राम

Appendix I · Section §36

Inserts after HV 109.81

81 lines

Editorial note: “K Ñ V2 B1.2 Dn Ds2 D1-6 T2.4 G ins. after the first occurrence of 109.81ed (sic!); V1.3 B3 Ds1 after 109.81

Line 1

प्रणम्याथ वचः प्राह वैनतेयो महाबलः

praṇamyātha vacaḥ prāha vainateyo mahābalaḥ

Line 2

वासुदेवं महात्मानं श्लक्ष्णं मधुरया गिरा

vāsudevaṃ mahātmānaṃ ślakṣṇaṃ madhurayā girā

Line 3

पद्मनाभ महाबाहो किम् अर्थं चिन्तितो ह्य् अहम्

padmanābha mahābāho kim arthaṃ cintito hy aham

Line 4

कृत्यं ते यद् इहात्रास्ति श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः

kṛtyaṃ te yad ihātrāsti śrotum icchāmi tattvataḥ

Line 5

कस्य पक्षपरिक्षेपैर् नाशयामि पुरीं प्रभो

kasya pakṣaparikṣepair nāśayāmi purīṃ prabho

Line 6

प्रभावात् तव गोविन्द को न विद्याद् बलं मम

prabhāvāt tava govinda ko na vidyād balaṃ mama

Line 7

गदावेगं च ते वीर चक्राग्निं च महाभुज

gadāvegaṃ ca te vīra cakrāgniṃ ca mahābhuja

Line 8

नावबुध्यति मूढात्मा को दर्पान् नाशम् एष्यति

nāvabudhyati mūḍhātmā ko darpān nāśam eṣyati

Line 9

हलं सिंहमुखं कस्य वनमाली नियोक्ष्यति

halaṃ siṃhamukhaṃ kasya vanamālī niyokṣyati

Line 10

कस्य देहस् तु निर्भिन्नो मेदिनीं यास्यति प्रभो

kasya dehas tu nirbhinno medinīṃ yāsyati prabho

Line 11

कस्य शङ्खरवैः प्राणान् मोहयिष्यसि माधव

kasya śaṅkharavaiḥ prāṇān mohayiṣyasi mādhava

Line 12

को ऽयं सपरिवारो ऽद्य यास्यते यम् असादनम्

ko 'yaṃ saparivāro 'dya yāsyate yam asādanam

Line 13

एवम् उक्ते तु वचने वैनतेयेन धीमता

evam ukte tu vacane vainateyena dhīmatā

Line 14

वासुदेवो वचः प्राह शृणुष्व पततां वर

vāsudevo vacaḥ prāha śṛṇuṣva patatāṃ vara

Line 15

बलेः पुत्रेण बाणेन प्राद्युम्निर् अपराजितः

baleḥ putreṇa bāṇena prādyumnir aparājitaḥ

Line 16

उषायाः कारणे बद्धो नगरे शोणिताह्वये

uṣāyāḥ kāraṇe baddho nagare śoṇitāhvaye

Line 17

अनिरुद्धस् तु कामार्तो बद्धो नागैर् विषोल्बणैः

aniruddhas tu kāmārto baddho nāgair viṣolbaṇaiḥ

Line 18

तस्य मोक्षार्थम् आहूतो मया त्वं पतगेश्वर

tasya mokṣārtham āhūto mayā tvaṃ patageśvara

Line 19

अशक्यं च तद् अध्वानं गन्तुम् अन्येन वै द्विज

aśakyaṃ ca tad adhvānaṃ gantum anyena vai dvija

Line 20

तत्र प्रापय मां शीघ्रं प्राद्युम्निर् यत्र तिष्ठति

tatra prāpaya māṃ śīghraṃ prādyumnir yatra tiṣṭhati

Line 21

वैदर्भी ते स्नुषा वीर रुदते पुत्रगृद्धिनी

vaidarbhī te snuṣā vīra rudate putragṛddhinī

Line 22

त्वत्प्रसादाद् भवत्य् एषा पुत्रेण सह संगता

tvatprasādād bhavaty eṣā putreṇa saha saṃgatā

Line 23

अमृतं तु हृतं वीर त्वया पन्नगनाशन

amṛtaṃ tu hṛtaṃ vīra tvayā pannaganāśana

Line 24

स मया त्वं समागम्य तस्मिन् काले महाभुज

sa mayā tvaṃ samāgamya tasmin kāle mahābhuja

Line 25

भवान् मम ध्वजश् चैव त्वद्भक्ताः सर्ववृष्णयः

bhavān mama dhvajaś caiva tvadbhaktāḥ sarvavṛṣṇayaḥ

Line 26

सखित्वं मानयस्वाद्य भक्तिं च पतगेश्वर

sakhitvaṃ mānayasvādya bhaktiṃ ca patageśvara

Line 27

तव वेगसमो नास्ति पक्सिणां न च ते समः

tava vegasamo nāsti paksiṇāṃ na ca te samaḥ

Line 28

सुपर्ण सुकृतेन त्वां शपे पन्नगनाशन

suparṇa sukṛtena tvāṃ śape pannaganāśana

Line 29

दासीत्वाच् च त्वया माता मोक्षितैकाकिना पुरा

dāsītvāc ca tvayā mātā mokṣitaikākinā purā

Line 30

पक्षविक्षेपम् आश्रित्य हता योधास् त्वया पुरा

pakṣavikṣepam āśritya hatā yodhās tvayā purā

Line 31

भवान् सुरगणान् सर्वान् पृष्ठम् आरोप्य विक्रमात्

bhavān suragaṇān sarvān pṛṣṭham āropya vikramāt

Line 32

गच्छसे ह्य् अगमान् देशान् विजयश् च तवास्रयाट्

gacchase hy agamān deśān vijayaś ca tavāsrayāṭ

Line 33

गुरुत्वान् मेरुतुल्यस् त्वं लघुत्वात् पवनोपमः

gurutvān merutulyas tvaṃ laghutvāt pavanopamaḥ

Line 34

भुते भव्ये भविष्ये च न ते तुल्यो ऽस्ति विक्रमे

bhute bhavye bhaviṣye ca na te tulyo 'sti vikrame

Line 35

सत्यसंध महाभाग वैनतेय महाद्युते

satyasaṃdha mahābhāga vainateya mahādyute

Line 36

अनिरुद्धे क्षणेनास्य साहाय्यम् उपकल्प्यताम्

aniruddhe kṣaṇenāsya sāhāyyam upakalpyatām

Line 37

अत्यद्भुतम् इदं वाक्यं तव कृष्ण महाभुज

atyadbhutam idaṃ vākyaṃ tava kṛṣṇa mahābhuja

Line 38

त्वत्प्रसादात् तु विजयः सर्वत्र मम केशव

tvatprasādāt tu vijayaḥ sarvatra mama keśava

Line 39

धन्यो ऽस्म्य् अनुगृहीतो ऽस्मि संस् तवान् मधुसूदन

dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi saṃs tavān madhusūdana

Line 40

स्तोतव्यस् त्वं मया कृष्ण स्तौषि मां त्वं महाभुज

stotavyas tvaṃ mayā kṛṣṇa stauṣi māṃ tvaṃ mahābhuja

Line 41

वेदाध्यक्षः सुराध्यक्षः सर्वकामप्रदो भवान्

vedādhyakṣaḥ surādhyakṣaḥ sarvakāmaprado bhavān

Line 42

अमोघदर्शनस् त्वं हि वरार्थिषु वरप्रदः

amoghadarśanas tvaṃ hi varārthiṣu varapradaḥ

Line 43

चतुर्भुजश् चतुर्मूर्तिश् चातुर्होत्रप्रवर्तकः

caturbhujaś caturmūrtiś cāturhotrapravartakaḥ

Line 44

चातुराश्रम्यहोता च चतुर्नेता महाकविः

cāturāśramyahotā ca caturnetā mahākaviḥ

Line 45

धनुर्धरश् चक्रधरो भवाञ् शङ्खधरो महान्

dhanurdharaś cakradharo bhavāñ śaṅkhadharo mahān

Line 46

भवान् पूर्वेषु देहेषु ख्यातो भूमिधरः प्रभो

bhavān pūrveṣu deheṣu khyāto bhūmidharaḥ prabho

Line 47

लाङ्गली मुसली चक्री देवकीतनयो भवान्

lāṅgalī musalī cakrī devakītanayo bhavān

Line 48

चाणूरमथनश् चैव गोप्रियः कंसहा भवान्

cāṇūramathanaś caiva gopriyaḥ kaṃsahā bhavān

Line 49

गोवर्धनधरश् चैव मल्लारिर् मल्लभावनः

govardhanadharaś caiva mallārir mallabhāvanaḥ

Line 50

मल्लप्रियो महामल्लो महापुरुष इत्य् अपि

mallapriyo mahāmallo mahāpuruṣa ity api

Line 51

विप्रप्रियो विप्रहितो विप्रज्ञो विप्रभावनः

viprapriyo viprahito viprajño viprabhāvanaḥ

Line 52

ब्रह्मण्यश् च वरेण्यश् च भवान् दामोधरः स्मृतः

brahmaṇyaś ca vareṇyaś ca bhavān dāmodharaḥ smṛtaḥ

Line 53

प्रलम्बमथनश् चैव केशिहा दानवान्तकः

pralambamathanaś caiva keśihā dānavāntakaḥ

Line 54

असिलोम्नश् च हन्ता च तथा रावणनाशनः

asilomnaś ca hantā ca tathā rāvaṇanāśanaḥ

Line 55

विभीषणस्य भगवान् राज्यदो वालिनाशनः

vibhīṣaṇasya bhagavān rājyado vālināśanaḥ

Line 56

सुग्रीवराज्यदाता त्वं बलिराज्यापहारकः

sugrīvarājyadātā tvaṃ balirājyāpahārakaḥ

Line 57

रत्नहर्ता महारत्नः समुद्रोदरसंभवः

ratnahartā mahāratnaḥ samudrodarasaṃbhavaḥ

Line 58

वरुणश् च भवान् ख्यातो भवांश् च सरिदुद्भवः

varuṇaś ca bhavān khyāto bhavāṃś ca saridudbhavaḥ

Line 59

भवान् खड्गधरो धन्वी धनुर्धरवरो महान्

bhavān khaḍgadharo dhanvī dhanurdharavaro mahān

Line 60

दाशार्ह इति विख्यातो महाधन्वा धनुः प्रियः

dāśārha iti vikhyāto mahādhanvā dhanuḥ priyaḥ

Line 61

गोविन्द इति विख्यात उदधिस् त्वं च सुव्रत

govinda iti vikhyāta udadhis tvaṃ ca suvrata

Line 62

आकाशश् च तपश् चैव समुद्रमथनो भवान्

ākāśaś ca tapaś caiva samudramathano bhavān

Line 63

भवान् स्वर्गो बहुफलो भवान् स्वर्गधरो महान्

bhavān svargo bahuphalo bhavān svargadharo mahān

Line 64

त्वम् एव च महामेघो बीजनिष्पत्तिर् एव च

tvam eva ca mahāmegho bījaniṣpattir eva ca

Line 65

त्रैलोक्यमथनस् त्वं च क्रोधलोभभयापहः

trailokyamathanas tvaṃ ca krodhalobhabhayāpahaḥ

Line 66

भवान् कामप्रदश् चैव कामः सर्वधनुर्धरः

bhavān kāmapradaś caiva kāmaḥ sarvadhanurdharaḥ

Line 67

संवर्तो वर्तनश् चैव प्रलयो निलयो महान्

saṃvarto vartanaś caiva pralayo nilayo mahān

Line 68

हिरण्यगर्भो रूपज्ञो रूपवान् मधुसूदनः

hiraṇyagarbho rūpajño rūpavān madhusūdanaḥ

Line 69

ईशस् त्वं च महादेव असंख्येयगुणान्वितः

īśas tvaṃ ca mahādeva asaṃkhyeyaguṇānvitaḥ

Line 70

स्तोतुम् इच्छसि मां देव स्तोतव्यस् त्वं यदूत्तम

stotum icchasi māṃ deva stotavyas tvaṃ yadūttama

Line 71

चक्षुषा ये त्वया घोराः प्राणिनस् तु निरीक्षिताः

cakṣuṣā ye tvayā ghorāḥ prāṇinas tu nirīkṣitāḥ

Line 72

हतास् ते यमदण्डेन तिर्यङ्निरयगामिनः

hatās te yamadaṇḍena tiryaṅnirayagāminaḥ

Line 73

ये त्वया परया प्रीत्या प्राणिनो वै निरीक्षिताः

ye tvayā parayā prītyā prāṇino vai nirīkṣitāḥ

Line 74

इह च प्रेत्य चापापाः सर्वे ते स्वर्गगामिनः

iha ca pretya cāpāpāḥ sarve te svargagāminaḥ

Line 75

एष ते ऽहं महाबाहो वशगः शासने स्थितः

eṣa te 'haṃ mahābāho vaśagaḥ śāsane sthitaḥ

Line 76

जयशब्दं ततः कृत्वा गरुडः प्राह केशवम्

jayaśabdaṃ tataḥ kṛtvā garuḍaḥ prāha keśavam

Line 77

अयम् अस्मि स्थितो वीर आरुहस्व महाबल

ayam asmi sthito vīra āruhasva mahābala

Line 78

ततः कण्ठे परिष्वज्य माधवो गरुडं ततः

tataḥ kaṇṭhe pariṣvajya mādhavo garuḍaṃ tataḥ

Line 79

सखे शत्रुविनाशाय अर्घो ऽयं प्रतिगृह्यतां

sakhe śatruvināśāya argho 'yaṃ pratigṛhyatāṃ

Line 80

दत्त्वार्घ्यं परया प्रीत्या शङ्खचक्रगदासिभृत्

dattvārghyaṃ parayā prītyā śaṅkhacakragadāsibhṛt

Line 81

आरुरोह महाबाहुः सुपर्णं पुरुषोत्तमः

āruroha mahābāhuḥ suparṇaṃ puruṣottamaḥ

GRETIL Zurich Apparatus I (Peter Schreiner et al.), based on Vaidya 1969 critical edition. Distributed under CC BY-NC-SA 4.0.