Inserts at HV 87 (adhyāya-level)

Line 1

पितृष्व् असुः प्रियार्थं च रामकृष्णाव् उभाव् अपि

pitṛṣv asuḥ priyārthaṃ ca rāmakṛṣṇāv ubhāv api

Line 2

प्रययुर् वृष्णयश् चान्ये मान्यास् तेजोबलान्विताः

prayayur vṛṣṇayaś cānye mānyās tejobalānvitāḥ

Line 3

दृष्ट्वा तान् आगतान् सर्वान् वासुदेवपुरोगमान्

dṛṣṭvā tān āgatān sarvān vāsudevapurogamān

Line 4

क्रथकैशिकभर्ता तु प्रतिगृह्य यथाविधि

krathakaiśikabhartā tu pratigṛhya yathāvidhi

Line 5

पूजयाम् आस पूजार्हान् निविष्टान् बहिर् एव तान्

pūjayām āsa pūjārhān niviṣṭān bahir eva tān

Line 6

न्यवेशयच् च तान् सर्वान् भीष्मको नगराद् बहिः

nyaveśayac ca tān sarvān bhīṣmako nagarād bahiḥ

Line 7

स्थिते तस्मिञ् जरासंधे रिपौ तेषां महात्मनि

sthite tasmiñ jarāsaṃdhe ripau teṣāṃ mahātmani

Line 8

संभारास् तत्र सर्वत्र विवाहाय समाहृताः

saṃbhārās tatra sarvatra vivāhāya samāhṛtāḥ

Line 9

शङ्खाश् च पटहाश् चैव सस्वनुः सर्वतस् तदा

śaṅkhāś ca paṭahāś caiva sasvanuḥ sarvatas tadā

Line 10

ब्राह्मणाश् च समायाता नानादिग्भ्यस् तथैव च

brāhmaṇāś ca samāyātā nānādigbhyas tathaiva ca

Line 11

उच्छ्रिताश् चैव सर्वत्र ध्वजा वै समलंकृताः

ucchritāś caiva sarvatra dhvajā vai samalaṃkṛtāḥ

Line 12

श्वोभाविनि विवाहे तु रुक्मिणी निर्ययौ बहिः

śvobhāvini vivāhe tu rukmiṇī niryayau bahiḥ

Line 13

चतुर्युजा रथेनेन्द्र देवतायतनं शुभा

caturyujā rathenendra devatāyatanaṃ śubhā

Line 14

इन्द्राणीम् अर्चयिष्यन्ती कृतकौतुकमङ्गला

indrāṇīm arcayiṣyantī kṛtakautukamaṅgalā

Line 15

केशवो मे भवेद् भर्ता नान्यः कश्चिद् भवेद् इति

keśavo me bhaved bhartā nānyaḥ kaścid bhaved iti

Line 16

एवं मनसि संकल्पं कुर्वती रुक्मिणी शुभा

evaṃ manasi saṃkalpaṃ kurvatī rukmiṇī śubhā

Line 17

दीप्यमानेन वपुषा बलेन महता वृता

dīpyamānena vapuṣā balena mahatā vṛtā

Line 18

तां ददर्श तदा कृष्णो लक्ष्मीं साक्षाद् इव स्थिताम्

tāṃ dadarśa tadā kṛṣṇo lakṣmīṃ sākṣād iva sthitām

Line 19

एवं रूपेण संपन्नां देवतायतनान्तिके

evaṃ rūpeṇa saṃpannāṃ devatāyatanāntike

Line 20

वह्नेर् इव शिखां दीप्तां मायां भूमिगताम् इव

vahner iva śikhāṃ dīptāṃ māyāṃ bhūmigatām iva

Line 21

पृथिवीम् इव गम्भीराम् उत्थितां धरणीतलात्

pṛthivīm iva gambhīrām utthitāṃ dharaṇītalāt

Line 22

मरीचिम् इव सोमस्य सौम्यां स्त्रीविग्रहाम् इव

marīcim iva somasya saumyāṃ strīvigrahām iva

Line 23

विना पद्मं श्रियम् इव भुजिष्यास्त्रीसहायिनीम्

vinā padmaṃ śriyam iva bhujiṣyāstrīsahāyinīm

Line 24

कृष्णेन मनसा दृष्टा दुर्निरीक्ष्या सुरैर् अपि

kṛṣṇena manasā dṛṣṭā durnirīkṣyā surair api

Line 25

श्यामावदाता सा ह्य् आसीत् पृथुचार्वञ्चितेक्षणा

śyāmāvadātā sā hy āsīt pṛthucārvañcitekṣaṇā

Line 26

ताम्रोष्ठनयनापाङ्गी पीनोरुजघनस्तनी

tāmroṣṭhanayanāpāṅgī pīnorujaghanastanī

Line 27

बृहती चारुसर्वाङ्गी तन्वी शशिनिभानना

bṛhatī cārusarvāṅgī tanvī śaśinibhānanā

Line 28

ताम्रोत्तुङ्गनखी सुभ्रूर् नीलकुञ्चितमूर्धजा

tāmrottuṅganakhī subhrūr nīlakuñcitamūrdhajā

Line 29

तीक्ष्णशुक्लनखैर् दन्तैः प्रभासद्भिर् अलंकृता

tīkṣṇaśuklanakhair dantaiḥ prabhāsadbhir alaṃkṛtā

Line 30

नास्त्य् अन्या प्रमदा लोके रूपेण यशसा श्रिया

nāsty anyā pramadā loke rūpeṇa yaśasā śriyā

Line 31

रुक्मिणी रूपिणी देवी पाण्डरक्षौमवासिनी

rukmiṇī rūpiṇī devī pāṇḍarakṣaumavāsinī

Line 32

तां दृष्ट्वां ववृधे कामः कृष्णस्य प्रियदर्शनाम्

tāṃ dṛṣṭvāṃ vavṛdhe kāmaḥ kṛṣṇasya priyadarśanām

Line 33

हविषेवालनस्यार्चिर् मनस् तस्यामथादधात्

haviṣevālanasyārcir manas tasyāmathādadhāt

Line 34

रुक्मिणी च तथा देवी ददृशे कृष्णम् ईश्वरम्

rukmiṇī ca tathā devī dadṛśe kṛṣṇam īśvaram

Line 35

अचिन्तयच् च सा देवी दृष्ट्वा कृष्णम् अवस्थितम्

acintayac ca sā devī dṛṣṭvā kṛṣṇam avasthitam

Line 36

सो ऽयं विष्णुर् जगन्नाथः साक्षाद् रामानुजः कृती

so 'yaṃ viṣṇur jagannāthaḥ sākṣād rāmānujaḥ kṛtī

Line 37

अस्य चक्रं सदा शङ्खो भुजयोर् उभयोर् अपि

asya cakraṃ sadā śaṅkho bhujayor ubhayor api

Line 38

शोभयेतां सदा तौ तु दैत्यदानवदारिणौ

śobhayetāṃ sadā tau tu daityadānavadāriṇau

Line 39

अस्य हस्ते स्थितं शार्ङ्गं दैत्यदानवभीषणम्

asya haste sthitaṃ śārṅgaṃ daityadānavabhīṣaṇam

Line 40

सदा भाति महाचापं लोके ख्याततरं हरेः

sadā bhāti mahācāpaṃ loke khyātataraṃ hareḥ

Line 41

यमाश्रित्य सदा देवं गदा कौमोदकीति सा

yamāśritya sadā devaṃ gadā kaumodakīti sā

Line 42

दैत्यदानवहन्त्री च तन्मज्जापरिदारिणी

daityadānavahantrī ca tanmajjāparidāriṇī

Line 43

यद् अनुज्ञां समाश्रित्य खड्गो नन्दकसंज्ञितः

yad anujñāṃ samāśritya khaḍgo nandakasaṃjñitaḥ

Line 44

रिपून् हन्ति महावीर्यान् असह्यान् दैवतैर् अपि

ripūn hanti mahāvīryān asahyān daivatair api

Line 45

अस्याभूद् वाहनं विष्णोर् गरुत्मान् पक्षिपुंगवः

asyābhūd vāhanaṃ viṣṇor garutmān pakṣipuṃgavaḥ

Line 46

शक्रादीन्यः सुराञ्जित्वा जहारामृतम् उत्तमम्

śakrādīnyaḥ surāñjitvā jahārāmṛtam uttamam

Line 47

सो ऽयं विष्णुर् विभुः साक्षाद् गोपवेषविभूषितः

so 'yaṃ viṣṇur vibhuḥ sākṣād gopaveṣavibhūṣitaḥ

Line 48

गोपस्त्रीस् तन् अभारेषु विजहार यथासुखम्

gopastrīs tan abhāreṣu vijahāra yathāsukham

Line 49

यो ननर्त ह्रदे तस्या यमुनायास् तदा हरिः

yo nanarta hrade tasyā yamunāyās tadā hariḥ

Line 50

अयमत् कालियं तस्माद् विषाग्निज्वालमालिनम्

ayamat kāliyaṃ tasmād viṣāgnijvālamālinam

Line 51

अयं गोवर्धनं शैलं दधारैकेन पाणिना

ayaṃ govardhanaṃ śailaṃ dadhāraikena pāṇinā

Line 52

लीलया स जगन्नाथो गोलकं बालको यथा

līlayā sa jagannātho golakaṃ bālako yathā

Line 53

अयं स पुण्डरीकाक्षो यो गजं प्रजघान ह

ayaṃ sa puṇḍarīkākṣo yo gajaṃ prajaghāna ha

Line 54

यश् चाणूरं मृधे हत्वा कंसं चैव महाबलम्

yaś cāṇūraṃ mṛdhe hatvā kaṃsaṃ caiva mahābalam

Line 55

ननर्त रङ्गे गोविन्दो गोपैः सार्धं सयादवैः

nanarta raṅge govindo gopaiḥ sārdhaṃ sayādavaiḥ

Line 56

अयं स यादवश्रेष्ठः पद्मकिञ्जल्कलोचनः

ayaṃ sa yādavaśreṣṭhaḥ padmakiñjalkalocanaḥ

Line 57

श्यामावदातः सश्रीकः साक्षाद् इन्द्रानुजः कृती

śyāmāvadātaḥ saśrīkaḥ sākṣād indrānujaḥ kṛtī

Line 58

युवा हरिः पुराणात्मा पद्माक्षः पद्मसप्रभः

yuvā hariḥ purāṇātmā padmākṣaḥ padmasaprabhaḥ

Line 59

सो ऽयम् अद्य जगन्नाथः प्राप्तो माम् इह यादवः

so 'yam adya jagannāthaḥ prāpto mām iha yādavaḥ

Line 60

अमुष्य पादयोर्युग्मम् उद्वहामि न संशयः

amuṣya pādayoryugmam udvahāmi na saṃśayaḥ

Line 61

शुश्रूषां प्रतियोक्ष्यामि पादयोः पद्मसंज्ञयोः

śuśrūṣāṃ pratiyokṣyāmi pādayoḥ padmasaṃjñayoḥ

Line 62

एवं विचिन्तयित्वा सा ववन्दे तं शचीं तदा

evaṃ vicintayitvā sā vavande taṃ śacīṃ tadā

Line 63

रामेण सह निश्चित्य केशवस् तु महाबलः

rāmeṇa saha niścitya keśavas tu mahābalaḥ

Line 64

तत्प्रमाथे ऽकरोद् बुद्धिं वृष्णिभिः प्रणिधाय च

tatpramāthe 'karod buddhiṃ vṛṣṇibhiḥ praṇidhāya ca

Line 65

कृत्वा तु देवकार्याणि निष्क्रामन्तीं सुरालयात्

kṛtvā tu devakāryāṇi niṣkrāmantīṃ surālayāt

Line 66

उन्मथ्य सहसा कृष्णः स्वं निनाय रथोत्तमम्

unmathya sahasā kṛṣṇaḥ svaṃ nināya rathottamam

Line 67

वृक्षमुत्पाट्य रामो ऽपि जघानापततः परान्

vṛkṣamutpāṭya rāmo 'pi jaghānāpatataḥ parān

Line 68

समनह्यन्त दाशार्हास् तद् आज्ञाय तु सर्वशः

samanahyanta dāśārhās tad ājñāya tu sarvaśaḥ

Line 69

ते रथैर् विविधाकारैः समुच्छ्रितमहाध्वजैः

te rathair vividhākāraiḥ samucchritamahādhvajaiḥ

Line 70

वाजिभिर् वारणैश् चैव परिवव्रुर् हलायुधम्

vājibhir vāraṇaiś caiva parivavrur halāyudham

Line 71

आदाय रुक्मिणीं कृष्णो जगामाशु पुरं प्रति

ādāya rukmiṇīṃ kṛṣṇo jagāmāśu puraṃ prati

Line 72

रामे त्व् आसज्य तं भारं युयुधाने च वीर्यवान्

rāme tv āsajya taṃ bhāraṃ yuyudhāne ca vīryavān

Line 73

अक्रूरे विपृथौ चैव गदे च कृतवर्मणि

akrūre vipṛthau caiva gade ca kṛtavarmaṇi

Line 74

वसुदेवे सुदेवे च सारणे च महाबले

vasudeve sudeve ca sāraṇe ca mahābale

Line 75

निकृत्तशत्रौ विक्रान्ते भङ्गकारे विदूरथे

nikṛttaśatrau vikrānte bhaṅgakāre vidūrathe

Line 76

उग्रसेनात्मजे कह्वे शतद्युम्ने च केशवः

ugrasenātmaje kahve śatadyumne ca keśavaḥ

Line 77

राजाधिदेवे मृदरे प्रसेने चित्रके तथा

rājādhideve mṛdare prasene citrake tathā

Line 78

अग्निदत्ते बृहद्दुर्गे श्वफल्के सत्यके पृथौ

agnidatte bṛhaddurge śvaphalke satyake pṛthau

Line 79

वृष्ण्यन्धकेषु चान्येषु मुख्येषु मधुसूदनः

vṛṣṇyandhakeṣu cānyeṣu mukhyeṣu madhusūdanaḥ

Line 80

गुरुम् आसज्य तं भारं ययौ द्वारवतीं प्रति

gurum āsajya taṃ bhāraṃ yayau dvāravatīṃ prati

Line 81

ते चापि यादवाः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः

te cāpi yādavāḥ sarve yuddhāya samupasthitāḥ