Harivaṃśa · Adhyāya 116

Verse 1

आसन्नं विप्रकृष्टं वा यदि कालं न विद्महे तस्माद् द्वापरविध्वंसाद् युगान्तं स्पृहयाम्य् अहम्

āsannaṃ viprakṛṣṭaṃ vā yadi kālaṃ na vidmahe tasmād dvāparavidhvaṃsād yugāntaṃ spṛhayāmy aham

'Whether close or far, we cannot tell the time. Therefore, from the Dvāpara's breaking, I long for the yuga's end.'

Verse 2

प्राप्ता वयं हि तं कालम् अनया धर्मतृष्णया प्राप्ता वयं च धर्मं स्वं सुखम् अल्पेन कर्मणा

prāptā vayaṃ hi taṃ kālam anayā dharmatṛṣṇayā prāptā vayaṃ ca dharmaṃ svaṃ sukham alpena karmaṇā

Verse 3

प्रजासमुद्वेगकरं युगान्तं समुपस्थितम् तस्मात् समुद्वेगकरे युगान्ते प्रत्युपस्थिते प्रनष्टधर्मं धर्मज्ञ निमित्तैर् वक्तुम् अर्हसि

prajāsamudvegakaraṃ yugāntaṃ samupasthitam tasmāt samudvegakare yugānte pratyupasthite pranaṣṭadharmaṃ dharmajña nimittair vaktum arhasi

Verse 4

पृष्ट एवं भविष्यस्य गतिं तत्त्वेन चिन्तयन् एवं भविष्ये तु गतिं योगेनैव विचिन्तयन् युगान्ते पूर्वरूपाणि भगवान् अब्रवीत् तदा

pṛṣṭa evaṃ bhaviṣyasya gatiṃ tattvena cintayan evaṃ bhaviṣye tu gatiṃ yogenaiva vicintayan yugānte pūrvarūpāṇi bhagavān abravīt tadā

Verse 5

अरक्षितारो हर्तारो बलिभागस्य पार्थिवाः युगान्ते प्रभविष्यन्ति स्वरक्षणपरायणाः

arakṣitāro hartāro balibhāgasya pārthivāḥ yugānte prabhaviṣyanti svarakṣaṇaparāyaṇāḥ

Verse 6

अक्षत्रियाश् च राजानो विप्राः शूद्रोपजीविनः शूद्राश् च ब्राह्मणाचारा भविष्यन्ति युगक्षये

akṣatriyāś ca rājāno viprāḥ śūdropajīvinaḥ śūdrāś ca brāhmaṇācārā bhaviṣyanti yugakṣaye

Verse 7

शूद्रा धर्मं चरिष्यन्ति युगान्ते जनमेजय काण्डपृष्ठाः श्रोत्रियाश् च हवींषि भरतर्षभ एकपङ्क्त्याम् अशिष्यन्ति युगान्ते जनमेजय

śūdrā dharmaṃ cariṣyanti yugānte janamejaya kāṇḍapṛṣṭhāḥ śrotriyāś ca havīṃṣi bharatarṣabha ekapaṅktyām aśiṣyanti yugānte janamejaya

Verse 8

शिल्पवन्तो ऽनृतपराः नरा मद्यामिषप्रियाः परं धर्मं हनिष्यन्ति मनुष्या मन्दबुद्धयः भार्यामित्रा भविष्यन्ति युगान्ते जनमेजय

śilpavanto 'nṛtaparāḥ narā madyāmiṣapriyāḥ paraṃ dharmaṃ haniṣyanti manuṣyā mandabuddhayaḥ bhāryāmitrā bhaviṣyanti yugānte janamejaya

Verse 9

अल्पोदकास् तथा मेघा अल्पसस्या च मेदिनी राजवृत्ते स्थिताश् चोरा राकानश् चोरशीलिनः भृत्या अनिर्विष्टभुजो भविष्यन्ति युगक्षये

alpodakās tathā meghā alpasasyā ca medinī rājavṛtte sthitāś corā rākānaś coraśīlinaḥ bhṛtyā anirviṣṭabhujo bhaviṣyanti yugakṣaye

Verse 10

धनानि श्लाघनीयानि सतां वृत्तम् अपूजितम् नार्यश् चापि करिष्यन्ति कृषिम् एव कलौ युगे अकुत्सना च पतिते भविष्यति युगक्षये

dhanāni ślāghanīyāni satāṃ vṛttam apūjitam nāryaś cāpi kariṣyanti kṛṣim eva kalau yuge akutsanā ca patite bhaviṣyati yugakṣaye

Verse 11

अशान्तास् तापसा नित्यं भविष्यन्ति कलौ युगे प्रनष्टचेतना मर्त्या मुक्तकेशा विचूलिनः उनषोडशवर्षाश् च प्रजास्यन्ति नरास् तदा

aśāntās tāpasā nityaṃ bhaviṣyanti kalau yuge pranaṣṭacetanā martyā muktakeśā vicūlinaḥ unaṣoḍaśavarṣāś ca prajāsyanti narās tadā

Verse 12

अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश् चतुष्पथाः प्रमदाः केशशूलाश् च भविष्यन्ति युगक्षये

aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāś catuṣpathāḥ pramadāḥ keśaśūlāś ca bhaviṣyanti yugakṣaye

Verse 13

अट्टम् अन्नम् इति प्रोक्तं शूलो विक्रय उच्यते चतुष्पथा ब्राह्मण इति शिवो वेद उदाहृतः केशो भग इति ख्यातो राजन् नैवात्र संशयः सर्वे ब्रह्म वदिष्यन्ति सर्वे वाजसनेयिनः शूद्रा भोवादिनश् चैव भविष्यन्ति युगक्षये

aṭṭam annam iti proktaṃ śūlo vikraya ucyate catuṣpathā brāhmaṇa iti śivo veda udāhṛtaḥ keśo bhaga iti khyāto rājan naivātra saṃśayaḥ sarve brahma vadiṣyanti sarve vājasaneyinaḥ śūdrā bhovādinaś caiva bhaviṣyanti yugakṣaye

Verse 14

तपोयज्ञार्थवेदानां विक्रेतारो द्विजातयः ऋतवश् च भविष्यन्ति विपरीता युगक्षये

tapoyajñārthavedānāṃ vikretāro dvijātayaḥ ṛtavaś ca bhaviṣyanti viparītā yugakṣaye

Verse 15

शुक्लदन्ताजिताक्षाश् च मुण्डाः काषायवाससः शूद्रा धर्मं चरिष्यन्ति शाक्यबुद्धोपजीविनः

śukladantājitākṣāś ca muṇḍāḥ kāṣāyavāsasaḥ śūdrā dharmaṃ cariṣyanti śākyabuddhopajīvinaḥ

Verse 16

श्वापदप्रचुरत्वं च गवां चैव परिक्षयः स्वादूनां विनिवृत्तिश् च विद्याद् अन्तगते युगे

śvāpadapracuratvaṃ ca gavāṃ caiva parikṣayaḥ svādūnāṃ vinivṛttiś ca vidyād antagate yuge

Verse 17

अन्त्या मध्ये निवत्स्यन्ति मध्याश् चान्तावसायिनः यथानिम्नं प्रजाः सर्वा गमिष्यन्ति युगक्षये

antyā madhye nivatsyanti madhyāś cāntāvasāyinaḥ yathānimnaṃ prajāḥ sarvā gamiṣyanti yugakṣaye

Verse 18

तथा द्विहायना दम्यास् तथा पल्वलकर्षकाः चित्रवर्षी च पर्जन्यो युगे क्षीणे भविष्यति

tathā dvihāyanā damyās tathā palvalakarṣakāḥ citravarṣī ca parjanyo yuge kṣīṇe bhaviṣyati

Verse 19

सर्वे चोरकुले जाताश् चोरयानाः परसरम् स्वल्पेनाढ्या भविष्यन्ति यत् किंचित् प्राप्य दुर्गताः न ते धर्मं चरिष्यन्ति मानवा निर्गते युगे ऊषराबहुला भूमिः पन्थानो नगरान्तरा सर्वे वाणिजकाश् चैव भविष्यन्ति कलौ युगे

sarve corakule jātāś corayānāḥ parasaram svalpenāḍhyā bhaviṣyanti yat kiṃcit prāpya durgatāḥ na te dharmaṃ cariṣyanti mānavā nirgate yuge ūṣarābahulā bhūmiḥ panthāno nagarāntarā sarve vāṇijakāś caiva bhaviṣyanti kalau yuge

Verse 20

पितृकृत्यानि देयानि विधमन्तः सुतास् तदा हरणाय प्रपत्स्यन्ते लोभानृतविरोधिताः

pitṛkṛtyāni deyāni vidhamantaḥ sutās tadā haraṇāya prapatsyante lobhānṛtavirodhitāḥ

'Sons will then scatter the offerings due to the ancestors, falling upon hoarding in greed, anger, and falsehood.'

Verse 21

पितृदत्तानि वित्तानि निघ्नन्तस् तनयाः सदा ग्रहणाय प्रवर्तन्ते लोभाद् अनृतवादिनः सौकुमार्ये तथा रूपे रत्ने चोपक्षयं गते भविष्यन्ति युगस्यान्ते नार्यः केशैर् अलंकृताः

pitṛdattāni vittāni nighnantas tanayāḥ sadā grahaṇāya pravartante lobhād anṛtavādinaḥ saukumārye tathā rūpe ratne copakṣayaṃ gate bhaviṣyanti yugasyānte nāryaḥ keśair alaṃkṛtāḥ

Verse 22

निर्विहारस्य भीतस्य गृहस्थस्य भविष्यति युगान्ते समनुप्राप्ते नान्या भार्यासमा रतिः

nirvihārasya bhītasya gṛhasthasya bhaviṣyati yugānte samanuprāpte nānyā bhāryāsamā ratiḥ

Verse 23

कुशीलानार्यभूयिष्ठं वृथारूपसमावृतम् पुरुषाल्पं बहुस्त्रीकं तद् युगान्तस्य लक्षणम्

kuśīlānāryabhūyiṣṭhaṃ vṛthārūpasamāvṛtam puruṣālpaṃ bahustrīkaṃ tad yugāntasya lakṣaṇam

Verse 24

बहुयाचनका लोका दास्यन्ते च परस्परम् अविचार्य ग्रहीष्यन्ति दानं वर्णान्तरात् तथा राजचोरादिदण्डार्तो जनः क्षयम् उपैष्यति

bahuyācanakā lokā dāsyante ca parasparam avicārya grahīṣyanti dānaṃ varṇāntarāt tathā rājacorādidaṇḍārto janaḥ kṣayam upaiṣyati

Verse 25

सस्यनिष्पत्तिर् अफला तरुणा वृद्धशीलिनः ईहयासुखिनो लोका भविष्यन्ति गते युगे

sasyaniṣpattir aphalā taruṇā vṛddhaśīlinaḥ īhayāsukhino lokā bhaviṣyanti gate yuge

Verse 26

वर्षासु वाताः पुरुषा नीचाः शर्करवर्षिणः संदिग्धः परलोकश् च भविष्यति युगक्षये

varṣāsu vātāḥ puruṣā nīcāḥ śarkaravarṣiṇaḥ saṃdigdhaḥ paralokaś ca bhaviṣyati yugakṣaye

Verse 27

आत्मनश् च दुराचारा ब्रह्मदूषणतत्पराः आत्मानं बहु मन्यन्ते मन्युर् एवाभ्ययाद् द्विजान् वैश्याचाराश् च राजन्या धनधान्योपजीविनः युगापक्रमणे पूर्वं भविष्यन्ति द्विजातयः

ātmanaś ca durācārā brahmadūṣaṇatatparāḥ ātmānaṃ bahu manyante manyur evābhyayād dvijān vaiśyācārāś ca rājanyā dhanadhānyopajīvinaḥ yugāpakramaṇe pūrvaṃ bhaviṣyanti dvijātayaḥ

Verse 28

अप्रवृत्ताः प्रपत्स्यन्ते समयाः शपथास् तथा ऋणं च विनयभ्रंशो युगे क्षीणे भविष्यति

apravṛttāḥ prapatsyante samayāḥ śapathās tathā ṛṇaṃ ca vinayabhraṃśo yuge kṣīṇe bhaviṣyati

Verse 29

भविष्यत्य् अफलो हर्षः क्रोधश् च सफलो नृणाम् अजाश् चैवोपयोक्ष्यन्ते पयसो ऽर्थे युगक्षये

bhaviṣyaty aphalo harṣaḥ krodhaś ca saphalo nṛṇām ajāś caivopayokṣyante payaso 'rthe yugakṣaye

Verse 30

अशास्त्रविहिता प्रज्ञा एवम् एव भविष्यति अशास्त्रविदुषां पुंसाम् एवम् एव स्वभावतः अप्रमाणं करिष्यन्ति नीतिं पण्डितमानिनः शास्त्रोक्तस्याप्रवक्तारो भविष्यन्ति युगक्षये

aśāstravihitā prajñā evam eva bhaviṣyati aśāstraviduṣāṃ puṃsām evam eva svabhāvataḥ apramāṇaṃ kariṣyanti nītiṃ paṇḍitamāninaḥ śāstroktasyāpravaktāro bhaviṣyanti yugakṣaye

Verse 31

सर्वः सर्वं विजानाति वृद्धान् अनुपसेव्य च न कश्चिद् अकविर् नाम युगान्ते प्रत्युपस्थिते

sarvaḥ sarvaṃ vijānāti vṛddhān anupasevya ca na kaścid akavir nāma yugānte pratyupasthite

Verse 32

न क्षत्राणि नियोक्ष्यन्ति विकर्मस्था द्विजातयः चोरप्रायाश् च राजानो युगान्ते प्रत्युपस्थिते

na kṣatrāṇi niyokṣyanti vikarmasthā dvijātayaḥ coraprāyāś ca rājāno yugānte pratyupasthite

Verse 33

कुण्डा वृषा नैकृतिकाः सुरापा ब्रह्मवादिनः अश्वमेधेन यक्ष्यन्ति युगान्ते जनमेजय

kuṇḍā vṛṣā naikṛtikāḥ surāpā brahmavādinaḥ aśvamedhena yakṣyanti yugānte janamejaya

Verse 34

अयाज्यान् याजयिष्यन्ति तथाभक्ष्यस्य भक्षिणः ब्राह्मणा धनतृष्णार्ता युगान्ते समुपस्थिते

ayājyān yājayiṣyanti tathābhakṣyasya bhakṣiṇaḥ brāhmaṇā dhanatṛṣṇārtā yugānte samupasthite

Verse 35

भोगार्थम् अभिपत्स्यन्ते न च कश्चित् पठिष्यति एकशङ्खास् तथा नार्यो गवेधुकपिनद्धकाः

bhogārtham abhipatsyante na ca kaścit paṭhiṣyati ekaśaṅkhās tathā nāryo gavedhukapinaddhakāḥ

Verse 36

नक्षत्राणि विहीनानि विपरीता दिशस् तथा संध्यारागो ऽथ दिग्दाहो भविष्यत्य् अपरे युगे

nakṣatrāṇi vihīnāni viparītā diśas tathā saṃdhyārāgo 'tha digdāho bhaviṣyaty apare yuge

Verse 37

पितॄन् पुत्रा नियोक्ष्यन्ति वध्वः श्वश्रूश् च कर्मसु वाक्शरैस् तर्जयिष्यन्ति गुरूञ् शिष्यास् तथैव च मुखेषु च प्रयोक्ष्यन्ति प्रमत्ताश् च नरास् तदा वियोनिषु चरिष्यन्ति प्रमदासु नरास् तदा

pitṝn putrā niyokṣyanti vadhvaḥ śvaśrūś ca karmasu vākśarais tarjayiṣyanti gurūñ śiṣyās tathaiva ca mukheṣu ca prayokṣyanti pramattāś ca narās tadā viyoniṣu cariṣyanti pramadāsu narās tadā

Verse 38

अकृताग्राणि भोक्ष्यन्ति नराश् चैवाग्निहोत्रिणः भिक्षां बलिम् अदत्त्वा च भोक्ष्यन्ति पुरुषाः स्वयम्

akṛtāgrāṇi bhokṣyanti narāś caivāgnihotriṇaḥ bhikṣāṃ balim adattvā ca bhokṣyanti puruṣāḥ svayam

Verse 39

पतीन् सुप्तान् वञ्चयित्वा गमिष्यन्ति स्त्रियो अण्यतः पुरुषाश् च प्रसुप्तासु भार्यासु च परस्त्रियम्

patīn suptān vañcayitvā gamiṣyanti striyo aṇyataḥ puruṣāś ca prasuptāsu bhāryāsu ca parastriyam

Verse 40

नाव्यधितो नाप्य् अरुजो जनः सर्वो ऽभ्यसूयकः न कृतप्रतिकर्ता च काले क्षीणे भविष्यति

nāvyadhito nāpy arujo janaḥ sarvo 'bhyasūyakaḥ na kṛtapratikartā ca kāle kṣīṇe bhaviṣyati

'No one will be unafflicted, unwounded; everyone will be envious; there will be no returning of kindness, when the age is exhausted.'