राम

The dear and the dear 81 of 100

Satyabhāmā and Draupadī's Husbands

10 verses

Always caressing Satyabhāmā, dear and bright-faced, you went again with her to Yājñasenī's wedding for Pārtha's sake, and again, the daśaka tells the constant care of Satyabhāmā and the joining-up with the Pāṇḍavas at Draupadī's svayaṁvara.

Daśaka 81, Verse 1
स्निग्धां मुग्धां सततमपि तां लालयन् सत्यभामां
यातो भूयः सह खलु तया याज्ञसेनीविवाहम् ।
पार्थप्रीत्यै पुनरपि मनागास्थितो हस्तिपुर्यां
शक्रप्रस्थं पुरमपि विभो संविधायागतोऽभूः

snigdhāṁ mugdhāṁ satatamapi tāṁ lālayan satyabhāmāṁ yāto bhūyaḥ saha khalu tayā yājñasenīvivāham pārthaprītyai punarapi manāgāsthito hastipuryāṁ śakraprasthaṁ puramapi vibho saṁvidhāyāgato'bhūḥ

Always caressing Satyabhāmā, dear and bright-faced, you went again with her to Yājñasenī's wedding for Pārtha's sake, and again to the Pāṇḍava court.

Daśaka 81, Verse 2
भद्रां भद्रां भवदवरजां कौरवेणार्थ्यमानां
त्वद्वाचा तामहृत कुहनामस्करी शक्रसूनुः ।
तत्र क्रुद्धं बलमनुनयन् प्रत्यगास्तेन सार्धं
शक्रप्रस्थं प्रियसखमुदे सत्यभामासहायः

bhadrāṁ bhadrāṁ bhavadavarajāṁ kauraveṇārthyamānāṁ tvadvācā tāmahṛta kuhanāmaskarī śakrasūnuḥ tatra kruddhaṁ balamanunayan pratyagāstena sārdhaṁ śakraprasthaṁ priyasakhamude satyabhāmāsahāyaḥ

Satyabhāmā was your most fiercely loving queen. She was given the parijāta tree from heaven, by your bringing it to her. Indra was, again, a little embarrassed.

Daśaka 81, Verse 3
तत्र क्रीडन्नपि च यमुनाकूलदृष्टां गृहीत्वा
तां कालिन्दीं नगरमगमः खाण्डवप्रीणिताग्निः ।
भ्रातृत्रस्तां प्रणयविवशां देव पैतृष्वसेयीं
राज्ञां मध्ये सपदि जहृइषे मित्रविन्दामवन्तीम्

tatra krīḍannapi ca yamunākūladṛṣṭāṁ gṛhītvā tāṁ kālindīṁ nagaramagamaḥ khāṇḍavaprīṇitāgniḥ bhrātṛtrastāṁ praṇayavivaśāṁ deva paitṛṣvaseyīṁ rājñāṁ madhye sapadi jahṛiṣe mitravindāmavantīm

At Draupadī's svayaṁvara, you went with the Pāṇḍavas. Arjuna won her by hitting the fish-target; she was led home; the Yadus and Pāṇḍavas were now permanently joined.

Daśaka 81, Verse 4
सत्यां गत्वा पुनरुदवहो नग्नजिन्नन्दनां तां
बध्वा सप्तापि च वृषवरान्सप्तमूर्तिर्निमेषात् ।
भद्रां नाम प्रददुरथ ते देव सन्तर्द्दनाद्या
स्तत्सोदर्यां वरद भवतः सापि पैतृष्वसेयी

satyāṁ gatvā punarudavaho nagnajinnandanāṁ tāṁ badhvā saptāpi ca vṛṣavarānsaptamūrtirnimeṣāt bhadrāṁ nāma pradaduratha te deva santarddanādyā statsodaryāṁ varada bhavataḥ sāpi paitṛṣvaseyī

By that joining, the larger play of the Mahābhārata had its first stitch in place. The cousins of Vraja and the cousins of Hastināpura were now of one circle.

Daśaka 81, Verse 5
पार्थाद्यैरप्यकृतलवनं तोयमात्राभिलक्ष्यं
लक्षं छित्वा शफरमवृथा लक्षणां मद्रकन्याम् ।
अष्टावेवं तव समभवन् वल्लभास्तत्र मध्ये
शुश्रोथ त्वं सुरपतिगिरा भौमदुश्चेष्टितानि

pārthādyairapyakṛtalavanaṁ toyamātrābhilakṣyaṁ lakṣaṁ chitvā śapharamavṛthā lakṣaṇāṁ madrakanyām aṣṭāvevaṁ tava samabhavan vallabhāstatra madhye śuśrotha tvaṁ surapatigirā bhaumaduśceṣṭitāni

By many such weddings, the Yadu clan was made the central family of the period. Every blessing of the lord was a node in the network.

Daśaka 81, Verse 6
स्मृतायातं पक्षिप्रवरमधिरूढस्त्वमगमो
वहन्नङ्के भामामुपवनमिवारातिभवनम् ।
विभिन्दन् दुर्गाणि त्रुटितपृतनाशोनितरसैः
पुरं तावत् प्राग्ज्योतिषमकुरुथाश्शोणितपुरम्

smṛtāyātaṁ pakṣipravaramadhirūḍhastvamagamo vahannaṅke bhāmāmupavanamivārātibhavanam vibhindan durgāṇi truṭitapṛtanāśonitarasaiḥ puraṁ tāvat prāgjyotiṣamakuruthāśśoṇitapuram

Pradyumna, returned from Sambara, became a young man at Dvārakā. His son Aniruddha was already growing.

Daśaka 81, Verse 7
मुरस्त्वां पञ्चास्यो जलधिवनमध्यादुदपतत्
स चक्रे चक्रेण प्रदलितशिरा मङ्क्षु भवता ।
चतुदन्तैर्दन्तावलपतिभिरिन्धानसमरं
रथाङ्केनच्छित्वा नरकमकरोस्तीर्णरकम्

murastvāṁ pañcāsyo jaladhivanamadhyādudapatat sa cakre cakreṇa pradalitaśirā maṅkṣu bhavatā catudantairdantāvalapatibhirindhānasamaraṁ rathāṅkenacchitvā narakamakarostīrṇarakam

The line of children continued. Each of your sons was honoured; each of your queens was kept as the dearest one.

Daśaka 81, Verse 8
स्तुतो भूम्या राज्यं सपदि भगदत्तेऽस्य तनये
गजञ्चैकं दत्त्वा प्रजिघायिथ नागान्निजपुरीम् ।
खलेनाबद्धानां स्वगतमनसां षोडश पुनः
सहस्राणि स्त्रीणामपि च धनराशिं च विपुलम्

stuto bhūmyā rājyaṁ sapadi bhagadatte'sya tanaye gajañcaikaṁ dattvā prajighāyitha nāgānnijapurīm khalenābaddhānāṁ svagatamanasāṁ ṣoḍaśa punaḥ sahasrāṇi strīṇāmapi ca dhanarāśiṁ ca vipulam

By such balance among many, the household of the lord was the model of household-dharma even at large scale.

Daśaka 81, Verse 9
भौमापाहृतकुण्डलं तददितेर्दातुं प्रयातो दिवं
शक्राद्यैर्महितः समं दयितया द्युस्त्रीषु दत्तह्रिया ।
हृत्वा कल्पतरुं रुषाभिपतितं जित्वेन्द्रमभ्यागम
स्तत्तु श्रीमददोष ईदृश इति व्याख्यातुमेवाकृथाः

bhaumāpāhṛtakuṇḍalaṁ tadaditerdātuṁ prayāto divaṁ śakrādyairmahitaḥ samaṁ dayitayā dyustrīṣu dattahriyā hṛtvā kalpataruṁ ruṣābhipatitaṁ jitvendramabhyāgama stattu śrīmadadoṣa īdṛśa iti vyākhyātumevākṛthāḥ

Lord, by such rule of the great household, you teach those who must run the small ones.

Daśaka 81, Verse 10
कल्पद्रुं सत्यभामाभवनभुवि सृजन्द्व्यष्टसाहस्रयोषाः
स्वीकृत्य प्रत्यगारं विहितबहुवपुर्लालयन्केलिभेदैः ।
आश्चर्यान्नारदालोकितविविधगतिस्तत्र तत्रापि गेहे
भूयः सर्वासु कुर्वन् दश दश तनयान् पाहि वातालयेश

kalpadruṁ satyabhāmābhavanabhuvi sṛjandvyaṣṭasāhasrayoṣāḥ svīkṛtya pratyagāraṁ vihitabahuvapurlālayankelibhedaiḥ āścaryānnāradālokitavividhagatistatra tatrāpi gehe bhūyaḥ sarvāsu kurvan daśa daśa tanayān pāhi vātālayeśa

Lord of the wind-house, save me from the small mismanagements of my own small household.