राम

Appendix I · Section §23

Inserts at HV 87 (adhyāya-level)

50 lines

Editorial note: “For 87. 49-77, D6 S (except G2) subst.

Line 1

विवाहं घोषयामासुर् यादवाः शार्ङ्गधन्वनः

vivāhaṃ ghoṣayāmāsur yādavāḥ śārṅgadhanvanaḥ

Line 2

अलं कुर्वन्तु रथ्याश् च पताकाश् चैव सर्वशः

alaṃ kurvantu rathyāś ca patākāś caiva sarvaśaḥ

Line 3

आहूयन्तां नृपतयो ब्राह्मणाश्च सहस्रशः

āhūyantāṃ nṛpatayo brāhmaṇāśca sahasraśaḥ

Line 4

सूताश् च मागधाश् चैव बन्दिनश् च तथापरे

sūtāś ca māgadhāś caiva bandinaś ca tathāpare

Line 5

कलशाश् च प्रपूर्यन्तां सुमुद्रैर् अपि वारिभिः

kalaśāś ca prapūryantāṃ sumudrair api vāribhiḥ

Line 6

उच्छ्रीयन्तां ध्वजाः सर्वे आनेया वारयोषितः

ucchrīyantāṃ dhvajāḥ sarve āneyā vārayoṣitaḥ

Line 7

पुरोहिताश् च हूयन्तां कुमाराश् चैव सर्वतः

purohitāś ca hūyantāṃ kumārāś caiva sarvataḥ

Line 8

आहन्यन्तां महाभेर्यो मृदङ्गाः सर्वतः क्षितौ

āhanyantāṃ mahābheryo mṛdaṅgāḥ sarvataḥ kṣitau

Line 9

नृत्यन्तां नर्तकाः सर्वे गायन्तां गायकास् तथा

nṛtyantāṃ nartakāḥ sarve gāyantāṃ gāyakās tathā

Line 10

भोज्यन्तां ब्राह्मणाः सर्वे दीयन्तां च धनानि च

bhojyantāṃ brāhmaṇāḥ sarve dīyantāṃ ca dhanāni ca

Line 11

अलं क्रियन्तां सर्वत्र प्रासादाः सर्व एव हि

alaṃ kriyantāṃ sarvatra prāsādāḥ sarva eva hi

Line 12

एवम् आज्ञापयामासुर् यादवा उत्सवोत्सुकाः

evam ājñāpayāmāsur yādavā utsavotsukāḥ

Line 13

ते च सर्वे यथाज्ञप्तं चक्रुश् चैव सहस्रशः

te ca sarve yathājñaptaṃ cakruś caiva sahasraśaḥ

Line 14

क्वचिच् च सुस्वरं गेयं गायकाश् चक्रिरे तदा

kvacic ca susvaraṃ geyaṃ gāyakāś cakrire tadā

Line 15

क्वचिद् भेर्यः समाघ्नाता महाघोषं प्रपूरिरे

kvacid bheryaḥ samāghnātā mahāghoṣaṃ prapūrire

Line 16

रोदसी पूरयामासुः पातालं च प्रपूरितम्

rodasī pūrayāmāsuḥ pātālaṃ ca prapūritam

Line 17

क्वचिच् छङ्खा महाराज व्याध्माता यादवेश्वरैः

kvacic chaṅkhā mahārāja vyādhmātā yādaveśvaraiḥ

Line 18

पृथिवीं कम्पयन्तो वै समुद्रान् अभ्यवर्धयन्

pṛthivīṃ kampayanto vai samudrān abhyavardhayan

Line 19

क्वचिद् गजा हयाश् चैव हेषां चक्रुर् महोत्सवे

kvacid gajā hayāś caiva heṣāṃ cakrur mahotsave

Line 20

कुमारा यदुमुख्यानां सिंहनादम् अघोषयन्

kumārā yadumukhyānāṃ siṃhanādam aghoṣayan

Line 21

अध्यक्षः सात्यकिश् चासीत् केशवे ह्य् उत्सवोन्मुखे

adhyakṣaḥ sātyakiś cāsīt keśave hy utsavonmukhe

Line 22

इतश् चेतश् च संयाति नियुङ्क्ते तत्र तत्र ह

itaś cetaś ca saṃyāti niyuṅkte tatra tatra ha

Line 23

यस्य यस्य च यत्कार्यं तं तं तत्र नियुक्तवाण्

yasya yasya ca yatkāryaṃ taṃ taṃ tatra niyuktavāṇ

Line 24

बलदेवो æपि धर्मात्मा राजभिः सार्धम् अच्युतः

baladevo æpi dharmātmā rājabhiḥ sārdham acyutaḥ

Line 25

यथार्हं तु यथायोगं संमानं सम्योजयत्

yathārhaṃ tu yathāyogaṃ saṃmānaṃ samyojayat

Line 26

एवं कोलाहले तस्मिन् केशवः परवीरहा

evaṃ kolāhale tasmin keśavaḥ paravīrahā

Line 27

ब्राह्मणांश् च महाराज नानादिग्भ्यः समागतान्

brāhmaṇāṃś ca mahārāja nānādigbhyaḥ samāgatān

Line 28

यदुवृद्धांश् च राजेन्द्र उग्रसेनपुरोगमान्

yaduvṛddhāṃś ca rājendra ugrasenapurogamān

Line 29

नमस्कृत्य हृषीकेशो विवाहाय मनो दधे

namaskṛtya hṛṣīkeśo vivāhāya mano dadhe

Line 30

अनुज्ञातश् च तै राजन् धौतवासाः स्वलंकृतः

anujñātaś ca tai rājan dhautavāsāḥ svalaṃkṛtaḥ

Line 31

रुक्मिण्याः केशवः पाणिं जग्राह विधिवत् प्रभुः

rukmiṇyāḥ keśavaḥ pāṇiṃ jagrāha vidhivat prabhuḥ

Line 32

जयशब्दः समारब्धो ब्राह्मणैर् वेदपारगैः

jayaśabdaḥ samārabdho brāhmaṇair vedapāragaiḥ

Line 33

तुष्टुवुश् च जगन्नाथं सूतमागधबन्दिनः

tuṣṭuvuś ca jagannāthaṃ sūtamāgadhabandinaḥ

Line 34

आकाशे समपद्यन्त शङ्खभेरीस्वनास् तदा

ākāśe samapadyanta śaṅkhabherīsvanās tadā

Line 35

पपात पुष्पवर्षं च ववौ वायुः सुखं तथा

papāta puṣpavarṣaṃ ca vavau vāyuḥ sukhaṃ tathā

Line 36

ब्राह्मणेभ्यस् तदा दत्त्वा रत्नानि च जनार्दनः

brāhmaṇebhyas tadā dattvā ratnāni ca janārdanaḥ

Line 37

अष्टौ हयसहस्राणि प्रत्येकं विप्रपुंगवान्

aṣṭau hayasahasrāṇi pratyekaṃ viprapuṃgavān

Line 38

संयोज्य च हृषीकेशो वासांसि विविधानि च

saṃyojya ca hṛṣīkeśo vāsāṃsi vividhāni ca

Line 39

गजानां च शतं साग्रं सहस्रम् अयुतं गवाम्

gajānāṃ ca śataṃ sāgraṃ sahasram ayutaṃ gavām

Line 40

भाराश् चैव सुवर्णानां कोटीशतसहस्रशः

bhārāś caiva suvarṇānāṃ koṭīśatasahasraśaḥ

Line 41

इदं चोवाच राजेन्द्र केशवः परवीरहा

idaṃ covāca rājendra keśavaḥ paravīrahā

Line 42

यद् यच् च शोभनं वस्तु दीयन्ताम् रत्नसंज्ञितम्

yad yac ca śobhanaṃ vastu dīyantām ratnasaṃjñitam

Line 43

अर्चिताश् चार्थिनो राजन् भूयासुश् च महोत्सवे

arcitāś cārthino rājan bhūyāsuś ca mahotsave

Line 44

एवम् आज्ञाप्य गोविन्दो रुक्मिण्या सह यादवान्

evam ājñāpya govindo rukmiṇyā saha yādavān

Line 45

अभिवाद्य स्वपितरं देवकीं तदनन्तरम्

abhivādya svapitaraṃ devakīṃ tadanantaram

Line 46

उग्रसेनं च राजेन्द्रं वृद्धान् अन्यान् सयादवान्

ugrasenaṃ ca rājendraṃ vṛddhān anyān sayādavān

Line 47

ते सर्वे चक्रुर् अश्रूणि हर्षजानि यदूत्तमाः

te sarve cakrur aśrūṇi harṣajāni yadūttamāḥ

Line 48

निर्वृत्ते तु तदा राजन् विवाहे केशवस्य ह

nirvṛtte tu tadā rājan vivāhe keśavasya ha

Line 49

ये ये समागतास् तत्र नृपा विप्राः समन्ततः

ye ye samāgatās tatra nṛpā viprāḥ samantataḥ

Line 50

अनुभूय विवाहं तु जग्मुः सर्वे यथागतम्

anubhūya vivāhaṃ tu jagmuḥ sarve yathāgatam

GRETIL Zurich Apparatus I (Peter Schreiner et al.), based on Vaidya 1969 critical edition. Distributed under CC BY-NC-SA 4.0.