राम

Appendix I · Section §21

Inserts after HV 87.28

197 lines

Editorial note: “After adhy. 87.28, D6 S (except G2) ins.

Line 1

यथार्हं च यथायोगं प्रश्रयं प्रददौ नृपः

yathārhaṃ ca yathāyogaṃ praśrayaṃ pradadau nṛpaḥ

Line 2

विवाहं घोषयाम् आस शिशुपालस्य मागधः

vivāhaṃ ghoṣayām āsa śiśupālasya māgadhaḥ

Line 3

सर्वमन्तः पुरं चैव विवाहे सोत्सुकं किल

sarvamantaḥ puraṃ caiva vivāhe sotsukaṃ kila

Line 4

श्वोभूते तु विवाहः स्याच् चैद्यस्येति च भूमिपाः

śvobhūte tu vivāhaḥ syāc caidyasyeti ca bhūmipāḥ

Line 5

संनद्धाः समपद्यन्त विभवैः स्वैर्यथातथम्

saṃnaddhāḥ samapadyanta vibhavaiḥ svairyathātatham

Line 6

शिशुपालो ऽपि राजा तु वरवेषेण संयुतः

śiśupālo 'pi rājā tu varaveṣeṇa saṃyutaḥ

Line 7

कुमारैर् आत्मतुल्यैश् च नियमस्थो ऽभवत् तदा

kumārair ātmatulyaiś ca niyamastho 'bhavat tadā

Line 8

एतस्मिन्न् एव काले तु नारदो मुनिसत्तमः

etasminn eva kāle tu nārado munisattamaḥ

Line 9

पृथिव्यां पर्यटन्न् एको वीणासक्तकरस् तदा

pṛthivyāṃ paryaṭann eko vīṇāsaktakaras tadā

Line 10

द्वारवत्यां ततो विष्णुं निवसन्तं यदूत्तमम्

dvāravatyāṃ tato viṣṇuṃ nivasantaṃ yadūttamam

Line 11

सभाजयञ् जगन्नाथं प्राप्तो द्वारवतीं किल

sabhājayañ jagannāthaṃ prāpto dvāravatīṃ kila

Line 12

प्रविश्य च पुरीं रम्यां केशवेनाभिपूजितः

praviśya ca purīṃ ramyāṃ keśavenābhipūjitaḥ

Line 13

तस्याम् एव सभायां तु यदुभिर् वृष्णिभिः सह

tasyām eva sabhāyāṃ tu yadubhir vṛṣṇibhiḥ saha

Line 14

विहरन्तं जगन्नाथं ददर्श यदुनन्दनम्

viharantaṃ jagannāthaṃ dadarśa yadunandanam

Line 15

तदभ्याशे स्थितं रामम् उग्रसेनं च सात्यकिम्

tadabhyāśe sthitaṃ rāmam ugrasenaṃ ca sātyakim

Line 16

अन्यान् अपि यदून् सर्वान् ददर्श मुदितान् महान्

anyān api yadūn sarvān dadarśa muditān mahān

Line 17

तं दृष्ट्वा यादवाः सर्वे प्रत्युज्जग्मुः ससंभ्रमम्

taṃ dṛṣṭvā yādavāḥ sarve pratyujjagmuḥ sasaṃbhramam

Line 18

भगवान् अपि गोविन्दो रामेण सह केशवः

bhagavān api govindo rāmeṇa saha keśavaḥ

Line 19

उपतस्थे यथायोगम् अर्घम् आदाय चासनम्

upatasthe yathāyogam argham ādāya cāsanam

Line 20

इदम् अर्घ्यम् इदं पाद्यम् इत्य् ऊचे तं मुनीश्वरम्

idam arghyam idaṃ pādyam ity ūce taṃ munīśvaram

Line 21

तच् च सर्वं यथाप्राप्तम् उपयुज्य मुनीश्वरः

tac ca sarvaṃ yathāprāptam upayujya munīśvaraḥ

Line 22

आसने च समास्थाय न्यषीदन् मुदितस् तदा

āsane ca samāsthāya nyaṣīdan muditas tadā

Line 23

आसनस्थं मुनिश्रेष्ठं यादवाः सर्व एव ते

āsanasthaṃ muniśreṣṭhaṃ yādavāḥ sarva eva te

Line 24

आसनानि यथायोगं प्राप्नुवन् स्वानि सर्वतः

āsanāni yathāyogaṃ prāpnuvan svāni sarvataḥ

Line 25

केशवो ऽपि च धर्मात्मा रामेण सह संगतः

keśavo 'pi ca dharmātmā rāmeṇa saha saṃgataḥ

Line 26

निषसादासने शुभ्रे वृष्णानाम् अग्रणीर्हरिः

niṣasādāsane śubhre vṛṣṇānām agraṇīrhariḥ

Line 27

उवाच च मुनिश्रेष्ठं वीणासक्तम् असङ्गगम्

uvāca ca muniśreṣṭhaṃ vīṇāsaktam asaṅgagam

Line 28

कुशलं सर्वकार्येषु वद किं मुनिसत्तम

kuśalaṃ sarvakāryeṣu vada kiṃ munisattama

Line 29

अपि ते कुशलं विप्र तपसो मुनिसत्तम

api te kuśalaṃ vipra tapaso munisattama

Line 30

कुशलं तव वीणाया वद विप्र यथातथम्

kuśalaṃ tava vīṇāyā vada vipra yathātatham

Line 31

जगताम् अद्य विप्रेन्द्र का वार्ता वद मे प्रभो

jagatām adya viprendra kā vārtā vada me prabho

Line 32

अथ वा कुशलं नाम युष्माकं नियतात्मनाम्

atha vā kuśalaṃ nāma yuṣmākaṃ niyatātmanām

Line 33

दिष्ट्या दृष्टो ऽसि संप्राप्तः पावयानश् च नो विभो

diṣṭyā dṛṣṭo 'si saṃprāptaḥ pāvayānaś ca no vibho

Line 34

प्रीता वयं मुनिश्रेष्ठ पूताश् चैव त्वदागमात्

prītā vayaṃ muniśreṣṭha pūtāś caiva tvadāgamāt

Line 35

अद्येयं यादवकुलं लोके ख्यातिं प्रयास्यति

adyeyaṃ yādavakulaṃ loke khyātiṃ prayāsyati

Line 36

त्वादृशां पुण्यकीर्तीनां संयोगाद् वद सांप्रतम्

tvādṛśāṃ puṇyakīrtīnāṃ saṃyogād vada sāṃpratam

Line 37

आद्यो हि मुनिमुख्यानां भवांल् लोके प्रथिष्यति

ādyo hi munimukhyānāṃ bhavāṃl loke prathiṣyati

Line 38

धन्याः खलु वयं विप्र यतो दृष्टास् त्वया विभो

dhanyāḥ khalu vayaṃ vipra yato dṛṣṭās tvayā vibho

Line 39

एवमादि जगन्नाथः कुशलं पृष्टवान् मुनिम्

evamādi jagannāthaḥ kuśalaṃ pṛṣṭavān munim

Line 40

तच् छ्रुत्वा कुशलं पृष्टं विष्णुना प्रभविष्णुना

tac chrutvā kuśalaṃ pṛṣṭaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā

Line 41

मुनिः प्रीतमना भूत्वा प्रोवाच यदुसंसदि

muniḥ prītamanā bhūtvā provāca yadusaṃsadi

Line 42

रामेण संगतं कृष्णम् ऊर्ध्वबाहुम् अवस्थितम्

rāmeṇa saṃgataṃ kṛṣṇam ūrdhvabāhum avasthitam

Line 43

सर्वांस् तह्ता यदून् विप्रः समाभाष्य वचस् तदा

sarvāṃs tahtā yadūn vipraḥ samābhāṣya vacas tadā

Line 44

किम् अयं कुशलप्रश्नः पृष्टः कृष्ण मयि प्रभो

kim ayaṃ kuśalapraśnaḥ pṛṣṭaḥ kṛṣṇa mayi prabho

Line 45

न युक्तं प्रतिभात्य् एतद् देवदेव जगत्पते

na yuktaṃ pratibhāty etad devadeva jagatpate

Line 46

यतस् त्वं सर्वभूतानाम् आदिः कुशलदस् तदा

yatas tvaṃ sarvabhūtānām ādiḥ kuśaladas tadā

Line 47

त्वदिच्छया जगत् सर्वं कुशले विनियुज्यते

tvadicchayā jagat sarvaṃ kuśale viniyujyate

Line 48

वयं तु देवदेवेश नित्यं कुशलिनो हरे

vayaṃ tu devadeveśa nityaṃ kuśalino hare

Line 49

तथा हि मूलभृत्या वै विष्णो तव युगे युगे

tathā hi mūlabhṛtyā vai viṣṇo tava yuge yuge

Line 50

इदं तु चित्रं देवेश यद् उक्तं भवतो हरे

idaṃ tu citraṃ deveśa yad uktaṃ bhavato hare

Line 51

पावयान इति श्रीमंल् लोकनाथ सुरेश्वर

pāvayāna iti śrīmaṃl lokanātha sureśvara

Line 52

त्वं हि शुद्धः सदा योगी पूतः किल ममागमात्

tvaṃ hi śuddhaḥ sadā yogī pūtaḥ kila mamāgamāt

Line 53

किम् अन्यद् वद देवेश प्रसादात् तव मानद

kim anyad vada deveśa prasādāt tava mānada

Line 54

प्रसादात् इशयाद् एतद् युक्तं वक्तुं जगत्पते

prasādāt iśayād etad yuktaṃ vaktuṃ jagatpate

Line 55

इदं निश्चितवान् अद्य प्रसन्नो मयि मानद

idaṃ niścitavān adya prasanno mayi mānada

Line 56

सर्वथा कृतकृत्यो ऽस्मि दृष्टो येन त्वया विभो

sarvathā kṛtakṛtyo 'smi dṛṣṭo yena tvayā vibho

Line 57

प्रीतिर् मे ह्य् अतुला विष्णो तव संदर्शनेन हि

prītir me hy atulā viṣṇo tava saṃdarśanena hi

Line 58

इत्य् उक्त्वा स जगन्नाथं भूयः स्तोतुं प्रचक्रमे

ity uktvā sa jagannāthaṃ bhūyaḥ stotuṃ pracakrame

Line 59

पुराणज्ञः सदा विप्रो मुनीनाम् आदिर् अव्ययः

purāṇajñaḥ sadā vipro munīnām ādir avyayaḥ

Line 60

तत्त्वार्थवित् तदा विष्णोः साक्षाद् वेदार्थतत्त्ववित्

tattvārthavit tadā viṣṇoḥ sākṣād vedārthatattvavit

Line 61

आदाय निहितां वीनां संस्थाप्य लयम् उत्तमम्

ādāya nihitāṃ vīnāṃ saṃsthāpya layam uttamam

Line 62

तन्त्रीं च सुदृढां कृत्वा जगौ गेयैर् जगत्पतिम्

tantrīṃ ca sudṛḍhāṃ kṛtvā jagau geyair jagatpatim

Line 63

अर्थ्याभिर् वाग्भिर् इष्टाभिः सर्वयादवसंसदि

arthyābhir vāgbhir iṣṭābhiḥ sarvayādavasaṃsadi

Line 64

नमः कृष्णाय हरये वेधसे भूतधारिणे

namaḥ kṛṣṇāya haraye vedhase bhūtadhāriṇe

Line 65

देवदेव जगन्नाथ नमस् ते चक्रधारिणे

devadeva jagannātha namas te cakradhāriṇe

Line 66

नमस् ते नरसिंहाय दैत्यवक्षःप्रदारिणे

namas te narasiṃhāya daityavakṣaḥpradāriṇe

Line 67

नमस् ते सकलेशाय निर्गुणाय गुणात्मने

namas te sakaleśāya nirguṇāya guṇātmane

Line 68

नमो वामनरूपाय मायालोकविहारिणे

namo vāmanarūpāya māyālokavihāriṇe

Line 69

नमस् ते क्रोडरूपाय दंष्ट्रया क्षितिधारणे

namas te kroḍarūpāya daṃṣṭrayā kṣitidhāraṇe

Line 70

नमो ऽश्वशिरसे तुभ्यं वेदाहरणरूपिणे

namo 'śvaśirase tubhyaṃ vedāharaṇarūpiṇe

Line 71

त्रिविक्रम नमस् तुभ्यं त्रयीरूप जनार्दन

trivikrama namas tubhyaṃ trayīrūpa janārdana

Line 72

नम ओंकारमात्राय त्रयीरूपाय विष्णवे

nama oṃkāramātrāya trayīrūpāya viṣṇave

Line 73

निर्मलज्ञानरूपाय विज्ञाननिलयाय च

nirmalajñānarūpāya vijñānanilayāya ca

Line 74

उद्गीथाय नमस् तुभ्यं रथंतर नमो ऽस्तु ते

udgīthāya namas tubhyaṃ rathaṃtara namo 'stu te

Line 75

यं विदुर् वेदतत्त्वज्ञा ब्रह्माद्याः सनकादयः

yaṃ vidur vedatattvajñā brahmādyāḥ sanakādayaḥ

Line 76

विचिन्वन्तः प्रदीपेन विज्ञानाख्येन केशव

vicinvantaḥ pradīpena vijñānākhyena keśava

Line 77

सो ऽसि देव जगन्नाथ यो दृष्टो ब्रह्मवादिभिः

so 'si deva jagannātha yo dṛṣṭo brahmavādibhiḥ

Line 78

यं प्राप्य न निवर्तन्ते योगिनो यतचेतसः

yaṃ prāpya na nivartante yogino yatacetasaḥ

Line 79

सो ऽसि देव पुराणात्मंस् तुभ्यं देव नमो नमः

so 'si deva purāṇātmaṃs tubhyaṃ deva namo namaḥ

Line 80

त्वाम् आहुः सकला वेदा ब्रह्मेति ज्ञाननिश्चये

tvām āhuḥ sakalā vedā brahmeti jñānaniścaye

Line 81

त्वमेवेदं जगत्सर्वं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्

tvamevedaṃ jagatsarvaṃ tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam

Line 82

त्वन्मायापटलच्छन्नाः प्राणिनः सर्व एव हि

tvanmāyāpaṭalacchannāḥ prāṇinaḥ sarva eva hi

Line 83

अहं मानकृता भ्रष्ट्राः पतन्ति नरकेषु च

ahaṃ mānakṛtā bhraṣṭrāḥ patanti narakeṣu ca

Line 84

ये च त्वां विष्णुर् इत्य् आहुस् ते च त्वां यान्ति यत्नतः

ye ca tvāṃ viṣṇur ity āhus te ca tvāṃ yānti yatnataḥ

Line 85

ये तु ज्ञानसहा मर्त्या वेदान्तज्ञानबृंहिताः

ye tu jñānasahā martyā vedāntajñānabṛṃhitāḥ

Line 86

ते तु त्वां देवदेवेश प्रविशन्ति पुरातनम्

te tu tvāṃ devadeveśa praviśanti purātanam

Line 87

तवैषा भगवन् माया याम् आश्रित्य जगन्मयीम्

tavaiṣā bhagavan māyā yām āśritya jaganmayīm

Line 88

प्राणिनो निःश्वसन्ति स्म दुःसहा सा हि नित्यशः

prāṇino niḥśvasanti sma duḥsahā sā hi nityaśaḥ

Line 89

विहारः सर्व एवैष प्राणिनाम् उदयाय हि

vihāraḥ sarva evaiṣa prāṇinām udayāya hi

Line 90

पूर्वमासीज् जगन्नाथ वाराह इति संज्ञितः

pūrvamāsīj jagannātha vārāha iti saṃjñitaḥ

Line 91

अदधा भूतधात्रीं त्वं प्राणिनां च हिताय हि

adadhā bhūtadhātrīṃ tvaṃ prāṇināṃ ca hitāya hi

Line 92

पुनर् अश्वशिरा भूत्वा वेदान् आहृत्य तिष्ठसि

punar aśvaśirā bhūtvā vedān āhṛtya tiṣṭhasi

Line 93

आसीर् वामनरूपस् त्वम् अबध्ना बलिम् अध्वरे

āsīr vāmanarūpas tvam abadhnā balim adhvare

Line 94

आहृत्य राज्यं तस्मात् त्वम् इन्द्राय प्राहिणोर् विभो

āhṛtya rājyaṃ tasmāt tvam indrāya prāhiṇor vibho

Line 95

अभूस् त्वं नारसिंहश् च हतवान् दैत्यपुंगवम्

abhūs tvaṃ nārasiṃhaś ca hatavān daityapuṃgavam

Line 96

रघोरथ जगन्नाथ वंशे वंशवतां वर

raghoratha jagannātha vaṃśe vaṃśavatāṃ vara

Line 97

आसीश् च रामसंज्ञस् त्वं रावणं हतवान् विभो

āsīś ca rāmasaṃjñas tvaṃ rāvaṇaṃ hatavān vibho

Line 98

निष्कण्टकम् इमं लोकम् अकरोर् देवसत्तम

niṣkaṇṭakam imaṃ lokam akaror devasattama

Line 99

अभूश् च जामदग्न्यस् त्वं गृहीत्वा परशुं प्रभो

abhūś ca jāmadagnyas tvaṃ gṛhītvā paraśuṃ prabho

Line 100

हतवांस् त्वं महावीर्यं कृतवीर्यसुतं रणे

hatavāṃs tvaṃ mahāvīryaṃ kṛtavīryasutaṃ raṇe

Line 101

निःक्षत्रियम् इमं लोकम् अददाः काश्यपाय वै

niḥkṣatriyam imaṃ lokam adadāḥ kāśyapāya vai

Line 102

इदानीम् अपि गोविन्द लोकानां हितकाम्यया

idānīm api govinda lokānāṃ hitakāmyayā

Line 103

मानुषं वपुर् आस्थाय द्वारवत्यां प्रतिष्ठसि

mānuṣaṃ vapur āsthāya dvāravatyāṃ pratiṣṭhasi

Line 104

हतवान् पूतनां बाल्ये गोकुले विहरन् प्रभो

hatavān pūtanāṃ bālye gokule viharan prabho

Line 105

अर्जुनौ हतवान् भूयो बद्धो लूखलसंपुटः

arjunau hatavān bhūyo baddho lūkhalasaṃpuṭaḥ

Line 106

पुनश् च क्रीडता विष्णो त्वयैव निहतो हयः

punaś ca krīḍatā viṣṇo tvayaiva nihato hayaḥ

Line 107

अदधास् त्वं पुनः शैलं गवां संरक्षणाय हि

adadhās tvaṃ punaḥ śailaṃ gavāṃ saṃrakṣaṇāya hi

Line 108

गोवर्धनं महाशैलं सर्वगोपस्य पश्यतः

govardhanaṃ mahāśailaṃ sarvagopasya paśyataḥ

Line 109

ननर्त भगवान् भूयो यमुनाया ह्रदे हरे

nanarta bhagavān bhūyo yamunāyā hrade hare

Line 110

अकरोः कालियं विष्णो विमदं यमुनातटे

akaroḥ kāliyaṃ viṣṇo vimadaṃ yamunātaṭe

Line 111

रङ्गमध्ये हतौ विष्णो त्वया चाणूरमुष्टिकौ

raṅgamadhye hatau viṣṇo tvayā cāṇūramuṣṭikau

Line 112

दुःसहं लोकविद्विष्टं हतवान् कंसम् ओजसा

duḥsahaṃ lokavidviṣṭaṃ hatavān kaṃsam ojasā

Line 113

उग्रसेनो ऽभिषिक्तश् च राज्ये निहतकण्टके

ugraseno 'bhiṣiktaś ca rājye nihatakaṇṭake

Line 114

स इदानीं स्थितो राज्ये त्वाम् आश्रित्येन्द्रवद् दिवि

sa idānīṃ sthito rājye tvām āśrityendravad divi

Line 115

किम् अनेन जगन्नाथ सर्वं त्वद्वशगं जगत्

kim anena jagannātha sarvaṃ tvadvaśagaṃ jagat

Line 116

सर्वात्मन् सर्वभूतेश सर्वभावन भावन्

sarvātman sarvabhūteśa sarvabhāvana bhāvan

Line 117

नमस् ते देवदेवेश नमो भूयो नमो नमः

namas te devadeveśa namo bhūyo namo namaḥ

Line 118

इति स्तुत्वा जगन्नाथम् उपारंसीत् स नारदः

iti stutvā jagannātham upāraṃsīt sa nāradaḥ

Line 119

तच् छ्रुत्वा यादवाः सर्वे परं विस्मयम् आगताः

tac chrutvā yādavāḥ sarve paraṃ vismayam āgatāḥ

Line 120

मनसा तुष्टुवुर् विष्णुं नारदाच् छ्रुतविस्तराः

manasā tuṣṭuvur viṣṇuṃ nāradāc chrutavistarāḥ

Line 121

धन्या वयं जगन्नाथम् आश्रित्य सुखिनस् तथा

dhanyā vayaṃ jagannātham āśritya sukhinas tathā

Line 122

निर्वृता वयम् एवेति नारदं च शशंसिरे

nirvṛtā vayam eveti nāradaṃ ca śaśaṃsire

Line 123

पुनः प्रीतियुताः सर्वे विलोक्य च परस्परम्

punaḥ prītiyutāḥ sarve vilokya ca parasparam

Line 124

धन्या वयं पुनर् धन्या धन्यानाम् अग्रतः स्थिताः

dhanyā vayaṃ punar dhanyā dhanyānām agrataḥ sthitāḥ

Line 125

किमर्थम् इह संप्राप्तो वद नारद सांप्रतम्

kimartham iha saṃprāpto vada nārada sāṃpratam

Line 126

अलम् एतैः स्तुतिपदैर् यथार्थैर् वापि नारद

alam etaiḥ stutipadair yathārthair vāpi nārada

Line 127

त्वद् आगमनजं विप्र तत्कार्यं वद सांप्रतम्

tvad āgamanajaṃ vipra tatkāryaṃ vada sāṃpratam

Line 128

कुतूहलं मम विभो वृष्णीनां चैव सर्वशः

kutūhalaṃ mama vibho vṛṣṇīnāṃ caiva sarvaśaḥ

Line 129

श्रूयतां भगवन् विष्णो ममागमनकारणम्

śrūyatāṃ bhagavan viṣṇo mamāgamanakāraṇam

Line 130

ह्यस्तने देवदेवेशं शूलिनं वृषभध्वजम्

hyastane devadeveśaṃ śūlinaṃ vṛṣabhadhvajam

Line 131

अर्चयित्वा हरं शर्वं दक्षिने सागरे विभुम्

arcayitvā haraṃ śarvaṃ dakṣine sāgare vibhum

Line 132

निवृत्तो ऽस्मि तमाराध्य दिशं धनदपालिताम्

nivṛtto 'smi tamārādhya diśaṃ dhanadapālitām

Line 133

त्वां द्रष्टुं देवदेवेश वसन्तं वृष्णिसंसदि

tvāṃ draṣṭuṃ devadeveśa vasantaṃ vṛṣṇisaṃsadi

Line 134

विन्ध्यस्य दक्षिणं पार्श्वं गतवान् भीष्मपालिताम्

vindhyasya dakṣiṇaṃ pārśvaṃ gatavān bhīṣmapālitām

Line 135

प्रविश्य च पुरीं तां तु विदर्भस्य महीपतेः

praviśya ca purīṃ tāṃ tu vidarbhasya mahīpateḥ

Line 136

स्थितो ऽहं भीष्मकेणात्र पूजितो यादवेश्वर

sthito 'haṃ bhīṣmakeṇātra pūjito yādaveśvara

Line 137

तत्र दृष्टो हृषीकेश राज्ञां समुदयो महान्

tatra dṛṣṭo hṛṣīkeśa rājñāṃ samudayo mahān

Line 138

जरासंधं पुरस्कृत्य राजानः सर्व एव हि

jarāsaṃdhaṃ puraskṛtya rājānaḥ sarva eva hi

Line 139

यथासुखं यथायोगं दृष्टाः केशव माचिरम्

yathāsukhaṃ yathāyogaṃ dṛṣṭāḥ keśava māciram

Line 140

शिशुपालो हि नृपतिश् चेदीनाम् ईश्वरश् च सः

śiśupālo hi nṛpatiś cedīnām īśvaraś ca saḥ

Line 141

पौण्ड्रको वासुदेवश् च नित्यं त्वां द्वेष्टि यो विभो

pauṇḍrako vāsudevaś ca nityaṃ tvāṃ dveṣṭi yo vibho

Line 142

द्र्ष्टश् चाथ मया राजा भीष्मको माब्रवीद् वचः

drṣṭaś cātha mayā rājā bhīṣmako mābravīd vacaḥ

Line 143

शिशुपालस्य विप्रर्षे रुक्मिण्या सह संगमः

śiśupālasya viprarṣe rukmiṇyā saha saṃgamaḥ

Line 144

भविता श्वः प्रभाते तु तदर्थं राजसंगमः

bhavitā śvaḥ prabhāte tu tadarthaṃ rājasaṃgamaḥ

Line 145

तच् छ्रुत्वा त्वरितो देव प्राप्तस् त्वां वृष्णिपुंगव

tac chrutvā tvarito deva prāptas tvāṃ vṛṣṇipuṃgava

Line 146

तद् गच्छ वृष्णिभिः सार्धं नगरं तस्य धीमतः

tad gaccha vṛṣṇibhiḥ sārdhaṃ nagaraṃ tasya dhīmataḥ

Line 147

गृहाण रुक्मिणीं कृष्ण जित्वा नृपतिपुंगवान्

gṛhāṇa rukmiṇīṃ kṛṣṇa jitvā nṛpatipuṃgavān

Line 148

शिशुपालो ऽथ राजा तु वरवेषेण विष्ठितः

śiśupālo 'tha rājā tu varaveṣeṇa viṣṭhitaḥ

Line 149

उद्वहेत जगन्नाथ यदि राजा स रुक्मिणीम्

udvaheta jagannātha yadi rājā sa rukmiṇīm

Line 150

अकृत्यम् अयशस्यं च भवतो नात्र संशयः

akṛtyam ayaśasyaṃ ca bhavato nātra saṃśayaḥ

Line 151

याचिता सा भवद्भिस् तु न दत्ता भीष्मकेण हि

yācitā sā bhavadbhis tu na dattā bhīṣmakeṇa hi

Line 152

आरक्षको जरासंधः पौण्ड्रश् च नृपपुंगवः

ārakṣako jarāsaṃdhaḥ pauṇḍraś ca nṛpapuṃgavaḥ

Line 153

एकलव्यो हृषीकेश रुक्मी तस्य तु दास्यति

ekalavyo hṛṣīkeśa rukmī tasya tu dāsyati

Line 154

भवन्तं यः सदा द्वेष्टि न त्वामाह्वयति प्रभो

bhavantaṃ yaḥ sadā dveṣṭi na tvāmāhvayati prabho

Line 155

जरासंधस् तु वृष्णीनां सदा द्वेष्टा न संशयः

jarāsaṃdhas tu vṛṣṇīnāṃ sadā dveṣṭā na saṃśayaḥ

Line 156

तद् गच्छतु भवाञ् शीघ्रं यानैर् अश्वैर् गजैर् अपि

tad gacchatu bhavāñ śīghraṃ yānair aśvair gajair api

Line 157

उग्रसेनं पुरस्कृत्य सात्यकिं च महाबलम्

ugrasenaṃ puraskṛtya sātyakiṃ ca mahābalam

Line 158

ताम् आदाय जगन्नाथ गत्वा यास्यसि माचिरम्

tām ādāya jagannātha gatvā yāsyasi māciram

Line 159

सा च दृष्टा हृषीकेश शोकोपहतचेतना

sā ca dṛṣṭā hṛṣīkeśa śokopahatacetanā

Line 160

त्वय्य् एव मन आधाय सदा त्वां स्मरति प्रभो

tvayy eva mana ādhāya sadā tvāṃ smarati prabho

Line 161

यदि भर्ता भवेच् चैद्यः स्यान् मृता रुक्मिणी हरे

yadi bhartā bhavec caidyaḥ syān mṛtā rukmiṇī hare

Line 162

उज्जीवय हरे विष्णो रुक्मिणीं रुक्मभूषणाम्

ujjīvaya hare viṣṇo rukmiṇīṃ rukmabhūṣaṇām

Line 163

इत्य् अहं देव संप्राप्तः कृत्यशेषं विचिन्त्यताम्

ity ahaṃ deva saṃprāptaḥ kṛtyaśeṣaṃ vicintyatām

Line 164

न किंचिद् अपि दुःसाध्यं चक्रपाणे हरे तव

na kiṃcid api duḥsādhyaṃ cakrapāṇe hare tava

Line 165

साधयामो वयं देव गच्छेत् युक्त्वा जगाम सः

sādhayāmo vayaṃ deva gacchet yuktvā jagāma saḥ

Line 166

इत्य् उक्त्वा नारदे याते ब्रह्मलोकं सनातनम्

ity uktvā nārade yāte brahmalokaṃ sanātanam

Line 167

वासुदेवस् तु धर्मात्मा यदूनाम् अग्रणीर् हरिः

vāsudevas tu dharmātmā yadūnām agraṇīr hariḥ

Line 168

गमनाय मतिं चक्रे रुक्मिण्याहरणे तदा

gamanāya matiṃ cakre rukmiṇyāharaṇe tadā

Line 169

उवाच च यदून् सर्वान् सज्जीभवत माचिरम्

uvāca ca yadūn sarvān sajjībhavata māciram

Line 170

अस्मिन्न् एव मुहूर्ते तु यास्यामः कुण्डिनं प्रति

asminn eva muhūrte tu yāsyāmaḥ kuṇḍinaṃ prati

Line 171

रथमानय मे शीघ्रं सारथे दारुक प्रभो

rathamānaya me śīghraṃ sārathe dāruka prabho

Line 172

आरुह्यन्तां रथा अश्वा गजाश् च परिकल्पिताः

āruhyantāṃ rathā aśvā gajāś ca parikalpitāḥ

Line 173

अग्रतश् चास्तु नो वीरः सात्यकिः सत्यविक्रमः

agrataś cāstu no vīraḥ sātyakiḥ satyavikramaḥ

Line 174

मध्यतो बलभद्रस् तु राजा चैव तु पृष्ठतः

madhyato balabhadras tu rājā caiva tu pṛṣṭhataḥ

Line 175

अहं खड्गी गदी चक्री शार्ङ्गी शाङ्खी तलत्रवान्

ahaṃ khaḍgī gadī cakrī śārṅgī śāṅkhī talatravān

Line 176

रथम् आस्थाय गच्छामि दारुकेण सहायवान्

ratham āsthāya gacchāmi dārukeṇa sahāyavān

Line 177

हत्वा च राजशार्दूलाञ् जरासंधपुरोगमान्

hatvā ca rājaśārdūlāñ jarāsaṃdhapurogamān

Line 178

शिशुपालं च राजानं वरवेषविडम्बिनम्

śiśupālaṃ ca rājānaṃ varaveṣaviḍambinam

Line 179

बध्वा वा भीष्मकं संख्ये हत्वा चैव तु रुक्मिणम्

badhvā vā bhīṣmakaṃ saṃkhye hatvā caiva tu rukmiṇam

Line 180

आनयिष्यामि तां राजन् रुक्मिणीं मत्प्रियां सदा

ānayiṣyāmi tāṃ rājan rukmiṇīṃ matpriyāṃ sadā

Line 181

सज्जीभवन्तु राजानो रथैर् अश्वैर् गजैस् तथा

sajjībhavantu rājāno rathair aśvair gajais tathā

Line 182

किं विलम्बथ राजानो यास्यामः सर्व एव हि

kiṃ vilambatha rājāno yāsyāmaḥ sarva eva hi

Line 183

इत्य् उक्त्वा वृष्णयः सर्वे गमनायोपचक्रिरे

ity uktvā vṛṣṇayaḥ sarve gamanāyopacakrire

Line 184

कृष्णस्याज्ञां पुरस्कृत्य सर्वे ते यदुपुंगवाः

kṛṣṇasyājñāṃ puraskṛtya sarve te yadupuṃgavāḥ

Line 185

रथान् आरुह्य यातास् ते संनद्धाः शस्त्रपाणयः

rathān āruhya yātās te saṃnaddhāḥ śastrapāṇayaḥ

Line 186

सात्यकिस् तु महाराज रथम् आरुह्य दंशितः

sātyakis tu mahārāja ratham āruhya daṃśitaḥ

Line 187

धन्वी खङ्गी रथी बाणी सैन्याग्रे प्रत्यदृश्यत

dhanvī khaṅgī rathī bāṇī sainyāgre pratyadṛśyata

Line 188

बलदेवो ऽपि धर्मात्मा गजम् आरुह्य दंशितः

baladevo 'pi dharmātmā gajam āruhya daṃśitaḥ

Line 189

सैन्यमध्ये महाराज मृगमध्ये यथा हरिः

sainyamadhye mahārāja mṛgamadhye yathā hariḥ

Line 190

भगवान् अपि गोविन्दो रथं दारुकसंस्कृतम्

bhagavān api govindo rathaṃ dārukasaṃskṛtam

Line 191

आरुह्य सहसा विष्णुर् दारुकेण समन्वितः

āruhya sahasā viṣṇur dārukeṇa samanvitaḥ

Line 192

गन्तुम् ऐछज् जगन्नाथो हर्तुं भोजपतेः सुताम्

gantum aichaj jagannātho hartuṃ bhojapateḥ sutām

Line 193

सव्यमक्ष्णोर् युगं क्षुब्धं रुक्मिणीशिशुपालयोः

savyamakṣṇor yugaṃ kṣubdhaṃ rukmiṇīśiśupālayoḥ

Line 194

समाश्वस्ता तदा सा तु स च राजा सुदुःखितः

samāśvastā tadā sā tu sa ca rājā suduḥkhitaḥ

Line 195

वृष्णयो ऽपि च राजेन्द्र वासुदेवपुरोगमाः

vṛṣṇayo 'pi ca rājendra vāsudevapurogamāḥ

Line 196

आहत्य दुंदुभीन् सर्वे शङ्खान् दध्मुः पृथक् पृथक्

āhatya duṃdubhīn sarve śaṅkhān dadhmuḥ pṛthak pṛthak

Line 197

क्रमेणैव गतास् ते तु भीष्मकस्य पुरीं प्रति

krameṇaiva gatās te tu bhīṣmakasya purīṃ prati

GRETIL Zurich Apparatus I (Peter Schreiner et al.), based on Vaidya 1969 critical edition. Distributed under CC BY-NC-SA 4.0.