Chapter 1

नारद उवाच नारायण धराधार सर्वपालनकारण । भवतोदीरितं देवीचरितं पापनाशनम् ॥ १ ॥ मन्वन्तरेषु सर्वेषु सा देवी यत्स्वरूपिणी । यदाकारेण कुरुते प्रादुर्भावं महेश्वरी ॥ २ ॥ तान्नः सर्वान्समाख्याहि देवीमाहात्म्यमिश्रितान् । यथा च येन येनेह पूजिता संस्तुतापि हि ॥ ३ ॥ मनोरथान्पूरयति भक्तानां भक्तवत्सला । तन्नः शुभूषमाणानां देवीचरितमुत्तमम् ॥ ४ ॥ वर्णयस्व कृपासिन्धो येनाप्नोति सुखं महत् । श्रीनारायण उवाच आकर्णय महर्षे त्वं चरितं पापनाशनम् ॥ ५ ॥ भक्तानां भक्तिजननं महासम्पत्तिकारकम् । जगद्योनिर्महातेजा ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ ६ ॥ आविरासीन्नाभिपद्माद्देवदेवस्य चक्रिणः । स चतुर्मुख आसाद्य प्रादुर्भावं महामते ॥ ७ ॥ मनुं स्वायम्भुवं नाम जनयामास मानसात् । स मानसो मनुः पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ॥ ८ ॥ शतरूपां च तत्पत्‍नीं जज्ञे धर्मस्वरूपिणीम् । स मनुः क्षीरसिन्धोश्च तीरे परमपावने ॥ ९ ॥ देवीमाराधयामास महाभाग्यफलप्रदाम् । मूर्तिं च मृण्मयीं तस्या विधाय पृथिवीपतिः ॥ १० ॥ उपासते स्म तां देवीं वाग्भवं स जपन् रहः । निराहारो जितश्वासो नियमव्रतकर्शितः ॥ ११ ॥ एकपादेन सन्तिष्ठन् धरायामनिशं स्थिरः । शतवर्षं जितः कामः क्रोधस्तेन महात्मना ॥ १२ ॥ जे स्थावरतां देव्याश्चरणौ चिन्तयन् हृदि । तस्य तत्तपसा देवी प्रादुर्भूता जगन्मयी ॥ १३ ॥ उवाच वचनं दिव्यं वरं वरय भूमिप । तत आनन्दजनकं श्रुत्वा वाक्यं महीपतिः ॥ १४ ॥ वरयामास तान् हृत्स्थान् वरानमरदुर्लभान् । मनुरुवाच जय देवि विशालाक्षि जय सर्वान्तरस्थिते ॥ १५ ॥ मान्ये पूज्ये जगद्धात्रि सर्वमङ्‌गलमङ्‌गले । त्वत्कटाक्षावलोकेन पद्मभूः सृजते जगत् ॥ १६ ॥ वैकुण्ठः पालयत्येव हरः संहरते क्षणात् । शचीपतिस्त्रिलोक्याश्च शासको भवदाज्ञया ॥ १७ ॥ प्राणिनः शिक्षयत्येव दण्डेन च परेतराट् । यादसामधिपः पाशी पालनं मादृशामपि ॥ १८ ॥ कुरुते स कुबेरोऽपि निधीनां पतिरव्ययः । हुतभुङ्‌नैर्ऋतो वायुरीशानः शेष एव च ॥ १९ ॥ त्वदंशसम्भवा एव त्वच्छक्तिपरिबृंहिताः । अथापि यदि मे देवि वरो देयोऽस्ति साम्प्रतम् ॥ २० ॥ तदा प्रह्वाः सर्गकार्ये विघ्ना नश्यन्तु मे शिवे । वाग्भवस्यापि मन्त्रस्य ये केचिदुपसेविनः ॥ २१ ॥ तेषां सिद्धिः सत्वरापि कार्याणां जायतामपि । ये संवादमिमं देवि पठन्ति श्रावयन्ति च ॥ २२ ॥ तेषां लोके भुक्तिमुक्ती सुलभे भवतां शिवे । जातिस्मरत्वं भवतु वक्तृत्वं सौष्ठवं तथा ॥ २३ ॥ ज्ञानसिद्धिः कर्ममार्गसंसिद्धिरपि चास्तु हि । पुत्रपौत्रसमृद्धिश्च जायेदित्येव मे वचः ॥ २४ ॥ इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां दशमस्कन्धे मनुकृतं देवीस्तवनं नाम प्रथमोऽध्यायः ॥ १ ॥

nārada uvāca nārāyaṇa dharādhāra sarvapālanakāraṇa | bhavatodīritaṃ devīcaritaṃ pāpanāśanam || 1 || manvantareṣu sarveṣu sā devī yatsvarūpiṇī | yadākāreṇa kurute prādurbhāvaṃ maheśvarī || 2 || tānnaḥ sarvānsamākhyāhi devīmāhātmyamiśritān | yathā ca yena yeneha pūjitā saṃstutāpi hi || 3 || manorathānpūrayati bhaktānāṃ bhaktavatsalā | tannaḥ śubhūṣamāṇānāṃ devīcaritamuttamam || 4 || varṇayasva kṛpāsindho yenāpnoti sukhaṃ mahat | śrīnārāyaṇa uvāca ākarṇaya maharṣe tvaṃ caritaṃ pāpanāśanam || 5 || bhaktānāṃ bhaktijananaṃ mahāsampattikārakam | jagadyonirmahātejā brahmā lokapitāmahaḥ || 6 || āvirāsīnnābhipadmāddevadevasya cakriṇaḥ | sa caturmukha āsādya prādurbhāvaṃ mahāmate || 7 || manuṃ svāyambhuvaṃ nāma janayāmāsa mānasāt | sa mānaso manuḥ putro brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ || 8 || śatarūpāṃ ca tatpat‍nīṃ jajñe dharmasvarūpiṇīm | sa manuḥ kṣīrasindhośca tīre paramapāvane || 9 || devīmārādhayāmāsa mahābhāgyaphalapradām | mūrtiṃ ca mṛṇmayīṃ tasyā vidhāya pṛthivīpatiḥ || 10 || upāsate sma tāṃ devīṃ vāgbhavaṃ sa japan rahaḥ | nirāhāro jitaśvāso niyamavratakarśitaḥ || 11 || ekapādena santiṣṭhan dharāyāmaniśaṃ sthiraḥ | śatavarṣaṃ jitaḥ kāmaḥ krodhastena mahātmanā || 12 || je sthāvaratāṃ devyāścaraṇau cintayan hṛdi | tasya tattapasā devī prādurbhūtā jaganmayī || 13 || uvāca vacanaṃ divyaṃ varaṃ varaya bhūmipa | tata ānandajanakaṃ śrutvā vākyaṃ mahīpatiḥ || 14 || varayāmāsa tān hṛtsthān varānamaradurlabhān | manuruvāca jaya devi viśālākṣi jaya sarvāntarasthite || 15 || mānye pūjye jagaddhātri sarvamaṅ‌galamaṅ‌gale | tvatkaṭākṣāvalokena padmabhūḥ sṛjate jagat || 16 || vaikuṇṭhaḥ pālayatyeva haraḥ saṃharate kṣaṇāt | śacīpatistrilokyāśca śāsako bhavadājñayā || 17 || prāṇinaḥ śikṣayatyeva daṇḍena ca paretarāṭ | yādasāmadhipaḥ pāśī pālanaṃ mādṛśāmapi || 18 || kurute sa kubero'pi nidhīnāṃ patiravyayaḥ | hutabhuṅ‌nairṛto vāyurīśānaḥ śeṣa eva ca || 19 || tvadaṃśasambhavā eva tvacchaktiparibṛṃhitāḥ | athāpi yadi me devi varo deyo'sti sāmpratam || 20 || tadā prahvāḥ sargakārye vighnā naśyantu me śive | vāgbhavasyāpi mantrasya ye kecidupasevinaḥ || 21 || teṣāṃ siddhiḥ satvarāpi kāryāṇāṃ jāyatāmapi | ye saṃvādamimaṃ devi paṭhanti śrāvayanti ca || 22 || teṣāṃ loke bhuktimuktī sulabhe bhavatāṃ śive | jātismaratvaṃ bhavatu vaktṛtvaṃ sauṣṭhavaṃ tathā || 23 || jñānasiddhiḥ karmamārgasaṃsiddhirapi cāstu hi | putrapautrasamṛddhiśca jāyedityeva me vacaḥ || 24 || iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ daśamaskandhe manukṛtaṃ devīstavanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ || 1 ||