The Three Guṇas

त्रैगुण्याद्भिन्नरूपं भवति हि भुवने हीनमध्योत्तमं यत्
ज्ञानं श्रद्धा च कर्ता वसतिरपि सुखं कर्म चाहारभेदाः ।
त्वत्क्षेत्रत्वन्निषेवादि तु यदिह पुनस्त्वत्परं तत्तु सर्वं
प्राहुर्नैर्गुण्यनिष्ठं तदनुभजनतो मङ्क्षु सिद्धो भवेयम्

traiguṇyādbhinnarūpaṁ bhavati hi bhuvane hīnamadhyottamaṁ yat jñānaṁ śraddhā ca kartā vasatirapi sukhaṁ karma cāhārabhedāḥ tvatkṣetratvanniṣevādi tu yadiha punastvatparaṁ tattu sarvaṁ prāhurnairguṇyaniṣṭhaṁ tadanubhajanato maṅkṣu siddho bhaveyam

“By the threefold quality, your form on the world becomes split, low, middle, high, knowledge, faith, agent, dwelling, happiness, action, food.”

त्वय्येव न्यस्तचित्तः सुखमयि विचरन्सर्वचेष्टास्त्वदर्थं
त्वद्भक्तैस्सेव्यमानानपि चरितचरानाश्रयन् पुंण्यदेशान् ।
दस्यौ विप्रे मृगादिष्वपि च सममतिर्मुच्यमानावमान
स्पर्धासूयादिदोषः सततमखिलभूतेषु संपूजये त्वाम्

tvayyeva nyastacittaḥ sukhamayi vicaransarvaceṣṭāstvadarthaṁ tvadbhaktaissevyamānānapi caritacarānāśrayan puṁṇyadeśān dasyau vipre mṛgādiṣvapi ca samamatirmucyamānāvamāna spardhāsūyādidoṣaḥ satatamakhilabhūteṣu saṁpūjaye tvām

“The Bhāgavata's psychology: each aspect of human life is parsed by sattva, rajas, and tamas. Each act has a quality; each quality has a fruit.”

त्वद्भावो यावदेषु स्फुरति न विशदं तावदेवं ह्युपास्तिं
कुर्वन्नैकात्म्यबोधे झटिति विकसति त्वन्मयोऽहं चरेयम् ।
त्वद्धर्मस्यास्य तावत्किमपि न भगवन् प्रस्तुतस्य प्रणाश
स्तस्मात्सर्वात्मनैव प्रदिश मम विभो भक्तिमार्गं मनोझम्

tvadbhāvo yāvadeṣu sphurati na viśadaṁ tāvadevaṁ hyupāstiṁ kurvannaikātmyabodhe jhaṭiti vikasati tvanmayo'haṁ careyam tvaddharmasyāsya tāvatkimapi na bhagavan prastutasya praṇāśa stasmātsarvātmanaiva pradiśa mama vibho bhaktimārgaṁ manojham

“By knowing the parsing, the seeker can choose. The choice over time builds the disposition.”

तञ्चैनं भक्तियोगं द्रढयितुमयि मे साध्यमारोग्यमायु
र्दिष्ट्या तत्रापि सेव्यं तव चरणमहो भेषजायेव दुग्धम् ।
मार्कण्डेयो हि पूर्वं गणकनिगदितद्वादशाब्दायुरुच्चैः
सेवित्वा वत्सरं त्वां तव भटनिवहैर्द्रावयामास मृत्युम्

tañcainaṁ bhaktiyogaṁ draḍhayitumayi me sādhyamārogyamāyu rdiṣṭyā tatrāpi sevyaṁ tava caraṇamaho bheṣajāyeva dugdham mārkaṇḍeyo hi pūrvaṁ gaṇakanigaditadvādaśābdāyuruccaiḥ sevitvā vatsaraṁ tvāṁ tava bhaṭanivahairdrāvayāmāsa mṛtyum

“The disposition over time builds the destiny.”

मार्कण्डेयश्चिरायुस्स खलु पुनरपि त्वत्परः पुष्पभद्रा
तीरे निन्ये तपस्यन्नतुलसुखरतिः षट् तु मन्वन्तराणि ।
देवेन्द्रस्सप्तमस्तं सुरयुवतिमरुन्मन्मथैर्मोहयिष्यन्
योगोष्मप्लुष्यमाणैर्न तु पुनरशकत्त्वज्जनं निर्जयेत् कः

mārkaṇḍeyaścirāyussa khalu punarapi tvatparaḥ puṣpabhadrā tīre ninye tapasyannatulasukharatiḥ ṣaṭ tu manvantarāṇi devendrassaptamastaṁ surayuvatimarunmanmathairmohayiṣyan yogoṣmapluṣyamāṇairna tu punaraśakattvajjanaṁ nirjayet kaḥ

“By choosing sattva each day, the destiny is gradually shaped toward the lord.”

प्रीत्या नारायणाख्यस्त्वमथ नरसखः प्राप्तवानस्य पार्श्वं
तुष्ट्या तोष्टूयमानः स तु विविधवरैर्लोभितो नानुमेने ।
द्रष्टुं मायां त्वदीयां किल पुनरवृणोद्भक्तितृप्तान्तरात्मा
मायादुःखानभिज्ञस्तदपि मृगयते नूनमाश्चर्यहेतोः

prītyā nārāyaṇākhyastvamatha narasakhaḥ prāptavānasya pārśvaṁ tuṣṭyā toṣṭūyamānaḥ sa tu vividhavarairlobhito nānumene draṣṭuṁ māyāṁ tvadīyāṁ kila punaravṛṇodbhaktitṛptāntarātmā māyāduḥkhānabhijñastadapi mṛgayate nūnamāścaryahetoḥ

“Each daily food, each daily company, each daily reading: each is a vote.”

याते त्वय्याशु वाताकुलजलदगळत्तोयपूर्णातिघूर्ण
त्सप्तार्णोराशि मग्ने जगति स तु जले सम्भ्रमन्वर्षकोटीः ।
दीनः प्रैक्षिष्ट दूरे वटदलशयनं कञ्चिदाश्चर्यबालं
त्वामेव श्यामळाङ्गं वदनसरसिजन्यस्तपादाङ्गुलीकम्

yāte tvayyāśu vātākulajaladagaḻattoyapūrṇātighūrṇa tsaptārṇorāśi magne jagati sa tu jale sambhramanvarṣakoṭīḥ dīnaḥ praikṣiṣṭa dūre vaṭadalaśayanaṁ kañcidāścaryabālaṁ tvāmeva śyāmaḻāṅgaṁ vadanasarasijanyastapādāṅgulīkam

“The Bhāgavata trusts the cumulative power of small daily votes more than the large dramatic gesture.”

दृष्ट्वा त्वां हृष्टरोमा त्वरितमभिगतः स्प्रष्टुकामो मुनीन्द्रः
श्वासेनान्तर्निविष्टः पुनरिह सकलं दृष्टवान् विष्टपौघम् ।
भूयोऽपि श्वासवातैर्बहिरनुपतितो वीक्षितस्त्वत्कटाक्षै
र्मोदादाश्लेष्टुकामस्त्वयि पिहिततनौ स्वाश्रमे प्राग्वदासीत्

dṛṣṭvā tvāṁ hṛṣṭaromā tvaritamabhigataḥ spraṣṭukāmo munīndraḥ śvāsenāntarniviṣṭaḥ punariha sakalaṁ dṛṣṭavān viṣṭapaugham bhūyo'pi śvāsavātairbahiranupatito vīkṣitastvatkaṭākṣai rmodādāśleṣṭukāmastvayi pihitatanau svāśrame prāgvadāsīt

“By such trust, the everyday is the spiritual practice.”

गौर्या सार्धं तदग्रे पुरभिदथ गतस्त्वत्प्रियप्रेक्षणार्थी
सिद्धानेवास्य दत्त्वा स्वयमयमजरामृत्युतादीन् गतोऽभूत् ।
एवं त्वत्सेवयैव स्मररिपुरपि स प्रीयते येन तस्मा
न्मूर्तित्रय्यात्मकस्त्वं ननु सकलनियन्तेति सुव्यक्तमासीत्

gauryā sārdhaṁ tadagre purabhidatha gatastvatpriyaprekṣaṇārthī siddhānevāsya dattvā svayamayamajarāmṛtyutādīn gato'bhūt evaṁ tvatsevayaiva smararipurapi sa prīyate yena tasmā nmūrtitrayyātmakastvaṁ nanu sakalaniyanteti suvyaktamāsīt

“Lord, by such practice, save me by the food, the company, the reading.”

त्र्यंशेऽस्मिन्सत्यलोके विधिहरिपुरभिन्मन्दिराण्यूर्ध्वमूर्ध्वं
तेभ्योऽप्यूर्ध्वं तु मायाविकृतिविरहितो भाति वैकुण्ठलोकः ।
तत्र त्वं कारणाम्भस्यपि पशुपकुले शुद्धसत्त्वैकरूपी
सच्चिद्ब्रह्माद्वयात्मा पवनपुरपते पाहि मां सर्वरोगात्

tryaṁśe'sminsatyaloke vidhiharipurabhinmandirāṇyūrdhvamūrdhvaṁ tebhyo'pyūrdhvaṁ tu māyāvikṛtivirahito bhāti vaikuṇṭhalokaḥ tatra tvaṁ kāraṇāmbhasyapi paśupakule śuddhasattvaikarūpī saccidbrahmādvayātmā pavanapurapate pāhi māṁ sarvarogāt

“Lord of the wind-house, save me by my daily votes.”