Chapter 2

द्वितीयो ऽध्यायः मुद्रा-निरूपणम् श्री-महादेव उवाच— अथोच्यते वश्य-विधिः पुरोक्त-दशार्णतो ऽष्त-दश-वर्णतश् च । स्मृत्यैतयोः सर्व-जगत्-प्रियत्वꣳ मनुर् मनु-ज्ञस्य सदा विधत्ते ॥१॥ फुल्लैर् वन्य-प्रसूनैर् अमुम् अरुणतरैर् अर्चयित्वा दिनादौ नित्यꣳ नित्य-क्रियायाꣳ रतम् अथ दिन-मध्योक्त-कॢप्त्या मुकुन्दम् । अष्टोपेतꣳ सहस्रꣳ दश-लिपि-मनु-वर्यꣳ जपेद् यः स मन्त्री कुर्याद् वश्यान्य-वश्यꣳ स्व-सुख-मुख-भुवाꣳ मन्त्रवन् मण्डलानि ॥२॥ जाति-प्रसूनैर् वर-गोप-वेषꣳ क्रीडा-रतꣳ रक्त-हयारि-पुष्पैः । नीलोत्पलैर् गीत-रतꣳ पुरो ऽवदृष्ट्वा नृपादीन् वशयेत् क्रमेण ॥३॥ सित-कुसुम-समेतैस् तण्डुलैर् आज्य-सिक्तैर् दश-शतम् अथ हुत्वा नित्यशः सप्त-वारम् । कच-भुवि च ललाटे भस्म तद् धारयन्ना- वशयति युवतीꣳ स्त्री तत्-प्रतिꣳ सा तदैव ॥४॥ ताम्बुल-वस्त्र-कुसुमाञ्जन-चन्दनाढ्यꣳ जप्त्वा सहस्रमयमन्यतरेण मन्वोः । यस्मै ददाति मुनिवित् स जनो ऽस्य साक्सात् स्यात् किङ्करो न खलु तत्र विचारणियाम् ॥५॥ राज-द्वारे व्यवहारे सभायाꣳ द्यूते वादे चाष्ट-युक्तꣳ शतꣳ च । जप्त्वा वाचꣳ प्रथमाम् ईरयेद् यो वर्तेतासौ तत्र तरोपरिष्टात् ॥६॥ आसीनꣳ सुर-मथनꣳ कदम्ब-मूले गायन्तꣳ मधुरतरꣳ व्रजाङ्गानिभिः । स्मृत्वाग्नौ मधु-मिलितैर् मयूर-केध्मैर् हुत्वासौ वशयति मन्त्रवित् त्रि-लोकीम् ॥७॥ रासम् अध्यगतम् अच्युतꣳ स्मरन् यो जपेत् दश-शतꣳ दशाक्षरम् । नितयशो झटिति मासतो नरो वाञ्छिताम् अतिवहेत् स कन्यकाम् ॥८॥ तङ्ग-कुब्जम् अधिरूढम् अच्युतꣳ या विचिन्त्य दिनशः सहस्रकम् । साष्टकꣳ जपति सा हि मण्डलात् वाञ्छितꣳ वतम् उपैति कन्यका ॥९॥ नृत्यन्तꣳ व्रज-सुन्दरी-जन-कराम्भोजालि-सꣳग्राहितꣳ ध्यात्वाष्टादश-वर्णकꣳ मनु-वरꣳ लक्षꣳ जपेन् मन्त्रवित् । लाजानाम् अथवा मधु-द्रुततरैर् हुत्वायुतꣳ चुर्णिकैर् उद्वोढु प्रजपेच् च तावद् अचिराद् आकाꣳक्षिताꣳ कन्यकाम् ॥१०॥ अष्टादशालक्षणेन द्विज-तरुजैस् त्रिमध्वक्तैर् अयुतम् । कुशैस् तिलैर् वा सिततण्डुलैर् अशयितुꣳ द्विजान् जुहुयात् ॥ जुहुयात् कृतमानभरैर् वशयेन् नृपतोन्कुसुमैः कुरुण्टकजैः । विषैक्षुरसैर् अपि पाटलजैर् इतरान् अपि तद्वद् अथोवशयेत् ॥११॥ अभिनवैः कमलैर् अरुणोत्लपैः समधुरैर् अपि चम्पक-पाटलैः । प्रतिहुनेद् अयुतꣳ क्रमशो ऽअचिराद् वशयितुꣳ सुखजादिवरङ्गनाः ॥१२॥ हयारिकुसुमैर् नवैस् त्रिमधुराप्लुतैर् नित्यशः सहस्रमुषिरासवꣳ प्रतिहुनेन् निशीथे बुधः । सुगर्वितधियꣳ हठात् झटिति वारयोषाम् असौ । करोति निजीकङ्करी स्मरशिलीमुखैर् अद्दिताम् ॥१३॥ पटसꣳयुतैस् त्रिमधुराद्रभवैर् अपि सर्षपैर् दज़शतत्रितयम् । निशि जुह्वतो ऽस्य शची-दयितो ऽप्य् अवशो वशीभवति किन्त्व् अपरे ॥१४॥ अखण्द-बिल्वजैः फलसमित् प्रसवच् छदनैर् मधुद्रुततरैर् हवनात् । कमलैः सिताक्षतयुतैश् च पृथक् कमलताꣳ चिराय वशयेद् अचिरात् ॥१५॥ अपहृत्य गोपवनिताम्बरजातꣳ हृदयैः कदम्बम् अधिरूढम् अच्युतम् । प्रजपन् महानिशि सहस्रम् आनयेत् द्रुतम् उर्वशीम् अपि हठात् दशाहुतः ॥१६॥ बहुना किम् अत्र कथितेन मन्त्रयोर् अनयोः दृङ् न हि परो वशीकृतौ । अपि तृप्तिकर्मणि विदग्धयोषिताꣳ कुसुमायुधास्त्रमयवर्षिणोर् इह ॥१७॥ वन्दे कुन्देनुगौरꣳ तरुणम् अरुणपाथोजपत्राभनेत्रꣳ शङ्खꣳ चक्रꣳ गदाब्जे निजभजपरिधैरायतैर् आदधानम् । दिव्यैर् भूषाङ्गरागैर् नवनलिनलसन् मालया च प्रदीप्तꣳ द्योतत्पीताꣳबराढ्य्मुनिभिर् अभिवृतꣳ पङ्कजस्थꣳ मुकुन्दम् ॥१८॥ एवꣳ ध्यात्वा पुमाꣳसꣳ स्फुटहृदयसरोजासनासीनम् आद्य सान्द्राम्भोजच्छविꣳ वा द्रुतकनकनिभꣳ यो जपेद् अर्कलक्षꣳ । मन्वोर् एकꣳ हि सम्यग्वशम् अपि च हुनेद् अर्कसाहस्रम् इध्मैः क्षीरिद्रुत्थैः पयोभिःसमधुघृतसितेनाथवा पायसेन ॥१९॥ ततो लोकाध्यक्षꣳ ध्रुवचितिसदानन्दवपुषम् हृदा पाथोजाविर्भवति मिरसꣳहारमिहिरम् । निजैक्येन ध्यायन् मनुम् अमलचेताः प्रतिदिनꣳ त्रिसाहस्रꣳ जप्येत् प्रयजतु च साहाह्नविधिना ॥२०॥ विधिꣳ यो ऽमुꣳ भक्त्या भजति नियतꣳ सुस्थिरमतिर् भवाम्बोधिꣳ भीमꣳ विषम् अविषयग्राहनिकरैः । तरङ्गैर् उत्तुङ्गैर् जनिमृतिसमाख्यैः प्रविततꣳ समत्तोर्यानल्पꣳ व्रजति परमꣳ धाम स हरेः ॥२१॥ गृणꣳस् तस्य नामानि शृण्वस् तदीयाः कथा सꣳस्मरꣳस् तस्य रूपाणि नित्यम् । स्मरꣳस् तत्पदाम्भोरुहꣳ भक्तिनम्रः स पूज्यो बुधैर् नित्ययुक्तः स एव ॥२२॥ वक्ष्ये मनुद्वयम् अथातिरहस्यम् अन्यत् सꣳक्षेपतो भुवनमोहननामधेयम् । ब्रह्मेन्द्रवामनयनेन्दुभिरादमो ऽन्यस् तत्पूर्वको विषहृषीकयुतश् च ङे ऽन्तः ॥२३॥ नमो ऽस्तु सम्मोहननारदो मुनिश् छन्दस् तु गायत्रम् उदीरितꣳ बुधैः । त्रैलोक्य-सम्मोहन-विष्णोर् एतयोः स्याद् देवता वच्म्य् अधुना षड्-अङ्गम् ॥२४॥ अक्लीबकलादीर्घः सकलैस् तद् अपि च कलामसारूढैः । उक्तꣳ पूर्ववद् आसनविन्यासान्तꣳ समाचरेद् अथ तु ॥२५॥ करयो शाखासु तले विन्यस्य षडङ्गानि चाꣳगुलीषु शरान् । मनुपटितमातृकावत्णैर् विन्यस्याङ्गानि विन्यसेच् च शरान् ॥२६॥ विषहृषीकयुतेशान् ङेहृत्करशाखाभिन्नमान्तिकान् । शोषेण मोहनसन्दीपनतापनमादनकादिकान् क्रमशः ॥२७॥ पञ्चैते सम्प्रोक्ता ह्राꣳह्रीꣳक्लीꣳच्लुत्सआदिकरणाः । सम्मोहनम् अथ जगताꣳ ध्यायेत् पुरुषोत्तमꣳ समाहितधीः ॥२८॥ दिव्यतरु द्यानोद्यद् रुचिरमहाकल्पपादपाधस्तात् । मणिमयभूतलविलसद् भद्रपयो जन्मपीठनिष्ठस्य ॥२९॥ विश्वप्राणिप्रोद्यत् प्रद्योतनसद्युतेः सुपर्णस्य । आसीनम् उन्नताꣳशो विद्रुमभङ्गाङ्गम् अङ्गजोन्मथितम् ॥३०॥ चक्रगदाꣳकुशपाशान् सुमनोबाणेक्षुचापकमलगदाः । दधतꣳ स्वदोर्भिर् अरुणायतविशालघूर्णिता क्षियुगललोलम् ॥३१॥ मनिमयकुण्डलकिरीटहाराङ्गदकङ्कणोर्मिररानाद्यैः । अरुणैर् माल्यविलेपैश् चोद्दीप्तꣳ पीतवस्त्रपरिधानꣳ ॥३२॥ निजवामोरुनिषणाꣳ श्लिषयन्तीꣳ वामहस्तघृतनलिनीम् । क्लिद्यद् योनिꣳ कमलामोदनदनव्याकुलाङ्गलताम् ॥३३॥ सुरुचिरभूषणमाल्यानुलेपनाꣳ सुसितवसनपरिवीताम् । निजसुखकमलव्यापृतचटुलायितनयनमधुकराꣳ तरुणीम् ॥३४॥ श्लिष्यन्तꣳ वामभुजादण्डेन दृढꣳ धृतेक्षुचापेन । तज्जनितपरमनिर्वुतिनिर्भरऋदयꣳ चराचरैकगुरुम् ॥३५॥ सुरदितिभुजगगुह्मकगन्धर्वाद्यङ्गनाजनसहस्रैः । मदमम्मथालसाङ्गैर् अभिवीतꣳ दिव्यभूषणोल्लसितैः ॥३६॥ आत्माभेदतयेत्थꣳ ध्यात्वैकाक्षरम् अथाष्टादशार्णम् । प्रजपेद् दिनकरलक्षꣳ त्रिमधुरसिक्तैश् च किꣳशुकप्रसवैः ॥३७॥ जुहुयाद् अर्कसहस्रꣳ विमलैः सलिलैश् च तर्पयेत् तावत् । विꣳशत्यर्णꣳ प्रोक्तꣳ मन्त्रꣳ दिनशो ऽमुम् अर्चयेद् भक्त्या ॥३८॥ पीठावन्दोवक्ष्यान्तराजयसिरोसुनाभिः पूजावपुम् । हरिम् आवाह्य स्कन्धे तस्यार्घाद्यैः समभ्यर्च्य भूषान्तैः ॥३९॥ अङ्गानि प्राणाꣳश् च न्यसेत् क्रमतः किरीटम् अपि शिरसि श्रवसोश् च । कुण्डले हरिप्रमुणामि प्रहराणि पाणिषु च ॥४०॥ श्रीवत्सकुअस्तुभौ च स्तनयोर् मूर्ध्नि गले च वनमालाम् । पीतवासनꣳ नितम्बो वामाꣳशो श्रियम् अपि स्वबीजेन ॥४१॥ इष्ट्वाथकर्णिकायाम् अङ्गानि विदिशासु दिक्षु शरान् । कोनेषु पञ्चमꣳ वै पुनर् अग्न्यादिदलेषु शक्तयः पूज्याः ॥४२॥ लक्ष्मीः सरस्वती च स्वर्णावदातनिभे अतिप्रीत्यौ । कीर्तिः कान्तिश् च सिते तुष्टिः पुष्टिर् मरकतप्रितमे ॥४३॥ दिव्याङ्गरागभूषणमाल्यदुकूलैर् अलꣳकृताङ्गताः । स्मरनानाः स्मरार्ता घृतचामरचारुकरतला एताः ॥४४॥ लोकेशा बहिरर्च्याः कथितार्चा मनुद्वयोद्भूताः । प्रायः पुरुषोत्तमविधिरयसैरसनोच्यते बहुमत्त्वात् ॥४५॥ त्रैलोक्यमोहनायेत्य् उक्त्वा विद्मह इति स्मरायेति ततः । धीमहि तन् नो चान्ते विष्णुस् तद् अनु प्रचोदयाद् गायत्री ॥४६॥ जप्यैषा तु जपादौ हरितहली श्रीकरी च जपहरणैः । प्रोक्षयितृशुद्धिवधये ऽर्च्यान्यात्मयागभूद्रव्याणि ॥४७॥ मन्वोर् एकेन शतꣳ प्रतर्पयेन् मोहनीप्रसूनद्युतेर् यः । तोयैर् दिनशः प्रातः स तु लभते वाञ्छितान् पक्षात् कामान् ॥४८॥ हुत्वायुतꣳ हुतशेषꣳ पाताज्येन तावद् अतिजप्तेन । भोजयेत् स्वसभिकꣳ रमणीꣳ मनो ऽर्पिताꣳ स्ववशताꣳ नेतुम् ॥४९॥ अष्टादशार्णविहिता विधयः कार्ये वश्यकृतास् ताभ्याम् । मन्वोर् अनयोः सदृशोः नहि जातस्त्रिलोकवश्यकर्मणि कश्चित् ॥५०॥ अत्रैकस् तु जपादव् अथवा कृष्णः सवेणुगीतिध्येयः । अरुणनूपुराङ्गवेशः कन्दर्पो वा प्रसूनचापेषु धारी च ॥५१॥ यस् त्व् एकतरꣳ मनुम् एतयोर् विमलधीः सदा भजति मन्त्री । स द्राम्नुद्रान्विततया तथा सिद्धिꣳ विप्राणाम् अतितराम् एति ॥५२॥ इति श्री-नारद-पञ्चरात्रे ज्ञानमृतसारे पञ्चमरात्रे मुद्रानिरूपणे द्वितीयो ऽध्यायः ॥२॥ …

dvitīyo 'dhyāyaḥ mudrā-nirūpaṇam śrī-mahādeva uvāca— athocyate vaśya-vidhiḥ purokta-daśārṇato 'ṣta-daśa-varṇataś ca | smṛtyaitayoḥ sarva-jagat-priyatvaṁ manur manu-jñasya sadā vidhatte ||1|| phullair vanya-prasūnair amum aruṇatarair arcayitvā dinādau nityaṁ nitya-kriyāyāṁ ratam atha dina-madhyokta-kḷptyā mukundam | aṣṭopetaṁ sahasraṁ daśa-lipi-manu-varyaṁ japed yaḥ sa mantrī kuryād vaśyānya-vaśyaṁ sva-sukha-mukha-bhuvāṁ mantravan maṇḍalāni ||2|| jāti-prasūnair vara-gopa-veṣaṁ krīḍā-rataṁ rakta-hayāri-puṣpaiḥ | nīlotpalair gīta-rataṁ puro 'vadṛṣṭvā nṛpādīn vaśayet krameṇa ||3|| sita-kusuma-sametais taṇḍulair ājya-siktair daśa-śatam atha hutvā nityaśaḥ sapta-vāram | kaca-bhuvi ca lalāṭe bhasma tad dhārayannā- vaśayati yuvatīṁ strī tat-pratiṁ sā tadaiva ||4|| tāmbula-vastra-kusumāñjana-candanāḍhyaṁ japtvā sahasramayamanyatareṇa manvoḥ | yasmai dadāti munivit sa jano 'sya sāksāt syāt kiṅkaro na khalu tatra vicāraṇiyām ||5|| rāja-dvāre vyavahāre sabhāyāṁ dyūte vāde cāṣṭa-yuktaṁ śataṁ ca | japtvā vācaṁ prathamām īrayed yo vartetāsau tatra taropariṣṭāt ||6|| āsīnaṁ sura-mathanaṁ kadamba-mūle gāyantaṁ madhurataraṁ vrajāṅgānibhiḥ | smṛtvāgnau madhu-militair mayūra-kedhmair hutvāsau vaśayati mantravit tri-lokīm ||7|| rāsam adhyagatam acyutaṁ smaran yo japet daśa-śataṁ daśākṣaram | nitayaśo jhaṭiti māsato naro vāñchitām ativahet sa kanyakām ||8|| taṅga-kubjam adhirūḍham acyutaṁ yā vicintya dinaśaḥ sahasrakam | sāṣṭakaṁ japati sā hi maṇḍalāt vāñchitaṁ vatam upaiti kanyakā ||9|| nṛtyantaṁ vraja-sundarī-jana-karāmbhojāli-saṁgrāhitaṁ dhyātvāṣṭādaśa-varṇakaṁ manu-varaṁ lakṣaṁ japen mantravit | lājānām athavā madhu-drutatarair hutvāyutaṁ curṇikair udvoḍhu prajapec ca tāvad acirād ākāṁkṣitāṁ kanyakām ||10|| aṣṭādaśālakṣaṇena dvija-tarujais trimadhvaktair ayutam | kuśais tilair vā sitataṇḍulair aśayituṁ dvijān juhuyāt || juhuyāt kṛtamānabharair vaśayen nṛpatonkusumaiḥ kuruṇṭakajaiḥ | viṣaikṣurasair api pāṭalajair itarān api tadvad athovaśayet ||11|| abhinavaiḥ kamalair aruṇotlapaiḥ samadhurair api campaka-pāṭalaiḥ | pratihuned ayutaṁ kramaśo 'acirād vaśayituṁ sukhajādivaraṅganāḥ ||12|| hayārikusumair navais trimadhurāplutair nityaśaḥ sahasramuṣirāsavaṁ pratihunen niśīthe budhaḥ | sugarvitadhiyaṁ haṭhāt jhaṭiti vārayoṣām asau | karoti nijīkaṅkarī smaraśilīmukhair additām ||13|| paṭasaṁyutais trimadhurādrabhavair api sarṣapair daZaśatatritayam | niśi juhvato 'sya śacī-dayito 'py avaśo vaśībhavati kintv apare ||14|| akhaṇda-bilvajaiḥ phalasamit prasavac chadanair madhudrutatarair havanāt | kamalaiḥ sitākṣatayutaiś ca pṛthak kamalatāṁ cirāya vaśayed acirāt ||15|| apahṛtya gopavanitāmbarajātaṁ hṛdayaiḥ kadambam adhirūḍham acyutam | prajapan mahāniśi sahasram ānayet drutam urvaśīm api haṭhāt daśāhutaḥ ||16|| bahunā kim atra kathitena mantrayor anayoḥ dṛṅ na hi paro vaśīkṛtau | api tṛptikarmaṇi vidagdhayoṣitāṁ kusumāyudhāstramayavarṣiṇor iha ||17|| vande kundenugauraṁ taruṇam aruṇapāthojapatrābhanetraṁ śaṅkhaṁ cakraṁ gadābje nijabhajaparidhairāyatair ādadhānam | divyair bhūṣāṅgarāgair navanalinalasan mālayā ca pradīptaṁ dyotatpītāṁbarāḍhymunibhir abhivṛtaṁ paṅkajasthaṁ mukundam ||18|| evaṁ dhyātvā pumāṁsaṁ sphuṭahṛdayasarojāsanāsīnam ādya sāndrāmbhojacchaviṁ vā drutakanakanibhaṁ yo japed arkalakṣaṁ | manvor ekaṁ hi samyagvaśam api ca huned arkasāhasram idhmaiḥ kṣīridrutthaiḥ payobhiḥsamadhughṛtasitenāthavā pāyasena ||19|| tato lokādhyakṣaṁ dhruvacitisadānandavapuṣam hṛdā pāthojāvirbhavati mirasaṁhāramihiram | nijaikyena dhyāyan manum amalacetāḥ pratidinaṁ trisāhasraṁ japyet prayajatu ca sāhāhnavidhinā ||20|| vidhiṁ yo 'muṁ bhaktyā bhajati niyataṁ susthiramatir bhavāmbodhiṁ bhīmaṁ viṣam aviṣayagrāhanikaraiḥ | taraṅgair uttuṅgair janimṛtisamākhyaiḥ pravitataṁ samattoryānalpaṁ vrajati paramaṁ dhāma sa hareḥ ||21|| gṛṇaṁs tasya nāmāni śṛṇvas tadīyāḥ kathā saṁsmaraṁs tasya rūpāṇi nityam | smaraṁs tatpadāmbhoruhaṁ bhaktinamraḥ sa pūjyo budhair nityayuktaḥ sa eva ||22|| vakṣye manudvayam athātirahasyam anyat saṁkṣepato bhuvanamohananāmadheyam | brahmendravāmanayanendubhirādamo 'nyas tatpūrvako viṣahṛṣīkayutaś ca ṅe 'ntaḥ ||23|| namo 'stu sammohananārado muniś chandas tu gāyatram udīritaṁ budhaiḥ | trailokya-sammohana-viṣṇor etayoḥ syād devatā vacmy adhunā ṣaḍ-aṅgam ||24|| aklībakalādīrghaḥ sakalais tad api ca kalāmasārūḍhaiḥ | uktaṁ pūrvavad āsanavinyāsāntaṁ samācared atha tu ||25|| karayo śākhāsu tale vinyasya ṣaḍaṅgāni cāṁgulīṣu śarān | manupaṭitamātṛkāvatṇair vinyasyāṅgāni vinyasec ca śarān ||26|| viṣahṛṣīkayuteśān ṅehṛtkaraśākhābhinnamāntikān | śoṣeṇa mohanasandīpanatāpanamādanakādikān kramaśaḥ ||27|| pañcaite samproktā hrāṁhrīṁklīṁclutsaādikaraṇāḥ | sammohanam atha jagatāṁ dhyāyet puruṣottamaṁ samāhitadhīḥ ||28|| divyataru dyānodyad ruciramahākalpapādapādhastāt | maṇimayabhūtalavilasad bhadrapayo janmapīṭhaniṣṭhasya ||29|| viśvaprāṇiprodyat pradyotanasadyuteḥ suparṇasya | āsīnam unnatāṁśo vidrumabhaṅgāṅgam aṅgajonmathitam ||30|| cakragadāṁkuśapāśān sumanobāṇekṣucāpakamalagadāḥ | dadhataṁ svadorbhir aruṇāyataviśālaghūrṇitā kṣiyugalalolam ||31|| manimayakuṇḍalakirīṭahārāṅgadakaṅkaṇormirarānādyaiḥ | aruṇair mālyavilepaiś coddīptaṁ pītavastraparidhānaṁ ||32|| nijavāmoruniṣaṇāṁ śliṣayantīṁ vāmahastaghṛtanalinīm | klidyad yoniṁ kamalāmodanadanavyākulāṅgalatām ||33|| surucirabhūṣaṇamālyānulepanāṁ susitavasanaparivītām | nijasukhakamalavyāpṛtacaṭulāyitanayanamadhukarāṁ taruṇīm ||34|| śliṣyantaṁ vāmabhujādaṇḍena dṛḍhaṁ dhṛtekṣucāpena | tajjanitaparamanirvutinirbharaṛdayaṁ carācaraikagurum ||35|| suraditibhujagaguhmakagandharvādyaṅganājanasahasraiḥ | madamammathālasāṅgair abhivītaṁ divyabhūṣaṇollasitaiḥ ||36|| ātmābhedatayetthaṁ dhyātvaikākṣaram athāṣṭādaśārṇam | prajaped dinakaralakṣaṁ trimadhurasiktaiś ca kiṁśukaprasavaiḥ ||37|| juhuyād arkasahasraṁ vimalaiḥ salilaiś ca tarpayet tāvat | viṁśatyarṇaṁ proktaṁ mantraṁ dinaśo 'mum arcayed bhaktyā ||38|| pīṭhāvandovakṣyāntarājayasirosunābhiḥ pūjāvapum | harim āvāhya skandhe tasyārghādyaiḥ samabhyarcya bhūṣāntaiḥ ||39|| aṅgāni prāṇāṁś ca nyaset kramataḥ kirīṭam api śirasi śravasoś ca | kuṇḍale haripramuṇāmi praharāṇi pāṇiṣu ca ||40|| śrīvatsakuastubhau ca stanayor mūrdhni gale ca vanamālām | pītavāsanaṁ nitambo vāmāṁśo śriyam api svabījena ||41|| iṣṭvāthakarṇikāyām aṅgāni vidiśāsu dikṣu śarān | koneṣu pañcamaṁ vai punar agnyādidaleṣu śaktayaḥ pūjyāḥ ||42|| lakṣmīḥ sarasvatī ca svarṇāvadātanibhe atiprītyau | kīrtiḥ kāntiś ca site tuṣṭiḥ puṣṭir marakatapritame ||43|| divyāṅgarāgabhūṣaṇamālyadukūlair alaṁkṛtāṅgatāḥ | smaranānāḥ smarārtā ghṛtacāmaracārukaratalā etāḥ ||44|| lokeśā bahirarcyāḥ kathitārcā manudvayodbhūtāḥ | prāyaḥ puruṣottamavidhirayasairasanocyate bahumattvāt ||45|| trailokyamohanāyety uktvā vidmaha iti smarāyeti tataḥ | dhīmahi tan no cānte viṣṇus tad anu pracodayād gāyatrī ||46|| japyaiṣā tu japādau haritahalī śrīkarī ca japaharaṇaiḥ | prokṣayitṛśuddhivadhaye 'rcyānyātmayāgabhūdravyāṇi ||47|| manvor ekena śataṁ pratarpayen mohanīprasūnadyuter yaḥ | toyair dinaśaḥ prātaḥ sa tu labhate vāñchitān pakṣāt kāmān ||48|| hutvāyutaṁ hutaśeṣaṁ pātājyena tāvad atijaptena | bhojayet svasabhikaṁ ramaṇīṁ mano 'rpitāṁ svavaśatāṁ netum ||49|| aṣṭādaśārṇavihitā vidhayaḥ kārye vaśyakṛtās tābhyām | manvor anayoḥ sadṛśoḥ nahi jātastrilokavaśyakarmaṇi kaścit ||50|| atraikas tu japādav athavā kṛṣṇaḥ saveṇugītidhyeyaḥ | aruṇanūpurāṅgaveśaḥ kandarpo vā prasūnacāpeṣu dhārī ca ||51|| yas tv ekataraṁ manum etayor vimaladhīḥ sadā bhajati mantrī | sa drāmnudrānvitatayā tathā siddhiṁ viprāṇām atitarām eti ||52|| iti śrī-nārada-pañcarātre jñānamṛtasāre pañcamarātre mudrānirūpaṇe dvitīyo 'dhyāyaḥ ||2|| …