Chapter 14

चतुर्दशो’ध्यायः विनियोगान् अथो वक्ष्ये मन्त्रयोर् उभयोः समान् । तद्-अर्थ-कारिणो’नन्त-वीर्यान् मन्त्राꣳश् च काꣳश्चन ॥१॥ वन्दे तꣳ देवकी-पुत्रꣳ सद्यो-जातꣳ द्यु-सप्रभम् । पीताम्बरꣳ कर-लसच्-छङ्ख-चक्र-गदाम्बुजम् ॥२॥ एवꣳ ध्यात्वा जपेल् लक्षꣳ मन्त्रꣳ ब्राह्मे मुहूर्तके । स्वादु-प्लुतैश् च कुसुमैः पलाशैर् अयुतꣳ हुनेत् ॥३॥ मन्वोर् अन्यतरेणैवꣳ कुर्याद् यः सुसमाहितः । स्मृतिꣳ मेधाꣳ मति-बलꣳ लब्ध्वा स कविराड् भवेत् ॥४॥ स्यान् मनुस् तत् समजपध्यान-होम-फलो’परः । श्रीमन्-मुकुन्द-चरणौ सदेति शरणꣳ ततः ॥५॥ अहꣳ प्रपद्य इत्य् उक्तो मौकुन्दो’ष्टादशाक्षरः । नारदो’स्य तु गायत्री मुकुन्दश् चषि-पूर्वकाः ॥६॥ प्रातः प्रातः पिबेत् तोयꣳ जप्तꣳ यो’ष्तोत्तरꣳ शतम् । अनेन षड्भिर् मासैः स भवेच् छ्रुतधरो नरः ॥७॥ उपसꣳहृत-दिव्याङ्गꣳ पुरोवन् मातुर् अङ्कगम् । चलद्-दोश् चरणꣳ बालꣳ नीलाभꣳ सꣳस्मरन् जपेत् ॥८॥ अयुतꣳ तावद् एवाज्यैर् जुहुयाच् च हुताशने । स लभेद् अचलाꣳ भक्तिꣳ श्रद्धाꣳ शान्तिꣳ च शाश्वतीम् ॥९॥ मनुनैतत्-समस्तान्ते मरुन्-नमित-शब्दितः । बाल-लीलात्मने हुꣳ फट् नम इत्य् अमुनाथवा ॥१०॥ नलकूवर-गायत्री-बाल-कृष्णा इतीरिताः । ऋस्य्-आद्याः सिद्धयः सर्वाः स्युर् जपाद्यैर् इहामुना ॥११॥ लम्बितꣳ बाल-शयने रुदन्तꣳ वल्लवी-जनैः । प्रेक्ष्यमाणꣳ दुग्ध-बुद्ध्या तर्पयेत् सो’श्नुते’शनम् ॥१२॥ अमुना वान्न-रूपान्ते रस-रूप-पदꣳ वदेत् । तुष्ट-रूप नमो द्वन्द्वम् अन्नाधिपतये मम ॥१३॥ अन्नꣳ प्रयच्छ स्वाहेति त्रिꣳशद्-अर्णो’न्नदो मनुः । नारदानुष्टुब्-अन्नाधिपतयो’स्यर्षि-पूर्वकाः ॥१४॥ भूत-बाल-ग्रहोन्माद-स्मृति-भ्रꣳशाद्य्-उपद्रवैः । पूतना-स्तन-पातारꣳ ग्रस्त-मूर्ध्नि स्मरन् जपेत् ॥१५॥ सासु-चूषण-निर्भिन्न-सर्वाङ्गीꣳ रुदतीꣳ च ताम् । आविश्य सर्वे मुक्त्वा तꣳ विद्रवन्ति द्रुतꣳ ग्रहाः ॥१६॥ जुहुयात् खर-मञ्जर्या मञ्जरीभिर् विभावसौ । सुस्नातः पञ्च-गव्याद्भिः पूतनाहन्तुर् आनने ॥१७॥ प्राशयेच् छिष्ट-गव्यꣳ तत्-कलशेनाभिषेचयेत् । साध्यꣳ सहस्र-जप्तेन सर्वोपद्रव-शान्तये ॥१८॥ अमुनैतद् द्वादशार्णꣳ हुꣳ फट् स्वाहान्तकेन वा । ऋष्य्-आद्या ब्रह्म-गायत्री-ग्रह-घ्न-हरयो’स्य तु ॥१९॥ निज-पादाम्बुजाक्षिप्त-शकटꣳ चिन्तयन् जपेत् । अयुतꣳ मन्त्रयोर् एकꣳ सर्व-विघ्नोपशन्तये ॥२०॥ अङ्गान्य् अमीषाꣳ मन्त्राणाम् आचक्रादिभिर् अर्चना । अङ्गैर् इन्द्रादि-वज्राद्यैर् उदिता सम्पदे सदा ॥२१॥ बालो नील-तनुर् दोर्भ्याꣳ दध्य्-उत्थꣳ पायसꣳ दधत् । हरिर् वो’व्याद् द्वीपि-नख-किङ्किणी-जाल-मण्डितः ॥२२॥ ध्यात्वैवाग्नौ जुहुयात् शतवीर्याङ्कुर-त्रिकैः । पयः-सर्पिः-प्लुतैर् लक्षम् एकꣳ तावज् जपेन् मनुम् ॥२३॥ गुरवे दक्षिणाꣳ दत्त्वा भोजयेद् द्विज-पुङ्गवान् । स ह्य् अब्दानाꣳ शतꣳ जीवेन् न रोगो नात्र सꣳशयः ॥२४॥ अत्रापरो मनुर् द्वादशार्णान्ते पुरुषोत्तम । आयुर् मे देहि सम्भाष्य विष्णवे प्रभविष्णवे ॥२५॥ नमो’न्तो द्व्य्-अधिक-त्रिꣳशद्-अर्णो’स्यार्षिस् तु नारदः । छन्दो’नुष्टुप्-देवता च श्री-कृष्णो’ङ्गान्य् अतो ब्रुवे ॥२६॥ रवि-भूतेन्द्रिय-वसु-नेत्रार्णैश् चात्मने युतैः । महानन्द-पद-ज्योतिर् माया-विद्या-पदैः क्रमात् ॥२७॥ जप्त्वा लक्षम् इमꣳ मन्त्रम् अयुतꣳ पायसैर् हुनेत् । पूर्ववद् दूर्वया जुह्वद् आयुर् दीर्घतरꣳ लभेत् ॥२८॥ दारयन्तꣳ बकꣳ दोर्भ्याꣳ कृष्णꣳ सꣳगृह्य तुण्डयोः । स्मरन् शिशूनाम् आतङ्के स्पृष्ट्वा’यतरम् अभ्यसेत् ॥२९॥ तज्-जप्त-तिलजाभ्यङ्गाद् भवेयुः सुखिनश् च ते । अत्राप्य् अन्यो मनुर् बाल-वपुषे वह्नि-वल्लभा ॥३०॥ गोरक्षायाꣳ क्वणद्-वेणुꣳ चारयन्तꣳ पशूꣳस् तथा । उक्त्वा गोपालक-पदꣳ पुनर् वेशधराय च ॥३१॥ वासुदेवाय वर्मास्त्र-शिराꣳस्य् अष्टादशाक्षर । मनोर् नारद-गायत्री-कृष्ण-र्ष्यादिर् अनेन वा ॥३२॥ कुर्याद् गोपाल-सꣳरक्षाम् आचक्राद्य्-अङ्गिना बुधः । कुम्भी-नसादिक्ष्वेडार्तौ दष्ट-मूर्ध्नि स्मरन् हरिम् ॥३३॥ नृत्यन्तꣳ कालिय-फणारङ्गे’न्यतरम् अभ्यसेत् । दृशा पीयूष-वर्षिण्या सिञ्चन्तꣳ तत् तनुꣳ बुधः ॥३४॥ तर्जयन् वाम-तर्जन्या तꣳ द्राङ् मोचयते विषात् । आपूर्व-कलशꣳ तोयैः स्मृत्वा कालिय-मर्दनम् ॥३५॥ जप्त्वाष्ट-शतम् आसिञ्चेद् विषिणꣳ स सुखी भवेत् । काव्य-मध्ये लियस्यान्ते फणामध्येदि-वर्णकान् ॥३६॥ उक्त्वा पुनर् वदेन् नृत्यꣳ करोति तम् अनन्तरम् । नमामि देवकी-पुत्र इत्य् उक्त्वा नृत्य-शब्दतः ॥३७॥ राजानम् अच्युतꣳ ब्रूयाद् इति दन्त-लिपिर् मनुः । अस्याङ्गान्यङ्घ्रिभिर् न्यस्तैः समस्तैर् नारदो मुनिः ॥३८॥ छन्दो’नुष्टुब् देवता च कृष्णः कालिय-मर्दनः । जप्यो लक्षꣳ मनुर् अयꣳ होतव्यꣳ सर्पिषायुतम् ॥३९॥ अङ्ग-दिक्पाल-वज्राद्यैर् अर्चनास्य समीरिता । क्रिया सर्वा च कर्तव्या विसघ्नी पूर्वम् ईरिता ॥४०॥ सदृशो’नेन जगति नहि क्ष्वेअ-हरो मनुः । अङ्गैः शुकतरोः पिष्टैर् गुलिका धेनु-वारिणा ॥४१॥ आननस्याञ्जनालेपैर् विषघ्नी साधितामुना । उद्दण्ड-वाम-दोर्-दण्ड-धृत-गोवर्धनाचलम् ॥४२॥ अन्य-हस्ताङ्गुली-व्यक्त-स्वर-वꣳशार्पिताननम् । ध्यायन् हरिꣳ जपन् मन्वोर् एकꣳ छत्रꣳ विना व्रजेत् ॥४३॥ वर्ष-वाताशनिभ्यः स्याद् भयꣳ तस्य नहि क्वचित् । मोघ-मेघौघ-यत्नापगतेन्द्रꣳ तꣳ स्मरन् हुनेत् ॥४४॥ लोलैर् अयुत-सङ्ख्यातैर् अनावृष्टिर् न सꣳशयः । क्रीडन्तꣳ यमुना-तोये मज्जन-प्लवनादिभिः ॥४५॥ तच्-छीकर-जलासारैः सिच्यमानꣳ प्रिया-जनैः । ध्यात्वायुतꣳ पयः-सिक्तैर् हुनेद् वानीर-तर्पणैः ॥४६॥ वृष्टिर् भवत् काले’पि महती नात्र सꣳशयः । अमुम् एव स्मरन् मूर्ध्नि विष-स्फोट-ज्वरादिभिः ॥४७॥ स-दाह-मोहैर् आर्तस्य जपेच् छान्तिर् भवेत् क्षणात् । अथवा गरुदारूढꣳ बल-प्रद्युम्न-सꣳयुतम् ॥४८॥ निज-ज्वर-विनिष्पिष्ट-ज्वराभिष्टुतम् अच्युतम् । ध्यात्वा ज्वराभिभृत्यस्य मूर्ध्न्य् अन्यतरम् अभ्यसेत् ॥४९॥ शान्तिꣳ व्रजेद् असाध्यो’पि ज्वरः सोपद्रवः क्षणात् । ध्यात्वैवम् अग्नाव् अभ्यर्च्य पयोक्तैश् चतुरङ्गुलैः ॥५०॥ जुहुयाद् अमृताखण्डैर् अयुतꣳ ज्वर-शान्तये । निशात-शर-निर्भिन्न-भीष्मताप-नुदꣳ हरिम् ॥५१॥ स्मृत्वा स्पृशन् जपेद् आर्तꣳ पाणिभ्याꣳ रोग-शान्तये । अपमृत्यु-विनाशाय सान्दीपनि-सुत-प्रदम् ॥५२॥ ध्यात्वामृत-लता-खण्डैः क्षीराक्तैर् अयुतꣳ हुनेत् । मृत-पुत्राय ददतꣳ सुतान् विप्राय सार्जुनम् ॥५३॥ ध्यात्वा लक्षꣳ जपेद् एकꣳ मन्वोः सुत-विवृद्धये । पुत्र-जीवेन्धन-युते जुहुयाद् अनले’युतम् ॥५४॥ तत्-फलैर् मधुराक्तैः स्युः पुत्रा दीर्घायुषो’स्य तु । क्षीर-द्रुक्-काथ-सम्पूर्णम् अभ्यर्च्य कलशꣳ निशि ॥५६॥ जप्त्वायुतꣳ प्रगे नारीम् अभिषिञ्चेद् द्विषट्-दिनम् । सा बन्ध्यापि सुतान् दीर्घ-जीविनो गद-वर्जितान् ॥५७॥ लभते नात्र सन्देहस् तज्जप्ताज्याशिनी सती । प्रातर् वाचꣳ-यमा नारी बोधि-च्छद-पुटे जलम् ॥५८॥ मन्त्रयित्वाष्टोत्तर-शतꣳ पिबेत् पुत्रीयती ध्रुवम् । प्रहिताꣳ काशि-राजेन कृत्याꣳ छित्वा निजारिणा ॥५९॥ तत्-तेजसा तन्-नगरीꣳ दहन्तꣳ भावयन् हरिम् । स्व-स्नेहाक्तैर् हुनेद् रात्रौ सर्षपैः सप्त-वासरम् ॥६०॥ कृत्या कर्तारम् एवासौ कुपिता नाशयेद् ध्रुवम् । आसीनम् आश्रमे दिव्ये बदरी-षण्ड-मण्डिते ॥६१॥ स्पृशन्तꣳ पाणि-पद्माभ्याꣳ घण्टाकर्ण-कलेवरम् । ध्यात्वाच्युतꣳ तिलैर् लक्षꣳ हुनेत् त्रि-मधुराप्लुतैः ॥६२॥ मुक्तये सर्व-पापानाꣳ शान्तये कान्तये तनोः । द्वेषयन्तꣳ रुक्मि-बलौ द्यूतासक्तौ स्मरन् हरिम् ॥६३॥ जुहुयाद् इष्टयोर् द्विष्ट्यै गुलिका गोमयोद्भवाः । ज्वलद्-वह्नि-मुखैर् बाणैर् वर्षन्तꣳ गरुडध्वजम् ॥६४॥ धावमानꣳ रिपु-गण-मनु-धावन्तम् अच्युतम् । ध्यात्वैवम् अभ्यसेन् मन्वोर् एकꣳ सप्त-सहस्रकम् ॥६५॥ उच्चाटनꣳ भवेद् एतद् रिपूणाꣳ सप्तभिर् दिनैः । उत्क्षिप्त-वत्सकꣳ ध्यायन् कपित्थ-फल-हारिणम् ॥६६॥ अयुतꣳ प्रजपेत् साध्यम् उच्चाटयति तत्-क्षणात् । आत्मानꣳ कꣳस-मथनꣳ ध्यात्वा मञ्चान् निपातितम् ॥६७॥ कꣳसात्मानम् अरिꣳ कर्षन् गतासुꣳ प्रजपेन् मनुम् । अयुतꣳ जुहुयाद् वास्य जन्मोडु-तरु-तपणैः ॥६८॥ अपि सेवित-पीयूषो म्रियते’रिर् न सꣳशयः । अथवा निम्ब-तैलाक्तैर् हुनेद् एधोभिर् अक्षजैः ॥६९॥ अयुतꣳ प्रयतो रात्रौ मरणाय रिपोः क्षणात् । दोषारिष्ट-दल-व्योषकार्पासास्थि-कणैर् निशि ॥७०॥ हुनेद् एरण्ड-तैलाक्तैः स्मशानस्थो’रि-शान्तये । न शस्तꣳ मारणꣳ कर्म कुर्याच् चेद् अयुतꣳ जपेत् ॥७१॥ हुनेद् वा पायसैस् तावत् शान्तये शान्तमासः । जय-कामो जपेल् लक्षꣳ पारिजात-हरꣳ हरिम् ॥७२॥ स्मरन् पराजयस् तस्य न कुतश्चिद् भविष्यति । पार्थे दिशन्तꣳ गीतार्थꣳ व्याख्या-मुद्रा-करꣳ हरिम् ॥७३॥ रथस्थꣳ भावयन् जप्याद् धर्म-वृद्ध्यै शमाय च । लक्षꣳ पलाश-कुसुमैर् हुनेद् यो मधुराप्लुतैः ॥७४॥ व्याख्याता सर्व-शास्त्राणाꣳ स कविर् वादिराड् भवेत् । विश्व-रूप-धरꣳ प्रोद्यद्-भानु-कोटि-समुद्युतिम् ॥७५॥ द्रुत-चामीकर-निभम् अग्नि-सोमात्मकꣳ हरिम् । अर्काग्नि-द्योत-दास्याङ्घ्रि-पङ्कजꣳ दिव्य-भूषणम् ॥७६॥ नानायुध-धरꣳ व्याप्त-विश्वाकाशावकाशकम् । राष्ट्र-पूर्-ग्राम-वास्तूनाꣳ शरीरस्य च रक्षणे ॥७७॥ प्रजपेन् मन्त्रयोर् एकतरꣳ ध्यात्वैवम् आदरात् । अथवा व्यस्त-सर्वाङ्घ्रि-रचिताङ्गार्जुनर्षिकम् ॥७८॥ त्रिष्टुप्-छन्दसिकꣳ विश्व-रूप-विष्ण्व्-अधिदैवतम् । जपेद् गीता-मनुꣳ स्थाने हृषीकेशाद्यम् आज्यकैः । हुनेद् वा सर्व-रक्षायै सर्व-दुःखोपशान्तये ॥७९॥ इति श्री-नारद-पञ्चरात्रे ज्ञानामृत-सारे तृतीय-रात्रे चतुर्दशो’ध्यायः ॥१४॥ …

caturdaśo’dhyāyaḥ viniyogān atho vakṣye mantrayor ubhayoḥ samān | tad-artha-kāriṇo’nanta-vīryān mantrāṁś ca kāṁścana ||1|| vande taṁ devakī-putraṁ sadyo-jātaṁ dyu-saprabham | pītāmbaraṁ kara-lasac-chaṅkha-cakra-gadāmbujam ||2|| evaṁ dhyātvā japel lakṣaṁ mantraṁ brāhme muhūrtake | svādu-plutaiś ca kusumaiḥ palāśair ayutaṁ hunet ||3|| manvor anyatareṇaivaṁ kuryād yaḥ susamāhitaḥ | smṛtiṁ medhāṁ mati-balaṁ labdhvā sa kavirāḍ bhavet ||4|| syān manus tat samajapadhyāna-homa-phalo’paraḥ | śrīman-mukunda-caraṇau sadeti śaraṇaṁ tataḥ ||5|| ahaṁ prapadya ity ukto maukundo’ṣṭādaśākṣaraḥ | nārado’sya tu gāyatrī mukundaś caṣi-pūrvakāḥ ||6|| prātaḥ prātaḥ pibet toyaṁ japtaṁ yo’ṣtottaraṁ śatam | anena ṣaḍbhir māsaiḥ sa bhavec chrutadharo naraḥ ||7|| upasaṁhṛta-divyāṅgaṁ purovan mātur aṅkagam | calad-doś caraṇaṁ bālaṁ nīlābhaṁ saṁsmaran japet ||8|| ayutaṁ tāvad evājyair juhuyāc ca hutāśane | sa labhed acalāṁ bhaktiṁ śraddhāṁ śāntiṁ ca śāśvatīm ||9|| manunaitat-samastānte marun-namita-śabditaḥ | bāla-līlātmane huṁ phaṭ nama ity amunāthavā ||10|| nalakūvara-gāyatrī-bāla-kṛṣṇā itīritāḥ | ṛsy-ādyāḥ siddhayaḥ sarvāḥ syur japādyair ihāmunā ||11|| lambitaṁ bāla-śayane rudantaṁ vallavī-janaiḥ | prekṣyamāṇaṁ dugdha-buddhyā tarpayet so’śnute’śanam ||12|| amunā vānna-rūpānte rasa-rūpa-padaṁ vadet | tuṣṭa-rūpa namo dvandvam annādhipataye mama ||13|| annaṁ prayaccha svāheti triṁśad-arṇo’nnado manuḥ | nāradānuṣṭub-annādhipatayo’syarṣi-pūrvakāḥ ||14|| bhūta-bāla-grahonmāda-smṛti-bhraṁśādy-upadravaiḥ | pūtanā-stana-pātāraṁ grasta-mūrdhni smaran japet ||15|| sāsu-cūṣaṇa-nirbhinna-sarvāṅgīṁ rudatīṁ ca tām | āviśya sarve muktvā taṁ vidravanti drutaṁ grahāḥ ||16|| juhuyāt khara-mañjaryā mañjarībhir vibhāvasau | susnātaḥ pañca-gavyādbhiḥ pūtanāhantur ānane ||17|| prāśayec chiṣṭa-gavyaṁ tat-kalaśenābhiṣecayet | sādhyaṁ sahasra-japtena sarvopadrava-śāntaye ||18|| amunaitad dvādaśārṇaṁ huṁ phaṭ svāhāntakena vā | ṛṣy-ādyā brahma-gāyatrī-graha-ghna-harayo’sya tu ||19|| nija-pādāmbujākṣipta-śakaṭaṁ cintayan japet | ayutaṁ mantrayor ekaṁ sarva-vighnopaśantaye ||20|| aṅgāny amīṣāṁ mantrāṇām ācakrādibhir arcanā | aṅgair indrādi-vajrādyair uditā sampade sadā ||21|| bālo nīla-tanur dorbhyāṁ dadhy-utthaṁ pāyasaṁ dadhat | harir vo’vyād dvīpi-nakha-kiṅkiṇī-jāla-maṇḍitaḥ ||22|| dhyātvaivāgnau juhuyāt śatavīryāṅkura-trikaiḥ | payaḥ-sarpiḥ-plutair lakṣam ekaṁ tāvaj japen manum ||23|| gurave dakṣiṇāṁ dattvā bhojayed dvija-puṅgavān | sa hy abdānāṁ śataṁ jīven na rogo nātra saṁśayaḥ ||24|| atrāparo manur dvādaśārṇānte puruṣottama | āyur me dehi sambhāṣya viṣṇave prabhaviṣṇave ||25|| namo’nto dvy-adhika-triṁśad-arṇo’syārṣis tu nāradaḥ | chando’nuṣṭup-devatā ca śrī-kṛṣṇo’ṅgāny ato bruve ||26|| ravi-bhūtendriya-vasu-netrārṇaiś cātmane yutaiḥ | mahānanda-pada-jyotir māyā-vidyā-padaiḥ kramāt ||27|| japtvā lakṣam imaṁ mantram ayutaṁ pāyasair hunet | pūrvavad dūrvayā juhvad āyur dīrghataraṁ labhet ||28|| dārayantaṁ bakaṁ dorbhyāṁ kṛṣṇaṁ saṁgṛhya tuṇḍayoḥ | smaran śiśūnām ātaṅke spṛṣṭvā’yataram abhyaset ||29|| taj-japta-tilajābhyaṅgād bhaveyuḥ sukhinaś ca te | atrāpy anyo manur bāla-vapuṣe vahni-vallabhā ||30|| gorakṣāyāṁ kvaṇad-veṇuṁ cārayantaṁ paśūṁs tathā | uktvā gopālaka-padaṁ punar veśadharāya ca ||31|| vāsudevāya varmāstra-śirāṁsy aṣṭādaśākṣara | manor nārada-gāyatrī-kṛṣṇa-rṣyādir anena vā ||32|| kuryād gopāla-saṁrakṣām ācakrādy-aṅginā budhaḥ | kumbhī-nasādikṣveḍārtau daṣṭa-mūrdhni smaran harim ||33|| nṛtyantaṁ kāliya-phaṇāraṅge’nyataram abhyaset | dṛśā pīyūṣa-varṣiṇyā siñcantaṁ tat tanuṁ budhaḥ ||34|| tarjayan vāma-tarjanyā taṁ drāṅ mocayate viṣāt | āpūrva-kalaśaṁ toyaiḥ smṛtvā kāliya-mardanam ||35|| japtvāṣṭa-śatam āsiñced viṣiṇaṁ sa sukhī bhavet | kāvya-madhye liyasyānte phaṇāmadhyedi-varṇakān ||36|| uktvā punar vaden nṛtyaṁ karoti tam anantaram | namāmi devakī-putra ity uktvā nṛtya-śabdataḥ ||37|| rājānam acyutaṁ brūyād iti danta-lipir manuḥ | asyāṅgānyaṅghribhir nyastaiḥ samastair nārado muniḥ ||38|| chando’nuṣṭub devatā ca kṛṣṇaḥ kāliya-mardanaḥ | japyo lakṣaṁ manur ayaṁ hotavyaṁ sarpiṣāyutam ||39|| aṅga-dikpāla-vajrādyair arcanāsya samīritā | kriyā sarvā ca kartavyā visaghnī pūrvam īritā ||40|| sadṛśo’nena jagati nahi kṣvea-haro manuḥ | aṅgaiḥ śukataroḥ piṣṭair gulikā dhenu-vāriṇā ||41|| ānanasyāñjanālepair viṣaghnī sādhitāmunā | uddaṇḍa-vāma-dor-daṇḍa-dhṛta-govardhanācalam ||42|| anya-hastāṅgulī-vyakta-svara-vaṁśārpitānanam | dhyāyan hariṁ japan manvor ekaṁ chatraṁ vinā vrajet ||43|| varṣa-vātāśanibhyaḥ syād bhayaṁ tasya nahi kvacit | mogha-meghaugha-yatnāpagatendraṁ taṁ smaran hunet ||44|| lolair ayuta-saṅkhyātair anāvṛṣṭir na saṁśayaḥ | krīḍantaṁ yamunā-toye majjana-plavanādibhiḥ ||45|| tac-chīkara-jalāsāraiḥ sicyamānaṁ priyā-janaiḥ | dhyātvāyutaṁ payaḥ-siktair huned vānīra-tarpaṇaiḥ ||46|| vṛṣṭir bhavat kāle’pi mahatī nātra saṁśayaḥ | amum eva smaran mūrdhni viṣa-sphoṭa-jvarādibhiḥ ||47|| sa-dāha-mohair ārtasya japec chāntir bhavet kṣaṇāt | athavā garudārūḍhaṁ bala-pradyumna-saṁyutam ||48|| nija-jvara-viniṣpiṣṭa-jvarābhiṣṭutam acyutam | dhyātvā jvarābhibhṛtyasya mūrdhny anyataram abhyaset ||49|| śāntiṁ vrajed asādhyo’pi jvaraḥ sopadravaḥ kṣaṇāt | dhyātvaivam agnāv abhyarcya payoktaiś caturaṅgulaiḥ ||50|| juhuyād amṛtākhaṇḍair ayutaṁ jvara-śāntaye | niśāta-śara-nirbhinna-bhīṣmatāpa-nudaṁ harim ||51|| smṛtvā spṛśan japed ārtaṁ pāṇibhyāṁ roga-śāntaye | apamṛtyu-vināśāya sāndīpani-suta-pradam ||52|| dhyātvāmṛta-latā-khaṇḍaiḥ kṣīrāktair ayutaṁ hunet | mṛta-putrāya dadataṁ sutān viprāya sārjunam ||53|| dhyātvā lakṣaṁ japed ekaṁ manvoḥ suta-vivṛddhaye | putra-jīvendhana-yute juhuyād anale’yutam ||54|| tat-phalair madhurāktaiḥ syuḥ putrā dīrghāyuṣo’sya tu | kṣīra-druk-kātha-sampūrṇam abhyarcya kalaśaṁ niśi ||56|| japtvāyutaṁ prage nārīm abhiṣiñced dviṣaṭ-dinam | sā bandhyāpi sutān dīrgha-jīvino gada-varjitān ||57|| labhate nātra sandehas tajjaptājyāśinī satī | prātar vācaṁ-yamā nārī bodhi-cchada-puṭe jalam ||58|| mantrayitvāṣṭottara-śataṁ pibet putrīyatī dhruvam | prahitāṁ kāśi-rājena kṛtyāṁ chitvā nijāriṇā ||59|| tat-tejasā tan-nagarīṁ dahantaṁ bhāvayan harim | sva-snehāktair huned rātrau sarṣapaiḥ sapta-vāsaram ||60|| kṛtyā kartāram evāsau kupitā nāśayed dhruvam | āsīnam āśrame divye badarī-ṣaṇḍa-maṇḍite ||61|| spṛśantaṁ pāṇi-padmābhyāṁ ghaṇṭākarṇa-kalevaram | dhyātvācyutaṁ tilair lakṣaṁ hunet tri-madhurāplutaiḥ ||62|| muktaye sarva-pāpānāṁ śāntaye kāntaye tanoḥ | dveṣayantaṁ rukmi-balau dyūtāsaktau smaran harim ||63|| juhuyād iṣṭayor dviṣṭyai gulikā gomayodbhavāḥ | jvalad-vahni-mukhair bāṇair varṣantaṁ garuḍadhvajam ||64|| dhāvamānaṁ ripu-gaṇa-manu-dhāvantam acyutam | dhyātvaivam abhyasen manvor ekaṁ sapta-sahasrakam ||65|| uccāṭanaṁ bhaved etad ripūṇāṁ saptabhir dinaiḥ | utkṣipta-vatsakaṁ dhyāyan kapittha-phala-hāriṇam ||66|| ayutaṁ prajapet sādhyam uccāṭayati tat-kṣaṇāt | ātmānaṁ kaṁsa-mathanaṁ dhyātvā mañcān nipātitam ||67|| kaṁsātmānam ariṁ karṣan gatāsuṁ prajapen manum | ayutaṁ juhuyād vāsya janmoḍu-taru-tapaṇaiḥ ||68|| api sevita-pīyūṣo mriyate’rir na saṁśayaḥ | athavā nimba-tailāktair huned edhobhir akṣajaiḥ ||69|| ayutaṁ prayato rātrau maraṇāya ripoḥ kṣaṇāt | doṣāriṣṭa-dala-vyoṣakārpāsāsthi-kaṇair niśi ||70|| huned eraṇḍa-tailāktaiḥ smaśānastho’ri-śāntaye | na śastaṁ māraṇaṁ karma kuryāc ced ayutaṁ japet ||71|| huned vā pāyasais tāvat śāntaye śāntamāsaḥ | jaya-kāmo japel lakṣaṁ pārijāta-haraṁ harim ||72|| smaran parājayas tasya na kutaścid bhaviṣyati | pārthe diśantaṁ gītārthaṁ vyākhyā-mudrā-karaṁ harim ||73|| rathasthaṁ bhāvayan japyād dharma-vṛddhyai śamāya ca | lakṣaṁ palāśa-kusumair huned yo madhurāplutaiḥ ||74|| vyākhyātā sarva-śāstrāṇāṁ sa kavir vādirāḍ bhavet | viśva-rūpa-dharaṁ prodyad-bhānu-koṭi-samudyutim ||75|| druta-cāmīkara-nibham agni-somātmakaṁ harim | arkāgni-dyota-dāsyāṅghri-paṅkajaṁ divya-bhūṣaṇam ||76|| nānāyudha-dharaṁ vyāpta-viśvākāśāvakāśakam | rāṣṭra-pūr-grāma-vāstūnāṁ śarīrasya ca rakṣaṇe ||77|| prajapen mantrayor ekataraṁ dhyātvaivam ādarāt | athavā vyasta-sarvāṅghri-racitāṅgārjunarṣikam ||78|| triṣṭup-chandasikaṁ viśva-rūpa-viṣṇv-adhidaivatam | japed gītā-manuṁ sthāne hṛṣīkeśādyam ājyakaiḥ | huned vā sarva-rakṣāyai sarva-duḥkhopaśāntaye ||79|| iti śrī-nārada-pañcarātre jñānāmṛta-sāre tṛtīya-rātre caturdaśo’dhyāyaḥ ||14|| …