Appendix I · Section §21
Inserts after HV 87.28
197 lines
Editorial note: “After adhy. 87.28, D6 S (except G2) ins.”
Line 1
यथार्हं च यथायोगं प्रश्रयं प्रददौ नृपः
yathārhaṃ ca yathāyogaṃ praśrayaṃ pradadau nṛpaḥ
Line 2
विवाहं घोषयाम् आस शिशुपालस्य मागधः
vivāhaṃ ghoṣayām āsa śiśupālasya māgadhaḥ
Line 3
सर्वमन्तः पुरं चैव विवाहे सोत्सुकं किल
sarvamantaḥ puraṃ caiva vivāhe sotsukaṃ kila
Line 4
श्वोभूते तु विवाहः स्याच् चैद्यस्येति च भूमिपाः
śvobhūte tu vivāhaḥ syāc caidyasyeti ca bhūmipāḥ
Line 5
संनद्धाः समपद्यन्त विभवैः स्वैर्यथातथम्
saṃnaddhāḥ samapadyanta vibhavaiḥ svairyathātatham
Line 6
शिशुपालो ऽपि राजा तु वरवेषेण संयुतः
śiśupālo 'pi rājā tu varaveṣeṇa saṃyutaḥ
Line 7
कुमारैर् आत्मतुल्यैश् च नियमस्थो ऽभवत् तदा
kumārair ātmatulyaiś ca niyamastho 'bhavat tadā
Line 8
एतस्मिन्न् एव काले तु नारदो मुनिसत्तमः
etasminn eva kāle tu nārado munisattamaḥ
Line 9
पृथिव्यां पर्यटन्न् एको वीणासक्तकरस् तदा
pṛthivyāṃ paryaṭann eko vīṇāsaktakaras tadā
Line 10
द्वारवत्यां ततो विष्णुं निवसन्तं यदूत्तमम्
dvāravatyāṃ tato viṣṇuṃ nivasantaṃ yadūttamam
Line 11
सभाजयञ् जगन्नाथं प्राप्तो द्वारवतीं किल
sabhājayañ jagannāthaṃ prāpto dvāravatīṃ kila
Line 12
प्रविश्य च पुरीं रम्यां केशवेनाभिपूजितः
praviśya ca purīṃ ramyāṃ keśavenābhipūjitaḥ
Line 13
तस्याम् एव सभायां तु यदुभिर् वृष्णिभिः सह
tasyām eva sabhāyāṃ tu yadubhir vṛṣṇibhiḥ saha
Line 14
विहरन्तं जगन्नाथं ददर्श यदुनन्दनम्
viharantaṃ jagannāthaṃ dadarśa yadunandanam
Line 15
तदभ्याशे स्थितं रामम् उग्रसेनं च सात्यकिम्
tadabhyāśe sthitaṃ rāmam ugrasenaṃ ca sātyakim
Line 16
अन्यान् अपि यदून् सर्वान् ददर्श मुदितान् महान्
anyān api yadūn sarvān dadarśa muditān mahān
Line 17
तं दृष्ट्वा यादवाः सर्वे प्रत्युज्जग्मुः ससंभ्रमम्
taṃ dṛṣṭvā yādavāḥ sarve pratyujjagmuḥ sasaṃbhramam
Line 18
भगवान् अपि गोविन्दो रामेण सह केशवः
bhagavān api govindo rāmeṇa saha keśavaḥ
Line 19
उपतस्थे यथायोगम् अर्घम् आदाय चासनम्
upatasthe yathāyogam argham ādāya cāsanam
Line 20
इदम् अर्घ्यम् इदं पाद्यम् इत्य् ऊचे तं मुनीश्वरम्
idam arghyam idaṃ pādyam ity ūce taṃ munīśvaram
Line 21
तच् च सर्वं यथाप्राप्तम् उपयुज्य मुनीश्वरः
tac ca sarvaṃ yathāprāptam upayujya munīśvaraḥ
Line 22
आसने च समास्थाय न्यषीदन् मुदितस् तदा
āsane ca samāsthāya nyaṣīdan muditas tadā
Line 23
आसनस्थं मुनिश्रेष्ठं यादवाः सर्व एव ते
āsanasthaṃ muniśreṣṭhaṃ yādavāḥ sarva eva te
Line 24
आसनानि यथायोगं प्राप्नुवन् स्वानि सर्वतः
āsanāni yathāyogaṃ prāpnuvan svāni sarvataḥ
Line 25
केशवो ऽपि च धर्मात्मा रामेण सह संगतः
keśavo 'pi ca dharmātmā rāmeṇa saha saṃgataḥ
Line 26
निषसादासने शुभ्रे वृष्णानाम् अग्रणीर्हरिः
niṣasādāsane śubhre vṛṣṇānām agraṇīrhariḥ
Line 27
उवाच च मुनिश्रेष्ठं वीणासक्तम् असङ्गगम्
uvāca ca muniśreṣṭhaṃ vīṇāsaktam asaṅgagam
Line 28
कुशलं सर्वकार्येषु वद किं मुनिसत्तम
kuśalaṃ sarvakāryeṣu vada kiṃ munisattama
Line 29
अपि ते कुशलं विप्र तपसो मुनिसत्तम
api te kuśalaṃ vipra tapaso munisattama
Line 30
कुशलं तव वीणाया वद विप्र यथातथम्
kuśalaṃ tava vīṇāyā vada vipra yathātatham
Line 31
जगताम् अद्य विप्रेन्द्र का वार्ता वद मे प्रभो
jagatām adya viprendra kā vārtā vada me prabho
Line 32
अथ वा कुशलं नाम युष्माकं नियतात्मनाम्
atha vā kuśalaṃ nāma yuṣmākaṃ niyatātmanām
Line 33
दिष्ट्या दृष्टो ऽसि संप्राप्तः पावयानश् च नो विभो
diṣṭyā dṛṣṭo 'si saṃprāptaḥ pāvayānaś ca no vibho
Line 34
प्रीता वयं मुनिश्रेष्ठ पूताश् चैव त्वदागमात्
prītā vayaṃ muniśreṣṭha pūtāś caiva tvadāgamāt
Line 35
अद्येयं यादवकुलं लोके ख्यातिं प्रयास्यति
adyeyaṃ yādavakulaṃ loke khyātiṃ prayāsyati
Line 36
त्वादृशां पुण्यकीर्तीनां संयोगाद् वद सांप्रतम्
tvādṛśāṃ puṇyakīrtīnāṃ saṃyogād vada sāṃpratam
Line 37
आद्यो हि मुनिमुख्यानां भवांल् लोके प्रथिष्यति
ādyo hi munimukhyānāṃ bhavāṃl loke prathiṣyati
Line 38
धन्याः खलु वयं विप्र यतो दृष्टास् त्वया विभो
dhanyāḥ khalu vayaṃ vipra yato dṛṣṭās tvayā vibho
Line 39
एवमादि जगन्नाथः कुशलं पृष्टवान् मुनिम्
evamādi jagannāthaḥ kuśalaṃ pṛṣṭavān munim
Line 40
तच् छ्रुत्वा कुशलं पृष्टं विष्णुना प्रभविष्णुना
tac chrutvā kuśalaṃ pṛṣṭaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā
Line 41
मुनिः प्रीतमना भूत्वा प्रोवाच यदुसंसदि
muniḥ prītamanā bhūtvā provāca yadusaṃsadi
Line 42
रामेण संगतं कृष्णम् ऊर्ध्वबाहुम् अवस्थितम्
rāmeṇa saṃgataṃ kṛṣṇam ūrdhvabāhum avasthitam
Line 43
सर्वांस् तह्ता यदून् विप्रः समाभाष्य वचस् तदा
sarvāṃs tahtā yadūn vipraḥ samābhāṣya vacas tadā
Line 44
किम् अयं कुशलप्रश्नः पृष्टः कृष्ण मयि प्रभो
kim ayaṃ kuśalapraśnaḥ pṛṣṭaḥ kṛṣṇa mayi prabho
Line 45
न युक्तं प्रतिभात्य् एतद् देवदेव जगत्पते
na yuktaṃ pratibhāty etad devadeva jagatpate
Line 46
यतस् त्वं सर्वभूतानाम् आदिः कुशलदस् तदा
yatas tvaṃ sarvabhūtānām ādiḥ kuśaladas tadā
Line 47
त्वदिच्छया जगत् सर्वं कुशले विनियुज्यते
tvadicchayā jagat sarvaṃ kuśale viniyujyate
Line 48
वयं तु देवदेवेश नित्यं कुशलिनो हरे
vayaṃ tu devadeveśa nityaṃ kuśalino hare
Line 49
तथा हि मूलभृत्या वै विष्णो तव युगे युगे
tathā hi mūlabhṛtyā vai viṣṇo tava yuge yuge
Line 50
इदं तु चित्रं देवेश यद् उक्तं भवतो हरे
idaṃ tu citraṃ deveśa yad uktaṃ bhavato hare
Line 51
पावयान इति श्रीमंल् लोकनाथ सुरेश्वर
pāvayāna iti śrīmaṃl lokanātha sureśvara
Line 52
त्वं हि शुद्धः सदा योगी पूतः किल ममागमात्
tvaṃ hi śuddhaḥ sadā yogī pūtaḥ kila mamāgamāt
Line 53
किम् अन्यद् वद देवेश प्रसादात् तव मानद
kim anyad vada deveśa prasādāt tava mānada
Line 54
प्रसादात् इशयाद् एतद् युक्तं वक्तुं जगत्पते
prasādāt iśayād etad yuktaṃ vaktuṃ jagatpate
Line 55
इदं निश्चितवान् अद्य प्रसन्नो मयि मानद
idaṃ niścitavān adya prasanno mayi mānada
Line 56
सर्वथा कृतकृत्यो ऽस्मि दृष्टो येन त्वया विभो
sarvathā kṛtakṛtyo 'smi dṛṣṭo yena tvayā vibho
Line 57
प्रीतिर् मे ह्य् अतुला विष्णो तव संदर्शनेन हि
prītir me hy atulā viṣṇo tava saṃdarśanena hi
Line 58
इत्य् उक्त्वा स जगन्नाथं भूयः स्तोतुं प्रचक्रमे
ity uktvā sa jagannāthaṃ bhūyaḥ stotuṃ pracakrame
Line 59
पुराणज्ञः सदा विप्रो मुनीनाम् आदिर् अव्ययः
purāṇajñaḥ sadā vipro munīnām ādir avyayaḥ
Line 60
तत्त्वार्थवित् तदा विष्णोः साक्षाद् वेदार्थतत्त्ववित्
tattvārthavit tadā viṣṇoḥ sākṣād vedārthatattvavit
Line 61
आदाय निहितां वीनां संस्थाप्य लयम् उत्तमम्
ādāya nihitāṃ vīnāṃ saṃsthāpya layam uttamam
Line 62
तन्त्रीं च सुदृढां कृत्वा जगौ गेयैर् जगत्पतिम्
tantrīṃ ca sudṛḍhāṃ kṛtvā jagau geyair jagatpatim
Line 63
अर्थ्याभिर् वाग्भिर् इष्टाभिः सर्वयादवसंसदि
arthyābhir vāgbhir iṣṭābhiḥ sarvayādavasaṃsadi
Line 64
नमः कृष्णाय हरये वेधसे भूतधारिणे
namaḥ kṛṣṇāya haraye vedhase bhūtadhāriṇe
Line 65
देवदेव जगन्नाथ नमस् ते चक्रधारिणे
devadeva jagannātha namas te cakradhāriṇe
Line 66
नमस् ते नरसिंहाय दैत्यवक्षःप्रदारिणे
namas te narasiṃhāya daityavakṣaḥpradāriṇe
Line 67
नमस् ते सकलेशाय निर्गुणाय गुणात्मने
namas te sakaleśāya nirguṇāya guṇātmane
Line 68
नमो वामनरूपाय मायालोकविहारिणे
namo vāmanarūpāya māyālokavihāriṇe
Line 69
नमस् ते क्रोडरूपाय दंष्ट्रया क्षितिधारणे
namas te kroḍarūpāya daṃṣṭrayā kṣitidhāraṇe
Line 70
नमो ऽश्वशिरसे तुभ्यं वेदाहरणरूपिणे
namo 'śvaśirase tubhyaṃ vedāharaṇarūpiṇe
Line 71
त्रिविक्रम नमस् तुभ्यं त्रयीरूप जनार्दन
trivikrama namas tubhyaṃ trayīrūpa janārdana
Line 72
नम ओंकारमात्राय त्रयीरूपाय विष्णवे
nama oṃkāramātrāya trayīrūpāya viṣṇave
Line 73
निर्मलज्ञानरूपाय विज्ञाननिलयाय च
nirmalajñānarūpāya vijñānanilayāya ca
Line 74
उद्गीथाय नमस् तुभ्यं रथंतर नमो ऽस्तु ते
udgīthāya namas tubhyaṃ rathaṃtara namo 'stu te
Line 75
यं विदुर् वेदतत्त्वज्ञा ब्रह्माद्याः सनकादयः
yaṃ vidur vedatattvajñā brahmādyāḥ sanakādayaḥ
Line 76
विचिन्वन्तः प्रदीपेन विज्ञानाख्येन केशव
vicinvantaḥ pradīpena vijñānākhyena keśava
Line 77
सो ऽसि देव जगन्नाथ यो दृष्टो ब्रह्मवादिभिः
so 'si deva jagannātha yo dṛṣṭo brahmavādibhiḥ
Line 78
यं प्राप्य न निवर्तन्ते योगिनो यतचेतसः
yaṃ prāpya na nivartante yogino yatacetasaḥ
Line 79
सो ऽसि देव पुराणात्मंस् तुभ्यं देव नमो नमः
so 'si deva purāṇātmaṃs tubhyaṃ deva namo namaḥ
Line 80
त्वाम् आहुः सकला वेदा ब्रह्मेति ज्ञाननिश्चये
tvām āhuḥ sakalā vedā brahmeti jñānaniścaye
Line 81
त्वमेवेदं जगत्सर्वं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्
tvamevedaṃ jagatsarvaṃ tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam
Line 82
त्वन्मायापटलच्छन्नाः प्राणिनः सर्व एव हि
tvanmāyāpaṭalacchannāḥ prāṇinaḥ sarva eva hi
Line 83
अहं मानकृता भ्रष्ट्राः पतन्ति नरकेषु च
ahaṃ mānakṛtā bhraṣṭrāḥ patanti narakeṣu ca
Line 84
ये च त्वां विष्णुर् इत्य् आहुस् ते च त्वां यान्ति यत्नतः
ye ca tvāṃ viṣṇur ity āhus te ca tvāṃ yānti yatnataḥ
Line 85
ये तु ज्ञानसहा मर्त्या वेदान्तज्ञानबृंहिताः
ye tu jñānasahā martyā vedāntajñānabṛṃhitāḥ
Line 86
ते तु त्वां देवदेवेश प्रविशन्ति पुरातनम्
te tu tvāṃ devadeveśa praviśanti purātanam
Line 87
तवैषा भगवन् माया याम् आश्रित्य जगन्मयीम्
tavaiṣā bhagavan māyā yām āśritya jaganmayīm
Line 88
प्राणिनो निःश्वसन्ति स्म दुःसहा सा हि नित्यशः
prāṇino niḥśvasanti sma duḥsahā sā hi nityaśaḥ
Line 89
विहारः सर्व एवैष प्राणिनाम् उदयाय हि
vihāraḥ sarva evaiṣa prāṇinām udayāya hi
Line 90
पूर्वमासीज् जगन्नाथ वाराह इति संज्ञितः
pūrvamāsīj jagannātha vārāha iti saṃjñitaḥ
Line 91
अदधा भूतधात्रीं त्वं प्राणिनां च हिताय हि
adadhā bhūtadhātrīṃ tvaṃ prāṇināṃ ca hitāya hi
Line 92
पुनर् अश्वशिरा भूत्वा वेदान् आहृत्य तिष्ठसि
punar aśvaśirā bhūtvā vedān āhṛtya tiṣṭhasi
Line 93
आसीर् वामनरूपस् त्वम् अबध्ना बलिम् अध्वरे
āsīr vāmanarūpas tvam abadhnā balim adhvare
Line 94
आहृत्य राज्यं तस्मात् त्वम् इन्द्राय प्राहिणोर् विभो
āhṛtya rājyaṃ tasmāt tvam indrāya prāhiṇor vibho
Line 95
अभूस् त्वं नारसिंहश् च हतवान् दैत्यपुंगवम्
abhūs tvaṃ nārasiṃhaś ca hatavān daityapuṃgavam
Line 96
रघोरथ जगन्नाथ वंशे वंशवतां वर
raghoratha jagannātha vaṃśe vaṃśavatāṃ vara
Line 97
आसीश् च रामसंज्ञस् त्वं रावणं हतवान् विभो
āsīś ca rāmasaṃjñas tvaṃ rāvaṇaṃ hatavān vibho
Line 98
निष्कण्टकम् इमं लोकम् अकरोर् देवसत्तम
niṣkaṇṭakam imaṃ lokam akaror devasattama
Line 99
अभूश् च जामदग्न्यस् त्वं गृहीत्वा परशुं प्रभो
abhūś ca jāmadagnyas tvaṃ gṛhītvā paraśuṃ prabho
Line 100
हतवांस् त्वं महावीर्यं कृतवीर्यसुतं रणे
hatavāṃs tvaṃ mahāvīryaṃ kṛtavīryasutaṃ raṇe
Line 101
निःक्षत्रियम् इमं लोकम् अददाः काश्यपाय वै
niḥkṣatriyam imaṃ lokam adadāḥ kāśyapāya vai
Line 102
इदानीम् अपि गोविन्द लोकानां हितकाम्यया
idānīm api govinda lokānāṃ hitakāmyayā
Line 103
मानुषं वपुर् आस्थाय द्वारवत्यां प्रतिष्ठसि
mānuṣaṃ vapur āsthāya dvāravatyāṃ pratiṣṭhasi
Line 104
हतवान् पूतनां बाल्ये गोकुले विहरन् प्रभो
hatavān pūtanāṃ bālye gokule viharan prabho
Line 105
अर्जुनौ हतवान् भूयो बद्धो लूखलसंपुटः
arjunau hatavān bhūyo baddho lūkhalasaṃpuṭaḥ
Line 106
पुनश् च क्रीडता विष्णो त्वयैव निहतो हयः
punaś ca krīḍatā viṣṇo tvayaiva nihato hayaḥ
Line 107
अदधास् त्वं पुनः शैलं गवां संरक्षणाय हि
adadhās tvaṃ punaḥ śailaṃ gavāṃ saṃrakṣaṇāya hi
Line 108
गोवर्धनं महाशैलं सर्वगोपस्य पश्यतः
govardhanaṃ mahāśailaṃ sarvagopasya paśyataḥ
Line 109
ननर्त भगवान् भूयो यमुनाया ह्रदे हरे
nanarta bhagavān bhūyo yamunāyā hrade hare
Line 110
अकरोः कालियं विष्णो विमदं यमुनातटे
akaroḥ kāliyaṃ viṣṇo vimadaṃ yamunātaṭe
Line 111
रङ्गमध्ये हतौ विष्णो त्वया चाणूरमुष्टिकौ
raṅgamadhye hatau viṣṇo tvayā cāṇūramuṣṭikau
Line 112
दुःसहं लोकविद्विष्टं हतवान् कंसम् ओजसा
duḥsahaṃ lokavidviṣṭaṃ hatavān kaṃsam ojasā
Line 113
उग्रसेनो ऽभिषिक्तश् च राज्ये निहतकण्टके
ugraseno 'bhiṣiktaś ca rājye nihatakaṇṭake
Line 114
स इदानीं स्थितो राज्ये त्वाम् आश्रित्येन्द्रवद् दिवि
sa idānīṃ sthito rājye tvām āśrityendravad divi
Line 115
किम् अनेन जगन्नाथ सर्वं त्वद्वशगं जगत्
kim anena jagannātha sarvaṃ tvadvaśagaṃ jagat
Line 116
सर्वात्मन् सर्वभूतेश सर्वभावन भावन्
sarvātman sarvabhūteśa sarvabhāvana bhāvan
Line 117
नमस् ते देवदेवेश नमो भूयो नमो नमः
namas te devadeveśa namo bhūyo namo namaḥ
Line 118
इति स्तुत्वा जगन्नाथम् उपारंसीत् स नारदः
iti stutvā jagannātham upāraṃsīt sa nāradaḥ
Line 119
तच् छ्रुत्वा यादवाः सर्वे परं विस्मयम् आगताः
tac chrutvā yādavāḥ sarve paraṃ vismayam āgatāḥ
Line 120
मनसा तुष्टुवुर् विष्णुं नारदाच् छ्रुतविस्तराः
manasā tuṣṭuvur viṣṇuṃ nāradāc chrutavistarāḥ
Line 121
धन्या वयं जगन्नाथम् आश्रित्य सुखिनस् तथा
dhanyā vayaṃ jagannātham āśritya sukhinas tathā
Line 122
निर्वृता वयम् एवेति नारदं च शशंसिरे
nirvṛtā vayam eveti nāradaṃ ca śaśaṃsire
Line 123
पुनः प्रीतियुताः सर्वे विलोक्य च परस्परम्
punaḥ prītiyutāḥ sarve vilokya ca parasparam
Line 124
धन्या वयं पुनर् धन्या धन्यानाम् अग्रतः स्थिताः
dhanyā vayaṃ punar dhanyā dhanyānām agrataḥ sthitāḥ
Line 125
किमर्थम् इह संप्राप्तो वद नारद सांप्रतम्
kimartham iha saṃprāpto vada nārada sāṃpratam
Line 126
अलम् एतैः स्तुतिपदैर् यथार्थैर् वापि नारद
alam etaiḥ stutipadair yathārthair vāpi nārada
Line 127
त्वद् आगमनजं विप्र तत्कार्यं वद सांप्रतम्
tvad āgamanajaṃ vipra tatkāryaṃ vada sāṃpratam
Line 128
कुतूहलं मम विभो वृष्णीनां चैव सर्वशः
kutūhalaṃ mama vibho vṛṣṇīnāṃ caiva sarvaśaḥ
Line 129
श्रूयतां भगवन् विष्णो ममागमनकारणम्
śrūyatāṃ bhagavan viṣṇo mamāgamanakāraṇam
Line 130
ह्यस्तने देवदेवेशं शूलिनं वृषभध्वजम्
hyastane devadeveśaṃ śūlinaṃ vṛṣabhadhvajam
Line 131
अर्चयित्वा हरं शर्वं दक्षिने सागरे विभुम्
arcayitvā haraṃ śarvaṃ dakṣine sāgare vibhum
Line 132
निवृत्तो ऽस्मि तमाराध्य दिशं धनदपालिताम्
nivṛtto 'smi tamārādhya diśaṃ dhanadapālitām
Line 133
त्वां द्रष्टुं देवदेवेश वसन्तं वृष्णिसंसदि
tvāṃ draṣṭuṃ devadeveśa vasantaṃ vṛṣṇisaṃsadi
Line 134
विन्ध्यस्य दक्षिणं पार्श्वं गतवान् भीष्मपालिताम्
vindhyasya dakṣiṇaṃ pārśvaṃ gatavān bhīṣmapālitām
Line 135
प्रविश्य च पुरीं तां तु विदर्भस्य महीपतेः
praviśya ca purīṃ tāṃ tu vidarbhasya mahīpateḥ
Line 136
स्थितो ऽहं भीष्मकेणात्र पूजितो यादवेश्वर
sthito 'haṃ bhīṣmakeṇātra pūjito yādaveśvara
Line 137
तत्र दृष्टो हृषीकेश राज्ञां समुदयो महान्
tatra dṛṣṭo hṛṣīkeśa rājñāṃ samudayo mahān
Line 138
जरासंधं पुरस्कृत्य राजानः सर्व एव हि
jarāsaṃdhaṃ puraskṛtya rājānaḥ sarva eva hi
Line 139
यथासुखं यथायोगं दृष्टाः केशव माचिरम्
yathāsukhaṃ yathāyogaṃ dṛṣṭāḥ keśava māciram
Line 140
शिशुपालो हि नृपतिश् चेदीनाम् ईश्वरश् च सः
śiśupālo hi nṛpatiś cedīnām īśvaraś ca saḥ
Line 141
पौण्ड्रको वासुदेवश् च नित्यं त्वां द्वेष्टि यो विभो
pauṇḍrako vāsudevaś ca nityaṃ tvāṃ dveṣṭi yo vibho
Line 142
द्र्ष्टश् चाथ मया राजा भीष्मको माब्रवीद् वचः
drṣṭaś cātha mayā rājā bhīṣmako mābravīd vacaḥ
Line 143
शिशुपालस्य विप्रर्षे रुक्मिण्या सह संगमः
śiśupālasya viprarṣe rukmiṇyā saha saṃgamaḥ
Line 144
भविता श्वः प्रभाते तु तदर्थं राजसंगमः
bhavitā śvaḥ prabhāte tu tadarthaṃ rājasaṃgamaḥ
Line 145
तच् छ्रुत्वा त्वरितो देव प्राप्तस् त्वां वृष्णिपुंगव
tac chrutvā tvarito deva prāptas tvāṃ vṛṣṇipuṃgava
Line 146
तद् गच्छ वृष्णिभिः सार्धं नगरं तस्य धीमतः
tad gaccha vṛṣṇibhiḥ sārdhaṃ nagaraṃ tasya dhīmataḥ
Line 147
गृहाण रुक्मिणीं कृष्ण जित्वा नृपतिपुंगवान्
gṛhāṇa rukmiṇīṃ kṛṣṇa jitvā nṛpatipuṃgavān
Line 148
शिशुपालो ऽथ राजा तु वरवेषेण विष्ठितः
śiśupālo 'tha rājā tu varaveṣeṇa viṣṭhitaḥ
Line 149
उद्वहेत जगन्नाथ यदि राजा स रुक्मिणीम्
udvaheta jagannātha yadi rājā sa rukmiṇīm
Line 150
अकृत्यम् अयशस्यं च भवतो नात्र संशयः
akṛtyam ayaśasyaṃ ca bhavato nātra saṃśayaḥ
Line 151
याचिता सा भवद्भिस् तु न दत्ता भीष्मकेण हि
yācitā sā bhavadbhis tu na dattā bhīṣmakeṇa hi
Line 152
आरक्षको जरासंधः पौण्ड्रश् च नृपपुंगवः
ārakṣako jarāsaṃdhaḥ pauṇḍraś ca nṛpapuṃgavaḥ
Line 153
एकलव्यो हृषीकेश रुक्मी तस्य तु दास्यति
ekalavyo hṛṣīkeśa rukmī tasya tu dāsyati
Line 154
भवन्तं यः सदा द्वेष्टि न त्वामाह्वयति प्रभो
bhavantaṃ yaḥ sadā dveṣṭi na tvāmāhvayati prabho
Line 155
जरासंधस् तु वृष्णीनां सदा द्वेष्टा न संशयः
jarāsaṃdhas tu vṛṣṇīnāṃ sadā dveṣṭā na saṃśayaḥ
Line 156
तद् गच्छतु भवाञ् शीघ्रं यानैर् अश्वैर् गजैर् अपि
tad gacchatu bhavāñ śīghraṃ yānair aśvair gajair api
Line 157
उग्रसेनं पुरस्कृत्य सात्यकिं च महाबलम्
ugrasenaṃ puraskṛtya sātyakiṃ ca mahābalam
Line 158
ताम् आदाय जगन्नाथ गत्वा यास्यसि माचिरम्
tām ādāya jagannātha gatvā yāsyasi māciram
Line 159
सा च दृष्टा हृषीकेश शोकोपहतचेतना
sā ca dṛṣṭā hṛṣīkeśa śokopahatacetanā
Line 160
त्वय्य् एव मन आधाय सदा त्वां स्मरति प्रभो
tvayy eva mana ādhāya sadā tvāṃ smarati prabho
Line 161
यदि भर्ता भवेच् चैद्यः स्यान् मृता रुक्मिणी हरे
yadi bhartā bhavec caidyaḥ syān mṛtā rukmiṇī hare
Line 162
उज्जीवय हरे विष्णो रुक्मिणीं रुक्मभूषणाम्
ujjīvaya hare viṣṇo rukmiṇīṃ rukmabhūṣaṇām
Line 163
इत्य् अहं देव संप्राप्तः कृत्यशेषं विचिन्त्यताम्
ity ahaṃ deva saṃprāptaḥ kṛtyaśeṣaṃ vicintyatām
Line 164
न किंचिद् अपि दुःसाध्यं चक्रपाणे हरे तव
na kiṃcid api duḥsādhyaṃ cakrapāṇe hare tava
Line 165
साधयामो वयं देव गच्छेत् युक्त्वा जगाम सः
sādhayāmo vayaṃ deva gacchet yuktvā jagāma saḥ
Line 166
इत्य् उक्त्वा नारदे याते ब्रह्मलोकं सनातनम्
ity uktvā nārade yāte brahmalokaṃ sanātanam
Line 167
वासुदेवस् तु धर्मात्मा यदूनाम् अग्रणीर् हरिः
vāsudevas tu dharmātmā yadūnām agraṇīr hariḥ
Line 168
गमनाय मतिं चक्रे रुक्मिण्याहरणे तदा
gamanāya matiṃ cakre rukmiṇyāharaṇe tadā
Line 169
उवाच च यदून् सर्वान् सज्जीभवत माचिरम्
uvāca ca yadūn sarvān sajjībhavata māciram
Line 170
अस्मिन्न् एव मुहूर्ते तु यास्यामः कुण्डिनं प्रति
asminn eva muhūrte tu yāsyāmaḥ kuṇḍinaṃ prati
Line 171
रथमानय मे शीघ्रं सारथे दारुक प्रभो
rathamānaya me śīghraṃ sārathe dāruka prabho
Line 172
आरुह्यन्तां रथा अश्वा गजाश् च परिकल्पिताः
āruhyantāṃ rathā aśvā gajāś ca parikalpitāḥ
Line 173
अग्रतश् चास्तु नो वीरः सात्यकिः सत्यविक्रमः
agrataś cāstu no vīraḥ sātyakiḥ satyavikramaḥ
Line 174
मध्यतो बलभद्रस् तु राजा चैव तु पृष्ठतः
madhyato balabhadras tu rājā caiva tu pṛṣṭhataḥ
Line 175
अहं खड्गी गदी चक्री शार्ङ्गी शाङ्खी तलत्रवान्
ahaṃ khaḍgī gadī cakrī śārṅgī śāṅkhī talatravān
Line 176
रथम् आस्थाय गच्छामि दारुकेण सहायवान्
ratham āsthāya gacchāmi dārukeṇa sahāyavān
Line 177
हत्वा च राजशार्दूलाञ् जरासंधपुरोगमान्
hatvā ca rājaśārdūlāñ jarāsaṃdhapurogamān
Line 178
शिशुपालं च राजानं वरवेषविडम्बिनम्
śiśupālaṃ ca rājānaṃ varaveṣaviḍambinam
Line 179
बध्वा वा भीष्मकं संख्ये हत्वा चैव तु रुक्मिणम्
badhvā vā bhīṣmakaṃ saṃkhye hatvā caiva tu rukmiṇam
Line 180
आनयिष्यामि तां राजन् रुक्मिणीं मत्प्रियां सदा
ānayiṣyāmi tāṃ rājan rukmiṇīṃ matpriyāṃ sadā
Line 181
सज्जीभवन्तु राजानो रथैर् अश्वैर् गजैस् तथा
sajjībhavantu rājāno rathair aśvair gajais tathā
Line 182
किं विलम्बथ राजानो यास्यामः सर्व एव हि
kiṃ vilambatha rājāno yāsyāmaḥ sarva eva hi
Line 183
इत्य् उक्त्वा वृष्णयः सर्वे गमनायोपचक्रिरे
ity uktvā vṛṣṇayaḥ sarve gamanāyopacakrire
Line 184
कृष्णस्याज्ञां पुरस्कृत्य सर्वे ते यदुपुंगवाः
kṛṣṇasyājñāṃ puraskṛtya sarve te yadupuṃgavāḥ
Line 185
रथान् आरुह्य यातास् ते संनद्धाः शस्त्रपाणयः
rathān āruhya yātās te saṃnaddhāḥ śastrapāṇayaḥ
Line 186
सात्यकिस् तु महाराज रथम् आरुह्य दंशितः
sātyakis tu mahārāja ratham āruhya daṃśitaḥ
Line 187
धन्वी खङ्गी रथी बाणी सैन्याग्रे प्रत्यदृश्यत
dhanvī khaṅgī rathī bāṇī sainyāgre pratyadṛśyata
Line 188
बलदेवो ऽपि धर्मात्मा गजम् आरुह्य दंशितः
baladevo 'pi dharmātmā gajam āruhya daṃśitaḥ
Line 189
सैन्यमध्ये महाराज मृगमध्ये यथा हरिः
sainyamadhye mahārāja mṛgamadhye yathā hariḥ
Line 190
भगवान् अपि गोविन्दो रथं दारुकसंस्कृतम्
bhagavān api govindo rathaṃ dārukasaṃskṛtam
Line 191
आरुह्य सहसा विष्णुर् दारुकेण समन्वितः
āruhya sahasā viṣṇur dārukeṇa samanvitaḥ
Line 192
गन्तुम् ऐछज् जगन्नाथो हर्तुं भोजपतेः सुताम्
gantum aichaj jagannātho hartuṃ bhojapateḥ sutām
Line 193
सव्यमक्ष्णोर् युगं क्षुब्धं रुक्मिणीशिशुपालयोः
savyamakṣṇor yugaṃ kṣubdhaṃ rukmiṇīśiśupālayoḥ
Line 194
समाश्वस्ता तदा सा तु स च राजा सुदुःखितः
samāśvastā tadā sā tu sa ca rājā suduḥkhitaḥ
Line 195
वृष्णयो ऽपि च राजेन्द्र वासुदेवपुरोगमाः
vṛṣṇayo 'pi ca rājendra vāsudevapurogamāḥ
Line 196
आहत्य दुंदुभीन् सर्वे शङ्खान् दध्मुः पृथक् पृथक्
āhatya duṃdubhīn sarve śaṅkhān dadhmuḥ pṛthak pṛthak
Line 197
क्रमेणैव गतास् ते तु भीष्मकस्य पुरीं प्रति
krameṇaiva gatās te tu bhīṣmakasya purīṃ prati
GRETIL Zurich Apparatus I (Peter Schreiner et al.), based on Vaidya 1969 critical edition. Distributed under CC BY-NC-SA 4.0.