Inserts at HV 81 (adhyāya-level)

Line 1

आगत्य यमुनातीरं जरापुत्रः प्रतापवान्

āgatya yamunātīraṃ jarāputraḥ pratāpavān

Line 2

विन्दानुविन्दाव् आवन्त्यौ दौत्येन समचोदयत्

vindānuvindāv āvantyau dautyena samacodayat

Line 3

तौ गत्वा मथुरां वीरौ द्वाष्थेन प्रतिवेशितौ

tau gatvā mathurāṃ vīrau dvāṣthena prativeśitau

Line 4

आसनस्थं तदा राजन्न् उग्रसेनं पतिं नृप

āsanasthaṃ tadā rājann ugrasenaṃ patiṃ nṛpa

Line 5

तत्पार्श्वे च स्थितं कृष्णं बलभद्रेण संगतम्

tatpārśve ca sthitaṃ kṛṣṇaṃ balabhadreṇa saṃgatam

Line 6

वसुदेवं महावीर्यं सात्यकिं च महामतिम्

vasudevaṃ mahāvīryaṃ sātyakiṃ ca mahāmatim

Line 7

अन्यांश् च यादवान् दृष्ट्वा समीपस्थान् महीपतेः

anyāṃś ca yādavān dṛṣṭvā samīpasthān mahīpateḥ

Line 8

तौ तु सर्वान् समाभाष्य कंसस्य पितरं तदा

tau tu sarvān samābhāṣya kaṃsasya pitaraṃ tadā

Line 9

ऊचतुः सुखम् आसीनौ वासुदेवं च साग्रजम्

ūcatuḥ sukham āsīnau vāsudevaṃ ca sāgrajam

Line 10

आह युष्मान् महावीर्यो जरासंधः प्रतापवान्

āha yuṣmān mahāvīryo jarāsaṃdhaḥ pratāpavān

Line 11

श्रूयतां मम यद् वाक्यं दुःखितस्याबलस्य मे

śrūyatāṃ mama yad vākyaṃ duḥkhitasyābalasya me

Line 12

सुताद्वयं महाराज द्रष्टुम् इच्छामि दुःखितम्

sutādvayaṃ mahārāja draṣṭum icchāmi duḥkhitam

Line 13

विवशं शोकसंतप्तं दुःखसागरसंश्रितम्

vivaśaṃ śokasaṃtaptaṃ duḥkhasāgarasaṃśritam

Line 14

यत् तु कंसो हतः संख्ये कृष्णेन हि बलीयसा

yat tu kaṃso hataḥ saṃkhye kṛṣṇena hi balīyasā

Line 15

अशक्तो ऽहं तथा राजन् कृतस्य प्रतिकर्मणः

aśakto 'haṃ tathā rājan kṛtasya pratikarmaṇaḥ

Line 16

यत् तु युद्धं बलवता कृष्णेन कृतम् इत्य् अपि

yat tu yuddhaṃ balavatā kṛṣṇena kṛtam ity api

Line 17

नात्र मे विस्मयः कार्यो बलवान् स हि साग्रजः

nātra me vismayaḥ kāryo balavān sa hi sāgrajaḥ

Line 18

किं तु दुःखं महद् भूतं दुःसहं मम जायते

kiṃ tu duḥkhaṃ mahad bhūtaṃ duḥsahaṃ mama jāyate

Line 19

तद् दुःखं दुःसहं मन्ये वक्तुं च मम दुःसहम्

tad duḥkhaṃ duḥsahaṃ manye vaktuṃ ca mama duḥsaham

Line 20

मगधेन्द्रे महावीर्य सबले मयि मानद

magadhendre mahāvīrya sabale mayi mānada

Line 21

चित्रम् एतन् महाराज यत् कृतं मयि जीवति

citram etan mahārāja yat kṛtaṃ mayi jīvati

Line 22

कृष्णेन सुकृतं कर्म मां मत्वा पशुम् इत्य् अपि

kṛṣṇena sukṛtaṃ karma māṃ matvā paśum ity api

Line 23

किं नूनं दुष्करं कर्म कृत्वा कृष्णस् तु जीवति

kiṃ nūnaṃ duṣkaraṃ karma kṛtvā kṛṣṇas tu jīvati

Line 24

जीवत्य् एवं जरापुत्रे मावमंस्था यदूत्तम

jīvaty evaṃ jarāputre māvamaṃsthā yadūttama

Line 25

जीवितं तु समाप्तं मे कृष्णे जीवति संप्रति

jīvitaṃ tu samāptaṃ me kṛṣṇe jīvati saṃprati

Line 26

इत्य् उक्त्वा पुनर् आहेदं क्रोधविस्फारिताननः

ity uktvā punar āhedaṃ krodhavisphāritānanaḥ

Line 27

यदि कृष्णं स्थितं संख्ये हनिष्ये यदि मन्मुखे

yadi kṛṣṇaṃ sthitaṃ saṃkhye haniṣye yadi manmukhe

Line 28

नाहं कंसो न वा केशी नारिष्टो न च पूतना

nāhaṃ kaṃso na vā keśī nāriṣṭo na ca pūtanā

Line 29

जरासंधं महीपालं मावमंस्था महीपते

jarāsaṃdhaṃ mahīpālaṃ māvamaṃsthā mahīpate

Line 30

इमाम् अप्य् अपरां राजन् प्रतिज्ञां शृणु केशव

imām apy aparāṃ rājan pratijñāṃ śṛṇu keśava

Line 31

यदि त्वं मत्पुरो भूयास् तदा हन्मि सबान्धवम्

yadi tvaṃ matpuro bhūyās tadā hanmi sabāndhavam

Line 32

संनद्धो भव युद्धाय स्थितो ऽहं युद्धलालसः

saṃnaddho bhava yuddhāya sthito 'haṃ yuddhalālasaḥ

Line 33

यत्र यत्र भवान् याति तत्र तत्राहम् आस्थितः

yatra yatra bhavān yāti tatra tatrāham āsthitaḥ

Line 34

जीवति त्वयि गोविन्द जरासंधो न जीवति

jīvati tvayi govinda jarāsaṃdho na jīvati

Line 35

आगच्छ सह युद्धाय बलभद्रेण धीमता

āgaccha saha yuddhāya balabhadreṇa dhīmatā

Line 36

किम् एभिर् बहुभिर् वृद्धैर् उग्रसेनपुरोगमैः

kim ebhir bahubhir vṛddhair ugrasenapurogamaiḥ

Line 37

आगच्छन्तु भवाञ् शीघ्रं बलभद्रसहायवान्

āgacchantu bhavāñ śīghraṃ balabhadrasahāyavān

Line 38

सात्यके युक्तम् एवैतत् कृतं कृष्णेन किं प्रभो

sātyake yuktam evaitat kṛtaṃ kṛṣṇena kiṃ prabho

Line 39

वसुदेव यदुश्रेष्ठ युक्तं पुत्रेण किं तव

vasudeva yaduśreṣṭha yuktaṃ putreṇa kiṃ tava

Line 40

अक्रूर वद सत्येन युक्तं वात्रान्यथापि वा

akrūra vada satyena yuktaṃ vātrānyathāpi vā

Line 41

मृधे कृष्ण यदुश्रेष्ठ स्थिरो भव न चञ्चलः

mṛdhe kṛṣṇa yaduśreṣṭha sthiro bhava na cañcalaḥ

Line 42

बहुनात्र किम् उक्तेन न स्थिरं तव जीवितम्

bahunātra kim uktena na sthiraṃ tava jīvitam

Line 43

श्वः पुरीं तव रोत्स्यामि नात्र कार्या विचारणा

śvaḥ purīṃ tava rotsyāmi nātra kāryā vicāraṇā

Line 44

को न्व् इदं साहसं कुर्यात् त्वां विना कृष्ण सांप्रतम्

ko nv idaṃ sāhasaṃ kuryāt tvāṃ vinā kṛṣṇa sāṃpratam

Line 45

इत्य् उक्त्वा तौ महावीर्यौ विरामं जग्मतुस् तदा

ity uktvā tau mahāvīryau virāmaṃ jagmatus tadā

Line 46

इत्य् उक्तो रोषताम्राक्षः कृष्ण ऊचे वचस् तदा

ity ukto roṣatāmrākṣaḥ kṛṣṇa ūce vacas tadā

Line 47

हतः कंसो महाराज किम् अतः साहसं कृतम्

hataḥ kaṃso mahārāja kim ataḥ sāhasaṃ kṛtam

Line 48

किं चित्रं वद राजेन्द्र हतः कंस इतीह नः

kiṃ citraṃ vada rājendra hataḥ kaṃsa itīha naḥ

Line 49

इदं च तस्मै वक्तव्यं भवद्भ्यां राजसत्तमौ

idaṃ ca tasmai vaktavyaṃ bhavadbhyāṃ rājasattamau

Line 50

स्थितो ऽस्मि युद्धसंरक्तो जेष्यामि च रणे रिपून्

sthito 'smi yuddhasaṃrakto jeṣyāmi ca raṇe ripūn

Line 51

त्वां हत्वा सबलं संख्ये राज्यम् आदाय सांप्रतम्

tvāṃ hatvā sabalaṃ saṃkhye rājyam ādāya sāṃpratam

Line 52

उग्रसेनाय दास्यामि सत्येन च शपाम्य् अहम्

ugrasenāya dāsyāmi satyena ca śapāmy aham

Line 53

इत्य् उक्त्वा विररामैव केशवः केशिसूदनः

ity uktvā virarāmaiva keśavaḥ keśisūdanaḥ

Line 54

तौ तु गत्वा तदा सर्वं तस्मै च प्रोचतुः प्रभो

tau tu gatvā tadā sarvaṃ tasmai ca procatuḥ prabho

Line 55

गते दूतद्वये राजन् मागधेन्द्रं जनाधिपम्

gate dūtadvaye rājan māgadhendraṃ janādhipam

Line 56

तं श्रुत्वा राजराजेन्द्रम् आहवेप्सुम् अमर्षणम्

taṃ śrutvā rājarājendram āhavepsum amarṣaṇam

Line 57

हन्तुकामं जगन्नाथं बलधद्रं च मागधम्

hantukāmaṃ jagannāthaṃ baladhadraṃ ca māgadham

Line 58

प्रतापज्ञा हि यदवो मागधस्य महात्मनः

pratāpajñā hi yadavo māgadhasya mahātmanaḥ

Line 59

शङ्कमाना भयं तस्माज् जरासंधान् महीपतेः

śaṅkamānā bhayaṃ tasmāj jarāsaṃdhān mahīpateḥ

Line 60

स्थिते हि लोकनाथे ऽस्मिन् सर्वेषां बलहारिणि

sthite hi lokanāthe 'smin sarveṣāṃ balahāriṇi

Line 61

स प्रतापो हि बलवान् मगधेन्द्रस्य सर्वतः

sa pratāpo hi balavān magadhendrasya sarvataḥ