Priyatama — The Most Beloved Devotees

श्री-परीक्षिद् उवाच— तच् छ्रूत्वार्ये महा-प्रेम- रसावेषेण यन्त्रितः । महा-विष्णु-प्रियो वीणा- हस्तो’सौ विस्मृताखिलः

śrī-parīkṣid uvāca— tac chrūtvārye mahā-prema- rasāveṣeṇa yantritaḥ | mahā-viṣṇu-priyo vīṇā- hasto’sau vismṛtākhilaḥ

सदा द्वारवतावासा- भ्यस्तान्तः-पुर-वर्त्मना । प्रभु-प्रासाद-देशान्तः- प्रवेशाश्चर्य-वाहिना

sadā dvāravatāvāsā- bhyastāntaḥ-pura-vartmanā | prabhu-prāsāda-deśāntaḥ- praveśāścarya-vāhinā

पूर्वभसाद् इवाभ्यासꣳ प्रासादस्य गतो मुनिः । भूताविष्टो महोन्माद- गृहीतश् च यथेतरः

pūrvabhasād ivābhyāsaṁ prāsādasya gato muniḥ | bhūtāviṣṭo mahonmāda- gṛhītaś ca yathetaraḥ

भूमौ क्वापि स्खलति पतति क्वापि तिष्ठत्य् अचेष्टः क्वाप्य् उत्कम्पꣳ भजति लुठति क्वापि रोदित्य् अथार्तः । क्वाप्य् अक्रोशन् प्लुतिभिर् अयते गायति क्वापि नृत्यन् सर्वꣳ क्वापि श्रयति युगपत् प्रेम-सम्पद्-विकारम्

bhūmau kvāpi skhalati patati kvāpi tiṣṭhaty aceṣṭaḥ kvāpy utkampaṁ bhajati luṭhati kvāpi rodity athārtaḥ | kvāpy akrośan plutibhir ayate gāyati kvāpi nṛtyan sarvaṁ kvāpi śrayati yugapat prema-sampad-vikāram

हे मन्-मातर् इदानीꣳ त्वꣳ सावधानतरा भव । स्थिरताꣳ प्रापयन्ति माꣳ स-धैर्यꣳ शृण्व् इदꣳ स्वयम्

he man-mātar idānīṁ tvaṁ sāvadhānatarā bhava | sthiratāṁ prāpayanti māṁ sa-dhairyaṁ śṛṇv idaṁ svayam

तस्मिन्न् अहनि केनापि वैमनश्येन वेष्मनः । अन्तः-प्रकोष्ठे सुप्तस्य प्रभोः पार्श्वꣳ विहाय सः अदूराद् देहली-प्रान्ते निविष्टः श्रीमद्-उद्धवः । बलदेवो देवकी च रोहिणी रुक्मिणी तथा सत्यभामादयो’न्यश् च देव्यः पद्मवती सा च । प्रवृत्ति-हरिणी कꣳस- माता दासास् तथापराः

tasminn ahani kenāpi vaimanaśyena veṣmanaḥ | antaḥ-prakoṣṭhe suptasya prabhoḥ pārśvaṁ vihāya saḥ adūrād dehalī-prānte niviṣṭaḥ śrīmad-uddhavaḥ | baladevo devakī ca rohiṇī rukmiṇī tathā satyabhāmādayo’nyaś ca devyaḥ padmavatī sā ca | pravṛtti-hariṇī kaṁsa- mātā dāsās tathāparāḥ

तूष्णीꣳ भूताश् च ते सर्वे वर्तमानाः स-विस्मयम् । तत्र श्री-नारदꣳ प्राप्तꣳ ऐक्षन्तापूर्व-चेष्टितम्

tūṣṇīṁ bhūtāś ca te sarve vartamānāḥ sa-vismayam | tatra śrī-nāradaṁ prāptaṁ aikṣantāpūrva-ceṣṭitam

उत्थाय यत्नाद् आनीय स्वास्थ्यꣳ नीत्वा क्षणेन तम् । प्रेमाश्रु-क्लिन्न-वदनꣳ प्रक्षल्याहुः शनैर् लघु

utthāya yatnād ānīya svāsthyaṁ nītvā kṣaṇena tam | premāśru-klinna-vadanaṁ prakṣalyāhuḥ śanair laghu

अदृष्ट-पूर्वम् अस्माभिः कीदृशꣳ ते’द्य चेष्टितम् । अकास्मिकम् इदꣳ ब्रह्मꣳस् तूष्णीम् उपविश क्षणम्

adṛṣṭa-pūrvam asmābhiḥ kīdṛśaṁ te’dya ceṣṭitam | akāsmikam idaṁ brahmaṁs tūṣṇīm upaviśa kṣaṇam

श्री-परीक्षिद् उवाच— स-गद्गदम् उवाचाश्रु- धारा-मीलित-लोचने । यत्नाद् उन्मीलयन् नत्वा स-कम्प-पुलकाचितः

śrī-parīkṣid uvāca— sa-gadgadam uvācāśru- dhārā-mīlita-locane | yatnād unmīlayan natvā sa-kampa-pulakācitaḥ

श्री-नारद उवाच— मनोज्ञा-सौभग्य-भरैक-भाजनꣳ मया समꣳ सङ्गमयाध्वय् उद्धवम् । तदीय-पादैक-रजो’थ वा भरेत् तदैव शान्तिर् बत मे’न्तरात्मनः

śrī-nārada uvāca— manojñā-saubhagya-bharaika-bhājanaṁ mayā samaṁ saṅgamayādhvay uddhavam | tadīya-pādaika-rajo’tha vā bharet tadaiva śāntir bata me’ntarātmanaḥ

पुरातनैर् आधुनिकैश् च सेवकैर् अलब्धम् आप्तो’लम् अनुग्रहꣳ प्रभोः । महत्तमो भागवतेषु यस् ततो महा-विभूतिः स्वयम् उच्यते च यः

purātanair ādhunikaiś ca sevakair alabdham āpto’lam anugrahaṁ prabhoḥ | mahattamo bhāgavateṣu yas tato mahā-vibhūtiḥ svayam ucyate ca yaḥ

पूर्वे परे च तनयाः कमलासनाद्याः सङ्कर्षणादि-सहजाः सुहृदः शिवाद्यः । भार्या रमादय उतानुपमा स्व-मूर्तिर् न स्युः प्रभोः प्रियतमा यद्-अपेक्षयाह

pūrve pare ca tanayāḥ kamalāsanādyāḥ saṅkarṣaṇādi-sahajāḥ suhṛdaḥ śivādyaḥ | bhāryā ramādaya utānupamā sva-mūrtir na syuḥ prabhoḥ priyatamā yad-apekṣayāha

भगवद्-वचनान्य् एव प्रथितानि पुरातनः । तस्य सौभाग्य-सन्दोह- महिम-व्यञ्जकान्य् अलम् तस्मिन् प्रसाद-जातानि श्री-कृष्णस्याद्भुतान्य् अपि । जगद्-विलक्षणान्य् अद्य गीतानि यदु-पुङ्गवैः प्रविश्य कर्ण-द्वारेण समाक्रम्य हृद्-आलयम् । मदीयꣳ सकलꣳ धैर्य- धनꣳ लुन्ठन्ति ह हठात्

bhagavad-vacanāny eva prathitāni purātanaḥ | tasya saubhāgya-sandoha- mahima-vyañjakāny alam tasmin prasāda-jātāni śrī-kṛṣṇasyādbhutāny api | jagad-vilakṣaṇāny adya gītāni yadu-puṅgavaiḥ praviśya karṇa-dvāreṇa samākramya hṛd-ālayam | madīyaṁ sakalaṁ dhairya- dhanaṁ lunṭhanti ha haṭhāt

श्री-परीक्षिद् उवाच— उद्धवो’त्यन्त-सम्भ्रान्तो द्रुतम् उत्थाय तत्-पदौ । निधायाङ्के समालिङ्ग्य तस्याभिप्रेत्य हृद्-गतम् हृत्-प्राप्त-भगवत्-तत्-तत्- प्रसाद-भर-भाग्-जनः । तदीय-प्रेम-सम्पत्ति- विभव-स्मृति-यन्त्रितः रोदनैर् विवशो दीनो यत्नाद् धैर्यꣳ श्रितो मुनिम् । अवधाप्याह मात्सर्यात् सात्त्विकात् प्रमुदꣳ गतः

śrī-parīkṣid uvāca— uddhavo’tyanta-sambhrānto drutam utthāya tat-padau | nidhāyāṅke samāliṅgya tasyābhipretya hṛd-gatam hṛt-prāpta-bhagavat-tat-tat- prasāda-bhara-bhāg-janaḥ | tadīya-prema-sampatti- vibhava-smṛti-yantritaḥ rodanair vivaśo dīno yatnād dhairyaṁ śrito munim | avadhāpyāha mātsaryāt sāttvikāt pramudaṁ gataḥ

श्रीमद्-उद्धव उवाच— सर्वज्ञ सत्य-वाक्-श्रेष्ठ महा-मुनि-वर प्रभो । भगवद्-भक्ति-मार्गादि- गुरुणोक्तꣳ त्वयेह यत्

śrīmad-uddhava uvāca— sarvajña satya-vāk-śreṣṭha mahā-muni-vara prabho | bhagavad-bhakti-mārgādi- guruṇoktaṁ tvayeha yat

तत् सर्वम् अधिकꣳ चास्मात् सत्यम् एव मयि स्फुटम् । वर्ततेति मया ज्ञातꣳ आसीद् अन्यैर् अपि ध्रुवम्

tat sarvam adhikaṁ cāsmāt satyam eva mayi sphuṭam | vartateti mayā jñātaṁ āsīd anyair api dhruvam

इदानीꣳ यद् व्रजे गत्वा किम् अप्य् अन्वभवꣳ ततः । महा-सौभाग्य-मानो मे स सद्यश् चूर्णताꣳ गतः

idānīṁ yad vraje gatvā kim apy anvabhavaṁ tataḥ | mahā-saubhāgya-māno me sa sadyaś cūrṇatāṁ gataḥ

तत एव हि कृष्णस्य तत्-प्रसादस्य चाद्भूता । तत्-प्रेम्णो’पि मया ज्ञाता माधुरी तद्वताꣳ तथा

tata eva hi kṛṣṇasya tat-prasādasya cādbhūtā | tat-premṇo’pi mayā jñātā mādhurī tadvatāṁ tathā

तद्-दर्शनेनैव गतो’तिधन्यताꣳ तर्ह्य् एव सम्यक् प्रभुनानुकम्पितम् । तस्य प्रसादातिशयास्पदꣳ तथा मत्वा स्वम् आनन्द-भराप्लुतो’भवम्

tad-darśanenaiva gato’tidhanyatāṁ tarhy eva samyak prabhunānukampitam | tasya prasādātiśayāspadaṁ tathā matvā svam ānanda-bharāpluto’bhavam

गायꣳ गायꣳ यद्-अभिलषता यत् ततो’नुष्ठितꣳ यस् तत् सर्वेषाꣳ सुविदितम् इतः शक्यतेऽन्यन् न वक्तुम् । नत्वा नत्वा मुनि-वर मया प्रार्थ्यसे काकुभिस् त्वꣳ तत्-तद्-वृत्त-श्रवण-रसतः सꣳश्रयेथा विरामम्

gāyaṁ gāyaṁ yad-abhilaṣatā yat tato’nuṣṭhitaṁ yas tat sarveṣāṁ suviditam itaḥ śakyate'nyan na vaktum | natvā natvā muni-vara mayā prārthyase kākubhis tvaṁ tat-tad-vṛtta-śravaṇa-rasataḥ saṁśrayethā virāmam

श्री-परीक्षिद् उवाच— तद्-वाक्य-तत्त्वꣳ विज्ञाय रोहिणी सास्रम् अब्रवीत् । चिर-गोकुल-वासेन तत्रत्य-जन-सम्मता

śrī-parīkṣid uvāca— tad-vākya-tattvaṁ vijñāya rohiṇī sāsram abravīt | cira-gokula-vāsena tatratya-jana-sammatā

श्री-रोहिण्य् उवाच— अस्तान् श्री-हरि-दास त्वꣳ महा-दुर्दैव-मारितान् । सौभाग्य-गन्ध-रहितान् निमग्नान् दैन्य-सागरे तत्-तद्-वादव-वह्न्य्-अर्चिस्- तप्यमानान् विषाकुलान् । क्षणाचिन्ता सुखिन्या मे मा स्मृतेः पदवीꣳ नय

śrī-rohiṇy uvāca— astān śrī-hari-dāsa tvaṁ mahā-durdaiva-māritān | saubhāgya-gandha-rahitān nimagnān dainya-sāgare tat-tad-vādava-vahny-arcis- tapyamānān viṣākulān | kṣaṇācintā sukhinyā me mā smṛteḥ padavīṁ naya

अहꣳ श्री-वसुदेवेन समानीता ततो यदा । यशोदाया महार्तायास् तदानीन्तन-रोदनैः ग्रावो’पि रोदित्य् अशनेर् अप्य् अन्तैर् दलति ध्रुवम् । जीवन्-मृतानाम् अन्यासाꣳ वार्ताꣳ को’पि मुखꣳ नयेत्

ahaṁ śrī-vasudevena samānītā tato yadā | yaśodāyā mahārtāyās tadānīntana-rodanaiḥ grāvo’pi rodity aśaner apy antair dalati dhruvam | jīvan-mṛtānām anyāsāṁ vārtāṁ ko’pi mukhaṁ nayet

अथागतꣳ गुरु-गृहात् त्वत्-प्रभुꣳ प्रति किञ्चन । सङ्क्षेपेणैव तद्-वृत्तꣳ दुःखाद् अकथयꣳ कु-धीः

athāgataṁ guru-gṛhāt tvat-prabhuṁ prati kiñcana | saṅkṣepeṇaiva tad-vṛttaṁ duḥkhād akathayaṁ ku-dhīḥ

न हि कोमलितꣳ चित्तꣳ तेनाप्य् अस्य यतो भवान् । सन्देश-चातुरी-विद्या- प्रगल्भः प्रेषितः परम्

na hi komalitaṁ cittaṁ tenāpy asya yato bhavān | sandeśa-cāturī-vidyā- pragalbhaḥ preṣitaḥ param

अयम् एव हि किꣳ तेषु त्वत्-प्रभोः परमो महान् । अनुग्रह-प्रसादो यस् तात्पर्येणोच्यते त्वया

ayam eva hi kiṁ teṣu tvat-prabhoḥ paramo mahān | anugraha-prasādo yas tātparyeṇocyate tvayā

मम प्रत्येक्षम् एवेदꣳ यदा कृष्णो व्रजे’व्रजत् । ततो हि पूतनादिभ्यः केश्य्-अन्तेभ्यो मुहुर् मुहुः दैत्येभ्यो वरुणेन्द्रादि- देवेभ्यो’जगरादितः । तथा चिरन्तन-स्वीय- शकटार्जुन-भङ्गतः को वा नोपद्रवस् तत्र जातो व्रज-विनाशकः । तत्रत्यस् तु जनः किञ्चित् ते’नुसन्दधते न तत्

mama pratyekṣam evedaṁ yadā kṛṣṇo vraje’vrajat | tato hi pūtanādibhyaḥ keśy-antebhyo muhur muhuḥ daityebhyo varuṇendrādi- devebhyo’jagarāditaḥ | tathā cirantana-svīya- śakaṭārjuna-bhaṅgataḥ ko vā nopadravas tatra jāto vraja-vināśakaḥ | tatratyas tu janaḥ kiñcit te’nusandadhate na tat

मोहिता इव कृष्णस्य मङ्गलꣳ तत्र तत्र हि । इच्छन्ति सर्वदा स्वीयꣳ नापेक्षन्ते च कर्हिचित्

mohitā iva kṛṣṇasya maṅgalaṁ tatra tatra hi | icchanti sarvadā svīyaṁ nāpekṣante ca karhicit

स्व-भाव-सौहृदेनैव यत् किञ्चित् सर्वम् आत्मनः । अस्योपकल्पयन्ते स्म नन्द-सूनोः सुखाय तत्

sva-bhāva-sauhṛdenaiva yat kiñcit sarvam ātmanaḥ | asyopakalpayante sma nanda-sūnoḥ sukhāya tat

तदानीम् अपि नामिषꣳ किञ्चित् तत् प्रभुना कृतम् । इदानीम् साधित-स्वार्थो यच् चक्रे’यꣳ क्व वाच्मि तत्

tadānīm api nāmiṣaṁ kiñcit tat prabhunā kṛtam | idānīm sādhita-svārtho yac cakre’yaṁ kva vācmi tat

श्री-परीक्षिद् उवाच— तच् छ्रूत्वा दुष्ट-कꣳसस्य जननी धृष्ट-चेष्टिता । जरा-हत-विचारा सा स-शिरः-कम्पम् अब्रवीत्

śrī-parīkṣid uvāca— tac chrūtvā duṣṭa-kaṁsasya jananī dhṛṣṭa-ceṣṭitā | jarā-hata-vicārā sā sa-śiraḥ-kampam abravīt

श्री-पद्मवत्य् उवाच— अहो बताच्युतस् तेषाꣳ गोपानाम् अकृपावताम् । आबाल्यात् कण्टकारण्ये पालयाम् आस गो-गणान्

śrī-padmavaty uvāca— aho batācyutas teṣāṁ gopānām akṛpāvatām | ābālyāt kaṇṭakāraṇye pālayām āsa go-gaṇān

पादुके न ददुस् तस्मै कदाचिच् च क्षुधातुरा । गो-रसꣳ भक्षयेत् किञ्चिद् इमꣳ बध्नन्ति तत् स्त्रियः

pāduke na dadus tasmai kadācic ca kṣudhāturā | go-rasaṁ bhakṣayet kiñcid imaṁ badhnanti tat striyaḥ

आक्रोशन्ति च तद् दुःखꣳ काल-गत्यैव कृत्स्नशः । कृष्णेन सोढुम् अधुना किꣳ कर्तव्यꣳ बतापरम्

ākrośanti ca tad duḥkhaṁ kāla-gatyaiva kṛtsnaśaḥ | kṛṣṇena soḍhum adhunā kiṁ kartavyaṁ batāparam

श्री-परीक्षिद् उवाच— प्रज्ञा-गम्भीर्य-सम्पूर्णा रोहिणी व्रज-वल्लभा । तस्या वाक्यम् अनादृत्य प्रस्तुतꣳ सꣳवृणोति यत्

śrī-parīkṣid uvāca— prajñā-gambhīrya-sampūrṇā rohiṇī vraja-vallabhā | tasyā vākyam anādṛtya prastutaṁ saṁvṛṇoti yat

श्री-रोहिण्य् उवाच— राजधानीꣳ यदूनाꣳ च प्राप्तः श्री-मथुराम् अयम् । हतारि-वर्गो विश्रान्तो राज-राजेश्वरो’भवत्

śrī-rohiṇy uvāca— rājadhānīṁ yadūnāṁ ca prāptaḥ śrī-mathurām ayam | hatāri-vargo viśrānto rāja-rājeśvaro’bhavat

निर्जितोपकृताशेष- देवता-वृन्द-वन्दितः । अहो स्मरति चित्ते’पि न तेषाꣳ भवद्-ईश्वरः

nirjitopakṛtāśeṣa- devatā-vṛnda-vanditaḥ | aho smarati citte’pi na teṣāṁ bhavad-īśvaraḥ

श्री-परीक्षिद् उवाच— तद्-वचो’सहमानाह देवी कृष्णस्य वल्लभा । सदा कृत-निवासास्य हृदये भीष्म-नन्दिनी

śrī-parīkṣid uvāca— tad-vaco’sahamānāha devī kṛṣṇasya vallabhā | sadā kṛta-nivāsāsya hṛdaye bhīṣma-nandinī

श्री-रुक्मिण्य् उवाच— भो मातर् नवनिताति- मृदु-स्वान्तस्य तस्य हि । अविज्ञायान्तरꣳ किञ्चित् कथम् एवꣳ त्वयोच्यते

śrī-rukmiṇy uvāca— bho mātar navanitāti- mṛdu-svāntasya tasya hi | avijñāyāntaraṁ kiñcit katham evaṁ tvayocyate

किम् अपि किम् अपि ब्रूते रात्रौ स्वपन्न् अपि नामभिर् मधुर-मधुरꣳ प्रित्या धेनुर् इवाह्वयति क्वचित् । उत सखी-गणान् कꣳश्चिद् गोपान् इवाथ मनोहरान् समभिनयते वꣳसी- वक्त्रꣳ त्रि-भङ्ग-पराकृतिम्

kim api kim api brūte rātrau svapann api nāmabhir madhura-madhuraṁ prityā dhenur ivāhvayati kvacit | uta sakhī-gaṇān kaṁścid gopān ivātha manoharān samabhinayate vaṁsī- vaktraṁ tri-bhaṅga-parākṛtim

कदाचिन् मातर् मे वितर नवनीतꣳ त्व् इति वदेत् कदाचिद् छ्री-राधे ललिता इति सम्बोधयति माम् । कदापीदꣳ चन्द्रावलि किम् अपि मे कर्षति पटꣳ कदाप्य् अस्रासारैर् मृदुलयति तूलीꣳ शयनतः

kadācin mātar me vitara navanītaṁ tv iti vadet kadācid chrī-rādhe lalitā iti sambodhayati mām | kadāpīdaṁ candrāvali kim api me karṣati paṭaṁ kadāpy asrāsārair mṛdulayati tūlīṁ śayanataḥ

स्वप्नाद् उत्थाय सद्यो’थ रोदित्य् आर्त-स्वरैस् तथा । वयꣳ येन निमज्जमो दुःख-शोक-महार्णवे

svapnād utthāya sadyo’tha rodity ārta-svarais tathā | vayaṁ yena nimajjamo duḥkha-śoka-mahārṇave

अद्यापि दृष्ट्वा किम् अपि स्वपन् निशि क्रन्दन् शुचासौ विमनस्कतातुरः । दत्त्वाम्बरꣳ मूर्धनि सुप्तवत् स्थितो नित्यानि कृत्यान्य् अपि नाचरद् बत

adyāpi dṛṣṭvā kim api svapan niśi krandan śucāsau vimanaskatāturaḥ | dattvāmbaraṁ mūrdhani suptavat sthito nityāni kṛtyāny api nācarad bata

श्री-परीक्षिद् उवाच— स-सपत्नी-गणा सेर्ष्यꣳ सत्यभामाह भामिनि । हे श्री-रुक्मिणि निद्रायाꣳ इति किꣳ त्वꣳ प्रजल्पसि

śrī-parīkṣid uvāca— sa-sapatnī-gaṇā serṣyaṁ satyabhāmāha bhāmini | he śrī-rukmiṇi nidrāyāṁ iti kiṁ tvaṁ prajalpasi

किम् अपि किम् अपि कुर्वन् जाग्रद् अप्य् आत्म-चित्ते शायिता इव विधत्ते तादृशꣳ तादृशꣳ च । वयम् इह किल भार्या नामतो वस्तुतः स्युः पशुप-युवति-दास्यो’प्य् अस्माद् अस्य प्रियास् ताः

kim api kim api kurvan jāgrad apy ātma-citte śāyitā iva vidhatte tādṛśaṁ tādṛśaṁ ca | vayam iha kila bhāryā nāmato vastutaḥ syuḥ paśupa-yuvati-dāsyo’py asmād asya priyās tāḥ

श्री-परीक्षिद् उवाच— असक्तस् तद्-वचः सोढुꣳ गोकुल-प्राण-बन्धवः । रोहिणी-नन्दनः श्रीमान् बलरामो रुषाब्रवीत्

śrī-parīkṣid uvāca— asaktas tad-vacaḥ soḍhuṁ gokula-prāṇa-bandhavaḥ | rohiṇī-nandanaḥ śrīmān balarāmo ruṣābravīt

श्री-बलदेव उवाच— वध्वः सहज-तत्रत्य- दैन्य-वार्ता-कथापरान् । अस्मान् वञ्चयतो भ्रातुर् इदꣳ कपट-पाटवम्

śrī-baladeva uvāca— vadhvaḥ sahaja-tatratya- dainya-vārtā-kathāparān | asmān vañcayato bhrātur idaṁ kapaṭa-pāṭavam

तत्र मास-द्वयꣳ स्थिता तेषाꣳ स्वास्थ्यꣳ चिकीर्षता । तन् न शक्तꣳ मया कर्तुꣳ वाग्भिर् आचरितैर् अपि

tatra māsa-dvayaṁ sthitā teṣāṁ svāsthyaṁ cikīrṣatā | tan na śaktaṁ mayā kartuṁ vāgbhir ācaritair api

अनन्य-साध्यꣳ तद् वीक्ष्य विव्धैः शपथैः शतैः । तन् यत्नाद् ईषाद् आश्वस्य त्वरयात्रगतꣳ बलात्

ananya-sādhyaṁ tad vīkṣya vivdhaiḥ śapathaiḥ śataiḥ | tan yatnād īṣād āśvasya tvarayātragataṁ balāt

कातर्याद् गदितꣳ कृष्ण साकृद् गोष्ठꣳ कयापि तत् । गत्वा प्रसाङ्ग-सङ्गत्या रक्ष तत्रत्य-जीवनम्

kātaryād gaditaṁ kṛṣṇa sākṛd goṣṭhaṁ kayāpi tat | gatvā prasāṅga-saṅgatyā rakṣa tatratya-jīvanam

गन्तास्मीति मुखे ब्रूते हृदयꣳ च न तादृशम् । मानसस्य हि भावस्य भवेत् साक्षि-प्रयोजनम्

gantāsmīti mukhe brūte hṛdayaṁ ca na tādṛśam | mānasasya hi bhāvasya bhavet sākṣi-prayojanam

श्री-परीक्षिद् उवाच— इदम् आकर्ण्य भगवान् उत्थाय शयनाद् द्रुतम् । प्रिय-प्रेम-पराधीनो रुदन्न् उच्चैर् बहिर् गतः

śrī-parīkṣid uvāca— idam ākarṇya bhagavān utthāya śayanād drutam | priya-prema-parādhīno rudann uccair bahir gataḥ

प्राफुल्ल-पद्म-नेत्राभ्याꣳ वर्षन्न् अश्रूनि धारया । स-गद्गदꣳ जगादेदꣳ परानुग्रह-कातरः

prāphulla-padma-netrābhyāṁ varṣann aśrūni dhārayā | sa-gadgadaṁ jagādedaṁ parānugraha-kātaraḥ

श्री-भगवान् उवाच— सत्यम् एव महा-वज्र- सारेण घटितꣳ मम । इदꣳ हृदयम् अद्यापि द्विधा यन् न विदीर्यते

śrī-bhagavān uvāca— satyam eva mahā-vajra- sāreṇa ghaṭitaṁ mama | idaṁ hṛdayam adyāpi dvidhā yan na vidīryate

बाल्याद् आरभ्य तैर् युक्तꣳ पालनꣳ विहितꣳ चिरम् । अप्य् असाधरणꣳ प्रेम सर्वꣳ तद् विस्मृतꣳ मया

bālyād ārabhya tair yuktaṁ pālanaṁ vihitaṁ ciram | apy asādharaṇaṁ prema sarvaṁ tad vismṛtaṁ mayā

अस्तु तावद् धितꣳ तेषाꣳ कार्यꣳ किञ्चित् कथञ्चन । उतत्यन्तꣳ कृतꣳ दुःखꣳ क्रूरेण मृदुलात्मानम्

astu tāvad dhitaṁ teṣāṁ kāryaṁ kiñcit kathañcana | utatyantaṁ kṛtaṁ duḥkhaṁ krūreṇa mṛdulātmānam

भ्रातर् उद्धव सर्वज्ञ प्रेष्ठ-श्रेष्ठ वद द्रुतम् । करवाणि किम् इत्य् अस्माच् छोकाब्धेर् माꣳ समुद्धर

bhrātar uddhava sarvajña preṣṭha-śreṣṭha vada drutam | karavāṇi kim ity asmāc chokābdher māṁ samuddhara

श्री-परीक्षिद् उवाच— नन्द-पत्नी-प्रिय-सखी देवकी पुत्र-वत्सला । आहेदꣳ दीयताꣳ यद् यद् इष्यते तैः सुहृत्तमैः

śrī-parīkṣid uvāca— nanda-patnī-priya-sakhī devakī putra-vatsalā | āhedaṁ dīyatāṁ yad yad iṣyate taiḥ suhṛttamaiḥ

ततः पद्मवती राज्य- दान-भीता विमूढ-धिः । महिषी यदु-राजस्य वृद्धा मातामही प्रभोः अप्य् उक्ताश्रवणात् पूर्वꣳ राम-मात्रावहेलिता । स्व-भार्तू रक्षितुꣳ राज्यꣳ चातुर्यात् परिहासवत् व्यहार-परिपात्यान्य- चित्ततापदानेन तम् । यदु-वꣳश्य्-एक-श्रवणꣳ विधातुꣳ स्वस्थम् अब्रवीत्

tataḥ padmavatī rājya- dāna-bhītā vimūḍha-dhiḥ | mahiṣī yadu-rājasya vṛddhā mātāmahī prabhoḥ apy uktāśravaṇāt pūrvaṁ rāma-mātrāvahelitā | sva-bhārtū rakṣituṁ rājyaṁ cāturyāt parihāsavat vyahāra-paripātyānya- cittatāpadānena tam | yadu-vaṁśy-eka-śravaṇaṁ vidhātuṁ svastham abravīt

श्री-पद्मवत्य् उवाच— त्वयानुतप्यते कृष्ण कथꣳ मन्-मन्त्रितꣳ शृणु । यद् एकादशाभिर् वर्षैर् नन्द-गोपस्य मन्दिरे द्वाभ्याꣳ भ्रातृभ्याꣳ उपभुक्तꣳ हि वर्तते । तत्र दद्यान् न दद्याद् वा गो-रक्षाजीवनꣳ स ते सर्वꣳ तद्-गर्ग-हस्तेन गणयित्वा कणानुसः । द्वि-गुणी-कृत्य मद्-भार्त्रा तस्मै देयꣳ शपे स्वयम्

śrī-padmavaty uvāca— tvayānutapyate kṛṣṇa kathaṁ man-mantritaṁ śṛṇu | yad ekādaśābhir varṣair nanda-gopasya mandire dvābhyāṁ bhrātṛbhyāṁ upabhuktaṁ hi vartate | tatra dadyān na dadyād vā go-rakṣājīvanaṁ sa te sarvaṁ tad-garga-hastena gaṇayitvā kaṇānusaḥ | dvi-guṇī-kṛtya mad-bhārtrā tasmai deyaṁ śape svayam

श्री-परीक्षिद् उवाच— तच् च श्री-भगवान् कृत्वा श्रुतम् अप्य् अश्रुतꣳ यथा । अजानन्न् इव पप्रच्छ शोक-वेगाद् अथोद्धवम्

śrī-parīkṣid uvāca— tac ca śrī-bhagavān kṛtvā śrutam apy aśrutaṁ yathā | ajānann iva papraccha śoka-vegād athoddhavam

श्री-भगवान् उवाच— भो विद्वद्-वर तत्रत्या- खिलाभिप्राय-विद् भवान् । तेषाम् अभिष्टꣳ किꣳ तन् मे कथयत्व् अविलम्बितम्

śrī-bhagavān uvāca— bho vidvad-vara tatratyā- khilābhiprāya-vid bhavān | teṣām abhiṣṭaṁ kiṁ tan me kathayatv avilambitam

श्री-परीक्षिद् उवाच— तच् छ्रूत्वा भगवद्-वाक्यम् उद्धवो हृदि दुःखितः । क्षणꣳ निश्वस्य विस्मेरः सानुतापꣳ जगाद तम्

śrī-parīkṣid uvāca— tac chrūtvā bhagavad-vākyam uddhavo hṛdi duḥkhitaḥ | kṣaṇaṁ niśvasya vismeraḥ sānutāpaṁ jagāda tam

श्रीमद्-उद्धव उवाच— न राज-राजेश्वरता विभूतीर् न दिव्य-वस्तूनि च ते भवत्तः । न कामयन्ते’न्यद् अपीह किञ्चिद् अमूत्र च प्राप्यꣳ ऋते भवन्तम्

śrīmad-uddhava uvāca— na rāja-rājeśvaratā vibhūtīr na divya-vastūni ca te bhavattaḥ | na kāmayante’nyad apīha kiñcid amūtra ca prāpyaṁ ṛte bhavantam

अवधान-प्रसादो’त्र क्रियताꣳ ज्ञापयामि यत् । पश्चाद् विचर्य कर्तव्यꣳ स्वयम् एव यथोचितम्

avadhāna-prasādo’tra kriyatāṁ jñāpayāmi yat | paścād vicarya kartavyaṁ svayam eva yathocitam

पूर्वꣳ नन्दस्य सङ्गत्या भवता प्रेषितानि ते । भूषणादीनि दृष्ट्वोचुर् मिथो मग्नाः शुचाम्बुधौ

pūrvaṁ nandasya saṅgatyā bhavatā preṣitāni te | bhūṣaṇādīni dṛṣṭvocur mitho magnāḥ śucāmbudhau

अहो बत महत् कष्टाꣳ वयम् एतद् अभीप्सवः । एतत्-प्रसाद-योग्याश् च ज्ञाताः कृष्णेन सम्प्रति

aho bata mahat kaṣṭāṁ vayam etad abhīpsavaḥ | etat-prasāda-yogyāś ca jñātāḥ kṛṣṇena samprati

तद् अस्मज्-जीवनꣳ धिग् धिक् तिष्ठेत् कण्ठे’धुनापि यत् । नन्द-गोपाꣳश् च धिग् धिग् ये तꣳ त्यक्त्वैतान्य् उपानयन्

tad asmaj-jīvanaṁ dhig dhik tiṣṭhet kaṇṭhe’dhunāpi yat | nanda-gopāṁś ca dhig dhig ye taṁ tyaktvaitāny upānayan

ततस् त्वद्-गमनाशाꣳ च हित्वा सह यशोदया । मृत-प्राया भवन्-मात्रा रेभिरे’नाशनꣳ महत्

tatas tvad-gamanāśāṁ ca hitvā saha yaśodayā | mṛta-prāyā bhavan-mātrā rebhire’nāśanaṁ mahat

कृतापाराधवान् नन्दो वक्तुꣳ किञ्चिद् दिन-त्रयम् । अशक्तो’त्यन्त-सोकार्ता व्रज-प्राणान् अवन् गतान् भवतस् तत्र यानोक्तिꣳ ग्राहयन् शपथोत्करैः । दर्शयन् युक्ति-चातुर्यम् अमून् एवम् अशास् त्व् अयात्

kṛtāpārādhavān nando vaktuṁ kiñcid dina-trayam | aśakto’tyanta-sokārtā vraja-prāṇān avan gatān bhavatas tatra yānoktiṁ grāhayan śapathotkaraiḥ | darśayan yukti-cāturyam amūn evam aśās tv ayāt

श्री-नन्द उवाच— द्रव्याण्य् आदौ प्रेम-चिह्नानि पुत्र एतान्य् अत्र प्रहिनोत् सत्य-वाक्यः । शीघ्रꣳ पश्चाद् अगमिष्यत्य् अवश्यꣳ तत्रत्यꣳ स्व-प्रस्तुतार्थꣳ समाप्य

śrī-nanda uvāca— dravyāṇy ādau prema-cihnāni putra etāny atra prahinot satya-vākyaḥ | śīghraṁ paścād agamiṣyaty avaśyaṁ tatratyaṁ sva-prastutārthaṁ samāpya

श्रीमद्-उद्धव उवाच— श्रुत्वा ते तत्र विश्वास्य सर्वे सरल-मानसः । भवत्-प्रीतिꣳ समालोच्या- लङ्करान् दधुर् आत्मसु

śrīmad-uddhava uvāca— śrutvā te tatra viśvāsya sarve sarala-mānasaḥ | bhavat-prītiṁ samālocyā- laṅkarān dadhur ātmasu

श्री-कृष्णो’त्र समागत्य प्रसाद-द्रव्य-सङ्ग्रहात् । वीक्ष्याज्ञा-पालकान् अस्मान् नितराꣳ कृपायिष्यति

śrī-kṛṣṇo’tra samāgatya prasāda-dravya-saṅgrahāt | vīkṣyājñā-pālakān asmān nitarāṁ kṛpāyiṣyati

भवान् स्वयम् अगत्वा तु यः सन्देशꣳ समर्प्य माम् । प्रहिनोत् तेन ते सर्वे बभुवुर् निहता इव

bhavān svayam agatvā tu yaḥ sandeśaṁ samarpya mām | prahinot tena te sarve babhuvur nihatā iva

तथा दृष्ट्या मया तत्र भवतो गमनꣳ ध्रुवम् । प्रतिज्ञाय प्रयत्नात् तन् जीवयित्वा समागतम्

tathā dṛṣṭyā mayā tatra bhavato gamanaṁ dhruvam | pratijñāya prayatnāt tan jīvayitvā samāgatam

त्वत्-प्राप्तये’थ सन्न्यस्त- समस्त-विषयाश्रयः । प्रापुर् यादृग् अवस्थाꣳ ते तꣳ पृच्छैतꣳ निजाग्रजम्

tvat-prāptaye’tha sannyasta- samasta-viṣayāśrayaḥ | prāpur yādṛg avasthāṁ te taṁ pṛcchaitaṁ nijāgrajam

श्री-परीक्षिद् उवाच— तद्-विच्छेद-महा-दुःख- सङ्कया ꣳलापितानि सः । देवकी-भीष्मजादीनाꣳ मुखान्य् अवनतान्य् अधः क्षरद्-अस्राणि स-स्नेहꣳ विलोक्य मृदुलाशयः । मासी-कर्पर-पत्राणि व्यग्रो’याचतः सꣳज्ञया

śrī-parīkṣid uvāca— tad-viccheda-mahā-duḥkha- saṅkayā ṁlāpitāni saḥ | devakī-bhīṣmajādīnāṁ mukhāny avanatāny adhaḥ kṣarad-asrāṇi sa-snehaṁ vilokya mṛdulāśayaḥ | māsī-karpara-patrāṇi vyagro’yācataḥ saṁjñayā

प्रस्तुतार्थꣳ समाधाया- त्रत्यान् आश्वास्य बान्धवान् । एषो’हम् आगत-प्राया इति जानीत मत्-प्रियाः एवम् आश्वासनꣳ प्रेम- पात्रꣳ प्रेषयितुꣳ व्रजे । स्व-हस्तेनैव लिखितꣳ तच् च गाढ-प्रतीतये

prastutārthaṁ samādhāyā- tratyān āśvāsya bāndhavān | eṣo’ham āgata-prāyā iti jānīta mat-priyāḥ evam āśvāsanaṁ prema- pātraṁ preṣayituṁ vraje | sva-hastenaiva likhitaṁ tac ca gāḍha-pratītaye

तस्येहितम् अभिप्रेत्य प्राप्तो’त्यन्तार्तिम् उद्धवः । व्रज-वासि-मनो-ऽभिज्ञो’ब्रवीत् स-शपथꣳ रुदन्

tasyehitam abhipretya prāpto’tyantārtim uddhavaḥ | vraja-vāsi-mano-'bhijño’bravīt sa-śapathaṁ rudan

श्रीमद्-उद्धव उवाच— प्रभो सुनिर्णीतम् इदꣳ प्रतीहि त्वदीय-पादाब्ज-युगस्य तत्र । शुभ-प्रयानꣳ न विनास्य जीवेद् व्रजः कथञ्चिन् न च किञ्चिद् इच्छेत्

śrīmad-uddhava uvāca— prabho sunirṇītam idaṁ pratīhi tvadīya-pādābja-yugasya tatra | śubha-prayānaṁ na vināsya jīved vrajaḥ kathañcin na ca kiñcid icchet

श्री-परीक्षिद् उवाच— कुमतिः कꣳस-माताह स-हासꣳ धुन्वती शिरः । हुꣳ हुꣳ देवकी निर्बुद्धे बुद्धꣳ बुद्धꣳ मयाधुना

śrī-parīkṣid uvāca— kumatiḥ kaṁsa-mātāha sa-hāsaṁ dhunvatī śiraḥ | huṁ huṁ devakī nirbuddhe buddhaṁ buddhaṁ mayādhunā

चिरꣳ गो-रस-दानेन यन्त्रितस्योद्धवस्य ते । साहाय्यात् त्वत्-सुतꣳ गोपा नाययित्वा पुनर् वने भीषणे दुर्गमे दुष्ट-सत्त्व-जुष्टे स-कण्टके । सꣳरक्षयितुम् इच्छन्ति धूर्ताः पशु-गणान् निजान्

ciraṁ go-rasa-dānena yantritasyoddhavasya te | sāhāyyāt tvat-sutaṁ gopā nāyayitvā punar vane bhīṣaṇe durgame duṣṭa-sattva-juṣṭe sa-kaṇṭake | saṁrakṣayitum icchanti dhūrtāḥ paśu-gaṇān nijān

श्री-परीक्षिद् उवाच— तत् श्रुत्वा कुत्सितꣳ वाक्यम् अशक्ता सोढुम् अञ्जसा । यशोदायाः प्रिय-सखी राम-माताह कोपिता

śrī-parīkṣid uvāca— tat śrutvā kutsitaṁ vākyam aśaktā soḍhum añjasā | yaśodāyāḥ priya-sakhī rāma-mātāha kopitā

श्री-रोहिण्य् उवाच— आः कꣳस-मातः किम् अयꣳ गो-रक्षायाꣳ नियुज्यते । क्षण-मात्रꣳ च तत्रत्यैर् अदृष्टो’स्मिन् न जीव्यते

śrī-rohiṇy uvāca— āḥ kaṁsa-mātaḥ kim ayaṁ go-rakṣāyāṁ niyujyate | kṣaṇa-mātraṁ ca tatratyair adṛṣṭo’smin na jīvyate

वृक्षादिभिस् त्व् अन्तरिते कदाचिद् अस्मिन् सति स्यात् सह-चारिणाꣳ भृशाम् । श्री-कृष्ण कृष्णेति महा-प्लुत-स्वरैर् आह्वान-भङ्ग्याकुलता स-रोदना व्रज-स्थितानाꣳ त्व् अहर् एव काल- रात्रिर् भवेद् एक-लवो युगꣳ च । रविꣳ रजो-वर्त्म स पश्यताꣳ मुहुर् दशा च काचिन् मुरलीꣳ च शृण्वताम्

vṛkṣādibhis tv antarite kadācid asmin sati syāt saha-cāriṇāṁ bhṛśām | śrī-kṛṣṇa kṛṣṇeti mahā-pluta-svarair āhvāna-bhaṅgyākulatā sa-rodanā vraja-sthitānāṁ tv ahar eva kāla- rātrir bhaved eka-lavo yugaṁ ca | raviṁ rajo-vartma sa paśyatāṁ muhur daśā ca kācin muralīṁ ca śṛṇvatām

अयꣳ हि तत्-तद्-विपिनेषु कौतुकाद् विहार्तु-कामः पशु-सङ्घ-सङ्गतः । वयस्य-वर्गैः सह सर्वतो’टितुꣳ प्रयति नित्यꣳ स्वयम् अग्रजान्वितः

ayaṁ hi tat-tad-vipineṣu kautukād vihārtu-kāmaḥ paśu-saṅgha-saṅgataḥ | vayasya-vargaiḥ saha sarvato’ṭituṁ prayati nityaṁ svayam agrajānvitaḥ

यत्राति-मत्ताम्बु-विहङ्ग-माला- कुली-कृताल्य्-आवलि-विभ्रमेण । विचालितानाꣳ कमलोत्पलानाꣳ सराꣳसि गन्धैर् विलसज्-जलानि

yatrāti-mattāmbu-vihaṅga-mālā- kulī-kṛtāly-āvali-vibhrameṇa | vicālitānāṁ kamalotpalānāṁ sarāṁsi gandhair vilasaj-jalāni

तथा महाश्चर्य-विचित्रता-मयी कलिन्दजा सा व्रज-भूमि-सङ्गिनी । तथा-विधा विन्ध्य-नगादि-सम्भवः पराश् च नद्यो विलसन्ति यत्र च

tathā mahāścarya-vicitratā-mayī kalindajā sā vraja-bhūmi-saṅginī | tathā-vidhā vindhya-nagādi-sambhavaḥ parāś ca nadyo vilasanti yatra ca

तत्-तत्-तटꣳ कोमल-बालुकाचितꣳ रम्यꣳ सदा नूतन-शद्वलावृतम् । स्वभाविक-द्वेष-विसर्जनोल्लसन्- मनोज्ञा-नाना-मृग-पक्षि-सङ्कुलम्

tat-tat-taṭaṁ komala-bālukācitaṁ ramyaṁ sadā nūtana-śadvalāvṛtam | svabhāvika-dveṣa-visarjanollasan- manojñā-nānā-mṛga-pakṣi-saṅkulam

दिव्य-पुष्प-फल-पल्लवावली- भार-नम्रित-लता-तरु-गुल्मैः । भूषितꣳ मद-कलापि-कोकिल- श्रेणि-नादितम् अज-स्तुति-पात्रम्

divya-puṣpa-phala-pallavāvalī- bhāra-namrita-latā-taru-gulmaiḥ | bhūṣitaṁ mada-kalāpi-kokila- śreṇi-nāditam aja-stuti-pātram

वृन्दारण्ये व्रज-भुवि गवाꣳ तत्र गोवर्धने वा नास्ति हिꣳसा-हरण-रहिते राक्षकस्याप्य् अपेक्षा । गावो गत्वोषसि विपिनतस् त महिष्य्-आदि-युक्तः स्वैरꣳ भुक्त्वा स-जल-यवसꣳ सायम् आयन्ति वासम्

vṛndāraṇye vraja-bhuvi gavāṁ tatra govardhane vā nāsti hiṁsā-haraṇa-rahite rākṣakasyāpy apekṣā | gāvo gatvoṣasi vipinatas ta mahiṣy-ādi-yuktaḥ svairaṁ bhuktvā sa-jala-yavasaṁ sāyam āyanti vāsam

श्री-वृद्धोवाच— अरे बालेति वाचाले तत् कथꣳ ते गवादयः । अधुना रक्षकाभावान् नाष्टा इति निशम्यते

śrī-vṛddhovāca— are bāleti vācāle tat kathaṁ te gavādayaḥ | adhunā rakṣakābhāvān nāṣṭā iti niśamyate

श्री-परीक्षिद् उवाच— श्रीमद्-गोपालदेवस् तच् छ्रूत्वा सम्भ्रान्ति-यन्त्रितः । जातान्तस्-तपतः शुष्यन्- मुखाब्जः शङ्कयाकुलः प्रथमापर-कालीन- व्रज-वृत्तान्त-वेदिनः । मुखम् आलोकयाम् आस बलदेवस्य साश्रुकम्

śrī-parīkṣid uvāca— śrīmad-gopāladevas tac chrūtvā sambhrānti-yantritaḥ | jātāntas-tapataḥ śuṣyan- mukhābjaḥ śaṅkayākulaḥ prathamāpara-kālīna- vraja-vṛttānta-vedinaḥ | mukham ālokayām āsa baladevasya sāśrukam

रोहिणी-नन्दनो भ्रातुर् भावꣳ बुद्धः स्मरन् व्रजम् । स्व-धैर्य-रक्षणाशक्तः प्रारुदन्न् अब्रवीत् स्फुटम्

rohiṇī-nandano bhrātur bhāvaṁ buddhaḥ smaran vrajam | sva-dhairya-rakṣaṇāśaktaḥ prārudann abravīt sphuṭam

श्री-बलदेव उवाच— गवाꣳ केव कथा कृष्ण ते ते’पि भवतः प्रियाः । मृगा विहङ्गा भाण्डीर- कदम्बाद्याश् च पादपाः लता-निकुञ्ज-कुञ्जानि शाद्वलान्य् अपि जीवनम् । भवत्य् एवार्पयाम् आसुः क्षीणश् च सरितो’द्रयः

śrī-baladeva uvāca— gavāṁ keva kathā kṛṣṇa te te’pi bhavataḥ priyāḥ | mṛgā vihaṅgā bhāṇḍīra- kadambādyāś ca pādapāḥ latā-nikuñja-kuñjāni śādvalāny api jīvanam | bhavaty evārpayām āsuḥ kṣīṇaś ca sarito’drayaḥ

मनुष्याः कतिचिद् भ्रातः परꣳ ते सत्य-वाक्यतः । जाताशयैव जीवन्ति नेच्छ श्रोतुम् अतः परम्

manuṣyāḥ katicid bhrātaḥ paraṁ te satya-vākyataḥ | jātāśayaiva jīvanti neccha śrotum ataḥ param

किन्त्व् इदानीम् अपि भवान् यदि तन् नो’नुकम्पते । यम एव तदा सर्वान् वेगेनानुग्रहिष्यति

kintv idānīm api bhavān yadi tan no’nukampate | yama eva tadā sarvān vegenānugrahiṣyati

यत् तत्र च त्वयाकारि निविषः कालिय-ह्रदः । शोको’यꣳ विपुलस् तेषाꣳ शोके’न्यत् करणꣳ शृणु

yat tatra ca tvayākāri niviṣaḥ kāliya-hradaḥ | śoko’yaṁ vipulas teṣāṁ śoke’nyat karaṇaṁ śṛṇu

तत्रत्या यमुना स्व्-अल्प- जला शुष्केव साजनि । गोवर्धनो’भून् नीचो’सौ स्वः प्राप्तो यो धृतस् त्वया

tatratyā yamunā sv-alpa- jalā śuṣkeva sājani | govardhano’bhūn nīco’sau svaḥ prāpto yo dhṛtas tvayā

न यान्त्य् अनशनात् प्राणस् त्वन्-नामामृत-सेविनाम् । परꣳ शुष्क-महारण्य- दावाग्निर् भविता गतिः

na yānty anaśanāt prāṇas tvan-nāmāmṛta-sevinām | paraṁ śuṣka-mahāraṇya- dāvāgnir bhavitā gatiḥ

श्री-परीक्षिद् उवाच— शृण्वन्न् असौ तत्-पर-दुःख-कातरः कण्ठे गृहीत्वा मृदुल-स्वभावकः । रामꣳ महा-दीन-वद् अश्रु-धारया धौताङ्ग-रागो’रुदद् उच्च-सुस्वरम्

śrī-parīkṣid uvāca— śṛṇvann asau tat-para-duḥkha-kātaraḥ kaṇṭhe gṛhītvā mṛdula-svabhāvakaḥ | rāmaṁ mahā-dīna-vad aśru-dhārayā dhautāṅga-rāgo’rudad ucca-susvaram

पश्चाद् भूमि-तले लुलोठ स-बलो मातर् मुमोह क्षणात् तादृग् रोदन-दुःस्थतानुभवतश् चापूर्व-वृत्तꣳ तयोः । रोहिण्य्-उद्धव-देवकी-मदन-सुश्री-सत्यभामादयः सर्वे’न्तः-पुर-वासिनो विकलताꣳ भेजू रुदन्तो मुहुः

paścād bhūmi-tale luloṭha sa-balo mātar mumoha kṣaṇāt tādṛg rodana-duḥsthatānubhavataś cāpūrva-vṛttaṁ tayoḥ | rohiṇy-uddhava-devakī-madana-suśrī-satyabhāmādayaḥ sarve’ntaḥ-pura-vāsino vikalatāṁ bhejū rudanto muhuḥ

श्रूत्वान्तः-पुरतो’प्य् अपूर्व-कलिताक्रान्दꣳ महार्त-स्वरैर् धवन्तो यदवो जवेन वसुदेवेनोग्रसेणादयः तत्रागत्य तथा-विधꣳ प्रभु-वरꣳ दृष्ट्वारुदन् विह्वला विप्रा गर्ग-मुखास् तथा पुर-जनाश् चापूर्व-दृष्टेक्षया

śrūtvāntaḥ-purato’py apūrva-kalitākrāndaṁ mahārta-svarair dhavanto yadavo javena vasudevenograseṇādayaḥ tatrāgatya tathā-vidhaṁ prabhu-varaṁ dṛṣṭvārudan vihvalā viprā garga-mukhās tathā pura-janāś cāpūrva-dṛṣṭekṣayā