राम

Appendix I · Section §37

Inserts after HV 112.32

112 lines

Editorial note: “After 112.32, K Ñ2.3 V B D T4 ins.

Line 1

एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र रुद्रपारिषदा रणे

etasminn antare tatra rudrapāriṣadā raṇe

Line 2

मायायुद्धं समाश्रित्य प्रद्युम्नं पर्यवारयन्

māyāyuddhaṃ samāśritya pradyumnaṃ paryavārayan

Line 3

सर्वांस् तु निद्रावशगान् कृत्वा मकरकेतुमान्

sarvāṃs tu nidrāvaśagān kṛtvā makaraketumān

Line 4

दानवान् नाशयत् तत्र शरजालेन वीर्यवान्

dānavān nāśayat tatra śarajālena vīryavān

Line 5

प्रमाथगणभूयिष्ठांस् तत्र तत्र महाबलः

pramāthagaṇabhūyiṣṭhāṃs tatra tatra mahābalaḥ

Line 6

ततस् तु जृम्भमाणस्य देवस्याक्लिष्टकर्मणः

tatas tu jṛmbhamāṇasya devasyākliṣṭakarmaṇaḥ

Line 7

ज्वाला प्रादुरभूद् वक्त्राद् दहन्तीव दिशो दश

jvālā prādurabhūd vaktrād dahantīva diśo daśa

Line 8

ततस् तु धरणी देवी पीड्यमाना महात्मभिः

tatas tu dharaṇī devī pīḍyamānā mahātmabhiḥ

Line 9

ब्रह्माणं परमोदारं वेपमानाभ्युपागमत्

brahmāṇaṃ paramodāraṃ vepamānābhyupāgamat

Line 10

देवदेव महाबाहो पीड्यामि परमौजसा

devadeva mahābāho pīḍyāmi paramaujasā

Line 11

कृष्णरुद्रभराक्रान्ता भविष्यैकार्णवा पुनः

kṛṣṇarudrabharākrāntā bhaviṣyaikārṇavā punaḥ

Line 12

अविषह्यम् इमं भारं चिन्तयस्व पितामह

aviṣahyam imaṃ bhāraṃ cintayasva pitāmaha

Line 13

लघ्वीभूता यथा देव धारयेयं चराचरम्

laghvībhūtā yathā deva dhārayeyaṃ carācaram

Line 14

ततस् तु कास्यपीं देवीं प्रत्युवाच पितामहः

tatas tu kāsyapīṃ devīṃ pratyuvāca pitāmahaḥ

Line 15

मुहूर्तं धारयात्मानम् आशु लघ्वी भविष्यसि

muhūrtaṃ dhārayātmānam āśu laghvī bhaviṣyasi

Line 16

दृष्ट्वा तु भगवान् ब्रह्मा रुद्रं वचनम् अब्रवीत्

dṛṣṭvā tu bhagavān brahmā rudraṃ vacanam abravīt

Line 17

सृष्टो महासुरवधः किं भूयः परिरक्षसे

sṛṣṭo mahāsuravadhaḥ kiṃ bhūyaḥ parirakṣase

Line 18

न च युद्धं महाबाहो कृष्णेन तव रोचते

na ca yuddhaṃ mahābāho kṛṣṇena tava rocate

Line 19

न च बुध्यसि कृष्णं त्वम् आत्मानं हि द्विधाकृतम्

na ca budhyasi kṛṣṇaṃ tvam ātmānaṃ hi dvidhākṛtam

Line 20

ततः शरीरयोगाद् धि भगवान् अव्ययः प्रभुः

tataḥ śarīrayogād dhi bhagavān avyayaḥ prabhuḥ

Line 21

प्रविश्य पश्यते कृत्स्नांस् त्रीं लोकान् सचराचरान्

praviśya paśyate kṛtsnāṃs trīṃ lokān sacarācarān

Line 22

आत्मानं कृष्णदेहस्थं पश्यते ह्य् एकयोनिजम्

ātmānaṃ kṛṣṇadehasthaṃ paśyate hy ekayonijam

Line 23

ततो निःसृत्य रुद्रस् तु न्यस्तवादो ऽभवन् मृधे

tato niḥsṛtya rudras tu nyastavādo 'bhavan mṛdhe

Line 24

ब्रह्माणं चाब्रवीद् रुद्रो न योत्स्ये भगवन्न् इति

brahmāṇaṃ cābravīd rudro na yotsye bhagavann iti

Line 25

कृष्णेन सह संग्रामे लघ्वी भवतु मेदिनी

kṛṣṇena saha saṃgrāme laghvī bhavatu medinī

Line 26

ततः कृष्णो ऽथ रुद्रश् च परिष्वज्य परस्परम्

tataḥ kṛṣṇo 'tha rudraś ca pariṣvajya parasparam

Line 27

परां प्रीतिम् उपागम्य संग्रामाद् अपजग्मतुः

parāṃ prītim upāgamya saṃgrāmād apajagmatuḥ

Line 28

न च तौ पश्यते कश्चिद् योगिनौ योगम् आगतौ

na ca tau paśyate kaścid yoginau yogam āgatau

Line 29

एको ब्रह्मा तथा कृत्वा पश्यंल् लोकपितामहः

eko brahmā tathā kṛtvā paśyaṃl lokapitāmahaḥ

Line 30

उवाचैतत् समुद्दिश्य मार्कण्डेयं सनारदम्

uvācaitat samuddiśya mārkaṇḍeyaṃ sanāradam

Line 31

पार्श्वथं परिपप्रच्छ ज्ञात्वा वै दीर्घदर्शिनम्

pārśvathaṃ paripapraccha jñātvā vai dīrghadarśinam

Line 32

मन्दरस्य गिरेः पार्श्वे नलिन्यां भवकेशवौ

mandarasya gireḥ pārśve nalinyāṃ bhavakeśavau

Line 33

रात्रौ स्वप्नान्तरे ब्रह्मन् मया दृष्टौ हराच्युतौ

rātrau svapnāntare brahman mayā dṛṣṭau harācyutau

Line 34

हरिं च हररूपेण हरं च हरिरूपिणम्

hariṃ ca hararūpeṇa haraṃ ca harirūpiṇam

Line 35

शङ्खचक्रगदापाणिं पीताम्बरधरं हरम्

śaṅkhacakragadāpāṇiṃ pītāmbaradharaṃ haram

Line 36

त्रिशूलपट्टिसधरं व्याघ्रचर्मधरं हरिम्

triśūlapaṭṭisadharaṃ vyāghracarmadharaṃ harim

Line 37

गरुडस्थं चापि हरं हरिं च वृषभध्वजम्

garuḍasthaṃ cāpi haraṃ hariṃ ca vṛṣabhadhvajam

Line 38

विस्मयो मे महान् ब्रह्मन् दृष्ट्वा तत् परमाद्भुतम्

vismayo me mahān brahman dṛṣṭvā tat paramādbhutam

Line 39

एतद् आचक्ष्व भगवन् याथातथ्येन सुव्रत

etad ācakṣva bhagavan yāthātathyena suvrata

Line 41

शिवाय विष्णुरूपाय विष्णवे शिवरूपिणे

śivāya viṣṇurūpāya viṣṇave śivarūpiṇe

Line 42

यथान्तरं न पश्यामि तेन तौ दिशतः शिवम्

yathāntaraṃ na paśyāmi tena tau diśataḥ śivam

Line 43

अनादिमध्यनिधनम् एतद् अक्षरम् अव्ययम्

anādimadhyanidhanam etad akṣaram avyayam

Line 44

तद् एव ते प्रवक्श्यामि रूपं हरिहरात्मकम्

tad eva te pravakśyāmi rūpaṃ hariharātmakam

Line 45

यो वै विष्णुः स वै रुद्रो यो रुद्रः स पितामहः

yo vai viṣṇuḥ sa vai rudro yo rudraḥ sa pitāmahaḥ

Line 46

एका मूर्तिस् त्रयो देवा रुद्रविष्णुपितामहाः

ekā mūrtis trayo devā rudraviṣṇupitāmahāḥ

Line 47

वरदा लोककर्तारो लोकनाथाः स्वयंभुवः

varadā lokakartāro lokanāthāḥ svayaṃbhuvaḥ

Line 48

अर्धनारीश्वरास् ते तु व्रतं तीव्रं समाश्रिताः

ardhanārīśvarās te tu vrataṃ tīvraṃ samāśritāḥ

Line 49

यथा जले जलं क्षिप्तं जलम् एव तु तद् भवेत्

yathā jale jalaṃ kṣiptaṃ jalam eva tu tad bhavet

Line 50

रुद्रं विष्णुः प्रविष्टस् तु तथा रुद्रमयो भवेत्

rudraṃ viṣṇuḥ praviṣṭas tu tathā rudramayo bhavet

Line 51

अग्निम् अग्निः प्रविष्टस् तु अग्निर् एव यथा भवेत्

agnim agniḥ praviṣṭas tu agnir eva yathā bhavet

Line 52

तथा विष्णुं प्रविष्तस् तु रुद्रो विष्णुमयो भवेत्

tathā viṣṇuṃ praviṣtas tu rudro viṣṇumayo bhavet

Line 53

रुद्रम् अग्निमयं विद्याद् विष्णुः सोमात्मकः स्मृतः

rudram agnimayaṃ vidyād viṣṇuḥ somātmakaḥ smṛtaḥ

Line 54

अग्निषोमात्मकं चैव जगत् स्थावरजंगमम्

agniṣomātmakaṃ caiva jagat sthāvarajaṃgamam

Line 55

कर्तारौ चापहर्तारौ स्थावरस्य चरस्य च

kartārau cāpahartārau sthāvarasya carasya ca

Line 56

जगतः शुभकर्तारौ प्रभू विष्णुमहेश्वरौ

jagataḥ śubhakartārau prabhū viṣṇumaheśvarau

Line 57

कर्तृकारणकर्तारौ कर्तृकारणकारकौ

kartṛkāraṇakartārau kartṛkāraṇakārakau

Line 58

भूतभव्यभवौ देवौ नारायणमहेश्वरौ

bhūtabhavyabhavau devau nārāyaṇamaheśvarau

Line 59

एते चैव प्रवर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च

ete caiva pravarṣanti bhānti vānti sṛjanti ca

Line 60

एतत् परतरं गुह्यं कथितं ते पितामह

etat parataraṃ guhyaṃ kathitaṃ te pitāmaha

Line 61

यश् चैनं पठते नित्यं यश् चैनं शृणुयान् नरः

yaś cainaṃ paṭhate nityaṃ yaś cainaṃ śṛṇuyān naraḥ

Line 62

प्राप्नोति परमं स्थानं विष्णुरुद्रप्रसादजम्

prāpnoti paramaṃ sthānaṃ viṣṇurudraprasādajam

Line 63

देवौ हरिहरौ स्तोष्ये ब्रह्मणा सह संगतौ

devau hariharau stoṣye brahmaṇā saha saṃgatau

Line 64

एतौ च परमौ देवौ जगतः प्रभवाप्ययौ

etau ca paramau devau jagataḥ prabhavāpyayau

Line 65

रुद्रस्य परमो विष्णुर् विष्णोश् च परमः शिवः

rudrasya paramo viṣṇur viṣṇoś ca paramaḥ śivaḥ

Line 66

एक एव द्विधा भूतो लोके चरति नित्यशः

eka eva dvidhā bhūto loke carati nityaśaḥ

Line 67

न विना शंकरं विष्णुर् न विना केशवं शिवः

na vinā śaṃkaraṃ viṣṇur na vinā keśavaṃ śivaḥ

Line 68

तस्माद् एकत्वम् आयातौ रुद्रोपेन्द्रौ तु तौ पुरा

tasmād ekatvam āyātau rudropendrau tu tau purā

Line 69

नमो रुद्राय कृष्णाय नमः संहतचारिणे

namo rudrāya kṛṣṇāya namaḥ saṃhatacāriṇe

Line 70

नमः षडर्धनेत्राय द्विनेत्राय च वै नमः

namaḥ ṣaḍardhanetrāya dvinetrāya ca vai namaḥ

Line 71

नमः पिङ्गलनेत्राय पद्मनेत्राय वै नमः

namaḥ piṅgalanetrāya padmanetrāya vai namaḥ

Line 72

नमः कुमारगुरवे प्रद्युम्नगुरवे नमः

namaḥ kumāragurave pradyumnagurave namaḥ

Line 73

नमो धरणीधराय गन्ङ्गाधराय वै नमः

namo dharaṇīdharāya ganṅgādharāya vai namaḥ

Line 74

नमो मयूरपिच्छाय नमः केयूरधारिणे

namo mayūrapicchāya namaḥ keyūradhāriṇe

Line 75

नमः कपालमालाय वनमालाय वै नमः

namaḥ kapālamālāya vanamālāya vai namaḥ

Line 76

नमस् त्रिशूलहस्ताय चक्रहस्ताय वै नमः

namas triśūlahastāya cakrahastāya vai namaḥ

Line 77

नमः कनकदण्डाय नमस् ते व्रतदण्डिने

namaḥ kanakadaṇḍāya namas te vratadaṇḍine

Line 78

नमश् चर्मनिवासाय नमस् ते पीतवाससे

namaś carmanivāsāya namas te pītavāsase

Line 79

नमो ऽस्तु लक्ष्मीपतये उमायाः पतये नमः

namo 'stu lakṣmīpataye umāyāḥ pataye namaḥ

Line 80

नमः खट्वाङ्गधाराय नमो मुसलधारिणे

namaḥ khaṭvāṅgadhārāya namo musaladhāriṇe

Line 81

नमो भस्माङ्गरागाय नमः कृष्णाङ्गधारिणे

namo bhasmāṅgarāgāya namaḥ kṛṣṇāṅgadhāriṇe

Line 82

नमः श्मशानवासाय नमस् त्व् आश्रमवासिने

namaḥ śmaśānavāsāya namas tv āśramavāsine

Line 83

नमो वृषभवाहाय नमो गरुडवाहिने

namo vṛṣabhavāhāya namo garuḍavāhine

Line 84

नमो ऽस्त्व् अनेकरूपाय बहुरूपाय वै नमः

namo 'stv anekarūpāya bahurūpāya vai namaḥ

Line 85

नमः प्रलयकर्त्रे च नमः सृष्टिकराय च

namaḥ pralayakartre ca namaḥ sṛṣṭikarāya ca

Line 86

नमो ऽस्तु बहुरूपाय नमो भैरवरूपिणे

namo 'stu bahurūpāya namo bhairavarūpiṇe

Line 87

विरूपाक्षाय देवाय नमः सौम्येक्षणाय च

virūpākṣāya devāya namaḥ saumyekṣaṇāya ca

Line 88

दक्षयज्ञविनाशाय बलेर् नियमनाय च

dakṣayajñavināśāya baler niyamanāya ca

Line 89

नमः पर्वतवासाय नमः सागरवासिने

namaḥ parvatavāsāya namaḥ sāgaravāsine

Line 90

नमः सुररिपुघ्नाय त्रिपुरघ्नाय वै नमः

namaḥ suraripughnāya tripuraghnāya vai namaḥ

Line 91

नमो ऽस्तु नरकघ्नाय नमः कामाङ्गनाशिने

namo 'stu narakaghnāya namaḥ kāmāṅganāśine

Line 92

नमो ऽस्त्व् अन्धकनाशाय नमः कैटभघातिने

namo 'stv andhakanāśāya namaḥ kaiṭabhaghātine

Line 93

नमः सहस्रहस्ताय नमो ऽसंख्येयबाहवे

namaḥ sahasrahastāya namo 'saṃkhyeyabāhave

Line 94

नमः सहस्रशीर्षाय बहुशीर्षाय वै नमः

namaḥ sahasraśīrṣāya bahuśīrṣāya vai namaḥ

Line 95

दामोदराय देवाय मुञ्जमेखलिने नमः

dāmodarāya devāya muñjamekhaline namaḥ

Line 96

नमस् ते भगवन् विष्णो नमस् ते भगवञ् शिव

namas te bhagavan viṣṇo namas te bhagavañ śiva

Line 97

नमस् ते भगवन् देव नमस् ते देवपूजित

namas te bhagavan deva namas te devapūjita

Line 98

नमस् ते सामभिर् गीत नमस् ते यजुभिः सह

namas te sāmabhir gīta namas te yajubhiḥ saha

Line 99

नमस् ते सुरशत्रुघ्न नमस् ते ऽसुरपूजित

namas te suraśatrughna namas te 'surapūjita

Line 100

नमस् ते कर्मिणां कर्म नमो ऽमितपराक्रम

namas te karmiṇāṃ karma namo 'mitaparākrama

Line 101

हृषीकेश नमस् ते ऽस्तु स्वर्णकेश नमो ऽस्तु ते

hṛṣīkeśa namas te 'stu svarṇakeśa namo 'stu te

Line 102

इमं स्तवं यो रुद्रस्य विष्णोश् चैव महात्मनः

imaṃ stavaṃ yo rudrasya viṣṇoś caiva mahātmanaḥ

Line 103

समेत्य ऋषिभिः सर्वैः स्तुतौ तौ सुमहात्मभिः

sametya ṛṣibhiḥ sarvaiḥ stutau tau sumahātmabhiḥ

Line 104

व्यासेन देवविदुषा नारदेन च धीमता

vyāsena devaviduṣā nāradena ca dhīmatā

Line 105

भारद्वाजेन गार्ग्येण विश्वामित्रेण वै तथा

bhāradvājena gārgyeṇa viśvāmitreṇa vai tathā

Line 106

अगस्त्येन पुलस्त्येन धौम्येन च महात्मना

agastyena pulastyena dhaumyena ca mahātmanā

Line 107

यश् चेदं पठते स्तोत्रं नित्यं हरिहरात्मकम्

yaś cedaṃ paṭhate stotraṃ nityaṃ hariharātmakam

Line 108

अरोगो बलवांश् चैव जायते नात्र संशयः

arogo balavāṃś caiva jāyate nātra saṃśayaḥ

Line 109

श्रियं च लभते नित्यं न च स्वर्गान् निवर्तते

śriyaṃ ca labhate nityaṃ na ca svargān nivartate

Line 110

अपुत्रो लभते पुत्रं कन्या विन्दति सत्पतिम्

aputro labhate putraṃ kanyā vindati satpatim

Line 111

गुर्विणी शृणुते या तु वरं पुत्रं प्रसूयते

gurviṇī śṛṇute yā tu varaṃ putraṃ prasūyate

Line 112

राक्षसाश् च पिशाचाश् च भूतानि च विनायकाः

rākṣasāś ca piśācāś ca bhūtāni ca vināyakāḥ

Line 113

भयं तत्र न कुर्वन्ति यत्रायं पठ्यते स्तवः

bhayaṃ tatra na kurvanti yatrāyaṃ paṭhyate stavaḥ

GRETIL Zurich Apparatus I (Peter Schreiner et al.), based on Vaidya 1969 critical edition. Distributed under CC BY-NC-SA 4.0.