Harivaṃśa · Adhyāya 48

Verse 1

यश् चैतत् पठते स्तोत्रं शृणुयाद् वाप्य् अभीक्ष्णशः सर्वार्थसिद्धिं लभते नरो नास्त्य् अत्र संशयः कृते गर्भविधाने तु देवकी देवतोपमा जग्राह सप्त तान् गर्भान् यथावत् समुदाहृतान्

yaś caitat paṭhate stotraṃ śṛṇuyād vāpy abhīkṣṇaśaḥ sarvārthasiddhiṃ labhate naro nāsty atra saṃśayaḥ kṛte garbhavidhāne tu devakī devatopamā jagrāha sapta tān garbhān yathāvat samudāhṛtān

Whoever recites this stotra or listens to it again and again attains the accomplishment of every purpose; there is no doubt. The womb-rite performed, Devakī, god-like, carried the seven conceptions as declared.

Verse 2

षड्गर्भान् निःसृतान् कंसस् ताञ् जघान शिलातले आपन्नं सप्तमं गर्भं सा निनायाथ रोहिणीम्

ṣaḍgarbhān niḥsṛtān kaṃsas tāñ jaghāna śilātale āpannaṃ saptamaṃ garbhaṃ sā nināyātha rohiṇīm

Verse 3

सार्धरात्रे स्थितं गर्भं शातयन्ती रजस्वला निद्रया सहसाविष्टा पपात धरणीतले

sārdharātre sthitaṃ garbhaṃ śātayantī rajasvalā nidrayā sahasāviṣṭā papāta dharaṇītale

Verse 4

सा स्वप्नम् इव तं दृष्ट्वा गर्भं निःसृतम् आत्मनः अपश्यन्ती च तं गर्भं मुहूर्तं व्यथिताभवत्

sā svapnam iva taṃ dṛṣṭvā garbhaṃ niḥsṛtam ātmanaḥ apaśyantī ca taṃ garbhaṃ muhūrtaṃ vyathitābhavat

Verse 5

ताम् आह निद्रा संविग्नां नैशे तमसि रोहिणीम् रोहिणीम् इव सोमस्य वसुदेवस्य रोहिणीम्

tām āha nidrā saṃvignāṃ naiśe tamasi rohiṇīm rohiṇīm iva somasya vasudevasya rohiṇīm

Verse 6

कर्सणेनास्य गर्भस्य स्वगर्भे चाहितस्य वै संकर्षणो नाम शुभे तव पुत्रो भविष्यति

karsaṇenāsya garbhasya svagarbhe cāhitasya vai saṃkarṣaṇo nāma śubhe tava putro bhaviṣyati

Verse 7

सा तं पुत्रम् अवाप्यैव हृष्टा किंचिद् अवाङ्मुखी विवेश रोहिणी वेश्म सुप्रभा रोहिणी यथा

sā taṃ putram avāpyaiva hṛṣṭā kiṃcid avāṅmukhī viveśa rohiṇī veśma suprabhā rohiṇī yathā

Verse 8

तस्य गर्भस्य मार्गेण गर्भम् आधत्त देवकी यदर्थं सप्त ते गर्भाः कंसेन विनिपातिताः

tasya garbhasya mārgeṇa garbham ādhatta devakī yadarthaṃ sapta te garbhāḥ kaṃsena vinipātitāḥ

Verse 9

तं तु गर्भं प्रयत्नेन ररक्षुर् तस्य रक्षिणः जाग्रतः प्रयताः सर्वे मासान् संख्याय शस्त्रिणः स तत्र गर्भवसतिं वसत्य् आत्मेच्छया हरिः

taṃ tu garbhaṃ prayatnena rarakṣur tasya rakṣiṇaḥ jāgrataḥ prayatāḥ sarve māsān saṃkhyāya śastriṇaḥ sa tatra garbhavasatiṃ vasaty ātmecchayā hariḥ

Verse 10

यस्मिन्न् अहनि देवेशं गर्भम् आदत्त देवकी यशोदापि समाधत्त गर्भं तदहर् एव तु विष्णोः शरीरजां निद्रां विष्णोर् निर्देशकारिणीम्

yasminn ahani deveśaṃ garbham ādatta devakī yaśodāpi samādhatta garbhaṃ tadahar eva tu viṣṇoḥ śarīrajāṃ nidrāṃ viṣṇor nirdeśakāriṇīm

Verse 11

गर्भकाले त्व् असंपूर्णे अष्टमे मासि ते स्त्रियौ देवकी च यशोदा च सुषुवाते समं तदा

garbhakāle tv asaṃpūrṇe aṣṭame māsi te striyau devakī ca yaśodā ca suṣuvāte samaṃ tadā

Verse 12

याम् एव रजनीं कृष्णो जज्ञे वृष्णिकुले प्रभुः ताम् एव रजनीं कन्यां यशोदापि व्यजायत नन्दगोपस्य भार्या वै कंसगोपस्य संमता

yām eva rajanīṃ kṛṣṇo jajñe vṛṣṇikule prabhuḥ tām eva rajanīṃ kanyāṃ yaśodāpi vyajāyata nandagopasya bhāryā vai kaṃsagopasya saṃmatā

Verse 13

तुल्यकालं हि गर्भिण्यौ यशोदा देवकी तथा अष्टम्यां श्रावणे मासे कृष्णपक्षे महातिथौ रोहिण्याम् अर्धरात्रे च सुधांशोर् उदये तथा देवक्य् अजनयद् विष्णुं यशोदा तां तु कन्यकाम् मुहूर्ते ऽभिजिते प्राप्ते सार्धरात्रे विभूषिते

tulyakālaṃ hi garbhiṇyau yaśodā devakī tathā aṣṭamyāṃ śrāvaṇe māse kṛṣṇapakṣe mahātithau rohiṇyām ardharātre ca sudhāṃśor udaye tathā devaky ajanayad viṣṇuṃ yaśodā tāṃ tu kanyakām muhūrte 'bhijite prāpte sārdharātre vibhūṣite

Verse 14

सागराः समकम्पन्त चेलुश् च धरणीधराः जज्वलुश् चाग्नयः शान्ता जायमाने जनार्दने

sāgarāḥ samakampanta celuś ca dharaṇīdharāḥ jajvaluś cāgnayaḥ śāntā jāyamāne janārdane

Verse 15

शिवाः संप्रववुर् वाताः प्रशान्तम् अभवद् रजः ज्योतींसि च प्रकाशन्त जायमाने जनार्दने

śivāḥ saṃpravavur vātāḥ praśāntam abhavad rajaḥ jyotīṃsi ca prakāśanta jāyamāne janārdane

Verse 16

अभिजिन् नाम नक्षत्रं जयन्ती नाम शर्वरी मुहूर्तो विजयो नाम यत्र जातो जनार्दनः अव्यक्तः शाश्वतः सूक्ष्मो हरिनारायणः प्रभुः जायते भगवांस् तत्र नयनैर् मोहयञ् जगत् अनाहता दुंदुभयो देवानां प्राणदन् दिवि आकाशात् पुष्पवर्षं च ववर्ष त्रिदिवेश्वरः

abhijin nāma nakṣatraṃ jayantī nāma śarvarī muhūrto vijayo nāma yatra jāto janārdanaḥ avyaktaḥ śāśvataḥ sūkṣmo harinārāyaṇaḥ prabhuḥ jāyate bhagavāṃs tatra nayanair mohayañ jagat anāhatā duṃdubhayo devānāṃ prāṇadan divi ākāśāt puṣpavarṣaṃ ca vavarṣa tridiveśvaraḥ

Verse 17

अन्तर्धानगताः सर्वे मुनयः संशितव्रताः अस्तुवन् निशि देवेशं जायमानं जनार्दनम् एष एव जगत्स्वामी वसुदेवस्य वेश्मनि बाल्यं वपुः समास्थाय तूष्णीम् आस्ते ऽथ पश्यत पश्यतैनं सुविश्रब्धाः साक्षाल् लोकेश्वरं प्रभुम् मानुषीं तनुम् आस्थाय लम्बन्तं देवकीकरे एष हन्तुं दुरात्मानं कंसम् आविर्भविष्यति नमस् तस्मै जगद्धात्रे विष्णवे कृष्णरूपिणे अचिन्त्यविभवे तस्मै विश्वकर्त्रे नमो नमः गीर्भिर् मङ्गलयुक्ताभिः स्तुवन्तो मधुसूदनम् अर्थ्याभिर् गीर्भिर् एवं तं जायमानं जनार्दनम् महर्षयः सगन्धर्वा उपतस्थुः सहाप्सराः

antardhānagatāḥ sarve munayaḥ saṃśitavratāḥ astuvan niśi deveśaṃ jāyamānaṃ janārdanam eṣa eva jagatsvāmī vasudevasya veśmani bālyaṃ vapuḥ samāsthāya tūṣṇīm āste 'tha paśyata paśyatainaṃ suviśrabdhāḥ sākṣāl lokeśvaraṃ prabhum mānuṣīṃ tanum āsthāya lambantaṃ devakīkare eṣa hantuṃ durātmānaṃ kaṃsam āvirbhaviṣyati namas tasmai jagaddhātre viṣṇave kṛṣṇarūpiṇe acintyavibhave tasmai viśvakartre namo namaḥ gīrbhir maṅgalayuktābhiḥ stuvanto madhusūdanam arthyābhir gīrbhir evaṃ taṃ jāyamānaṃ janārdanam maharṣayaḥ sagandharvā upatasthuḥ sahāpsarāḥ

Verse 18

जायमाने हृषीकेशे प्रहृष्टम् अभवज् जगत् इन्द्रश् च त्रिदशैः सार्धं तुष्टाव मधुसूदनम् वसुदेवस् तु तं रात्रौ जातं पुत्रम् अधोक्षजम् श्रीवत्सलक्षणं दृष्ट्वा युतं दिव्यैश् च लक्षणैः देवकी च ततो दीना तम् उवाच शुचिस्मिता उपसंहर सर्वासु दिव्यं रूपम् इदं हरे जानातु मावतारं ते कंसो ऽयं दितिजान्तक उवाच वसुदेवस् तं रूपं संहर वै प्रभो भीतो ऽहं देव कंसस्य तस्माद् एवं वदाम्य् अहम् मम पुत्रा हतास् तेन तव ज्येष्ठाम्बुजेक्षण वसुदेववचः श्रुत्वा रूपं संहरद् अच्युतः अनुज्ञाप्य पितृत्वेन नन्दगोपगृहं नय उग्रसेनमते तिष्ठन् यशोदायै ददौ तदा एवं समाकुले काले सुषुपू रक्षिणस् तदा न केवलं रक्षितारः सायुधा मोहिताः किल सा पुरी मधुरा सर्वा सुष्वाप हरिमायया वसुदेवाद् ऋते तस्माद् देवक्याश् च महीपते वसुदेवस् ततो गत्वा देवकीगर्भवेश्म तत् ददर्श देवदेवेशं रात्रौ जातम् अधोक्षजम् नीलकुञ्चितकेशान्तम् उन्निद्राम्बुजवक्त्रकम् नीलमेघनिभं कान्तं तेजोरशिम् अमानुषम् शयानम् अम्बुजे पत्रे वटपत्रे यथा पुरा प्राचीनशिरसं कृष्णं पश्चिमन्यस्तपादकम् तत्र दृष्टो जरायुर् न न च प्रसववेदना देवकी सुमुखी दृष्ट्वा सासीना पुत्रलोकिनी अत्यन्तविस्मयाविष्टा वसुदेवेन साभवत् वसुदेवस् तु संगृह्य दारकं क्षिप्रम् एव तु शयानम् अङ्के देवक्या रात्राव् आदाय यादवः यशोदाया गृहं भीतो विवेश सुतवत्सलः

jāyamāne hṛṣīkeśe prahṛṣṭam abhavaj jagat indraś ca tridaśaiḥ sārdhaṃ tuṣṭāva madhusūdanam vasudevas tu taṃ rātrau jātaṃ putram adhokṣajam śrīvatsalakṣaṇaṃ dṛṣṭvā yutaṃ divyaiś ca lakṣaṇaiḥ devakī ca tato dīnā tam uvāca śucismitā upasaṃhara sarvāsu divyaṃ rūpam idaṃ hare jānātu māvatāraṃ te kaṃso 'yaṃ ditijāntaka uvāca vasudevas taṃ rūpaṃ saṃhara vai prabho bhīto 'haṃ deva kaṃsasya tasmād evaṃ vadāmy aham mama putrā hatās tena tava jyeṣṭhāmbujekṣaṇa vasudevavacaḥ śrutvā rūpaṃ saṃharad acyutaḥ anujñāpya pitṛtvena nandagopagṛhaṃ naya ugrasenamate tiṣṭhan yaśodāyai dadau tadā evaṃ samākule kāle suṣupū rakṣiṇas tadā na kevalaṃ rakṣitāraḥ sāyudhā mohitāḥ kila sā purī madhurā sarvā suṣvāpa harimāyayā vasudevād ṛte tasmād devakyāś ca mahīpate vasudevas tato gatvā devakīgarbhaveśma tat dadarśa devadeveśaṃ rātrau jātam adhokṣajam nīlakuñcitakeśāntam unnidrāmbujavaktrakam nīlameghanibhaṃ kāntaṃ tejoraśim amānuṣam śayānam ambuje patre vaṭapatre yathā purā prācīnaśirasaṃ kṛṣṇaṃ paścimanyastapādakam tatra dṛṣṭo jarāyur na na ca prasavavedanā devakī sumukhī dṛṣṭvā sāsīnā putralokinī atyantavismayāviṣṭā vasudevena sābhavat vasudevas tu saṃgṛhya dārakaṃ kṣipram eva tu śayānam aṅke devakyā rātrāv ādāya yādavaḥ yaśodāyā gṛhaṃ bhīto viveśa sutavatsalaḥ

Verse 19

तया हृतप्रत्ययसर्ववृत्तिषु द्वाःस्थेषु पौरेष्व् अनुशायितेष्व् अथ द्वारस् तु सरवाः पिहिता दुरत्यया बृहत्कपाटायसकीलशृङ्खलैः ताः कृष्णवाहे वसुदेव आगते स्वयं विशीर्यन्त तमो यथा रवेः ववर्ष पर्जन्य उपांशुगर्जितं शेषो ऽन्वगाद् वारि निवारयन् फणैः मघो ऽतिवर्षत्य् असकृद् यमानुजा गम्भीरतोयौघजवोर्मिफेनिला भयानकावर्तशताकुला नदी मार्गं ददौ सिन्धुर् इव श्रियः पतेः नन्दव्रजं शौरिर् उपेत्य तत्र तान् गोपान् प्रसुप्तान् उपलभ्य निद्रया सुतं यशोदाशयने निधाय तम् सुताम् उपादाय पुनर् गृहान् अगात् यशोदायास् त्व् अविज्ञातं तत्र निक्षिप्य दारकम् गृह्य तां दारिकां चापि देवकीशयने ऽन्यसत्

tayā hṛtapratyayasarvavṛttiṣu dvāḥstheṣu paureṣv anuśāyiteṣv atha dvāras tu saravāḥ pihitā duratyayā bṛhatkapāṭāyasakīlaśṛṅkhalaiḥ tāḥ kṛṣṇavāhe vasudeva āgate svayaṃ viśīryanta tamo yathā raveḥ vavarṣa parjanya upāṃśugarjitaṃ śeṣo 'nvagād vāri nivārayan phaṇaiḥ magho 'tivarṣaty asakṛd yamānujā gambhīratoyaughajavormiphenilā bhayānakāvartaśatākulā nadī mārgaṃ dadau sindhur iva śriyaḥ pateḥ nandavrajaṃ śaurir upetya tatra tān gopān prasuptān upalabhya nidrayā sutaṃ yaśodāśayane nidhāya tam sutām upādāya punar gṛhān agāt yaśodāyās tv avijñātaṃ tatra nikṣipya dārakam gṛhya tāṃ dārikāṃ cāpi devakīśayane 'nyasat

Verse 20

सुप्ता एव तदा सर्वे रक्षिणो विष्णुमायया परिवर्ते कृते ताभ्यां गर्भाभ्यां भयविक्लवः वसुदेवः कृतार्थो वै निर्जगाम निवेशनात्

suptā eva tadā sarve rakṣiṇo viṣṇumāyayā parivarte kṛte tābhyāṃ garbhābhyāṃ bhayaviklavaḥ vasudevaḥ kṛtārtho vai nirjagāma niveśanāt

Verse 21

बहिर् अन्तः पुरद्वारः सर्वाः पूर्ववद् आवृताः ततो बालध्वनिं श्रुत्वा गृहपालाः समुत्थिताः ते तु तूर्णम् उपव्रज्य देवक्या गर्भजन्म तत् आचख्युर् भोजराजाय यद् उद्विग्नः प्रतीक्षते उग्रसेनसुतायाथ कंसायानकदुंदुभिः निवेदयाम्_आस तदा कन्यां तां वरवर्णिनीम्

bahir antaḥ puradvāraḥ sarvāḥ pūrvavad āvṛtāḥ tato bāladhvaniṃ śrutvā gṛhapālāḥ samutthitāḥ te tu tūrṇam upavrajya devakyā garbhajanma tat ācakhyur bhojarājāya yad udvignaḥ pratīkṣate ugrasenasutāyātha kaṃsāyānakaduṃdubhiḥ nivedayām_āsa tadā kanyāṃ tāṃ varavarṇinīm

Verse 22

भीतो निवेदयाम् आस जाता नः कन्यकेति ह तच् छ्रुत्वा त्वरितः कंसो रक्षिभिः सह वेगितः आजगाम गृहद्वारं वसुदेवस्य वीर्यवान्

bhīto nivedayām āsa jātā naḥ kanyaketi ha tac chrutvā tvaritaḥ kaṃso rakṣibhiḥ saha vegitaḥ ājagāma gṛhadvāraṃ vasudevasya vīryavān

Verse 23

स तत्र त्वरितो द्वारि किं जातम् इति चाब्रवीत् दीयतां शीघ्रम् इत्य् एवं वाग्भिः समभितर्जयत्

sa tatra tvarito dvāri kiṃ jātam iti cābravīt dīyatāṃ śīghram ity evaṃ vāgbhiḥ samabhitarjayat

Verse 24

ततो हाहाकृताः सर्वा देवकीप्रमुखाः स्त्रियः उवाच देवकी दीना बाष्पविक्लवया गिरा दारिका पुत्र जातेति कंसं तूवाच देवकी

tato hāhākṛtāḥ sarvā devakīpramukhāḥ striyaḥ uvāca devakī dīnā bāṣpaviklavayā girā dārikā putra jāteti kaṃsaṃ tūvāca devakī

Verse 25

श्रीमन्तो मे हताः सप्त पुत्रगर्भास् त्वया विभो दारिकेयं हतैवैषा पश्यस्व यदि मन्यसे

śrīmanto me hatāḥ sapta putragarbhās tvayā vibho dārikeyaṃ hataivaiṣā paśyasva yadi manyase

'My seven fortunate sons in the womb have been killed by you, Lord. Here too a daughter — go ahead and kill her, if you so decide.'

Verse 26

दृष्ट्वा कंसस् तु तां कन्याम् अहृष्यत मुदा युतः हतैवैषा यदा कन्या जातेत्य् उक्त्वा वृथामतिः

dṛṣṭvā kaṃsas tu tāṃ kanyām ahṛṣyata mudā yutaḥ hataivaiṣā yadā kanyā jātety uktvā vṛthāmatiḥ

Verse 27

सा गर्भशयने क्लिष्टा गर्भाम्बुक्लिन्नमूर्धजा कंसस्य पुरतो न्यस्ता पृथिव्यां पृथिवीसमा

sā garbhaśayane kliṣṭā garbhāmbuklinnamūrdhajā kaṃsasya purato nyastā pṛthivyāṃ pṛthivīsamā

Verse 28

पादे तां गृह्य पुरुषः समाविध्यावधूय च उद्यच्छन्न् एव सहसा शिलायां समपोथयत् सावधूता शिलापृष्ठे ऽनिष्पिष्टा दिवम् उत्पतत्

pāde tāṃ gṛhya puruṣaḥ samāvidhyāvadhūya ca udyacchann eva sahasā śilāyāṃ samapothayat sāvadhūtā śilāpṛṣṭhe 'niṣpiṣṭā divam utpatat

Verse 29

हित्वा गर्भतनुं चापि सहसा मुक्तमूर्धजा जगामाकाशम् आविश्य दिव्यस्रगनुलेपना हारशोभितसर्वाङ्गी मुकुटोज्ज्वलभूषिता कन्यैव चाभवन् नित्यं दिव्या देवैर् अभिष्टुता

hitvā garbhatanuṃ cāpi sahasā muktamūrdhajā jagāmākāśam āviśya divyasraganulepanā hāraśobhitasarvāṅgī mukuṭojjvalabhūṣitā kanyaiva cābhavan nityaṃ divyā devair abhiṣṭutā

Verse 30

नीलपीताम्बरधरा गजकुम्भोपमस्तनी रथविस्तीर्णजघना चन्द्रवक्त्रा चतुर्भुजा

nīlapītāmbaradharā gajakumbhopamastanī rathavistīrṇajaghanā candravaktrā caturbhujā

Verse 31

विद्युद्विस्पष्टवर्णाभा बालार्कसदृशेक्षणा पयोधरस्वनवती संध्येव सपयोधरा

vidyudvispaṣṭavarṇābhā bālārkasadṛśekṣaṇā payodharasvanavatī saṃdhyeva sapayodharā

Verse 32

सा वै निशि तमोग्रस्ते बभौ भूतगणाकुले नृत्यती हसती चैव विपरीतेन भास्वती

sā vai niśi tamograste babhau bhūtagaṇākule nṛtyatī hasatī caiva viparītena bhāsvatī

Verse 33

विहायसगता रौद्रा पपौ पानम् अनुत्तमम् जहास च महाहासं कंसं च रुषिताब्रवीत्

vihāyasagatā raudrā papau pānam anuttamam jahāsa ca mahāhāsaṃ kaṃsaṃ ca ruṣitābravīt

Verse 34

कंस कंस विनाशाय यद् अहं घातिता त्वया सहसा च समुत्क्षिप्य शिलायां विनिपातिता

kaṃsa kaṃsa vināśāya yad ahaṃ ghātitā tvayā sahasā ca samutkṣipya śilāyāṃ vinipātitā

Verse 35

तस्मात् तवान्तकाले ऽहं कृष्यमाणस्य शत्रुणा पाटयित्वा करैर् देहम् उष्णं पास्यामि शोणितम्

tasmāt tavāntakāle 'haṃ kṛṣyamāṇasya śatruṇā pāṭayitvā karair deham uṣṇaṃ pāsyāmi śoṇitam

Verse 36

एवम् उक्त्वा वचो घोरं सा यथेष्टेन वर्त्मना खं सा देवालयं देवी सगणा विचचार ह

evam uktvā vaco ghoraṃ sā yatheṣṭena vartmanā khaṃ sā devālayaṃ devī sagaṇā vicacāra ha

Verse 37

सा कन्या ववृधे अत्र वृष्णिसद्मनि पूजिता पुत्रवत् पाल्यमाना सा देवी देवाज्ञया तदा विद्धि चैनां अथोत्पन्नाम् अंशाद् देवीं प्रजापतेः एकानंशां योगकन्यां रक्षार्थं केशवस्य तु तां वै सर्वे सुमनसः पूजयन्ति सा यादवाः देववद्दिव्यवपुषं कृष्णः संरक्षितो यया एकानंशेति याम् आहुर् उत्पन्नां मानवा भुवि तस्यां गतायां कंसस् तु तां मेने मृत्युम् आत्मनः विविक्ते देवकीं चैव व्रीडितः प्रत्यभाषत

sā kanyā vavṛdhe atra vṛṣṇisadmani pūjitā putravat pālyamānā sā devī devājñayā tadā viddhi caināṃ athotpannām aṃśād devīṃ prajāpateḥ ekānaṃśāṃ yogakanyāṃ rakṣārthaṃ keśavasya tu tāṃ vai sarve sumanasaḥ pūjayanti sā yādavāḥ devavaddivyavapuṣaṃ kṛṣṇaḥ saṃrakṣito yayā ekānaṃśeti yām āhur utpannāṃ mānavā bhuvi tasyāṃ gatāyāṃ kaṃsas tu tāṃ mene mṛtyum ātmanaḥ vivikte devakīṃ caiva vrīḍitaḥ pratyabhāṣata

Verse 38

पितृष्वसः कृतो यत्नस् तव गर्भा हता मया अन्यथैवान्यतो देवि मम मृत्युः समुत्थितः

pitṛṣvasaḥ kṛto yatnas tava garbhā hatā mayā anyathaivānyato devi mama mṛtyuḥ samutthitaḥ

Verse 39

नैराश्येन कृतो यत्नः स्वजने प्रहृतं मया दैवं पुरुषकारेण न चातिक्रान्तवान् अहम्

nairāśyena kṛto yatnaḥ svajane prahṛtaṃ mayā daivaṃ puruṣakāreṇa na cātikrāntavān aham

Verse 40

त्यज गर्भकृतां चिन्तां त्वम् इमां शोककारिकाम् हेतुभूतस् त्व् अहं तेषां सति कालविपर्यये

tyaja garbhakṛtāṃ cintāṃ tvam imāṃ śokakārikām hetubhūtas tv ahaṃ teṣāṃ sati kālaviparyaye

Verse 41

काल एव नृणां शत्रुः कालश् च परिणामकः कालो नयति सर्वं वै हेतुभूतश् च मद्विधः

kāla eva nṛṇāṃ śatruḥ kālaś ca pariṇāmakaḥ kālo nayati sarvaṃ vai hetubhūtaś ca madvidhaḥ

Verse 42

आगमिष्यन्ति वै देवि यथाभागम् उपद्रवः इदं तु कष्टं यज् जन्तुः कर्ताहम् इति मन्यते मा कार्षीः पुत्रजां चिन्तां विलापं शोकजं त्यज एवंप्राया नृणां योनिर् नास्ति कालस्य संस्थितिः

āgamiṣyanti vai devi yathābhāgam upadravaḥ idaṃ tu kaṣṭaṃ yaj jantuḥ kartāham iti manyate mā kārṣīḥ putrajāṃ cintāṃ vilāpaṃ śokajaṃ tyaja evaṃprāyā nṛṇāṃ yonir nāsti kālasya saṃsthitiḥ

Verse 43

पतामि पादयोर् मूर्ध्ना पुत्रवत् तव देवकि मद्गतस् त्यज्यतां रोषो जानाम्य् अपकृतं स्वयम्

patāmi pādayor mūrdhnā putravat tava devaki madgatas tyajyatāṃ roṣo jānāmy apakṛtaṃ svayam

Verse 44

इत्य् उक्तवन्तं कंसं सा देवकी वाक्यम् अब्रवीत् साश्रुपूर्णमुखी दीना भर्तारम् अभिवीक्षती उत्तिष्ठोत्तिष्ठ वत्सेति कंसं मातेव जल्पती

ity uktavantaṃ kaṃsaṃ sā devakī vākyam abravīt sāśrupūrṇamukhī dīnā bhartāram abhivīkṣatī uttiṣṭhottiṣṭha vatseti kaṃsaṃ māteva jalpatī

Verse 45

ममाग्रतो हता गर्भा ये त्वया कालरूपिणा कारणं त्वं न वै पुत्र कृतान्तो ह्य् अत्र कारणम्

mamāgrato hatā garbhā ye tvayā kālarūpiṇā kāraṇaṃ tvaṃ na vai putra kṛtānto hy atra kāraṇam

Verse 46

गर्भकृन्तनम् एतन् मे सहनीयं त्वया कृतम् मूर्ध्ना पद्भ्यां निपतता स्वं च कर्म जुगुप्सता

garbhakṛntanam etan me sahanīyaṃ tvayā kṛtam mūrdhnā padbhyāṃ nipatatā svaṃ ca karma jugupsatā

Verse 47

गर्भे ऽपि नियतो मृत्युर् बाल्ये ऽपि न निवर्तते युवापि मृत्योर् वशगः स्थविरो मृत एव तु

garbhe 'pi niyato mṛtyur bālye 'pi na nivartate yuvāpi mṛtyor vaśagaḥ sthaviro mṛta eva tu

Verse 48

कालमूलम् इदं सर्वं हेतुभूतस् त्वम् एव हि अजाते दर्शनं नास्ति यथा नास्ति तथैव सः जातो ऽप्य् अजाततां याति विधात्रा यत्र नीयते

kālamūlam idaṃ sarvaṃ hetubhūtas tvam eva hi ajāte darśanaṃ nāsti yathā nāsti tathaiva saḥ jāto 'py ajātatāṃ yāti vidhātrā yatra nīyate

Verse 49

तद् गच्छ पुत्र मा ते भून् मद्गतं मन्युकारणम् मृत्युनापहृते पूर्वं शेषो हेतुः प्रवर्तते

tad gaccha putra mā te bhūn madgataṃ manyukāraṇam mṛtyunāpahṛte pūrvaṃ śeṣo hetuḥ pravartate

Verse 50

विधिना पूर्वदृष्टेन प्रजासर्गेण तत्त्वतः मातापित्रोस् तु कार्येण जन्मतस् तूपपद्यते

vidhinā pūrvadṛṣṭena prajāsargeṇa tattvataḥ mātāpitros tu kāryeṇa janmatas tūpapadyate

Verse 51

निशम्य देवकीवाक्यं स कंसः स्वम् निवेशनम् प्रविवेश सुसंरब्धो दह्यमानेन चेतसा कृत्ये प्रतिहते दीनो जगाम विमना भृशम्

niśamya devakīvākyaṃ sa kaṃsaḥ svam niveśanam praviveśa susaṃrabdho dahyamānena cetasā kṛtye pratihate dīno jagāma vimanā bhṛśam

Hearing Devakī's speech, Kaṃsa entered his own dwelling, disturbed, with his mind burning. His plan being undone, he went away dejected, dispirited.