राम

Appendix I · Section §15

Inserts after HV 73.18

54 lines

Editorial note: “After 73.18ab, all Mss. (except Ś1,Ñ1,M1-3), G(ed.) ins. App. I, 15.

Line 1

भविष्यद्दैवयोगेन विधात्रा तत्र नीयते

bhaviṣyaddaivayogena vidhātrā tatra nīyate

Line 2

कामगेन रथेनाशु तरुणादित्यवर्चसा

kāmagena rathenāśu taruṇādityavarcasā

Line 3

यदृच्छयागतस् तत्र सुयामुनदिदृक्षया

yadṛcchayāgatas tatra suyāmunadidṛkṣayā

Line 4

विहायसा कामगमो मनसो ऽप्य् आशुगामिना

vihāyasā kāmagamo manaso 'py āśugāminā

Line 5

स तं प्राप्य पर्वतेन्द्रम् अवतीर्य रथोत्तमात्

sa taṃ prāpya parvatendram avatīrya rathottamāt

Line 6

पर्वतोपवने न्यस्य रथं पररथारुजम्

parvatopavane nyasya rathaṃ pararathārujam

Line 7

उभौ तौ सूतसहितौ चेरतुर् नगमूर्धनि

ubhau tau sūtasahitau ceratur nagamūrdhani

Line 8

ततो बहून्य् अपश्येतां काननानि वनानि च

tato bahūny apaśyetāṃ kānanāni vanāni ca

Line 9

सर्वर्तुगुणसंपन्ने नन्दनस्येव कानने

sarvartuguṇasaṃpanne nandanasyeva kānane

Line 10

चेरतुर् नगशृङ्गेषु कन्दरेषु नदीषु च

ceratur nagaśṛṅgeṣu kandareṣu nadīṣu ca

Line 11

नानाधातुपिनद्धैश् च शृङ्गैर् बहुभिर् उच्छ्रितैः

nānādhātupinaddhaiś ca śṛṅgair bahubhir ucchritaiḥ

Line 12

नानावर्णविचित्रेषु काञ्चनाञ्चनराजतान्

nānāvarṇavicitreṣu kāñcanāñcanarājatān

Line 13

नानाकुसुमगन्धाढ्यान् नानासत्त्वगणैर् युतान्

nānākusumagandhāḍhyān nānāsattvagaṇair yutān

Line 14

नानाद्विजगणोद्धुष्टान् नानापुष्पफलद्रुमान्

nānādvijagaṇoddhuṣṭān nānāpuṣpaphaladrumān

Line 15

नानौषधिसमायुक्तान् ऋषिसिद्धानुसेवितान्

nānauṣadhisamāyuktān ṛṣisiddhānusevitān

Line 16

विदाधरान् किंपुरुषान् ऋक्षवानरराक्षसान्

vidādharān kiṃpuruṣān ṛkṣavānararākṣasān

Line 17

सिंहान् व्याघ्रान् वराहांश् च महिषाञ् श्रभाञ् शशान्

siṃhān vyāghrān varāhāṃś ca mahiṣāñ śrabhāñ śaśān

Line 18

सृमरांश् चमरान् न्यङ्कून् मातङ्गान् यक्षराक्षसान्

sṛmarāṃś camarān nyaṅkūn mātaṅgān yakṣarākṣasān

Line 19

एवं बहुविधान् पश्यंश् चरमाणो नगोत्तमे

evaṃ bahuvidhān paśyaṃś caramāṇo nagottame

Line 20

दूराद् ददर्श नृपतिर् देवीं सुरसुतोपमाम्

dūrād dadarśa nṛpatir devīṃ surasutopamām

Line 21

क्रीडमानां सखीभिश् च पुष्पाणि प्रविचिन्वतीम्

krīḍamānāṃ sakhībhiś ca puṣpāṇi pravicinvatīm

Line 22

ततश् चरन्तीं सुश्रोणीं सखीभिः सह संवृताम्

tataś carantīṃ suśroṇīṃ sakhībhiḥ saha saṃvṛtām

Line 23

दृष्ट्वा भौमपतिर् दूराद् विस्मयन् सूतम् अब्रवीत्

dṛṣṭvā bhaumapatir dūrād vismayan sūtam abravīt

Line 24

कस्येयं मृगशावाक्षी वनान्तरविचारिणी

kasyeyaṃ mṛgaśāvākṣī vanāntaravicāriṇī

Line 25

रूपौदार्यगुणोपेता मन्मथस्य रतिर् यथा

rūpaudāryaguṇopetā manmathasya ratir yathā

Line 26

शचीव पुरुहूतस्य उताहो वा तिलोत्तमा

śacīva puruhūtasya utāho vā tilottamā

Line 27

नारायणोरुं निर्भिद्य संभूता वरवर्णिनी

nārāyaṇoruṃ nirbhidya saṃbhūtā varavarṇinī

Line 28

ऐलस्य दयिता देवी योषिद्रत्नं किम् उर्वशी

ailasya dayitā devī yoṣidratnaṃ kim urvaśī

Line 29

क्षीरार्णवे मथ्यमाने सुरासुरगणैः सह

kṣīrārṇave mathyamāne surāsuragaṇaiḥ saha

Line 30

मन्थानं मन्दरं कृत्वा अमृतार्थेति नः श्रुतम्

manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā amṛtārtheti naḥ śrutam

Line 31

ततो अमृतात् समुत्तस्थौ देवी श्रीर् लोकभावनी

tato amṛtāt samuttasthau devī śrīr lokabhāvanī

Line 32

नारायणाङ्कललिता किं श्रीर् एषा वराङ्गना

nārāyaṇāṅkalalitā kiṃ śrīr eṣā varāṅganā

Line 33

नीलमेघान्तरगता द्योतयन्त्य् अचिरप्रभा

nīlameghāntaragatā dyotayanty aciraprabhā

Line 34

तथा योषिद्गणान् मध्ये रूपं प्रद्योतयद् वनम्

tathā yoṣidgaṇān madhye rūpaṃ pradyotayad vanam

Line 35

अतीव सुकुमाराङ्गी प्रभेवेन्दुनिभानना

atīva sukumārāṅgī prabhevendunibhānanā

Line 36

दृष्ट्वा रूपम् अनिद्याङ्ग्या विभ्रान्तो व्याकुलेन्द्रियः

dṛṣṭvā rūpam anidyāṅgyā vibhrānto vyākulendriyaḥ

Line 37

कामस्य वशम् आपन्नो मनो विह्वलतीव मे

kāmasya vaśam āpanno mano vihvalatīva me

Line 38

भृशं कृन्तन्ति मे ऽङ्गानि कुसुमायुधसायकाः

bhṛśaṃ kṛntanti me 'ṅgāni kusumāyudhasāyakāḥ

Line 39

भित्त्वा हृदि शराः पञ्च निर्दहन्तीव मे मनः

bhittvā hṛdi śarāḥ pañca nirdahantīva me manaḥ

Line 40

हृदयाग्निर् वर्धयति आज्यसिक्त इवानलः

hṛdayāgnir vardhayati ājyasikta ivānalaḥ

Line 41

कथम् अद्य भवेत् कार्यं शान्त्यर्थं मन्मथार्चिषः

katham adya bhavet kāryaṃ śāntyarthaṃ manmathārciṣaḥ

Line 42

केनोपायेन किं कुर्म भजेन् मां मत्तकाशिनी

kenopāyena kiṃ kurma bhajen māṃ mattakāśinī

Line 43

एवं बहु चिन्तयानो नोपलभ्य च दानवः

evaṃ bahu cintayāno nopalabhya ca dānavaḥ

Line 44

सूतम् आह मुहूर्तं तु तिष्ठस्व त्वम् इहानघ

sūtam āha muhūrtaṃ tu tiṣṭhasva tvam ihānagha

Line 45

अहं यास्यामि तां द्रष्टुं कस्येयम् इति योषितम्

ahaṃ yāsyāmi tāṃ draṣṭuṃ kasyeyam iti yoṣitam

Line 46

प्रतीक्षमाणस् तिष्ठस्व यावदागमनं मम

pratīkṣamāṇas tiṣṭhasva yāvadāgamanaṃ mama

Line 47

श्रुत्वा तु वचनं सूतस् तथास्त्व् इति च सो ऽब्रवीत्

śrutvā tu vacanaṃ sūtas tathāstv iti ca so 'bravīt

Line 48

एवम् उक्त्वा दानवेन्द्रो गमनाय मनो दधे

evam uktvā dānavendro gamanāya mano dadhe

Line 49

वार्य् उपस्पृश्य बलवान् ध्यानम् एवान्वपद्यत

vāry upaspṛśya balavān dhyānam evānvapadyata

Line 50

मुहूर्तं ध्यानमात्रेण दृष्टं ज्ञानबलात् ततः

muhūrtaṃ dhyānamātreṇa dṛṣṭaṃ jñānabalāt tataḥ

Line 51

उग्रसेनस्य पत्नीति ज्ञात्वा हर्षम् अवाप सः

ugrasenasya patnīti jñātvā harṣam avāpa saḥ

Line 52

उग्रसेनस्य वै रूपं कृत्वा स्वं परिवर्त्य सः

ugrasenasya vai rūpaṃ kṛtvā svaṃ parivartya saḥ

Line 53

उपासर्पन् महाबाहुः प्रहसन् दानवेशरः

upāsarpan mahābāhuḥ prahasan dānaveśaraḥ

Line 54

स्मयमानश् च शनकैर् जग्राहामितवीर्यवान्

smayamānaś ca śanakair jagrāhāmitavīryavān

GRETIL Zurich Apparatus I (Peter Schreiner et al.), based on Vaidya 1969 critical edition. Distributed under CC BY-NC-SA 4.0.