Inserts after HV 107.18

Line 1

ततः प्रभृति सा देवी काममोहं गता विभो

tataḥ prabhṛti sā devī kāmamohaṃ gatā vibho

Line 2

देव्यास् तु वचनं स्मृत्वा संस्मरन्ती पतिं तदा

devyās tu vacanaṃ smṛtvā saṃsmarantī patiṃ tadā

Line 3

निद्रां न भजते रात्रौ न दिवा भोजनं तथा

nidrāṃ na bhajate rātrau na divā bhojanaṃ tathā

Line 4

स्मरन्ती पतिभावं सा विललाप नृपात्मजा

smarantī patibhāvaṃ sā vilalāpa nṛpātmajā

Line 5

निन्दन्ती शशिनं नाके सेवती न च चन्दनम्

nindantī śaśinaṃ nāke sevatī na ca candanam

Line 6

सा बाला मोहिता राजन् कामेन परिपीडिता

sā bālā mohitā rājan kāmena paripīḍitā

Line 7

उपचर्यन्ति तां सुख्यो विज्वराम् अपि सज्वराम्

upacaryanti tāṃ sukhyo vijvarām api sajvarām

Line 8

तप्यते हृदयं तस्या लेपितं चन्दनेन च

tapyate hṛdayaṃ tasyā lepitaṃ candanena ca

Line 9

कपोले पाण्डिमा चिह्नं नेत्रे जलसमन्विते

kapole pāṇḍimā cihnaṃ netre jalasamanvite

Line 10

जृम्भणं च तथा स्वापो देहे तस्या व्यवर्धत

jṛmbhaṇaṃ ca tathā svāpo dehe tasyā vyavardhata

Line 11

पद्मिनीकन्दचूर्णानि शीतलानि मुहुर् मुहुः

padminīkandacūrṇāni śītalāni muhur muhuḥ

Line 12

क्षिपन्ति सख्यो हृदये पीडिते मन्मथाग्निना

kṣipanti sakhyo hṛdaye pīḍite manmathāgninā

Line 13

व्यजनानि प्रकुर्वन्ति पृच्छन्ति च पुनः पुनः

vyajanāni prakurvanti pṛcchanti ca punaḥ punaḥ

Line 14

का व्यथा किं शरीरिं ते किम् इदं तव भामिनि

kā vyathā kiṃ śarīriṃ te kim idaṃ tava bhāmini

Line 15

किं तुभ्यं रोचते देवि तद् आख्याहि वरानने

kiṃ tubhyaṃ rocate devi tad ākhyāhi varānane

Line 16

कस्माद् इदं समुत्पन्नं दुःखसाध्यं मनोरमे

kasmād idaṃ samutpannaṃ duḥkhasādhyaṃ manorame

Line 17

त्वन्मनोनुगतं वाक्यं वदन्त्य् एतास् तु सारिकाः

tvanmanonugataṃ vākyaṃ vadanty etās tu sārikāḥ

Line 18

शुका नीलतमाः सुभ्रु पठन्ति हि पुमान् इव

śukā nīlatamāḥ subhru paṭhanti hi pumān iva

Line 19

प्रह्लादजननं वाक्यं किमर्थं नाद्य भाषसे

prahlādajananaṃ vākyaṃ kimarthaṃ nādya bhāṣase

Line 20

तव तातो महावीरो देवानाम् अपि दुर्जयः

tava tāto mahāvīro devānām api durjayaḥ

Line 21

तस्याग्रे तिष्ठते को ऽपि न भूमौ वरवर्णिनि

tasyāgre tiṣṭhate ko 'pi na bhūmau varavarṇini

Line 22

बलेः पुत्रो महावीरो बाणो हि दुरतिक्रमः

baleḥ putro mahāvīro bāṇo hi duratikramaḥ

Line 23

जित्वामरावतीकं च नगरं शोणिताह्वयम्

jitvāmarāvatīkaṃ ca nagaraṃ śoṇitāhvayam

Line 24

यत्र संतिष्ठते देवः शूलहस्तो महेश्वरः

yatra saṃtiṣṭhate devaḥ śūlahasto maheśvaraḥ

Line 25

पुत्रो ऽयमिति जानीहि गिरिजां यो ऽब्रवीद् धरः

putro 'yamiti jānīhi girijāṃ yo 'bravīd dharaḥ

Line 26

बाणं प्रति महादेवस् तव तातम् उषे शृणु

bāṇaṃ prati mahādevas tava tātam uṣe śṛṇu

Line 27

का व्यथेति मुखे चेदं नासाग्रं च विराजते

kā vyatheti mukhe cedaṃ nāsāgraṃ ca virājate

Line 28

नीहारबिन्दवः पद्मे राजन्ते शरदागमे

nīhārabindavaḥ padme rājante śaradāgame

Line 29

संपूर्णचन्द्रप्रतिमं मुखं चन्द्रो यथा घने

saṃpūrṇacandrapratimaṃ mukhaṃ candro yathā ghane

Line 30

न शोभिते तु विच्छायं किमर्थं कारणं वद

na śobhite tu vicchāyaṃ kimarthaṃ kāraṇaṃ vada

Line 31

श्वासान् मुञ्चसि बाले त्वं न रतिं यासि भावतः

śvāsān muñcasi bāle tvaṃ na ratiṃ yāsi bhāvataḥ

Line 32

गृहाण भोजनं दिव्यं यत् ते मनसि वर्तते

gṛhāṇa bhojanaṃ divyaṃ yat te manasi vartate

Line 33

ताम्बूलं रोचते पूर्वं तत् किमर्थं न गृह्यते

tāmbūlaṃ rocate pūrvaṃ tat kimarthaṃ na gṛhyate

Line 34

मिष्टानि यानि वस्तूनि दुर्लभानीतरैर् जनैः

miṣṭāni yāni vastūni durlabhānītarair janaiḥ

Line 35

गृहाण देवि उत्तिष्ठ वद पीडां शरीरजाम्

gṛhāṇa devi uttiṣṭha vada pīḍāṃ śarīrajām

Line 36

इति कोलाहलं श्रुत्वा उषा वेश्मसमुद्भवम्

iti kolāhalaṃ śrutvā uṣā veśmasamudbhavam

Line 37

दासीभिः कीर्तितं तत्र मातुर् अग्रे पृथक् पृथक्

dāsībhiḥ kīrtitaṃ tatra mātur agre pṛthak pṛthak

Line 38

राजपुत्री यदा देवि समायाता गृहे सती

rājaputrī yadā devi samāyātā gṛhe satī

Line 39

जलक्रीडाविहाराच् च मूकेव परिलक्स्यते

jalakrīḍāvihārāc ca mūkeva parilaksyate

Line 40

अतो दासीजना देवि वदामस् त्वां वयं जनाः

ato dāsījanā devi vadāmas tvāṃ vayaṃ janāḥ

Line 41

को मोहः किम् इदं मौनं कः स्वापो म्लानता कथम्

ko mohaḥ kim idaṃ maunaṃ kaḥ svāpo mlānatā katham

Line 42

विचार्य भिषजो देवि दिश्यन्तां कष्टशान्तये

vicārya bhiṣajo devi diśyantāṃ kaṣṭaśāntaye

Line 43

शिरीषपुष्पसदृशं यच् छरीरं सुकोमलम्

śirīṣapuṣpasadṛśaṃ yac charīraṃ sukomalam

Line 44

तत् कथं सहते देवि व्याधिभारं वरानने

tat kathaṃ sahate devi vyādhibhāraṃ varānane

Line 45

इति श्रुत्वा तदा देवी सत्वरा हंसगामिनी

iti śrutvā tadā devī satvarā haṃsagāminī

Line 46

प्राप्य देशम् उषा यत्र किम् इदं कष्टलक्षणम्

prāpya deśam uṣā yatra kim idaṃ kaṣṭalakṣaṇam

Line 47

पल्लवाकृतिहस्तेन कोमलं तत्करं तदा

pallavākṛtihastena komalaṃ tatkaraṃ tadā

Line 48

स्पृष्ट्वाङ्गुलीर् अनायासं स्फोटयाम् आस भाविनी

spṛṣṭvāṅgulīr anāyāsaṃ sphoṭayām āsa bhāvinī

Line 49

किम् अस्ति तव कल्याणि का व्यथा तव वर्तते

kim asti tava kalyāṇi kā vyathā tava vartate

Line 50

एते वैद्याः समागत्य पृच्छन्ति भवतीं हि तत्

ete vaidyāḥ samāgatya pṛcchanti bhavatīṃ hi tat

Line 52

जलक्रीडां गता तत्र राजपुत्री सखीगणैः

jalakrīḍāṃ gatā tatra rājaputrī sakhīgaṇaiḥ

Line 53

पार्वत्याः क्रीडितं तत्र जानीमः श्रमसंभवम्

pārvatyāḥ krīḍitaṃ tatra jānīmaḥ śramasaṃbhavam

Line 54

श्रमाद् ग्लानिः समुत्पन्ना जृम्भणं च पुनः पुनः

śramād glāniḥ samutpannā jṛmbhaṇaṃ ca punaḥ punaḥ

Line 55

स्वापश् च जायते तेन मा भयं कर्तुम् अर्हसि

svāpaś ca jāyate tena mā bhayaṃ kartum arhasi

Line 57

हृदये निहितं वैद्याश् चन्दनं हिमसंयुतम्

hṛdaye nihitaṃ vaidyāś candanaṃ himasaṃyutam

Line 58

अमात्याः किम् इदं शीघ्रं किम् इदं बुद्बुदायते

amātyāḥ kim idaṃ śīghraṃ kim idaṃ budbudāyate

Line 59

अतिदाहो महान् स्वेदः पिपासा न बुभुक्षते

atidāho mahān svedaḥ pipāsā na bubhukṣate

Line 60

प्रलाप एव किं तस्यां शास्त्रतो ब्रूत निश्चितम्

pralāpa eva kiṃ tasyāṃ śāstrato brūta niścitam

Line 62

क्रीडाविहारे मिलिताः स्त्रीजना देवसंनिधौ

krīḍāvihāre militāḥ strījanā devasaṃnidhau

Line 63

रूपेणाप्रतिमा देवी राजपुत्री च भाविनी

rūpeṇāpratimā devī rājaputrī ca bhāvinī

Line 64

दृष्टिपातः कृतस् ताभिस् तेन पुत्र्यां व्यथाभवत्

dṛṣṭipātaḥ kṛtas tābhis tena putryāṃ vyathābhavat

Line 65

रक्षामन्त्रैस् तथा पीतैः सर्षपैस् तां कुमारिकाम्

rakṣāmantrais tathā pītaiḥ sarṣapais tāṃ kumārikām

Line 66

पानीयैर् अभिषेकेण परा शान्तिर् भविष्यति

pānīyair abhiṣekeṇa parā śāntir bhaviṣyati

Line 67

इत्य् उक्त्वा भिषजः सर्वे निवृत्ता नृपवेश्मतः

ity uktvā bhiṣajaḥ sarve nivṛttā nṛpaveśmataḥ

Line 68

सूचयन्त पुनः सर्वे कामाभिप्रायजां व्यथाम्

sūcayanta punaḥ sarve kāmābhiprāyajāṃ vyathām

Line 69

मातृपृष्टा वरारोहा चिरकालम् उवाच सा

mātṛpṛṣṭā varārohā cirakālam uvāca sā

Line 70

लज्जावती महाभागा मातरं रुदती भृशम्

lajjāvatī mahābhāgā mātaraṃ rudatī bhṛśam

Line 71

मातर् न रोचते नित्यं भाषणं न च भोजनम्

mātar na rocate nityaṃ bhāṣaṇaṃ na ca bhojanam

Line 72

न चाप्य् उत्सवकं मातः सदाहं हृदयं शृणु

na cāpy utsavakaṃ mātaḥ sadāhaṃ hṛdayaṃ śṛṇu

Line 73

इत्य् उक्त्वा विररामाथ ह्य् उषा नारी वराङ्गना

ity uktvā virarāmātha hy uṣā nārī varāṅganā

Line 74

सर्वाभिः स्त्रीभिर् आरब्धम् अन्योन्यं मुखवीक्षणम्

sarvābhiḥ strībhir ārabdham anyonyaṃ mukhavīkṣaṇam

Line 75

लज्जानुकारि नारीणां यौवनं हि भवेद् इति

lajjānukāri nārīṇāṃ yauvanaṃ hi bhaved iti

Line 76

इयं च राजकन्या हि भर्तृयोग्या किम् उच्यते

iyaṃ ca rājakanyā hi bhartṛyogyā kim ucyate

Line 77

पितुः प्रसादान् मातुश् च प्राप्नुयात् सदृशं वरम्

pituḥ prasādān mātuś ca prāpnuyāt sadṛśaṃ varam

Line 79

तत्रस्थाः परमा नार्यश् चित्रेण परमाद्भुताः

tatrasthāḥ paramā nāryaś citreṇa paramādbhutāḥ