Chapter 11

एकादशोध्यायः द्वादशः शुद्धिः श्रीशिव उवाच— अथा द्वादशसꣳशुद्धिर्वैष्णवानामिहोच्यते । गृहोपसर्पणꣳ चैव तथानुगमनꣳ हरेः ॥१॥ भक्तिप्रदक्षिणꣳ चैव पादयो शोधनꣳ पुनः । पूजार्थꣳ पत्रपुष्पाणाꣳ भक्त्यैवोत्तोलनꣳ हरेः ॥२॥ करयोःसर्वशुद्धिनामियꣳ शुद्धिर्विशिष्यते । तन्नामकीर्तनꣳ चैव गुणानामपि कीर्तनम् ॥३॥ भक्त्या श्रीकृष्णदेवस्य वचसः शुद्धिरिष्यतेः । तत्कथाश्रवणꣳ चैव तस्योत्सवनिरीक्षणम् ॥४॥ श्रोत्रयोर्नेत्रयोश्चैव शुद्धिः सम्यगिहोच्यते । पादोदकस्य निर्माल्यमालानामपि धारणम् ॥५॥ उच्यते शिरसः शुद्धिः प्रणतस्य हरेः पुनः । आघ्राणꣳ गन्धपुष्पादेर्निर्माल्यस्य तपोधन ॥६॥ विशुद्धिः स्यादनन्तस्य घ्राणस्यापि विधीयते । पत्रꣳ पुष्पादिकꣳ यच्च कृष्णपादयुगार्पितम् ॥७॥ तदेकꣳ पावनꣳ लोके तद्धि सर्वꣳ विशोधयेत् । ललाटे च गदा कार्या मूर्ध्निꣳ चापꣳ शराꣳस्तथा ॥८॥ नन्दकꣳ चैव हृन्मध्ये शङ्खꣳ चक्रꣳ भुजद्वये । शङ्खचक्रान्वितो विप्रः श्मशाने म्रियते यदि ॥९॥ प्रयागे या गतिः प्रोक्ता सा गतिस्तस्य गोतम । यानैर्वा पादुकाभिर्वा यानꣳ भगवती गृहे ॥१०॥ देवोत्पवेष्वासवी च अप्रमाणो मदग्रतः । उच्छिष्टे चैव वाशौचेभगवद्वन्दनादिकम् ॥११॥ एकहस्तप्रणामश्च तत्पुरस्तात् प्रदक्षिणम् । पादप्रसारणꣳ चैव तथा पर्यङ्कबन्धनम् ॥१२॥ शयनꣳ भक्षणꣳ चापि मिथ्याभाषणमेव च । उच्चैर्भाषो मिथो वैरꣳ रोदनानि च विग्रहः ॥१३॥ निग्रहानुग्रहश्चैव स्त्रीषु च क्रूरभाषणम् । कम्बलावरणꣳ चैव परनिन्दा परस्तुतिः ॥१४॥ अश्लीलभाषणꣳ चैव अधोवायुविमोक्षणम् । शक्तौ गौणोपचारश्च अनिवेदितभक्षणम् ॥१५॥ तत्तत्कालभवानाꣳ च फलादीनामनर्पणम् । विनियुक्तावशिष्टस्य प्रदानꣳ व्यञ्जकस्य च ॥१६॥ स्पष्टीकृत्वासनꣳ चैव परनिन्दा परस्तुतिः । गरौ मौनꣳ निजस्तोत्रꣳ देवतानिन्दनꣳ तथा । अपराधस्तथा विष्णोर्द्वात्रिꣳशत् परिकीर्तिताः ॥१७॥ शालग्रामशिलातोयꣳ न पीत्वा यस्तु मस्तके । प्रक्षेपणꣳ प्रकुर्वीत ब्रह्महा स निगद्यते ॥१८॥ विष्णोः पादोदकꣳ पीतꣳ कोटिजन्माघनाशनम् । तदेवाष्टगुणꣳ पापꣳ भूमौ बिन्दुनिपातनात् ॥१९॥ अकालमृत्युहरणꣳ सर्वव्याधिविनाशनम् । विष्णोः पादोदकꣳ पुण्यꣳ शिरसा धारयाम्यहम् ॥२०॥ हत्याꣳ हन्ति तदङ्घ्रिजापि तुलसी स्तेयꣳ च तोयꣳ पदे नैवेद्यꣳ बहु अन्नपानजनितꣳ गुर्वङ्गनासङ्गजम् । श्रीशाधीनमतिःस्थितिर्हरिजनैस्तत्सङ्गजꣳ किल्विषꣳ शालग्रामशिलार्चनस्य महिमा कोऽप्येषलोकोत्तरः ॥२१॥ केशवाग्रे नृत्यगीतꣳ यःकरोति कलौ नरः । पदे पदेऽश्वमेधस्य फलमाप्नोति नित्यशः ॥२२॥ केशवाग्रे नत्यगीतꣳ न करोति हरेर्दिने । वह्निना किꣳ न दग्धोऽसौ गतः किꣳ न रसातलम् ॥२३॥ स्मरणꣳ कीर्तनꣳ विष्णोः कलौ मन्त्रजपादिषु । दानꣳ तु प्रीतये तस्य नान्यथा गतिरिष्यते ॥२४॥ इति श्रीनारदपञ्चरात्रे ज्ञानामृतसारे चतुर्थरात्रे द्वादशशुद्धिरेकादशो’ध्यायः ॥११॥ … पञ्चम-रात्रे

ekādaśodhyāyaḥ dvādaśaḥ śuddhiḥ śrīśiva uvāca— athā dvādaśasaṁśuddhirvaiṣṇavānāmihocyate | gṛhopasarpaṇaṁ caiva tathānugamanaṁ hareḥ ||1|| bhaktipradakṣiṇaṁ caiva pādayo śodhanaṁ punaḥ | pūjārthaṁ patrapuṣpāṇāṁ bhaktyaivottolanaṁ hareḥ ||2|| karayoḥsarvaśuddhināmiyaṁ śuddhirviśiṣyate | tannāmakīrtanaṁ caiva guṇānāmapi kīrtanam ||3|| bhaktyā śrīkṛṣṇadevasya vacasaḥ śuddhiriṣyateḥ | tatkathāśravaṇaṁ caiva tasyotsavanirīkṣaṇam ||4|| śrotrayornetrayoścaiva śuddhiḥ samyagihocyate | pādodakasya nirmālyamālānāmapi dhāraṇam ||5|| ucyate śirasaḥ śuddhiḥ praṇatasya hareḥ punaḥ | āghrāṇaṁ gandhapuṣpādernirmālyasya tapodhana ||6|| viśuddhiḥ syādanantasya ghrāṇasyāpi vidhīyate | patraṁ puṣpādikaṁ yacca kṛṣṇapādayugārpitam ||7|| tadekaṁ pāvanaṁ loke taddhi sarvaṁ viśodhayet | lalāṭe ca gadā kāryā mūrdhniṁ cāpaṁ śarāṁstathā ||8|| nandakaṁ caiva hṛnmadhye śaṅkhaṁ cakraṁ bhujadvaye | śaṅkhacakrānvito vipraḥ śmaśāne mriyate yadi ||9|| prayāge yā gatiḥ proktā sā gatistasya gotama | yānairvā pādukābhirvā yānaṁ bhagavatī gṛhe ||10|| devotpaveṣvāsavī ca apramāṇo madagrataḥ | ucchiṣṭe caiva vāśaucebhagavadvandanādikam ||11|| ekahastapraṇāmaśca tatpurastāt pradakṣiṇam | pādaprasāraṇaṁ caiva tathā paryaṅkabandhanam ||12|| śayanaṁ bhakṣaṇaṁ cāpi mithyābhāṣaṇameva ca | uccairbhāṣo mitho vairaṁ rodanāni ca vigrahaḥ ||13|| nigrahānugrahaścaiva strīṣu ca krūrabhāṣaṇam | kambalāvaraṇaṁ caiva paranindā parastutiḥ ||14|| aślīlabhāṣaṇaṁ caiva adhovāyuvimokṣaṇam | śaktau gauṇopacāraśca aniveditabhakṣaṇam ||15|| tattatkālabhavānāṁ ca phalādīnāmanarpaṇam | viniyuktāvaśiṣṭasya pradānaṁ vyañjakasya ca ||16|| spaṣṭīkṛtvāsanaṁ caiva paranindā parastutiḥ | garau maunaṁ nijastotraṁ devatānindanaṁ tathā | aparādhastathā viṣṇordvātriṁśat parikīrtitāḥ ||17|| śālagrāmaśilātoyaṁ na pītvā yastu mastake | prakṣepaṇaṁ prakurvīta brahmahā sa nigadyate ||18|| viṣṇoḥ pādodakaṁ pītaṁ koṭijanmāghanāśanam | tadevāṣṭaguṇaṁ pāpaṁ bhūmau bindunipātanāt ||19|| akālamṛtyuharaṇaṁ sarvavyādhivināśanam | viṣṇoḥ pādodakaṁ puṇyaṁ śirasā dhārayāmyaham ||20|| hatyāṁ hanti tadaṅghrijāpi tulasī steyaṁ ca toyaṁ pade naivedyaṁ bahu annapānajanitaṁ gurvaṅganāsaṅgajam | śrīśādhīnamatiḥsthitirharijanaistatsaṅgajaṁ kilviṣaṁ śālagrāmaśilārcanasya mahimā ko'pyeṣalokottaraḥ ||21|| keśavāgre nṛtyagītaṁ yaḥkaroti kalau naraḥ | pade pade'śvamedhasya phalamāpnoti nityaśaḥ ||22|| keśavāgre natyagītaṁ na karoti harerdine | vahninā kiṁ na dagdho'sau gataḥ kiṁ na rasātalam ||23|| smaraṇaṁ kīrtanaṁ viṣṇoḥ kalau mantrajapādiṣu | dānaṁ tu prītaye tasya nānyathā gatiriṣyate ||24|| iti śrīnāradapañcarātre jñānāmṛtasāre caturtharātre dvādaśaśuddhirekādaśo’dhyāyaḥ ||11|| … pañcama-rātre