Sujān-Rasakhān 81
Sourceआजु सखी नंद-नंदन की तकि ठाढ़ौ हों कुंजन की परछाहीं। नैन बिसाल की जोहन को सब भेदि गयौ हियरा जिन माहीं। घाइल धूमि सुमार गिरी रसखानि सम्हारति अँगनि जाहीं। एते पै वा मुसकानि की डौंड़ी बजी ब्रज मैं अबला कित जाहीं
āju sakhī naṃda-naṃdana kī taki ṭhār̤hau hoṃ kuṃjana kī parachāhīṃ| naina bisāla kī johana ko saba bhedi gayau hiyarā jina māhīṃ| ghāila dhūmi sumāra girī rasakhāni samhārati a~gani jāhīṃ| ete pai vā musakāni kī ḍauṃr̤ī bajī braja maiṃ abalā kita jāhīṃ
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
Friend, today I stood watching Nanda’s son from the shadow of the bowers. One look from His immense eyes pierced every place within my heart. Wounded, I reeled and fell senseless, says Rasakhān, as awareness left every limb. And now the drum of that smile sounds throughout Vraja—where can any helpless woman go?
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 82
Sourceए सजनी लोनो लला, लखौ नंद के गेह। चितयौ मृदु मुस्काइ कै, हरी सबै सुधि देह
e sajanī lono lalā, lakhau naṃda ke geha| citayau mṛdu muskāi kai, harī sabai sudhi deha
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
Companion, behold that lovely darling in Nanda’s house. He looked at me with a gentle smile and stole all awareness of my body.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 83
Sourceजोहन नंदकुमार कों, गई नंद के गेह। मोहिं देखि मुसकाइ कै, बरस्यौ मेह सनेह
johana naṃdakumāra koṃ, gaī naṃda ke geha| mohiṃ dekhi musakāi kai, barasyau meha saneha
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
I went to Nanda’s house to behold Nanda’s prince. Seeing me, He smiled—and a rain of affection poured down.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 84
Sourceमोरपखा सिर कानन कुंडल कुंतल सों छबि गंडनि छाई। बंक बिसाल रसाल बिलोचन हैं दुखमौचन मोहन माई। आली नवीन यह घन सो तन पीट घट ज्यौं पठा बनि आई। हौं रसखानि जकी सी रही कछु टोना चलाइ ठगौरी सी लाई
morapakhā sira kānana kuṃḍala kuṃtala soṃ chabi gaṃḍani chāī| baṃka bisāla rasāla bilocana haiṃ dukhamaucana mohana māī| ālī navīna yaha ghana so tana pīṭa ghaṭa jyauṃ paṭhā bani āī| hauṃ rasakhāni jakī sī rahī kachu ṭonā calāi ṭhagaurī sī lāī
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
Peacock feathers upon His head, earrings at His ears, and curls casting beauty across His cheeks; great curving, nectar-filled eyes that banish sorrow—mother, that is Mohana! Friend, His fresh raincloud body came splendidly arrayed, with yellow cloth flashing like lightning. I stood spellbound, says Rasakhān, as though He had cast some charm and covered me in enchantment.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 85
Sourceजा दिन तें वह नंद को छोहरा या बन धेनु चराइ गयौ है। मोहनी ताननि गोधन गावत बेन बजाइ रिझाइ गयौ है। बा दिन सों कछु टोना सो कै रसखानि हिये मैं समाइ गयौ है। कोऊ न काहू की कानि करै सिगरौ ब्रज वीर! बिकाइ गयौ है
jā dina teṃ vaha naṃda ko choharā yā bana dhenu carāi gayau hai| mohanī tānani godhana gāvata bena bajāi rijhāi gayau hai| bā dina soṃ kachu ṭonā so kai rasakhāni hiye maiṃ samāi gayau hai| koū na kāhū kī kāni karai sigarau braja vīra! bikāi gayau hai
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
From the day that son of Nanda went into this forest to graze the cows, playing His flute, singing to the herd in enchanting melodies, and captivating every heart, some spell of His entered and settled within my heart, says Rasakhān. No one listens to anyone now—friend, all of Vraja has been sold away.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 86
Sourceआयो हुतो नियरे रसखानि कहा कहौं तू न गई वहि ठैया। या ब्रज में सिगरी बनिता सब बारति प्राननि लेति बलैया। कोऊ न काहु की कानि करैं कछु चेटक सो जु कियौ जदुरैंया। गाइगौ तान जमाइगौ नेह रिझाइगौ प्रान चराइगौ गैया
āyo huto niyare rasakhāni kahā kahauṃ tū na gaī vahi ṭhaiyā| yā braja meṃ sigarī banitā saba bārati prānani leti balaiyā| koū na kāhu kī kāni karaiṃ kachu ceṭaka so ju kiyau jaduraiṃyā| gāigau tāna jamāigau neha rijhāigau prāna carāigau gaiyā
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
He came so near, says Rasakhān—what can I tell you? You did not go to that place. Every woman in Vraja offers Him her life and circles blessings over His head. No one heeds another; the prince of the Yadus has worked some magic. He sings a melody, awakens love, captures the heart and life—and then goes on grazing the cows.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 87
Sourceकौन ठगौरी भरी हरि आजु बजाई है बाँसुनिया रंग-भीनी। तान सुनीं जिनहीं तिनहीं तबहीं तित साज बिदा कर दीनी। घूमैं घरी नंद के द्वार नवीनी कहा कहूँ बाल प्रवीनी। या ब्रज-मंडल में रसखानि सु कौन भटू जू लटू नहिं कीनी
kauna ṭhagaurī bharī hari āju bajāī hai bā~suniyā raṃga-bhīnī| tāna sunīṃ jinahīṃ tinahīṃ tabahīṃ tita sāja bidā kara dīnī| ghūmaiṃ gharī naṃda ke dvāra navīnī kahā kahū~ bāla pravīnī| yā braja-maṃḍala meṃ rasakhāni su kauna bhaṭū jū laṭū nahiṃ kīnī
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
What enchantment did Hari pour today into that color-drenched flute? Whoever heard its melody abandoned every task that very instant and set out toward it. The young women circle Nanda’s door—what can I say of these clever girls? Within all Vraja, says Rasakhān, whom has that graceful youth not made spin like a top?
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 88
Sourceबाँकी धरै कलगी सिर ऊपर बाँसुरी-तान कटै रस बीर के। कुंडल कान लसैं रसखानि विलोकन तीर अनंग तुनीर के। डारि ठगौरी गयौ चित चोरि लिए है सबैं सुख सोखि सरीर के। जात चलावन मो अबला यह कौन कला है भला वे अहीर के
bā~kī dharai kalagī sira ūpara bā~surī-tāna kaṭai rasa bīra ke| kuṃḍala kāna lasaiṃ rasakhāni vilokana tīra anaṃga tunīra ke| ḍāri ṭhagaurī gayau cita cori lie hai sabaiṃ sukha sokhi sarīra ke| jāta calāvana mo abalā yaha kauna kalā hai bhalā ve ahīra ke
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
A jaunty plume rests upon His head, while the flute’s melody cuts through love’s bravest hearts. Earrings shine at His ears, says Rasakhān, and His glances are arrows from the Love-god’s quiver. Casting His spell, He went away with my heart, draining every comfort from my body. To set me moving and then depart—what marvelous art is this in that cowherd?
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 89
Sourceकौन की नागरि रूप की आगरि जाति लिए संग कौन की बेटी। जाको लसै मुख चंद-समान सु कोमल अँगनि रूप-लपेटी। लाल रही चुप लागि है डीठि सु जाके कहूँ उर बात न मेटी। टोकत ही टटकार लगी रसखानि भई मनौ कारिख-पेटी
kauna kī nāgari rūpa kī āgari jāti lie saṃga kauna kī beṭī| jāko lasai mukha caṃda-samāna su komala a~gani rūpa-lapeṭī| lāla rahī cupa lāgi hai ḍīṭhi su jāke kahū~ ura bāta na meṭī| ṭokata hī ṭaṭakāra lagī rasakhāni bhaī manau kārikha-peṭī
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
Whose accomplished beauty is she, a treasury of loveliness, and whose daughter goes with her? Her moonlike face shines; tender limbs seem wrapped in beauty. The girl remained silent, her gaze fixed, unable to erase whatever lay within her heart. The moment she was challenged she flared up, says Rasakhān, becoming dark as a box of lampblack.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 90
Sourceकराकृत कुंडल गुंज की माल के लाल लसै पग पाँवरिया। बछरानि चरावन के मिस भावतो दै गयौ भावती भाँवरिया। रसखानि बिलोकत ही सिगरी भईं बावरिया ब्रज-डाँवरिया। सजती ईहिं गोकुल मैं विष सो बगरायौ हे नंद की साँवरिया
karākṛta kuṃḍala guṃja kī māla ke lāla lasai paga pā~variyā| bacharāni carāvana ke misa bhāvato dai gayau bhāvatī bhā~variyā| rasakhāni bilokata hī sigarī bhaīṃ bāvariyā braja-ḍā~variyā| sajatī īhiṃ gokula maiṃ viṣa so bagarāyau he naṃda kī sā~variyā
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
Makara-shaped earrings, a necklace of guñjā berries, red anklets shining upon His feet— on the pretext of grazing calves, the Beloved came and circled His beloved in marriage. At a single sight of Him, says Rasakhān, every milkmaid of Vraja went mad. It seems that Nanda’s dark son has scattered poison throughout this Gokula.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 91
Sourceनवरंग अनंग भरी छवि सौं वह मूरति आँखि गड़ी ही रहैं बतिया मन की मन ही मैं रहे घतिया उर बीच अड़ी ही रहैं। तबहूँ रसखानि सुजान अली नलिनी दल बूँद पड़ी ही रहै। जिय की नहिं जानत हौं सजनी रजनी अँसुवान लड़ी ही रहै
navaraṃga anaṃga bharī chavi sauṃ vaha mūrati ā~khi gar̤ī hī rahaiṃ batiyā mana kī mana hī maiṃ rahe ghatiyā ura bīca ar̤ī hī rahaiṃ| tabahū~ rasakhāni sujāna alī nalinī dala bū~da par̤ī hī rahai| jiya kī nahiṃ jānata hauṃ sajanī rajanī a~suvāna lar̤ī hī rahai
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
My eyes remain fixed upon that form, its beauty filled with fresh color and the Love-god’s power. The heart’s words stay imprisoned in the heart, while a blade remains lodged within my breast. Even so, wise friend, says Rasakhān, I remain like a drop of water trembling upon a lotus leaf. I do not know what will become of my life, companion; all night my tears remain strung in a stream.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 92
Sourceमैन मनोहर ही दुख दंदन है सुख कंदन नंद को नंदा। बंक बिलोचन की अवलोकनि है दुख योजन प्रेम को फंदा। जा को लखैं मुख रूप अनुपम होत पराजय कोटिक चंदा। हौं रसखानि बिकाइ गई उन मोल लई सजनी सुख चंदा
maina manohara hī dukha daṃdana hai sukha kaṃdana naṃda ko naṃdā| baṃka bilocana kī avalokani hai dukha yojana prema ko phaṃdā| jā ko lakhaiṃ mukha rūpa anupama hota parājaya koṭika caṃdā| hauṃ rasakhāni bikāi gaī una mola laī sajanī sukha caṃdā
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
The mind-enchanting son of Nanda destroys sorrow and is the very root of joy. A look from His curving eyes removes pain—and sets love’s snare. Whoever beholds His matchless face sees millions of moons defeated. I have sold myself to Him, says Rasakhān; companion, that moon of delight has purchased me.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 93
Sourceसोहत है चँदवा सिर मोर के तैसिय सुंदर पाग कसी है। तैसिय गोरज भाल बिराजति जैसी हियें बनमाल लसी है। रसखानि बिलोकत बौरी भई दृगमूँदि कै ग्वालि पुकारि हँसी है। खोलि री नैननि, खोलौं कहा वह मूरति नैनन माँझ बसी है
sohata hai ca~davā sira mora ke taisiya suṃdara pāga kasī hai| taisiya goraja bhāla birājati jaisī hiyeṃ banamāla lasī hai| rasakhāni bilokata baurī bhaī dṛgamū~di kai gvāli pukāri ha~sī hai| kholi rī nainani, kholauṃ kahā vaha mūrati nainana mā~jha basī hai
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
A peacock-plume canopy shines upon His head, and His lovely turban is tied just so. Cow-dust graces His brow just as the forest garland gleams upon His breast. At the sight I went mad, says Rasakhān; a cowherd girl called out laughing, ‘Open your eyes!’ ‘Why should I open them? That very form is dwelling here within my eyes.’
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 94
Sourceसुनि री! पिय मोहन की बतियाँ अति दीठ भयौ नहिं कानि करै। निसि बासरु औसर देत नहीं छिनहीं छिन द्वार ही आनि अरै। निकसी मति नागरि डौंड़ी बजी ब्रज मंडल मैं यह कौन भरै। अब रूप की रौर परी रसखानि रहै तिय कौऊ न माँझ धरै
suni rī! piya mohana kī batiyā~ ati dīṭha bhayau nahiṃ kāni karai| nisi bāsaru ausara deta nahīṃ chinahīṃ china dvāra hī āni arai| nikasī mati nāgari ḍauṃr̤ī bajī braja maṃḍala maiṃ yaha kauna bharai| aba rūpa kī raura parī rasakhāni rahai tiya kauū na mā~jha dharai
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
Listen, friend! Beloved Mohana has grown exceedingly bold; He heeds no restraint. Night and day He gives me no respite, but comes every moment and plants Himself at the door. The proclamation has sounded throughout Vraja: what clever woman can now venture outside? Beauty’s uproar has arisen, says Rasakhān; no woman can hold herself apart from it.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 95
Sourceरंग भर्यौ मुसकान लला निकस्यौ कल कुंजन ते सुखदाई। मैं तबही निकसी घर ते तनि नैन बिसाल की चोट चलाई।। घूमि गिरी रसखानि तब हरिनी जिमि बान लगैं गिर जाई। टूटि गयौ घर को सब बंधन छूटिगौ आरज लाज बड़ाई
raṃga bharyau musakāna lalā nikasyau kala kuṃjana te sukhadāī| maiṃ tabahī nikasī ghara te tani naina bisāla kī coṭa calāī|| ghūmi girī rasakhāni taba harinī jimi bāna lagaiṃ gira jāī| ṭūṭi gayau ghara ko saba baṃdhana chūṭigau āraja lāja bar̤āī
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
Filled with color and smiling, the darling emerged from the lovely bower, bringing delight. I left my house at that very moment, and He struck me with the wound of His immense eyes. I reeled and fell, says Rasakhān, like a doe brought down when the arrow finds her. Every bond of home broke apart; noble conduct, modesty, and reputation all slipped away.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 96
Sourceखंजन नैन फँदे पिंजरा छबि नाहिं रहैं थिर कैसे हुं भाई। छूटि गई कुलकानि सखी रसखानि लखी मुसकानि सुहाई।। चित्र कढ़े से रहे मेरे नैन न बैन कढ़े मुख दीनी दुहाई। कैसी करौं कित जाऊँ अली सब बोलि उठैं यह बावरी आई
khaṃjana naina pha~de piṃjarā chabi nāhiṃ rahaiṃ thira kaise huṃ bhāī| chūṭi gaī kulakāni sakhī rasakhāni lakhī musakāni suhāī|| citra kar̤he se rahe mere naina na baina kar̤he mukha dīnī duhāī| kaisī karauṃ kita jāū~ alī saba boli uṭhaiṃ yaha bāvarī āī
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
Caught in the snare of those wagtail eyes and imprisoned by beauty, how could anyone remain steady, friend? Family restraint slipped away when I saw that lovely smile, says Rasakhān. My eyes became motionless as figures in a painting; no word left my mouth though I cried inwardly for help. What can I do, where can I go, friend? Everyone calls out, ‘Here comes the madwoman!’
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 97
Sourceकुंजगली मैं अली निकसी तहाँ साँकरे ढोटा कियौ भटभेरो। माई री वा मुख की मुसकान गयौ मन बूढ़ि फिरै नहिं फेरो।। डोरि लियौ दृग चोरि लियौ चित डार्यौ है प्रेम को फंद घनेरो। कैसा करौं अब क्यों निकसों रसखानि पर्यौ तन रूप को घेरो
kuṃjagalī maiṃ alī nikasī tahā~ sā~kare ḍhoṭā kiyau bhaṭabhero| māī rī vā mukha kī musakāna gayau mana būr̤hi phirai nahiṃ phero|| ḍori liyau dṛga cori liyau cita ḍāryau hai prema ko phaṃda ghanero| kaisā karauṃ aba kyoṃ nikasoṃ rasakhāni paryau tana rūpa ko ghero
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
Friend, I came out into the bower-lane, and there in the narrow passage that young rogue blocked my way. Mother, the smile upon His face drowned my mind; it went under and has never returned. He fastened my eyes to Himself, stole my heart, and cast around me a dense snare of love. What can I do now, how can I escape? Beauty has surrounded my body, says Rasakhān.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 98
Sourceदेख्यौ रूप अपार, मोहन सुंदर स्याम को। वह ब्रजराज कुमार, हिय जिय नैननि में बस्यौ
dekhyau rūpa apāra, mohana suṃdara syāma ko| vaha brajarāja kumāra, hiya jiya nainani meṃ basyau
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
I beheld the boundless beauty of lovely dark Mohana. That prince of Vraja came to dwell in my heart, my life, and my eyes.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 99
Sourceअंत ते न आयौ याही गाँवरे को जायौ, माई बाप रे जिवायौ प्याइ दूध बारे बारे को। सोई रसखानि पहिचानि कानि छांड़ि चाहे, लोचन नचावत नचया द्वारे द्वारे को। मैया की सौं सोच कछू मटकी उतारे को न, गोरस के ढारे को न चीर चीर डारे को। यहै दुख भारी गहै डगर हमारी माँझ, नगर हमारे ग्वाल बगर हमारे को
aṃta te na āyau yāhī gā~vare ko jāyau, māī bāpa re jivāyau pyāi dūdha bāre bāre ko| soī rasakhāni pahicāni kāni chāṃr̤i cāhe, locana nacāvata nacayā dvāre dvāre ko| maiyā kī sauṃ soca kachū maṭakī utāre ko na, gorasa ke ḍhāre ko na cīra cīra ḍāre ko| yahai dukha bhārī gahai ḍagara hamārī mā~jha, nagara hamāre gvāla bagara hamāre ko
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
He did not come here from some far-off place; He was born in this very village. His mother and father kept Him alive, feeding Him milk again and again from childhood. Yet that same boy, says Rasakhān, casts restraint aside whenever He recognizes me, rolling His eyes and making me dance from door to door. By His mother’s oath, He gives no thought to lifting down the milk-pot, to spilling the curds, or even tearing my garment to pieces. The greatest torment is this: He blocks our path midway— a clever rogue from our own town, a cowherd from our own settlement!
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.
Sujān-Rasakhān 100
Sourceएक ते एक लौं कानन में रहें ढीठ सखा सब लीने कन्हाई। आवत ही हौं कहाँ लौं कहीं कोउ कैसे सहै अति की अधिकाई।। खायौ दही मेरो भाजन फोर्यौ न छाड़त चीर दिवाएँ दुहाई। सोंह जसोमति की रसखानि ते भागें मरु करि छूटन पाई
eka te eka lauṃ kānana meṃ raheṃ ḍhīṭha sakhā saba līne kanhāī| āvata hī hauṃ kahā~ lauṃ kahīṃ kou kaise sahai ati kī adhikāī|| khāyau dahī mero bhājana phoryau na chār̤ata cīra divāe~ duhāī| soṃha jasomati kī rasakhāni te bhāgeṃ maru kari chūṭana pāī
English translation
Fresh editorial translation from the Rasakhān Granthāvalī authority
Kanhāī and all His shameless companions lurk from one grove to the next. The moment I come, how can I tell all that happens—who could endure such excess? He ate my curds, broke my vessel, and would not release my garment though I cried for help. By Yaśodā’s oath, says Rasakhān, He fled only when I threatened to strike Him and somehow broke free.
All 256 roots printed in the retained Granthāvalī witness.