Appendix I · Section §38
Inserts after HV 113.5
61 lines
Editorial note: “38 K2 Ñ2 V2.3 B Dn Ds D3-6 G4.5 ins. after 113.5; Ñ3 D1.2 T1.2 G1-3 after 113.3c; V1 after 113.3; T4 after 113.3ab.”
Line 1
ततो महाबलं देवं बलभद्रं यशस्विनम्
tato mahābalaṃ devaṃ balabhadraṃ yaśasvinam
Line 2
अभिवादयते हृष्टः सो ऽनिरुद्धो महामनाः
abhivādayate hṛṣṭaḥ so 'niruddho mahāmanāḥ
Line 3
माधवं च महात्मानम् अभिवाद्य कृताञ्जलिः
mādhavaṃ ca mahātmānam abhivādya kṛtāñjaliḥ
Line 4
खगोत्तमं महावीर्यं सुपर्णं चाभिवादयत्
khagottamaṃ mahāvīryaṃ suparṇaṃ cābhivādayat
Line 5
ततो मकरकेतुं च चित्रबाणधरं प्रभुम्
tato makaraketuṃ ca citrabāṇadharaṃ prabhum
Line 6
पितरं सो ऽभ्युपागम्य प्रद्युम्नम् अभिवादयत्
pitaraṃ so 'bhyupāgamya pradyumnam abhivādayat
Line 7
सखीगणवृता चैव सा चोषा कुलनन्दिनी
sakhīgaṇavṛtā caiva sā coṣā kulanandinī
Line 8
बलं चातिबलं चैव वासुदेवं सुदुर्जयम्
balaṃ cātibalaṃ caiva vāsudevaṃ sudurjayam
Line 9
असंख्यातगतिं चैव सुपर्णम् अभिवाद्य च
asaṃkhyātagatiṃ caiva suparṇam abhivādya ca
Line 10
पुष्पबाणधरं चैव लज्जमानाभ्यवादयत्
puṣpabāṇadharaṃ caiva lajjamānābhyavādayat
Line 11
ततः शक्रस्य वचनान् नारदः परमद्युतिः
tataḥ śakrasya vacanān nāradaḥ paramadyutiḥ
Line 12
वासुदेवसमीपं स प्रहसन् पुनर् आगतः
vāsudevasamīpaṃ sa prahasan punar āgataḥ
Line 13
वर्धापयति तं देवं गोविन्दं शत्रुसूदनम्
vardhāpayati taṃ devaṃ govindaṃ śatrusūdanam
Line 14
दिष्ट्या वर्धसि गोविन्द अनिरुद्धसमागमात्
diṣṭyā vardhasi govinda aniruddhasamāgamāt
Line 15
ततो ऽनिरुद्धसहिता नारदं प्रणताः स्थिताः
tato 'niruddhasahitā nāradaṃ praṇatāḥ sthitāḥ
Line 16
आशीर्भिर् वर्धयित्वा च देवर्षिः कृष्णम् अब्रवीत्
āśīrbhir vardhayitvā ca devarṣiḥ kṛṣṇam abravīt
Line 17
अनिरुद्धस्य वीर्याख्यो विवाहः क्रियतां विभो
aniruddhasya vīryākhyo vivāhaḥ kriyatāṃ vibho
Line 18
जम्बूलमालिकां द्रष्टुं श्रद्धा हि मम जायते
jambūlamālikāṃ draṣṭuṃ śraddhā hi mama jāyate
Line 19
ततः प्रहसिताः सर्वे नारदस्य वचःश्रवात्
tataḥ prahasitāḥ sarve nāradasya vacaḥśravāt
Line 20
कृष्णः प्रोवाच भगवान् क्रियतामाशु माचिरम्
kṛṣṇaḥ provāca bhagavān kriyatāmāśu māciram
Line 21
एतस्मिन्न् अन्तरे तात कुम्भाण्डः समुपस्थितः
etasminn antare tāta kumbhāṇḍaḥ samupasthitaḥ
Line 22
वैवाहिकांस् तु संभारान् गृह्य कृष्णं नमस्य च
vaivāhikāṃs tu saṃbhārān gṛhya kṛṣṇaṃ namasya ca
Line 23
कृष्ण कृष्ण महाबाहो भव त्वम् अभयप्रदः
kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho bhava tvam abhayapradaḥ
Line 24
शरणागतो ऽस्मि ते देव प्रसीदैषो ऽञ्जलिस् तव
śaraṇāgato 'smi te deva prasīdaiṣo 'ñjalis tava
Line 25
नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वं प्राग् एव सो ऽच्युतः
nāradasya vacaḥ śrutvā sarvaṃ prāg eva so 'cyutaḥ
Line 26
अभयं यच्छते तस्मै कुम्भाण्डाय महात्मने
abhayaṃ yacchate tasmai kumbhāṇḍāya mahātmane
Line 27
कुम्भाण्ड मन्त्रिणां श्रेष्ठ प्रीतो ऽस्मि तव सुव्रत
kumbhāṇḍa mantriṇāṃ śreṣṭha prīto 'smi tava suvrata
Line 28
सुकृतं ते विजानामि राष्ट्रिको ऽस्तु भवान् इह
sukṛtaṃ te vijānāmi rāṣṭriko 'stu bhavān iha
Line 29
सज्ञातिपक्षः सुसुखी निर्वृतो ऽस्तु भवान् इह
sajñātipakṣaḥ susukhī nirvṛto 'stu bhavān iha
Line 30
राज्यं च ते मया दत्तं चिरं जीव ममाश्रयात्
rājyaṃ ca te mayā dattaṃ ciraṃ jīva mamāśrayāt
Line 31
एवं दत्त्वा राज्यम् अस्मै कुम्भाण्डाय महात्मने
evaṃ dattvā rājyam asmai kumbhāṇḍāya mahātmane
Line 32
विवाहम् अकरोत् तत्र सो ऽनिरुद्धस्य बुद्धिमान्
vivāham akarot tatra so 'niruddhasya buddhimān
Line 33
ततस् तु भगवान् वह्निः स्वयं तत्र उपस्थितः
tatas tu bhagavān vahniḥ svayaṃ tatra upasthitaḥ
Line 34
विवाहो ह्य् अनिरुद्धस्य नक्षत्रे च शुभे ऽभवत्
vivāho hy aniruddhasya nakṣatre ca śubhe 'bhavat
Line 35
ततो ऽप्सरोगणास् तत्र कौतुकं कर्तुम् उद्यताः
tato 'psarogaṇās tatra kautukaṃ kartum udyatāḥ
Line 36
स्नातः स्वलंकृतस् तत्र सो ऽनिरुद्धः स भार्यया
snātaḥ svalaṃkṛtas tatra so 'niruddhaḥ sa bhāryayā
Line 37
ततः स्निग्धैः शुभैर् वाक्यैर् गन्धर्वाश् च जगुस् तदा
tataḥ snigdhaiḥ śubhair vākyair gandharvāś ca jagus tadā
Line 38
नृत्यन्त्य् अप्सरसश् चैव विवाहम् उपशोभयन्
nṛtyanty apsarasaś caiva vivāham upaśobhayan
Line 39
ततो निर्वर्तयित्वा तु विवाहं शत्रुसूदनः
tato nirvartayitvā tu vivāhaṃ śatrusūdanaḥ
Line 40
अनिरुद्धस्य सुप्राज्ञः सर्वैर् देवगणैर् वृतः
aniruddhasya suprājñaḥ sarvair devagaṇair vṛtaḥ
Line 41
आमन्त्र्य वरदं तत्र रुद्रं देवनमस्कृतम्
āmantrya varadaṃ tatra rudraṃ devanamaskṛtam
Line 42
चकार गमने बुद्धिं कृष्णः परपुरंजयः
cakāra gamane buddhiṃ kṛṣṇaḥ parapuraṃjayaḥ
Line 43
द्वारकाभिमुखं कृष्णं ज्ञात्वा शत्रुनिषूदनम्
dvārakābhimukhaṃ kṛṣṇaṃ jñātvā śatruniṣūdanam
Line 44
कम्भाण्डो वचनं प्राह प्राञ्जलिर् मधुसूदनम्
kambhāṇḍo vacanaṃ prāha prāñjalir madhusūdanam
Line 45
बाणस्य गावस् तिष्ठन्ति हस्ते तु वरुणस्य वै
bāṇasya gāvas tiṣṭhanti haste tu varuṇasya vai
Line 46
यासाम् अमृतकल्पं वै क्षीरं क्षरति माधव
yāsām amṛtakalpaṃ vai kṣīraṃ kṣarati mādhava
Line 47
तत् पीत्वातिबलश् चैव नरो भवति दुर्जयः
tat pītvātibalaś caiva naro bhavati durjayaḥ
Line 48
कुम्भाण्डेनैवम् आख्याते हरिः प्रीतमनास् तदा
kumbhāṇḍenaivam ākhyāte hariḥ prītamanās tadā
Line 49
गमनाय मतिं चक्रे गन्तव्यम् इति निश्चितः
gamanāya matiṃ cakre gantavyam iti niścitaḥ
Line 50
ततस् तु भगवान् ब्रह्मा वर्धाप्य स तु केशवम्
tatas tu bhagavān brahmā vardhāpya sa tu keśavam
Line 51
जगाम ब्रह्मलोकं स वृतः स्वभवनालयैः
jagāma brahmalokaṃ sa vṛtaḥ svabhavanālayaiḥ
Line 52
इन्द्रो मरुद्गणैश् चैव द्वारकाभिमुखं ययौ
indro marudgaṇaiś caiva dvārakābhimukhaṃ yayau
Line 53
यतः कृष्णस् ततः सर्वे गच्छन्ति जयकाङ्क्षिणः
yataḥ kṛṣṇas tataḥ sarve gacchanti jayakāṅkṣiṇaḥ
Line 54
वाहनेन मयूरेण सखीभिः परिवारिता
vāhanena mayūreṇa sakhībhiḥ parivāritā
Line 55
द्वारकाभिमुखी सोषा देव्या प्रस्थापिता ययौ
dvārakābhimukhī soṣā devyā prasthāpitā yayau
Line 56
ततो बलश् च कृष्णश् च प्रद्युम्नश् च महाबलः
tato balaś ca kṛṣṇaś ca pradyumnaś ca mahābalaḥ
Line 57
आरूढवन्तो गरुडम् अनिरुद्धश् च वीर्यवान्
ārūḍhavanto garuḍam aniruddhaś ca vīryavān
Line 58
प्रस्थितश् च स तेजस्वी गरुडः पक्षिणां वरः
prasthitaś ca sa tejasvī garuḍaḥ pakṣiṇāṃ varaḥ
Line 59
उन्मूलयंस् तरुगणान् कम्पयंश् चापि मेदिनीम्
unmūlayaṃs tarugaṇān kampayaṃś cāpi medinīm
Line 60
आकुलाश् च दिशः सर्वा रेणुध्वस्तम् इवाम्बरम्
ākulāś ca diśaḥ sarvā reṇudhvastam ivāmbaram
Line 61
गरुडे संप्रयाते ऽभून् मन्दरश्मिर् दिवाकरः
garuḍe saṃprayāte 'bhūn mandaraśmir divākaraḥ
GRETIL Zurich Apparatus I (Peter Schreiner et al.), based on Vaidya 1969 critical edition. Distributed under CC BY-NC-SA 4.0.