Chapter 12

द्वादशो’ध्यायः सायाह्ने वासुदेवꣳ यो नित्यम् एव यजेन् नरः । सर्वान् कामान् अवाप्यान्ते स याति परमाꣳ गतिम् ॥१॥ रात्रौ चेन् मन्मथाक्रान्त-मानसꣳ देवकी-सुतम् । यजेद् रास-परिश्रान्तꣳ गोपी-मण्डल-मध्यगम् ॥२॥ पृथुꣳ सुवृत्तꣳ मसृणꣳ वितस्ति- मात्रोन्नतꣳ कौ विनिखन्य शङ्कुम् । आक्रम्य पद्भ्याम् इतरेतरात्त- हस्तैर् भ्रमो’यꣳ खलु रास-गोष्ठी ॥३॥ स्थल-नीरज-सून-पराग-भृता लहरी-कण-जाल-भरेण सता । मरुता परितापहृताध्युषिते विपुले यमुना-पुलिने विमले ॥४॥ अशरीर-निशान्त-शरोन्मथित- प्रमदा-शत-कोटिभिर् âकुलिते । उडुनाथ-करिर् विशदीकृत-दिक्- प्रसरे विचरद्-भ्रमरी-निकरे ॥५॥ विद्याधर-किन्नर-सिद्ध-सुरैः गन्धर्व-भुजङ्गम-चारणकैः । दारोपहितैः सुविमान-गतैः स्वस्थैर् अभिवृष्ट-सुपुष्प-चयैः ॥६॥ इतरेतर-बद्ध-कर-प्रमदा- गण-कल्पित-रास-विहार-विधौ । मणि-शङ्कु-गम् अप्य् अमुनावपुषा बहुधा विहित-स्वक-दिव्य-तनुम् ॥७॥ सुदृशाम् उभयोः पृथग्-अन्तरगꣳ दयिता-गण-बद्ध-भुज-द्वितयम् । निज-सङ्ग-विजृम्भद्-अनङ्ग-शिखि- ज्वलिताङ्ग-लसत्-पुलकालि-युजाम् ॥८॥ विविध-श्रुति-भिन्न-मनोज्ञतर- स्वरसप्तक-मूर्च्छन-ताल-गणैः । भ्रममाणम् अमूभिर् उदार-मणि- स्फुट-मण्डन-शिञ्जित-चारुतरम् ॥९॥ इति भिन्न-तनुꣳ मणिभिर् मिलितꣳ तपनीय-मयिर् इव भारकतम् । मणि-निर्मित-मध्यग-शङ्कु-लसद्- विपुलारुण-पङ्कज-मध्य-गतम् ॥१०॥ अतसी-कुसुमाभ-तनुꣳ तरुणꣳ तरुणारुण-पद्म-पलाश-दृशम् । नव-पल्लव-चित्र-सुगुच्छ-लसच्- छिखि-पिच्छ-पिनद्ध-कच-प्रचयम् ॥११॥ चटुल-भ्रुवम् इन्दु-समान-मुखꣳ मणि-कुण्डल-मण्डित-गण्ड-युगम् । शश-रक्त-सदृक्-दशन-च्छदनꣳ मणि-राजद्-अनेक-विधाभरणम् ॥१२॥ असन-प्रसव-च्छदनोज्ज्वलसद्- वसनꣳ सुविलास-निवास-भुवम् । नव-विद्रुम-भद्र-कराङ्घ्रि-तलꣳ भ्रमराकुल-दाम-विराजि-तनुम् ॥१३॥ तरुणी-कुच-युक्-परिरम्भ-मिलद्- घुसृणारुण-वक्षसम् उक्ष-गतिम् । शिव-वेणु-समीरित-गान-परꣳ स्मर-विह्वलितꣳ भुवनैक-गुरुम् ॥१४॥ प्रथमोदित-पीठ-वरे विधिवत् प्रयजेद् इति रूपम् अरूपम् अजम् । प्रथमꣳ परिपूज्य तद्-अङ्ग-वृत्तिꣳ मिथुनानि यजेद् रसगानि ततः ॥१५॥ दल-षोडशके स्वरम् ऊति-गणꣳ सह-शक्तिकम् उत्तम-रास-गतम् । सरमा-मदनम् स्व-कला-सहित- मिथुनाह्वम् अथेन्द्रप-विप्र-मुखान् ॥१६॥ इति सम्यग् अमुꣳ परिपूज्य हरिꣳ चतुरावृति-सꣳवृतम् आर्द्र-मतिः । रजतारचिते चषके स-सितꣳ सुशृतꣳ सुपयो’स्य निवेदयतु ॥१७॥ विभवे सति क्¸अꣳस्यमयेषु पृथक् चषकेषु तु षोडशसु क्रमशः । मिथुनेषु निवेद्य पयः स-सितꣳ विदधीत पुरोवद् अथो सकलम् ॥१८॥ सकल-भुवन-मोह्नꣳ विधिꣳ यो नियतम् अमुꣳ निशि निश्य् उदार-चेताः । भजति स खलु सर्व-लोक-पूज्यः श्रियम् अतुलाꣳ समवाप्य यात्य् अनन्तम् ॥१९॥ निशि वा दिनान्त-समये प्रपूजयेन् नित्यशो’च्युतꣳ भक्त्या । समपहलम् उभयꣳ हि ततः सꣳसाराब्धिꣳ समुत्तितीर्षति यः ॥२०॥ इति श्री-नारद-पञ्चरात्रे ज्ञानामृत-सारे तृतीय-रात्रे द्वादशो’ध्यायः ॥१२॥ …

dvādaśo’dhyāyaḥ sāyāhne vāsudevaṁ yo nityam eva yajen naraḥ | sarvān kāmān avāpyānte sa yāti paramāṁ gatim ||1|| rātrau cen manmathākrānta-mānasaṁ devakī-sutam | yajed rāsa-pariśrāntaṁ gopī-maṇḍala-madhyagam ||2|| pṛthuṁ suvṛttaṁ masṛṇaṁ vitasti- mātronnataṁ kau vinikhanya śaṅkum | ākramya padbhyām itaretarātta- hastair bhramo’yaṁ khalu rāsa-goṣṭhī ||3|| sthala-nīraja-sūna-parāga-bhṛtā laharī-kaṇa-jāla-bhareṇa satā | marutā paritāpahṛtādhyuṣite vipule yamunā-puline vimale ||4|| aśarīra-niśānta-śaronmathita- pramadā-śata-koṭibhir âkulite | uḍunātha-karir viśadīkṛta-dik- prasare vicarad-bhramarī-nikare ||5|| vidyādhara-kinnara-siddha-suraiḥ gandharva-bhujaṅgama-cāraṇakaiḥ | dāropahitaiḥ suvimāna-gataiḥ svasthair abhivṛṣṭa-supuṣpa-cayaiḥ ||6|| itaretara-baddha-kara-pramadā- gaṇa-kalpita-rāsa-vihāra-vidhau | maṇi-śaṅku-gam apy amunāvapuṣā bahudhā vihita-svaka-divya-tanum ||7|| sudṛśām ubhayoḥ pṛthag-antaragaṁ dayitā-gaṇa-baddha-bhuja-dvitayam | nija-saṅga-vijṛmbhad-anaṅga-śikhi- jvalitāṅga-lasat-pulakāli-yujām ||8|| vividha-śruti-bhinna-manojñatara- svarasaptaka-mūrcchana-tāla-gaṇaiḥ | bhramamāṇam amūbhir udāra-maṇi- sphuṭa-maṇḍana-śiñjita-cārutaram ||9|| iti bhinna-tanuṁ maṇibhir militaṁ tapanīya-mayir iva bhārakatam | maṇi-nirmita-madhyaga-śaṅku-lasad- vipulāruṇa-paṅkaja-madhya-gatam ||10|| atasī-kusumābha-tanuṁ taruṇaṁ taruṇāruṇa-padma-palāśa-dṛśam | nava-pallava-citra-suguccha-lasac- chikhi-piccha-pinaddha-kaca-pracayam ||11|| caṭula-bhruvam indu-samāna-mukhaṁ maṇi-kuṇḍala-maṇḍita-gaṇḍa-yugam | śaśa-rakta-sadṛk-daśana-cchadanaṁ maṇi-rājad-aneka-vidhābharaṇam ||12|| asana-prasava-cchadanojjvalasad- vasanaṁ suvilāsa-nivāsa-bhuvam | nava-vidruma-bhadra-karāṅghri-talaṁ bhramarākula-dāma-virāji-tanum ||13|| taruṇī-kuca-yuk-parirambha-milad- ghusṛṇāruṇa-vakṣasam ukṣa-gatim | śiva-veṇu-samīrita-gāna-paraṁ smara-vihvalitaṁ bhuvanaika-gurum ||14|| prathamodita-pīṭha-vare vidhivat prayajed iti rūpam arūpam ajam | prathamaṁ paripūjya tad-aṅga-vṛttiṁ mithunāni yajed rasagāni tataḥ ||15|| dala-ṣoḍaśake svaram ūti-gaṇaṁ saha-śaktikam uttama-rāsa-gatam | saramā-madanam sva-kalā-sahita- mithunāhvam athendrapa-vipra-mukhān ||16|| iti samyag amuṁ paripūjya hariṁ caturāvṛti-saṁvṛtam ārdra-matiḥ | rajatāracite caṣake sa-sitaṁ suśṛtaṁ supayo’sya nivedayatu ||17|| vibhave sati k¸aṁsyamayeṣu pṛthak caṣakeṣu tu ṣoḍaśasu kramaśaḥ | mithuneṣu nivedya payaḥ sa-sitaṁ vidadhīta purovad atho sakalam ||18|| sakala-bhuvana-mohnaṁ vidhiṁ yo niyatam amuṁ niśi niśy udāra-cetāḥ | bhajati sa khalu sarva-loka-pūjyaḥ śriyam atulāṁ samavāpya yāty anantam ||19|| niśi vā dinānta-samaye prapūjayen nityaśo’cyutaṁ bhaktyā | samapahalam ubhayaṁ hi tataḥ saṁsārābdhiṁ samuttitīrṣati yaḥ ||20|| iti śrī-nārada-pañcarātre jñānāmṛta-sāre tṛtīya-rātre dvādaśo’dhyāyaḥ ||12|| …