राम

The marriage prelude 79 of 100

Rukmiṇī's Brother

12 verses

With Bala accompanying, you went into the city honoured by Bhīṣmaka. The brāhmaṇa's son, who was the messenger of your coming, prostrated swiftly with full taste. The daśaka tells the embassy that brings Krishna to Vidarbha for the elopement.

Daśaka 79, Verse 1
बलसमेतबलानुगतो भवान् पुरमगाहत भीष्मकमानितः ।
द्विजसुतं त्वदुपागमवादिनं धृतरसा तरसा प्रणनाम सा

balasametabalānugato bhavān puramagāhata bhīṣmakamānitaḥ dvijasutaṁ tvadupāgamavādinaṁ dhṛtarasā tarasā praṇanāma sā

With Bala accompanying, you went into the city honoured by Bhīṣmaka. The brāhmaṇa's son, who was the messenger of your coming, prostrated swiftly.

Daśaka 79, Verse 2
भुवनकान्तमवेक्ष्य भवद्वपुर्नृपसुतस्य निशम्य च चेष्टितम् ।
विपुलखेदजुषां पुरवासिनां सरुदितैरुदितैरगमन्निशा

bhuvanakāntamavekṣya bhavadvapurnṛpasutasya niśamya ca ceṣṭitam vipulakhedajuṣāṁ puravāsināṁ saruditairuditairagamanniśā

Rukmiṇī had sent him with her letter: 'I have chosen you. Come and take me, before my brother gives me to Śiśupāla.' You came at the appointed hour.

Daśaka 79, Verse 3
तदनु वन्दितुमिन्दुमुखी शिवां विहितमङ्गलभूषणभासुरा ।
निरगमद्भवदर्पितजीविता स्वपुरतः पुरतः सुभटावृता

tadanu vanditumindumukhī śivāṁ vihitamaṅgalabhūṣaṇabhāsurā niragamadbhavadarpitajīvitā svapurataḥ purataḥ subhaṭāvṛtā

At the temple of Pārvatī, on the day of the wedding, you met her. You lifted her into your chariot in front of the gathered kings.

Daśaka 79, Verse 4
कुलवधूभिरुपेत्य कुमारिका गिरिसुतां परिपूज्य च सादरम् ।
मुहुरयाचत तत्पदपङ्कजे निपतिता पतितां तव केवलम्

kulavadhūbhirupetya kumārikā girisutāṁ paripūjya ca sādaram muhurayācata tatpadapaṅkaje nipatitā patitāṁ tava kevalam

Rukmin, her brother, came in pursuit. You defeated him; you spared his life only at Rukmiṇī's plea.

Daśaka 79, Verse 5
समवलोक कुतुहलसङ्कुले नृपकुले निभृतं त्वयि च स्थिते ।
नृपसुता निरगात् ग्रिजालयात् सुरुचिरं रुचिरञ्जितदिङ्मुखा

samavaloka kutuhalasaṅkule nṛpakule nibhṛtaṁ tvayi ca sthite nṛpasutā niragāt grijālayāt suruciraṁ rucirañjitadiṅmukhā

You returned with Rukmiṇī to Dvārakā. The wedding was performed there. She became your chief queen.

Daśaka 79, Verse 6
भुवनमोहनरूपरुचा तदा विवशिताखिलराजकदम्बया ।
त्वमपि देव कटाक्षविमोक्षणैः प्रमदया मदयाञ्चकृषे मनाक्

bhuvanamohanarūparucā tadā vivaśitākhilarājakadambayā tvamapi deva kaṭākṣavimokṣaṇaiḥ pramadayā madayāñcakṛṣe manāk

Pradyumna was born of Rukmiṇī. Sambara stole him as an infant; by Rukmiṇī's foreknowledge and your inspiration, the boy was raised in the demon's house, killed his captor, and returned.

Daśaka 79, Verse 7
क्व तु गमिष्यसि चन्द्रमुखीति तां सरसमेत्य करेण हरन् क्षणात् ।
समधिरोप्य रथं त्वमपाहृथा भुवि ततो विततो निनदो द्विषाम्

kva tu gamiṣyasi candramukhīti tāṁ sarasametya kareṇa haran kṣaṇāt samadhiropya rathaṁ tvamapāhṛthā bhuvi tato vitato ninado dviṣām

By the elopement, Rukmiṇī's choice was honoured; by the rescue of Pradyumna, the family was made whole.

Daśaka 79, Verse 8
क्वनु गतः पशुपाल इति क्रुधा कृतरणा यदुभिश्च जिता नृपाः ।
न तु भवानुदचाल्यत तैरहो पिशुनकैः शुनकैरिव केसरी

kvanu gataḥ paśupāla iti krudhā kṛtaraṇā yadubhiśca jitā nṛpāḥ na tu bhavānudacālyata tairaho piśunakaiḥ śunakairiva kesarī

By each of these moves, the larger fabric of dharma was being held. The play in Dvārakā was the play of dharma's everyday work.

Daśaka 79, Verse 9
तदनु रुक्मिणमागतमाहवे वधमुपेक्ष्य निबध्य विरूपयन् ।
हृतमदं परिमुच्य बलोक्तिभिः पुरमया रमया सह कान्तया

tadanu rukmiṇamāgatamāhave vadhamupekṣya nibadhya virūpayan hṛtamadaṁ parimucya baloktibhiḥ puramayā ramayā saha kāntayā

Lord, by such honouring of a woman's choice, you set the Bhāgavata's standard for marriage.

Daśaka 79, Verse 10
नवसमागमलज्जितमानसां प्रणयकौतुकजृम्भितमन्मथाम् ।
अरमयः खलु नाथ यथासुखं रहसि तां हसितांशुलसन्मुखीम्

navasamāgamalajjitamānasāṁ praṇayakautukajṛmbhitamanmathām aramayaḥ khalu nātha yathāsukhaṁ rahasi tāṁ hasitāṁśulasanmukhīm

Lord of the wind-house, save me by such honour.

Daśaka 79, Verse 11
विविधनर्मभिरेवमहर्निशं प्रमदमाकलयन्पुनरेकदा ।
ऋजुमतेः किल वक्रागिरा भवान् वरतनोरतनोदतिलोलताम्

vividhanarmabhirevamaharniśaṁ pramadamākalayanpunarekadā ṛjumateḥ kila vakrāgirā bhavān varatanoratanodatilolatām

Modern English in preparation.

Daśaka 79, Verse 12
तदधिकैरथ लालनकौशलैः प्रणयिनीमधिकं रमयन्निमाम् ।
अयि मुकुन्द भवच्चरितानि नः प्रगदतां गदतान्तिमपाकुरु

tadadhikairatha lālanakauśalaiḥ praṇayinīmadhikaṁ ramayannimām ayi mukunda bhavaccaritāni naḥ pragadatāṁ gadatāntimapākuru

Modern English in preparation.