Chapter 5

पञ्चमो ऽध्यायः श्री-सनत्-कुमार उवाच— तवेच्छा यत्र कवचे ध्याने तद् वद साम्प्रतम् । यच् छृणोमि शुभꣳ तच् च केन श्रेयसि तृप्यते ॥१॥ ब्रमोवाच— ध्यानꣳ साम-वेदोक्तꣳ दत्तम् नारायणेन वै । कवचꣳ च सुभद्राय धर्मिष्ठाय महात्मने ॥२॥ नवीन-जलद-श्यामꣳ पीत-कौशेय-वाससम् । चन्दनोक्षित-सर्वाङ्गꣳ सस्मितꣳ श्यामसुन्दरम् ॥३॥ मालती-माल्य-भूषाढ्यꣳ रत्न-भूषण-भूषितम् । मुनीन्द्रेश-सुसिद्धेश-ब्रह्मेश-शेष-वन्दितम् ॥४॥ सर्व-स्वरूपꣳ सर्वेशꣳ सर्व-बीजꣳ सनातनम् । सर्वाद्यꣳ सर्व-ज्ञꣳ पुरुषꣳ प्रकृतेः परम् ॥५॥ निर्गुणꣳ च निरीहꣳ च निर्लिप्तम् ईस्वरꣳ भजे । ध्यात्वा मूलेन तस्मै च दद्यात् पाद्यादिकꣳ मुदा ॥६॥ ततः स्तोत्रꣳ च कवचꣳ भक्त्या च प्रपठेन् नरः । जप्त्वा च मन्त्रꣳ भक्त्या दण्डवत् प्रणमेद् भुवि । इति ते कथितꣳ वत्स किꣳ भूयः श्रोतुम् इच्छसि ॥७॥ श्री-सनत्कुमार उवाच— ब्रूहि मे कवचꣳ ब्रह्मन् जगन्-मङ्गल-मङ्गलम् । पूज्यꣳ पुण्य-स्वरूपꣳ च कृष्णस्य परमात्मनः ॥८॥ अथ जगन्-मङ्गल-मङ्गल-कवचम् ब्रह्मोवाच— शृणु वक्ष्यामि विप्रेन्द्र कवचꣳ परमाद्भुतꣳ । श्री-कृष्णेनैव कथितꣳ मह्यꣳ च कृपया परा ॥९॥ मया दत्तꣳ च धर्माय तेन नारायणर्षये । ऋषिणा तेन तद् दत्तꣳ सुभद्राय महात्मने ॥१०॥ अति-गुह्यतमꣳ शुद्धꣳ परꣳ स्नेहाद् वदाम्य् अहम् । यद् धृत्वा पठनात् सिद्धाः सिद्धानि प्राप्नुवन्ति च ॥११॥ एवम् इन्द्रादयः सर्वे सर्वैश्वर्यम् आप्नुयुः । ऋषिश् छन्दश् च सावित्री देवो नारायणः स्वयम् ॥१२॥ धर्मार्थ-काम-मोक्षेषु विनियोगः प्रकीर्तितः । राधेशो मे शिरः पातु कण्ठꣳ रधेश्वरः ॥१३॥ गोपीशश् चक्षुषी पातु तालु च भगवान् स्वयम् । गण्ड-युग्मꣳ च गोविन्दः कर्ण-युग्मꣳ च केशवः ॥१४॥ गलꣳ गदाधरः पातु स्कन्धꣳ कृष्णः स्वयꣳ प्रभुः । वक्ष-स्थलꣳ वासुदेवश् चोदरꣳ चापि सो ऽच्युतः ॥१५॥ नभिꣳ पातु पद्म-नाभः कङ्कालꣳ कꣳस-सूदनः । पुरुषोत्तमः पातु पृष्ठꣳ नित्यानन्दो नितम्बकम् ।१६॥ पुण्डरीकः पाद-युग्मꣳ हस्त-युग्मꣳ हरिः स्वयम् । नासाꣳ च नखरꣳ पातु नरसिꣳहः स्वयꣳ प्रभुः ॥१७॥ सर्वेश्वरश् च सर्वाङ्गꣳ सन्ततꣳ मधु-सूदनः । प्राच्याꣳ पातु च रामश् च वह्नौ च वꣳशी-धरः स्वयम् ॥१८॥ पातु दामोदरो दक्षे नैरृते च नरोत्त्मः । पश्चिमे पुण्डरीकाक्षो वायव्याꣳ वामनः स्वयम् ॥१९॥ अनन्तश् चोत्तरे पातु ऐशान्याम् ईश्वरः स्वयम् । जले स्थले चान्तरीक्षे स्वप्ने जागरणे तथा ॥२०॥ पातु वृन्दावनेशश् च माꣳ भक्तꣳ शरणागतम् । इति ते कथितꣳ वत्स कवचꣳ परमाद्भुतम् ॥२१॥ सुखदꣳ मोक्षदꣳ सारꣳ सर्व-सिद्धि-प्रदꣳ सताम् । इदꣳ कवचम् इष्टꣳ च पूजा-काले च यः पठेत् ॥२२॥ हरि-दास्यम् अवाप्नोति गोलोके वासम् उत्तमम् । इहैव हरि-भक्तिꣳ च जीवन्-मुक्तो भवेन् नरः ॥२३॥ नारद उवाच— नारायणर्षिणा दत्तꣳ कवचꣳ यत् सुदुर्लभम् । सुभद्राय ब्राह्मणाय तन् मे वक्तुम् इहार्हसि ॥२४॥ ब्रह्मोवाच— मद्-इष्ट-देव्याः कवचꣳ कथꣳ तत् कथयामि ते । मत्-कण्ठे पश्य कवचꣳ सद्-रत्न-गुटिकान्वितम् ॥२५॥ नारायणर्षिणा दत्तꣳ कवचꣳ गुटिकान्वितम् । तथापीदꣳ न कथितꣳ निषिद्धꣳ हरिणा स्मृतम् ॥२६॥ तस्यर्षेश् चेष्ट-देव्याश् च नोक्तꣳ तेनेदम् ईप्सितम् । मह्यꣳ न दत्ता गुटिका बान्धवैर् भर्त्सितेन च ॥२७॥ आत्मनः कवचꣳ मन्त्रꣳ स्वयꣳ दातुꣳ न चार्हति । प्राणा नष्टाश् च दानेन चेति वेद-विदो विदुः ॥२८॥ शङ्करꣳ गच्छ भगवन् जन्मान्तर-गुरुꣳ तव । स एव तुभ्यꣳ कवचꣳ दास्यस्य् एव न सꣳशयः ॥२९॥ त्वत्-प्राक्तनेन विप्रेन्द्र सत्-वरेण शुभेन च । ध्रुवꣳ प्राप्स्यसि त्वꣳ वत्स कवचꣳ तत् सुदुर्लभम् ॥३०॥ कुमार गच्छ वैकुण्ठꣳ स्व-गुरुꣳ पश्य सत्-वरम् । नारायणश् च कवचꣳ तुभ्यꣳ दास्यसि निश्चितम् ॥३१॥ सनत्-कुमारो भगवान् गत्वा वैकुण्ठम् ईप्सितम् । सꣳप्राप्य कवचꣳ वत्स कवचꣳ तत् सुदुर्लभम् ॥३२॥ आज्ञया ब्रह्मणश् चापि नारदो गन्तुम् उद्यतः । ब्रह्मा ययौ ब्रह्म-लोकꣳ जन्म-मृत्यु-जरापहम् ॥३३॥ इति श्री-नारद-पञ्च-रात्रे ज्ञानामृत-सारे प्रथमैक-रात्रे पञ्चमो ऽध्यायः ॥५॥ …

pañcamo 'dhyāyaḥ śrī-sanat-kumāra uvāca— tavecchā yatra kavace dhyāne tad vada sāmpratam | yac chṛṇomi śubhaṁ tac ca kena śreyasi tṛpyate ||1|| bramovāca— dhyānaṁ sāma-vedoktaṁ dattam nārāyaṇena vai | kavacaṁ ca subhadrāya dharmiṣṭhāya mahātmane ||2|| navīna-jalada-śyāmaṁ pīta-kauśeya-vāsasam | candanokṣita-sarvāṅgaṁ sasmitaṁ śyāmasundaram ||3|| mālatī-mālya-bhūṣāḍhyaṁ ratna-bhūṣaṇa-bhūṣitam | munīndreśa-susiddheśa-brahmeśa-śeṣa-vanditam ||4|| sarva-svarūpaṁ sarveśaṁ sarva-bījaṁ sanātanam | sarvādyaṁ sarva-jñaṁ puruṣaṁ prakṛteḥ param ||5|| nirguṇaṁ ca nirīhaṁ ca nirliptam īsvaraṁ bhaje | dhyātvā mūlena tasmai ca dadyāt pādyādikaṁ mudā ||6|| tataḥ stotraṁ ca kavacaṁ bhaktyā ca prapaṭhen naraḥ | japtvā ca mantraṁ bhaktyā daṇḍavat praṇamed bhuvi | iti te kathitaṁ vatsa kiṁ bhūyaḥ śrotum icchasi ||7|| śrī-sanatkumāra uvāca— brūhi me kavacaṁ brahman jagan-maṅgala-maṅgalam | pūjyaṁ puṇya-svarūpaṁ ca kṛṣṇasya paramātmanaḥ ||8|| atha jagan-maṅgala-maṅgala-kavacam brahmovāca— śṛṇu vakṣyāmi viprendra kavacaṁ paramādbhutaṁ | śrī-kṛṣṇenaiva kathitaṁ mahyaṁ ca kṛpayā parā ||9|| mayā dattaṁ ca dharmāya tena nārāyaṇarṣaye | ṛṣiṇā tena tad dattaṁ subhadrāya mahātmane ||10|| ati-guhyatamaṁ śuddhaṁ paraṁ snehād vadāmy aham | yad dhṛtvā paṭhanāt siddhāḥ siddhāni prāpnuvanti ca ||11|| evam indrādayaḥ sarve sarvaiśvaryam āpnuyuḥ | ṛṣiś chandaś ca sāvitrī devo nārāyaṇaḥ svayam ||12|| dharmārtha-kāma-mokṣeṣu viniyogaḥ prakīrtitaḥ | rādheśo me śiraḥ pātu kaṇṭhaṁ radheśvaraḥ ||13|| gopīśaś cakṣuṣī pātu tālu ca bhagavān svayam | gaṇḍa-yugmaṁ ca govindaḥ karṇa-yugmaṁ ca keśavaḥ ||14|| galaṁ gadādharaḥ pātu skandhaṁ kṛṣṇaḥ svayaṁ prabhuḥ | vakṣa-sthalaṁ vāsudevaś codaraṁ cāpi so 'cyutaḥ ||15|| nabhiṁ pātu padma-nābhaḥ kaṅkālaṁ kaṁsa-sūdanaḥ | puruṣottamaḥ pātu pṛṣṭhaṁ nityānando nitambakam |16|| puṇḍarīkaḥ pāda-yugmaṁ hasta-yugmaṁ hariḥ svayam | nāsāṁ ca nakharaṁ pātu narasiṁhaḥ svayaṁ prabhuḥ ||17|| sarveśvaraś ca sarvāṅgaṁ santataṁ madhu-sūdanaḥ | prācyāṁ pātu ca rāmaś ca vahnau ca vaṁśī-dharaḥ svayam ||18|| pātu dāmodaro dakṣe nairṛte ca narottmaḥ | paścime puṇḍarīkākṣo vāyavyāṁ vāmanaḥ svayam ||19|| anantaś cottare pātu aiśānyām īśvaraḥ svayam | jale sthale cāntarīkṣe svapne jāgaraṇe tathā ||20|| pātu vṛndāvaneśaś ca māṁ bhaktaṁ śaraṇāgatam | iti te kathitaṁ vatsa kavacaṁ paramādbhutam ||21|| sukhadaṁ mokṣadaṁ sāraṁ sarva-siddhi-pradaṁ satām | idaṁ kavacam iṣṭaṁ ca pūjā-kāle ca yaḥ paṭhet ||22|| hari-dāsyam avāpnoti goloke vāsam uttamam | ihaiva hari-bhaktiṁ ca jīvan-mukto bhaven naraḥ ||23|| nārada uvāca— nārāyaṇarṣiṇā dattaṁ kavacaṁ yat sudurlabham | subhadrāya brāhmaṇāya tan me vaktum ihārhasi ||24|| brahmovāca— mad-iṣṭa-devyāḥ kavacaṁ kathaṁ tat kathayāmi te | mat-kaṇṭhe paśya kavacaṁ sad-ratna-guṭikānvitam ||25|| nārāyaṇarṣiṇā dattaṁ kavacaṁ guṭikānvitam | tathāpīdaṁ na kathitaṁ niṣiddhaṁ hariṇā smṛtam ||26|| tasyarṣeś ceṣṭa-devyāś ca noktaṁ tenedam īpsitam | mahyaṁ na dattā guṭikā bāndhavair bhartsitena ca ||27|| ātmanaḥ kavacaṁ mantraṁ svayaṁ dātuṁ na cārhati | prāṇā naṣṭāś ca dānena ceti veda-vido viduḥ ||28|| śaṅkaraṁ gaccha bhagavan janmāntara-guruṁ tava | sa eva tubhyaṁ kavacaṁ dāsyasy eva na saṁśayaḥ ||29|| tvat-prāktanena viprendra sat-vareṇa śubhena ca | dhruvaṁ prāpsyasi tvaṁ vatsa kavacaṁ tat sudurlabham ||30|| kumāra gaccha vaikuṇṭhaṁ sva-guruṁ paśya sat-varam | nārāyaṇaś ca kavacaṁ tubhyaṁ dāsyasi niścitam ||31|| sanat-kumāro bhagavān gatvā vaikuṇṭham īpsitam | saṁprāpya kavacaṁ vatsa kavacaṁ tat sudurlabham ||32|| ājñayā brahmaṇaś cāpi nārado gantum udyataḥ | brahmā yayau brahma-lokaṁ janma-mṛtyu-jarāpaham ||33|| iti śrī-nārada-pañca-rātre jñānāmṛta-sāre prathamaika-rātre pañcamo 'dhyāyaḥ ||5|| …