि ब्रह्मणः साक्षाद्वेदवेदाङ्गवित्तमः ॥ ४७ ॥ न वेत्सि विप्रधर्मस्य गतिं सूक्ष्मां दुरत्ययाम् । आत्मदोषं मयि ज्ञात्वा मृषा मां शस्तुमिच्छसि ॥ ४८ ॥ त्याज्यस्तु सुजनैः क्रोधश्चण्डालादधिको यतः । वृथा क्रोधपरीतेन मयि शापः प्रपातितः ॥ ४९ ॥ तवापि च पतत्वद्य देहोऽयं क्रोधसंयुतः । एवं शप्तो मुनी राज्ञा राजा च मुनिना तथा ॥ ५० ॥ परस्परं प्राप्य शापं दुःखितौ तौ बभूवतुः । वसिष्ठस्त्वतिचिन्तार्तो ब्रह्माणं शरणं गतः ॥ ५१ ॥ निवेदयामास तथा शापं भूपकृतं महत् । वसिष्ट उवाच राज्ञा शप्तोऽस्मि देहोऽयं पतत्वद्य तवेति वै ॥ ५२ ॥ किं करोमि पितः प्राप्यं कष्टं कायप्रपातजम् । अन्यदेहसमुत्पत्तौ जनकं वद साम्प्रतम् ॥ ५३ ॥ तथा मे देहसंयोगः पूर्ववत्समपद्यताम् । यादृशं ज्ञानमेतस्मिन्देहे तत्रास्तु तत्पितः ॥ ५४ ॥ समर्थोऽसि महाराज प्रसादं कर्तुमर्हसि । वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मा प्रोवाच तं सुतम् ॥ ५५ ॥ मित्रावरुणयोस्तेजस्त्वं प्रविश्य स्थिरो भव । तस्मादयोनिजः काले भविता त्वं न संशयः ॥ ५६ ॥ पुनर्देहं समासाद्य धर्मयुक्तो भविष्यसि । भूतात्मा वेदवित्कामं सर्वज्ञः सर्वपूजितः ॥ ५७ ॥ एवमुक्तस्तदा पित्रा प्रययौ वरुणालयम् । कृत्वा प्रदक्षिणं प्रीत्या प्रणम्य च पितामहम् ॥ ५८ ॥ विवेश स तयोर्देहे मित्रावरुणयोः किल । जीवांशेन वसिष्ठोऽथ त्यक्त्वा देहमनुत्तमम् ॥ ५९ ॥ कदाचित्तूर्वशी राजन्नागता वरुणालयम् । यदृच्छया वरारोहा सखीगणसमावृता ॥ ६० ॥ दृष्ट्वा तामप्सरां दिव्यां रूपयौवनसंयुताम् । जातौ कामातुरौ देवौ तदा तामूचतुर्नृप ॥ ६१ ॥ विवशौ चारुसर्वाङ्गीं देवकन्यां मनोरमाम् । आवां त्वमनवद्याङ्‌गि वरयस्व समाकुलौ ॥ ६२ ॥ विहरस्व यथाकामं स्थानेऽस्मिन्वरवर्णिनि । तथोक्ता सा ततो देवी ताभ्यां तत्र स्थितावशा ॥ ६३ ॥ कृत्वा भावं स्थिरं देवी मित्रावरुणयोर्गृहे । सा गृहीत्वा तयोर्भावं संस्थिता चारुदर्शना ॥ ६४ ॥ तयोस्तु पतितं वीर्यं कुम्भे दैवादनावृते । तस्माज्जातौ मुनी राजन्द्वावेवातिमनोहरौ ॥ ६५ ॥ अगस्तिः प्रथमस्तत्र वसिष्ठश्चापरस्तथा । मित्रावरुणयोर्वीर्यात्तापसावृषिसत्तमौ ॥ ६६ ॥ प्रथमस्तु वनं प्राप्तो बाल एव महातपाः । इक्ष्वाकुस्तु वसिष्ठं तं बालं वव्रे पुरोहितम् ॥ ६७ ॥ वंशस्यास्य सुखार्थं ते पालयामास पार्थिव । विशेषेण मुनिं ज्ञात्वा प्रीत्या युक्तो बभूव ह ॥ ६८ ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातं वसिष्ठस्य च कारणम् । शापाद्देहान्तरप्राप्तिर्मित्रावरुणयोः कुले ॥ ६९ ॥

janamejaya uvāca maitrāvaruṇirityuktaṃ nāma tasya muneḥ katham | vasiṣṭhasya mahābhāga brahmaṇastanujasya ha || 1 || kimasau karmato nāma prāptavān guṇatastathā | brūhi me vadatāṃśreṣṭha kāraṇaṃ tasya nāmajam || 2 || vyāsa uvāca nibodha nṛpatiśreṣṭha vasiṣṭho brahmaṇaḥ sutaḥ | nimiśāpāttanuṃ tyaktvā punarjāto mahādyutiḥ || 3 || mitrāvaruṇayoryasmāttasmāttannāma viśrutam | maitrāvaruṇirityasmi~lloke sarvatra pārthiva || 4 || rājovāca kasmācchaptaḥ sa dharmātmā rājñā brahmātmajo muniḥ | citrametanmuniṃ lagno rājñaḥ śāpo'tidāruṇaḥ || 5 || anāgasaṃ muniṃ rājā kimasau śaptavānmune | kāraṇaṃ vada dharmajña tasya śāpasya mūlataḥ || 6 || vyāsa uvāca kāraṇaṃ tu mayā proktaṃ tava pūrvaṃ viniścitam | saṃsāro'yaṃ tribhirvyāpto rājanmāyāguṇaiḥ kila || 7 || dharmaṃ karotu bhūpālaścarantu tāpasāstapaḥ | sarveṣāṃ tu guṇairviddhaṃ nojjvalaṃ tad‌bhavediha || 8 || kāmakrodhābhibhūtāśca rājāno munayastathā | lobhāhaṅkārasaṃyuktāścaranti duścaraṃ tapaḥ || 9 || yajanti kṣatriyā rājan rajoguṇasamāvṛtāḥ | brāhmaṇāstu tathā rājan na ko'pi sattvasaṃyutaḥ || 10 || ṛṣiṇāsau nimiḥ śaptastena śapto muniḥ punaḥ | duḥkhādduḥkhataraṃ prāptāvubhāvapi vidherbalāt || 11 || dravyaśuddhiḥ kriyāśuddhirmanasaḥ śuddhirujjvalā | durlabhā prāṇināṃ bhūpa saṃsāre triguṇātmake || 12 || parāśaktiprabhāvo'yaṃ nollaṃghyaḥ kenacitkvacit | yasyānugṛhamicchetsā mocayatyeva taṃ kṣaṇāt || 13 || mahānto'pi na mucyante haribrahmaharādayaḥ | pāmarā api mucyante yathā satyavratādayaḥ || 14 || tasyāstu hṛdayaṃ ko'pi na vetti bhuvanatraye | tathāpi bhaktavaśyeyaṃ bhavatyeva suniścitam || 15 || tasmāttad‌bhaktirāstheyā doṣanirbhūlanāya ca | rāgadambhādiyuktā cetsā bhaktirnāśinī bhavet || 16 || ikṣyākukulasambhūto nimirnāma narādhipaḥ | rūpavān guṇasampanno dharmajño lokarañjakaḥ || 17 || satyavādī dānaparo yājako jñānavācchuciḥ | dvādaśastanayo dhīmānprajāpālanatatparaḥ || 18 || puraṃ niveśayāmāsa gautamāśramasannidhau | jayantapurasaṃjñaṃ tu brāhmaṇānāṃ hitāya saḥ || 19 || buddhistasya samutpannā yajeyamiti rājasī | yajñena bahukālena dakṣiṇāsaṃyutena ca || 20 || isvākuṃ pitaraṃ pṛṣṭvā yajñakāryāya pārthivaḥ | kārayāmāsa sambhāraṃ yathoddiṣṭaṃ mahātmabhiḥ || 21 || bhṛgumaṅ‌girasaṃ caiva vāmadevaṃ ca gautamam | vasiṣṭhaṃ ca pulastyaṃ ca ṛcīkaṃ pulahaṃ kratum || 22 || munīnāmantrayāmāsa sarvajñānvedapāragān | yajñavidyāpravīṇāṃśca tāpasānvedavittamān || 23 || rājā sambhṛtasambhāraḥ sampūjya gurumātmanaḥ | vasiṣṭhaṃ prāha dharmajño vinayena samanvitaḥ || 24 || yajeyaṃ muniśārdūla yājayasva kṛpānidhe | gurustvaṃ sarvavettāsi kāryaṃ me kuru sāmpratam || 25 || yajñopakaraṇaṃ sarvaṃ samānītaṃ susaṃskṛtam | pañcavarṣasahasraṃ tu dīkṣāṃ kartuṃ matiśca me || 26 || yasminyajñe samārādhyā devī śrījagadambikā | tatprītyarthamahaṃ yajñaṃ karomi vidhipūrvakam || 27 || tacchrutvāsau nimervākyaṃ vasiṣṭhaḥ prāha bhūpatim | indreṇāhaṃ vṛtaḥ pūrvaṃ yajñārthaṃ nṛpasattama || 28 || parāśaktimakhaṃ kartumudyuktaḥ pākaśāsanaḥ | sa dīkṣāṃ gamito devaḥ pañcavarṣaśatātmikām || 29 || tasmāttvamantaraṃ tāvatpratipālaya pārthiva | indrayajñe samāpte'tra kṛtvā kāryaṃ divaspateḥ || 30 || āgamiṣyāmyahaṃ rājaṃstāvattvaṃ pratipālaya | rājovāca mayā nimantritāścānye munayo yajñakāraṇāt || 31 || sambhārāḥ sambhṛtāḥ sarve pālayāmi kathaṃ guro | ikṣvākūṇāṃ kule brahmangurustvaṃ vedavittamaḥ || 32 || kathaṃ tyaktvādya me kāryamudyato gantumāśu vai | na te yuktaṃ dvijaśreṣṭha yadutsṛjya makhaṃ mama || 33 || gantāsi dhanalobhena lobhākulitacetanaḥ | nivārito'pi rājñā sa jagāmendramakhaṃ guruḥ || 34 || rājāpi vimanā bhūtvā gautamaṃ pratyapūjayat | iyāja himavatpārśve sāgarasya samīpataḥ || 35 || dakṣiṇā bahulā dattā viprebhyo makhakarmaṇi | niminā pañcasāhasrī dīkṣā tatra kṛtā nṛpa || 36 || ṛtvijaḥ pūjitāḥ kāmaṃ dhanairgobhirmudā yutāḥ | śakrayajñasamāpte tu pañcavarṣaśatātmake || 37 || ājagāma vasiṣṭhastu rājñaḥ satradidṛkṣayā | āgatya saṃsthitastatra darśanārthaṃ nṛpasya ca || 38 || tadā rājā prasuptastu nidrayāpahṛto bhṛśam | nāsau prabodhito bhṛtyairnāgatastu muniṃ nṛpaḥ || 39 || vasiṣṭhasya tato manyuḥ prādurbhūto'vamānataḥ | adarśanānnimestatra cukopa munisattamaḥ || 40 || śāpaṃ ca dattavāṃstasmai rājñe manyuvaśaṃ gataḥ | yasmāttvaṃ māṃ guruṃ tyaktvā kṛtvānyaṃ gurumātmanaḥ || 41 || dīkṣito'si balānmanda māmavajñāya pārthiva | vārito'pi mayā tasmādvidehastvaṃ bhaviṣyasi || 42 || patatvidaṃ śarīraṃ te videho bhava bhūpate | vyāsa uvāca iti tadvyāhṛtaṃ śrutvā rājñastu paricārakāḥ || 43 || sadyaḥ prabodhayāmāsurmunimāhuḥ prakopitam | kupitaṃ taṃ samāgatya rājā vigatakalmaṣaḥ || 44 || uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ hetugarbhaṃ ca yuktimat | . mama doṣo na dharmajña gatastvaṃ tṛṣṇayā''kulaḥ || 45 || hitvā māṃ yajamānaṃ vai prārthito'pi mayā bhṛśam | na lajjase dvijaśreṣṭha kṛtvā karma jugupsitam || 46 || santoṣe brāhmaṇaśreṣṭha jānandharmasya niścayam | putro'si brahmaṇaḥ sākṣādvedavedāṅgavittamaḥ || 47 || na vetsi vipradharmasya gatiṃ sūkṣmāṃ duratyayām | ātmadoṣaṃ mayi jñātvā mṛṣā māṃ śastumicchasi || 48 || tyājyastu sujanaiḥ krodhaścaṇḍālādadhiko yataḥ | vṛthā krodhaparītena mayi śāpaḥ prapātitaḥ || 49 || tavāpi ca patatvadya deho'yaṃ krodhasaṃyutaḥ | evaṃ śapto munī rājñā rājā ca muninā tathā || 50 || parasparaṃ prāpya śāpaṃ duḥkhitau tau babhūvatuḥ | vasiṣṭhastvaticintārto brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 51 || nivedayāmāsa tathā śāpaṃ bhūpakṛtaṃ mahat | vasiṣṭa uvāca rājñā śapto'smi deho'yaṃ patatvadya taveti vai || 52 || kiṃ karomi pitaḥ prāpyaṃ kaṣṭaṃ kāyaprapātajam | anyadehasamutpattau janakaṃ vada sāmpratam || 53 || tathā me dehasaṃyogaḥ pūrvavatsamapadyatām | yādṛśaṃ jñānametasmindehe tatrāstu tatpitaḥ || 54 || samartho'si mahārāja prasādaṃ kartumarhasi | vasiṣṭhasya vacaḥ śrutvā brahmā provāca taṃ sutam || 55 || mitrāvaruṇayostejastvaṃ praviśya sthiro bhava | tasmādayonijaḥ kāle bhavitā tvaṃ na saṃśayaḥ || 56 || punardehaṃ samāsādya dharmayukto bhaviṣyasi | bhūtātmā vedavitkāmaṃ sarvajñaḥ sarvapūjitaḥ || 57 || evamuktastadā pitrā prayayau varuṇālayam | kṛtvā pradakṣiṇaṃ prītyā praṇamya ca pitāmaham || 58 || viveśa sa tayordehe mitrāvaruṇayoḥ kila | jīvāṃśena vasiṣṭho'tha tyaktvā dehamanuttamam || 59 || kadācittūrvaśī rājannāgatā varuṇālayam | yadṛcchayā varārohā sakhīgaṇasamāvṛtā || 60 || dṛṣṭvā tāmapsarāṃ divyāṃ rūpayauvanasaṃyutām | jātau kāmāturau devau tadā tāmūcaturnṛpa || 61 || vivaśau cārusarvāṅgīṃ devakanyāṃ manoramām | āvāṃ tvamanavadyāṅ‌gi varayasva samākulau || 62 || viharasva yathākāmaṃ sthāne'sminvaravarṇini | tathoktā sā tato devī tābhyāṃ tatra sthitāvaśā || 63 || kṛtvā bhāvaṃ sthiraṃ devī mitrāvaruṇayorgṛhe | sā gṛhītvā tayorbhāvaṃ saṃsthitā cārudarśanā || 64 || tayostu patitaṃ vīryaṃ kumbhe daivādanāvṛte | tasmājjātau munī rājandvāvevātimanoharau || 65 || agastiḥ prathamastatra vasiṣṭhaścāparastathā | mitrāvaruṇayorvīryāttāpasāvṛṣisattamau || 66 || prathamastu vanaṃ prāpto bāla eva mahātapāḥ | ikṣvākustu vasiṣṭhaṃ taṃ bālaṃ vavre purohitam || 67 || vaṃśasyāsya sukhārthaṃ te pālayāmāsa pārthiva | viśeṣeṇa muniṃ jñātvā prītyā yukto babhūva ha || 68 || etatte sarvamākhyātaṃ vasiṣṭhasya ca kāraṇam | śāpāddehāntaraprāptirmitrāvaruṇayoḥ kule || 69 ||