Appendix I · Section §37
Inserts after HV 112.32
112 lines
Editorial note: “After 112.32, K Ñ2.3 V B D T4 ins.”
Line 1
एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र रुद्रपारिषदा रणे
etasminn antare tatra rudrapāriṣadā raṇe
Line 2
मायायुद्धं समाश्रित्य प्रद्युम्नं पर्यवारयन्
māyāyuddhaṃ samāśritya pradyumnaṃ paryavārayan
Line 3
सर्वांस् तु निद्रावशगान् कृत्वा मकरकेतुमान्
sarvāṃs tu nidrāvaśagān kṛtvā makaraketumān
Line 4
दानवान् नाशयत् तत्र शरजालेन वीर्यवान्
dānavān nāśayat tatra śarajālena vīryavān
Line 5
प्रमाथगणभूयिष्ठांस् तत्र तत्र महाबलः
pramāthagaṇabhūyiṣṭhāṃs tatra tatra mahābalaḥ
Line 6
ततस् तु जृम्भमाणस्य देवस्याक्लिष्टकर्मणः
tatas tu jṛmbhamāṇasya devasyākliṣṭakarmaṇaḥ
Line 7
ज्वाला प्रादुरभूद् वक्त्राद् दहन्तीव दिशो दश
jvālā prādurabhūd vaktrād dahantīva diśo daśa
Line 8
ततस् तु धरणी देवी पीड्यमाना महात्मभिः
tatas tu dharaṇī devī pīḍyamānā mahātmabhiḥ
Line 9
ब्रह्माणं परमोदारं वेपमानाभ्युपागमत्
brahmāṇaṃ paramodāraṃ vepamānābhyupāgamat
Line 10
देवदेव महाबाहो पीड्यामि परमौजसा
devadeva mahābāho pīḍyāmi paramaujasā
Line 11
कृष्णरुद्रभराक्रान्ता भविष्यैकार्णवा पुनः
kṛṣṇarudrabharākrāntā bhaviṣyaikārṇavā punaḥ
Line 12
अविषह्यम् इमं भारं चिन्तयस्व पितामह
aviṣahyam imaṃ bhāraṃ cintayasva pitāmaha
Line 13
लघ्वीभूता यथा देव धारयेयं चराचरम्
laghvībhūtā yathā deva dhārayeyaṃ carācaram
Line 14
ततस् तु कास्यपीं देवीं प्रत्युवाच पितामहः
tatas tu kāsyapīṃ devīṃ pratyuvāca pitāmahaḥ
Line 15
मुहूर्तं धारयात्मानम् आशु लघ्वी भविष्यसि
muhūrtaṃ dhārayātmānam āśu laghvī bhaviṣyasi
Line 16
दृष्ट्वा तु भगवान् ब्रह्मा रुद्रं वचनम् अब्रवीत्
dṛṣṭvā tu bhagavān brahmā rudraṃ vacanam abravīt
Line 17
सृष्टो महासुरवधः किं भूयः परिरक्षसे
sṛṣṭo mahāsuravadhaḥ kiṃ bhūyaḥ parirakṣase
Line 18
न च युद्धं महाबाहो कृष्णेन तव रोचते
na ca yuddhaṃ mahābāho kṛṣṇena tava rocate
Line 19
न च बुध्यसि कृष्णं त्वम् आत्मानं हि द्विधाकृतम्
na ca budhyasi kṛṣṇaṃ tvam ātmānaṃ hi dvidhākṛtam
Line 20
ततः शरीरयोगाद् धि भगवान् अव्ययः प्रभुः
tataḥ śarīrayogād dhi bhagavān avyayaḥ prabhuḥ
Line 21
प्रविश्य पश्यते कृत्स्नांस् त्रीं लोकान् सचराचरान्
praviśya paśyate kṛtsnāṃs trīṃ lokān sacarācarān
Line 22
आत्मानं कृष्णदेहस्थं पश्यते ह्य् एकयोनिजम्
ātmānaṃ kṛṣṇadehasthaṃ paśyate hy ekayonijam
Line 23
ततो निःसृत्य रुद्रस् तु न्यस्तवादो ऽभवन् मृधे
tato niḥsṛtya rudras tu nyastavādo 'bhavan mṛdhe
Line 24
ब्रह्माणं चाब्रवीद् रुद्रो न योत्स्ये भगवन्न् इति
brahmāṇaṃ cābravīd rudro na yotsye bhagavann iti
Line 25
कृष्णेन सह संग्रामे लघ्वी भवतु मेदिनी
kṛṣṇena saha saṃgrāme laghvī bhavatu medinī
Line 26
ततः कृष्णो ऽथ रुद्रश् च परिष्वज्य परस्परम्
tataḥ kṛṣṇo 'tha rudraś ca pariṣvajya parasparam
Line 27
परां प्रीतिम् उपागम्य संग्रामाद् अपजग्मतुः
parāṃ prītim upāgamya saṃgrāmād apajagmatuḥ
Line 28
न च तौ पश्यते कश्चिद् योगिनौ योगम् आगतौ
na ca tau paśyate kaścid yoginau yogam āgatau
Line 29
एको ब्रह्मा तथा कृत्वा पश्यंल् लोकपितामहः
eko brahmā tathā kṛtvā paśyaṃl lokapitāmahaḥ
Line 30
उवाचैतत् समुद्दिश्य मार्कण्डेयं सनारदम्
uvācaitat samuddiśya mārkaṇḍeyaṃ sanāradam
Line 31
पार्श्वथं परिपप्रच्छ ज्ञात्वा वै दीर्घदर्शिनम्
pārśvathaṃ paripapraccha jñātvā vai dīrghadarśinam
Line 32
मन्दरस्य गिरेः पार्श्वे नलिन्यां भवकेशवौ
mandarasya gireḥ pārśve nalinyāṃ bhavakeśavau
Line 33
रात्रौ स्वप्नान्तरे ब्रह्मन् मया दृष्टौ हराच्युतौ
rātrau svapnāntare brahman mayā dṛṣṭau harācyutau
Line 34
हरिं च हररूपेण हरं च हरिरूपिणम्
hariṃ ca hararūpeṇa haraṃ ca harirūpiṇam
Line 35
शङ्खचक्रगदापाणिं पीताम्बरधरं हरम्
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ pītāmbaradharaṃ haram
Line 36
त्रिशूलपट्टिसधरं व्याघ्रचर्मधरं हरिम्
triśūlapaṭṭisadharaṃ vyāghracarmadharaṃ harim
Line 37
गरुडस्थं चापि हरं हरिं च वृषभध्वजम्
garuḍasthaṃ cāpi haraṃ hariṃ ca vṛṣabhadhvajam
Line 38
विस्मयो मे महान् ब्रह्मन् दृष्ट्वा तत् परमाद्भुतम्
vismayo me mahān brahman dṛṣṭvā tat paramādbhutam
Line 39
एतद् आचक्ष्व भगवन् याथातथ्येन सुव्रत
etad ācakṣva bhagavan yāthātathyena suvrata
Line 41
शिवाय विष्णुरूपाय विष्णवे शिवरूपिणे
śivāya viṣṇurūpāya viṣṇave śivarūpiṇe
Line 42
यथान्तरं न पश्यामि तेन तौ दिशतः शिवम्
yathāntaraṃ na paśyāmi tena tau diśataḥ śivam
Line 43
अनादिमध्यनिधनम् एतद् अक्षरम् अव्ययम्
anādimadhyanidhanam etad akṣaram avyayam
Line 44
तद् एव ते प्रवक्श्यामि रूपं हरिहरात्मकम्
tad eva te pravakśyāmi rūpaṃ hariharātmakam
Line 45
यो वै विष्णुः स वै रुद्रो यो रुद्रः स पितामहः
yo vai viṣṇuḥ sa vai rudro yo rudraḥ sa pitāmahaḥ
Line 46
एका मूर्तिस् त्रयो देवा रुद्रविष्णुपितामहाः
ekā mūrtis trayo devā rudraviṣṇupitāmahāḥ
Line 47
वरदा लोककर्तारो लोकनाथाः स्वयंभुवः
varadā lokakartāro lokanāthāḥ svayaṃbhuvaḥ
Line 48
अर्धनारीश्वरास् ते तु व्रतं तीव्रं समाश्रिताः
ardhanārīśvarās te tu vrataṃ tīvraṃ samāśritāḥ
Line 49
यथा जले जलं क्षिप्तं जलम् एव तु तद् भवेत्
yathā jale jalaṃ kṣiptaṃ jalam eva tu tad bhavet
Line 50
रुद्रं विष्णुः प्रविष्टस् तु तथा रुद्रमयो भवेत्
rudraṃ viṣṇuḥ praviṣṭas tu tathā rudramayo bhavet
Line 51
अग्निम् अग्निः प्रविष्टस् तु अग्निर् एव यथा भवेत्
agnim agniḥ praviṣṭas tu agnir eva yathā bhavet
Line 52
तथा विष्णुं प्रविष्तस् तु रुद्रो विष्णुमयो भवेत्
tathā viṣṇuṃ praviṣtas tu rudro viṣṇumayo bhavet
Line 53
रुद्रम् अग्निमयं विद्याद् विष्णुः सोमात्मकः स्मृतः
rudram agnimayaṃ vidyād viṣṇuḥ somātmakaḥ smṛtaḥ
Line 54
अग्निषोमात्मकं चैव जगत् स्थावरजंगमम्
agniṣomātmakaṃ caiva jagat sthāvarajaṃgamam
Line 55
कर्तारौ चापहर्तारौ स्थावरस्य चरस्य च
kartārau cāpahartārau sthāvarasya carasya ca
Line 56
जगतः शुभकर्तारौ प्रभू विष्णुमहेश्वरौ
jagataḥ śubhakartārau prabhū viṣṇumaheśvarau
Line 57
कर्तृकारणकर्तारौ कर्तृकारणकारकौ
kartṛkāraṇakartārau kartṛkāraṇakārakau
Line 58
भूतभव्यभवौ देवौ नारायणमहेश्वरौ
bhūtabhavyabhavau devau nārāyaṇamaheśvarau
Line 59
एते चैव प्रवर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च
ete caiva pravarṣanti bhānti vānti sṛjanti ca
Line 60
एतत् परतरं गुह्यं कथितं ते पितामह
etat parataraṃ guhyaṃ kathitaṃ te pitāmaha
Line 61
यश् चैनं पठते नित्यं यश् चैनं शृणुयान् नरः
yaś cainaṃ paṭhate nityaṃ yaś cainaṃ śṛṇuyān naraḥ
Line 62
प्राप्नोति परमं स्थानं विष्णुरुद्रप्रसादजम्
prāpnoti paramaṃ sthānaṃ viṣṇurudraprasādajam
Line 63
देवौ हरिहरौ स्तोष्ये ब्रह्मणा सह संगतौ
devau hariharau stoṣye brahmaṇā saha saṃgatau
Line 64
एतौ च परमौ देवौ जगतः प्रभवाप्ययौ
etau ca paramau devau jagataḥ prabhavāpyayau
Line 65
रुद्रस्य परमो विष्णुर् विष्णोश् च परमः शिवः
rudrasya paramo viṣṇur viṣṇoś ca paramaḥ śivaḥ
Line 66
एक एव द्विधा भूतो लोके चरति नित्यशः
eka eva dvidhā bhūto loke carati nityaśaḥ
Line 67
न विना शंकरं विष्णुर् न विना केशवं शिवः
na vinā śaṃkaraṃ viṣṇur na vinā keśavaṃ śivaḥ
Line 68
तस्माद् एकत्वम् आयातौ रुद्रोपेन्द्रौ तु तौ पुरा
tasmād ekatvam āyātau rudropendrau tu tau purā
Line 69
नमो रुद्राय कृष्णाय नमः संहतचारिणे
namo rudrāya kṛṣṇāya namaḥ saṃhatacāriṇe
Line 70
नमः षडर्धनेत्राय द्विनेत्राय च वै नमः
namaḥ ṣaḍardhanetrāya dvinetrāya ca vai namaḥ
Line 71
नमः पिङ्गलनेत्राय पद्मनेत्राय वै नमः
namaḥ piṅgalanetrāya padmanetrāya vai namaḥ
Line 72
नमः कुमारगुरवे प्रद्युम्नगुरवे नमः
namaḥ kumāragurave pradyumnagurave namaḥ
Line 73
नमो धरणीधराय गन्ङ्गाधराय वै नमः
namo dharaṇīdharāya ganṅgādharāya vai namaḥ
Line 74
नमो मयूरपिच्छाय नमः केयूरधारिणे
namo mayūrapicchāya namaḥ keyūradhāriṇe
Line 75
नमः कपालमालाय वनमालाय वै नमः
namaḥ kapālamālāya vanamālāya vai namaḥ
Line 76
नमस् त्रिशूलहस्ताय चक्रहस्ताय वै नमः
namas triśūlahastāya cakrahastāya vai namaḥ
Line 77
नमः कनकदण्डाय नमस् ते व्रतदण्डिने
namaḥ kanakadaṇḍāya namas te vratadaṇḍine
Line 78
नमश् चर्मनिवासाय नमस् ते पीतवाससे
namaś carmanivāsāya namas te pītavāsase
Line 79
नमो ऽस्तु लक्ष्मीपतये उमायाः पतये नमः
namo 'stu lakṣmīpataye umāyāḥ pataye namaḥ
Line 80
नमः खट्वाङ्गधाराय नमो मुसलधारिणे
namaḥ khaṭvāṅgadhārāya namo musaladhāriṇe
Line 81
नमो भस्माङ्गरागाय नमः कृष्णाङ्गधारिणे
namo bhasmāṅgarāgāya namaḥ kṛṣṇāṅgadhāriṇe
Line 82
नमः श्मशानवासाय नमस् त्व् आश्रमवासिने
namaḥ śmaśānavāsāya namas tv āśramavāsine
Line 83
नमो वृषभवाहाय नमो गरुडवाहिने
namo vṛṣabhavāhāya namo garuḍavāhine
Line 84
नमो ऽस्त्व् अनेकरूपाय बहुरूपाय वै नमः
namo 'stv anekarūpāya bahurūpāya vai namaḥ
Line 85
नमः प्रलयकर्त्रे च नमः सृष्टिकराय च
namaḥ pralayakartre ca namaḥ sṛṣṭikarāya ca
Line 86
नमो ऽस्तु बहुरूपाय नमो भैरवरूपिणे
namo 'stu bahurūpāya namo bhairavarūpiṇe
Line 87
विरूपाक्षाय देवाय नमः सौम्येक्षणाय च
virūpākṣāya devāya namaḥ saumyekṣaṇāya ca
Line 88
दक्षयज्ञविनाशाय बलेर् नियमनाय च
dakṣayajñavināśāya baler niyamanāya ca
Line 89
नमः पर्वतवासाय नमः सागरवासिने
namaḥ parvatavāsāya namaḥ sāgaravāsine
Line 90
नमः सुररिपुघ्नाय त्रिपुरघ्नाय वै नमः
namaḥ suraripughnāya tripuraghnāya vai namaḥ
Line 91
नमो ऽस्तु नरकघ्नाय नमः कामाङ्गनाशिने
namo 'stu narakaghnāya namaḥ kāmāṅganāśine
Line 92
नमो ऽस्त्व् अन्धकनाशाय नमः कैटभघातिने
namo 'stv andhakanāśāya namaḥ kaiṭabhaghātine
Line 93
नमः सहस्रहस्ताय नमो ऽसंख्येयबाहवे
namaḥ sahasrahastāya namo 'saṃkhyeyabāhave
Line 94
नमः सहस्रशीर्षाय बहुशीर्षाय वै नमः
namaḥ sahasraśīrṣāya bahuśīrṣāya vai namaḥ
Line 95
दामोदराय देवाय मुञ्जमेखलिने नमः
dāmodarāya devāya muñjamekhaline namaḥ
Line 96
नमस् ते भगवन् विष्णो नमस् ते भगवञ् शिव
namas te bhagavan viṣṇo namas te bhagavañ śiva
Line 97
नमस् ते भगवन् देव नमस् ते देवपूजित
namas te bhagavan deva namas te devapūjita
Line 98
नमस् ते सामभिर् गीत नमस् ते यजुभिः सह
namas te sāmabhir gīta namas te yajubhiḥ saha
Line 99
नमस् ते सुरशत्रुघ्न नमस् ते ऽसुरपूजित
namas te suraśatrughna namas te 'surapūjita
Line 100
नमस् ते कर्मिणां कर्म नमो ऽमितपराक्रम
namas te karmiṇāṃ karma namo 'mitaparākrama
Line 101
हृषीकेश नमस् ते ऽस्तु स्वर्णकेश नमो ऽस्तु ते
hṛṣīkeśa namas te 'stu svarṇakeśa namo 'stu te
Line 102
इमं स्तवं यो रुद्रस्य विष्णोश् चैव महात्मनः
imaṃ stavaṃ yo rudrasya viṣṇoś caiva mahātmanaḥ
Line 103
समेत्य ऋषिभिः सर्वैः स्तुतौ तौ सुमहात्मभिः
sametya ṛṣibhiḥ sarvaiḥ stutau tau sumahātmabhiḥ
Line 104
व्यासेन देवविदुषा नारदेन च धीमता
vyāsena devaviduṣā nāradena ca dhīmatā
Line 105
भारद्वाजेन गार्ग्येण विश्वामित्रेण वै तथा
bhāradvājena gārgyeṇa viśvāmitreṇa vai tathā
Line 106
अगस्त्येन पुलस्त्येन धौम्येन च महात्मना
agastyena pulastyena dhaumyena ca mahātmanā
Line 107
यश् चेदं पठते स्तोत्रं नित्यं हरिहरात्मकम्
yaś cedaṃ paṭhate stotraṃ nityaṃ hariharātmakam
Line 108
अरोगो बलवांश् चैव जायते नात्र संशयः
arogo balavāṃś caiva jāyate nātra saṃśayaḥ
Line 109
श्रियं च लभते नित्यं न च स्वर्गान् निवर्तते
śriyaṃ ca labhate nityaṃ na ca svargān nivartate
Line 110
अपुत्रो लभते पुत्रं कन्या विन्दति सत्पतिम्
aputro labhate putraṃ kanyā vindati satpatim
Line 111
गुर्विणी शृणुते या तु वरं पुत्रं प्रसूयते
gurviṇī śṛṇute yā tu varaṃ putraṃ prasūyate
Line 112
राक्षसाश् च पिशाचाश् च भूतानि च विनायकाः
rākṣasāś ca piśācāś ca bhūtāni ca vināyakāḥ
Line 113
भयं तत्र न कुर्वन्ति यत्रायं पठ्यते स्तवः
bhayaṃ tatra na kurvanti yatrāyaṃ paṭhyate stavaḥ
GRETIL Zurich Apparatus I (Peter Schreiner et al.), based on Vaidya 1969 critical edition. Distributed under CC BY-NC-SA 4.0.