राम

Appendix I · Section §38

Inserts after HV 113.5

61 lines

Editorial note: “38 K2 Ñ2 V2.3 B Dn Ds D3-6 G4.5 ins. after 113.5; Ñ3 D1.2 T1.2 G1-3 after 113.3c; V1 after 113.3; T4 after 113.3ab.

Line 1

ततो महाबलं देवं बलभद्रं यशस्विनम्

tato mahābalaṃ devaṃ balabhadraṃ yaśasvinam

Line 2

अभिवादयते हृष्टः सो ऽनिरुद्धो महामनाः

abhivādayate hṛṣṭaḥ so 'niruddho mahāmanāḥ

Line 3

माधवं च महात्मानम् अभिवाद्य कृताञ्जलिः

mādhavaṃ ca mahātmānam abhivādya kṛtāñjaliḥ

Line 4

खगोत्तमं महावीर्यं सुपर्णं चाभिवादयत्

khagottamaṃ mahāvīryaṃ suparṇaṃ cābhivādayat

Line 5

ततो मकरकेतुं च चित्रबाणधरं प्रभुम्

tato makaraketuṃ ca citrabāṇadharaṃ prabhum

Line 6

पितरं सो ऽभ्युपागम्य प्रद्युम्नम् अभिवादयत्

pitaraṃ so 'bhyupāgamya pradyumnam abhivādayat

Line 7

सखीगणवृता चैव सा चोषा कुलनन्दिनी

sakhīgaṇavṛtā caiva sā coṣā kulanandinī

Line 8

बलं चातिबलं चैव वासुदेवं सुदुर्जयम्

balaṃ cātibalaṃ caiva vāsudevaṃ sudurjayam

Line 9

असंख्यातगतिं चैव सुपर्णम् अभिवाद्य च

asaṃkhyātagatiṃ caiva suparṇam abhivādya ca

Line 10

पुष्पबाणधरं चैव लज्जमानाभ्यवादयत्

puṣpabāṇadharaṃ caiva lajjamānābhyavādayat

Line 11

ततः शक्रस्य वचनान् नारदः परमद्युतिः

tataḥ śakrasya vacanān nāradaḥ paramadyutiḥ

Line 12

वासुदेवसमीपं स प्रहसन् पुनर् आगतः

vāsudevasamīpaṃ sa prahasan punar āgataḥ

Line 13

वर्धापयति तं देवं गोविन्दं शत्रुसूदनम्

vardhāpayati taṃ devaṃ govindaṃ śatrusūdanam

Line 14

दिष्ट्या वर्धसि गोविन्द अनिरुद्धसमागमात्

diṣṭyā vardhasi govinda aniruddhasamāgamāt

Line 15

ततो ऽनिरुद्धसहिता नारदं प्रणताः स्थिताः

tato 'niruddhasahitā nāradaṃ praṇatāḥ sthitāḥ

Line 16

आशीर्भिर् वर्धयित्वा च देवर्षिः कृष्णम् अब्रवीत्

āśīrbhir vardhayitvā ca devarṣiḥ kṛṣṇam abravīt

Line 17

अनिरुद्धस्य वीर्याख्यो विवाहः क्रियतां विभो

aniruddhasya vīryākhyo vivāhaḥ kriyatāṃ vibho

Line 18

जम्बूलमालिकां द्रष्टुं श्रद्धा हि मम जायते

jambūlamālikāṃ draṣṭuṃ śraddhā hi mama jāyate

Line 19

ततः प्रहसिताः सर्वे नारदस्य वचःश्रवात्

tataḥ prahasitāḥ sarve nāradasya vacaḥśravāt

Line 20

कृष्णः प्रोवाच भगवान् क्रियतामाशु माचिरम्

kṛṣṇaḥ provāca bhagavān kriyatāmāśu māciram

Line 21

एतस्मिन्न् अन्तरे तात कुम्भाण्डः समुपस्थितः

etasminn antare tāta kumbhāṇḍaḥ samupasthitaḥ

Line 22

वैवाहिकांस् तु संभारान् गृह्य कृष्णं नमस्य च

vaivāhikāṃs tu saṃbhārān gṛhya kṛṣṇaṃ namasya ca

Line 23

कृष्ण कृष्ण महाबाहो भव त्वम् अभयप्रदः

kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho bhava tvam abhayapradaḥ

Line 24

शरणागतो ऽस्मि ते देव प्रसीदैषो ऽञ्जलिस् तव

śaraṇāgato 'smi te deva prasīdaiṣo 'ñjalis tava

Line 25

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वं प्राग् एव सो ऽच्युतः

nāradasya vacaḥ śrutvā sarvaṃ prāg eva so 'cyutaḥ

Line 26

अभयं यच्छते तस्मै कुम्भाण्डाय महात्मने

abhayaṃ yacchate tasmai kumbhāṇḍāya mahātmane

Line 27

कुम्भाण्ड मन्त्रिणां श्रेष्ठ प्रीतो ऽस्मि तव सुव्रत

kumbhāṇḍa mantriṇāṃ śreṣṭha prīto 'smi tava suvrata

Line 28

सुकृतं ते विजानामि राष्ट्रिको ऽस्तु भवान् इह

sukṛtaṃ te vijānāmi rāṣṭriko 'stu bhavān iha

Line 29

सज्ञातिपक्षः सुसुखी निर्वृतो ऽस्तु भवान् इह

sajñātipakṣaḥ susukhī nirvṛto 'stu bhavān iha

Line 30

राज्यं च ते मया दत्तं चिरं जीव ममाश्रयात्

rājyaṃ ca te mayā dattaṃ ciraṃ jīva mamāśrayāt

Line 31

एवं दत्त्वा राज्यम् अस्मै कुम्भाण्डाय महात्मने

evaṃ dattvā rājyam asmai kumbhāṇḍāya mahātmane

Line 32

विवाहम् अकरोत् तत्र सो ऽनिरुद्धस्य बुद्धिमान्

vivāham akarot tatra so 'niruddhasya buddhimān

Line 33

ततस् तु भगवान् वह्निः स्वयं तत्र उपस्थितः

tatas tu bhagavān vahniḥ svayaṃ tatra upasthitaḥ

Line 34

विवाहो ह्य् अनिरुद्धस्य नक्षत्रे च शुभे ऽभवत्

vivāho hy aniruddhasya nakṣatre ca śubhe 'bhavat

Line 35

ततो ऽप्सरोगणास् तत्र कौतुकं कर्तुम् उद्यताः

tato 'psarogaṇās tatra kautukaṃ kartum udyatāḥ

Line 36

स्नातः स्वलंकृतस् तत्र सो ऽनिरुद्धः स भार्यया

snātaḥ svalaṃkṛtas tatra so 'niruddhaḥ sa bhāryayā

Line 37

ततः स्निग्धैः शुभैर् वाक्यैर् गन्धर्वाश् च जगुस् तदा

tataḥ snigdhaiḥ śubhair vākyair gandharvāś ca jagus tadā

Line 38

नृत्यन्त्य् अप्सरसश् चैव विवाहम् उपशोभयन्

nṛtyanty apsarasaś caiva vivāham upaśobhayan

Line 39

ततो निर्वर्तयित्वा तु विवाहं शत्रुसूदनः

tato nirvartayitvā tu vivāhaṃ śatrusūdanaḥ

Line 40

अनिरुद्धस्य सुप्राज्ञः सर्वैर् देवगणैर् वृतः

aniruddhasya suprājñaḥ sarvair devagaṇair vṛtaḥ

Line 41

आमन्त्र्य वरदं तत्र रुद्रं देवनमस्कृतम्

āmantrya varadaṃ tatra rudraṃ devanamaskṛtam

Line 42

चकार गमने बुद्धिं कृष्णः परपुरंजयः

cakāra gamane buddhiṃ kṛṣṇaḥ parapuraṃjayaḥ

Line 43

द्वारकाभिमुखं कृष्णं ज्ञात्वा शत्रुनिषूदनम्

dvārakābhimukhaṃ kṛṣṇaṃ jñātvā śatruniṣūdanam

Line 44

कम्भाण्डो वचनं प्राह प्राञ्जलिर् मधुसूदनम्

kambhāṇḍo vacanaṃ prāha prāñjalir madhusūdanam

Line 45

बाणस्य गावस् तिष्ठन्ति हस्ते तु वरुणस्य वै

bāṇasya gāvas tiṣṭhanti haste tu varuṇasya vai

Line 46

यासाम् अमृतकल्पं वै क्षीरं क्षरति माधव

yāsām amṛtakalpaṃ vai kṣīraṃ kṣarati mādhava

Line 47

तत् पीत्वातिबलश् चैव नरो भवति दुर्जयः

tat pītvātibalaś caiva naro bhavati durjayaḥ

Line 48

कुम्भाण्डेनैवम् आख्याते हरिः प्रीतमनास् तदा

kumbhāṇḍenaivam ākhyāte hariḥ prītamanās tadā

Line 49

गमनाय मतिं चक्रे गन्तव्यम् इति निश्चितः

gamanāya matiṃ cakre gantavyam iti niścitaḥ

Line 50

ततस् तु भगवान् ब्रह्मा वर्धाप्य स तु केशवम्

tatas tu bhagavān brahmā vardhāpya sa tu keśavam

Line 51

जगाम ब्रह्मलोकं स वृतः स्वभवनालयैः

jagāma brahmalokaṃ sa vṛtaḥ svabhavanālayaiḥ

Line 52

इन्द्रो मरुद्गणैश् चैव द्वारकाभिमुखं ययौ

indro marudgaṇaiś caiva dvārakābhimukhaṃ yayau

Line 53

यतः कृष्णस् ततः सर्वे गच्छन्ति जयकाङ्क्षिणः

yataḥ kṛṣṇas tataḥ sarve gacchanti jayakāṅkṣiṇaḥ

Line 54

वाहनेन मयूरेण सखीभिः परिवारिता

vāhanena mayūreṇa sakhībhiḥ parivāritā

Line 55

द्वारकाभिमुखी सोषा देव्या प्रस्थापिता ययौ

dvārakābhimukhī soṣā devyā prasthāpitā yayau

Line 56

ततो बलश् च कृष्णश् च प्रद्युम्नश् च महाबलः

tato balaś ca kṛṣṇaś ca pradyumnaś ca mahābalaḥ

Line 57

आरूढवन्तो गरुडम् अनिरुद्धश् च वीर्यवान्

ārūḍhavanto garuḍam aniruddhaś ca vīryavān

Line 58

प्रस्थितश् च स तेजस्वी गरुडः पक्षिणां वरः

prasthitaś ca sa tejasvī garuḍaḥ pakṣiṇāṃ varaḥ

Line 59

उन्मूलयंस् तरुगणान् कम्पयंश् चापि मेदिनीम्

unmūlayaṃs tarugaṇān kampayaṃś cāpi medinīm

Line 60

आकुलाश् च दिशः सर्वा रेणुध्वस्तम् इवाम्बरम्

ākulāś ca diśaḥ sarvā reṇudhvastam ivāmbaram

Line 61

गरुडे संप्रयाते ऽभून् मन्दरश्मिर् दिवाकरः

garuḍe saṃprayāte 'bhūn mandaraśmir divākaraḥ

GRETIL Zurich Apparatus I (Peter Schreiner et al.), based on Vaidya 1969 critical edition. Distributed under CC BY-NC-SA 4.0.