राम

The play in the courtyard 45 of 100

The Crawl, the First Steps

10 verses

Slayer of Mura, with Bala, by the play of hand-and-knee, decorating with each small move the parts of the house, with the lotus-feet trembling and the small anklets ringing. The daśaka describes Krishna's first crawling movements.

Daśaka 45, Verse 1
अयि सबल मुरारे पाणिजानुप्रचारैः
किमपि भवनभागान् भूषयन्तौ भवन्तौ ।
चलितचरणकञ्जौ मञ्जुमञ्जीरशिञ्जा
श्रवणकुतुकभाजौ चेरतुश्चारु वेगात्

ayi sabala murāre pāṇijānupracāraiḥ kimapi bhavanabhāgān bhūṣayantau bhavantau calitacaraṇakañjau mañjumañjīraśiñjā śravaṇakutukabhājau ceratuścāru vegāt

Lord, slayer of Mura, with Bala, by the play of hand-and-knee, decorating somehow the parts of the house, with trembling lotus-feet, with the sweet anklet-tinkling, ear-pleasing, you wandered.

Daśaka 45, Verse 2
मृदु मृदु विहसन्तावुन्मिषद्दन्तवन्तौ
वदनपतितकेशौ दृश्यपादाब्जदेशौ ।
भुजगलितकरान्तव्यालगत्कङ्कणाङ्कौ
मतिमहरतमुच्चैः पश्यतां विश्वनॄणाम्

mṛdu mṛdu vihasantāvunmiṣaddantavantau vadanapatitakeśau dṛśyapādābjadeśau bhujagalitakarāntavyālagatkaṅkaṇāṅkau matimaharatamuccaiḥ paśyatāṁ viśvanṝṇām

Slowly, slowly smiling, with budding teeth, with hair fallen on face, with seen lotus-foot-place; with hand-end-arm-snake-bracelet shaking; you stole the mind of those high-watching.

Daśaka 45, Verse 3
अनुसरति जनौघे कौतुकव्याकुलाक्षे
किमपि कृतनिनादं व्याहसन्तौ द्रवन्तौ ।
बलितवदनपद्मं पृष्ठतो दत्तदृष्टी
किमिव न विदधाथे कौतुकं वासुदेव

anusarati janaughe kautukavyākulākṣe kimapi kṛtaninādaṁ vyāhasantau dravantau balitavadanapadmaṁ pṛṣṭhato dattadṛṣṭī kimiva na vidadhāthe kautukaṁ vāsudeva

Following crowd of curiosity-shaking-eyed people, with some made-sound, laughing, running, taking-turn-with-lotus-face, with eye-given-back, what did you not do? Where, supreme-person?

Daśaka 45, Verse 4
दृतगतिषु पतन्तावुत्थितौ लिप्तपङ्कौ
दिवि मुनिभिरपङ्कैः सस्मितं वन्द्यमानौ ।
द्रुतमथ जननीभ्यां सानुकम्पं गृहीतौ
मुहुरपि परिरब्धौ द्राग्युवां चुम्बितौ च

dṛtagatiṣu patantāvutthitau liptapaṅkau divi munibhirapaṅkaiḥ sasmitaṁ vandyamānau drutamatha jananībhyāṁ sānukampaṁ gṛhītau muhurapi parirabdhau drāgyuvāṁ cumbitau ca

With falling running, fallen, smeared with mud, in the sky by the unsmeared sages, with smile being praised, swiftly then, by the two mothers, with compassion taken, again and again embraced.

Daśaka 45, Verse 5
स्नुतकुचभरमङ्के धारयन्ती भवन्तं
तरळमति यशोदा स्तन्यदा धन्यधन्या ।
कपटपशुप मध्ये मुग्धहासाङ्कुरं ते
दशनमुकुळहृद्यं वीक्ष्यं वक्त्रं जहर्ष

snutakucabharamaṅke dhārayantī bhavantaṁ taraḻamati yaśodā stanyadā dhanyadhanyā kapaṭapaśupa madhye mugdhahāsāṅkuraṁ te daśanamukuḻahṛdyaṁ vīkṣyaṁ vaktraṁ jaharṣa

Yaśodā, fortunate of fortunates, holding you on lap with milk-flowing-breast-load, deceitful-cowherd-among, smile-bud-of-yours, jewel-bud-of-tooth, mother-mind-stealing.

Daśaka 45, Verse 6
तदनु चरणचारी दारकैः साकमारा
न्निलयततिषु खेलन् बालचापल्यशाली ।
भवनशुकबिडालान् वत्सकांश्चानुधावन्
कथमपि कृतहासैर्गोपकैर्वारितोऽभूः

tadanu caraṇacārī dārakaiḥ sākamārā nnilayatatiṣu khelan bālacāpalyaśālī bhavanaśukabiḍālān vatsakāṁścānudhāvan kathamapi kṛtahāsairgopakairvārito'bhūḥ

Then, foot-walking, with friends, near, in the house-rows playing, child-fickleness-having, the home-parrot-cat-calf-pursuing-with-some-laughing-cowherds-by-anyhow-honoured, you wandered.

Daśaka 45, Verse 7
हलधरसहितस्त्वं यत्र यत्रोपयातो
विवशपतितनेत्रास्तत्र तत्रैव गोप्यः ।
विगळितगृहकृत्या विस्मृतापत्यभृत्या
मुरहर मुहुरत्यन्ताकुला नित्यमासन्

haladharasahitastvaṁ yatra yatropayāto vivaśapatitanetrāstatra tatraiva gopyaḥ vigaḻitagṛhakṛtyā vismṛtāpatyabhṛtyā murahara muhuratyantākulā nityamāsan

Plough-bearer-with you, where wherever you went, with helpless-fallen-eyes, there there only the gopis, with melted home-work, forgotten child-servants, slayer of Mura, again and again very-disturbed.

Daśaka 45, Verse 8
प्रतिनवनवनीतं गोपिकादत्तमिच्छन्
कलपदमुपगायन् कोमलं क्वापि नृत्यन् ।
सदययुवतिलोकैरर्पितं सर्पिरश्नन्
क्वचन नवविपक्वं दुग्धमत्यापिबस्त्वम्

pratinavanavanītaṁ gopikādattamicchan kalapadamupagāyan komalaṁ kvāpi nṛtyan sadayayuvatilokairarpitaṁ sarpiraśnan kvacana navavipakvaṁ dugdhamatyāpibastvam

Fresh-fresh-butter-by-gopikā-given, eager, with sweet-step-singing soft, somewhere dancing, by compassionate-young-women given ghee eating, somewhere new-cooked milk.

Daśaka 45, Verse 9
मम खलु बलिगेहे याचनं जातमास्ता
मिह पुनरबलानामग्रतो नैव कुर्वे ।
इति विहितमतिः किं देव सन्त्यज्य याच्ञां
दधिघृतमहरस्त्वं चारुणा चोरणेन

mama khalu baligehe yācanaṁ jātamāstā miha punarabalānāmagrato naiva kurve iti vihitamatiḥ kiṁ deva santyajya yācñāṁ dadhighṛtamaharastvaṁ cāruṇā coraṇena

'Surely my begging in Bali's house came; in front of these women I shall not do begging,' so resolving, lord, abandoning beggary, took curd, ghee, wealth, and the rest from them by your own hand.

Daśaka 45, Verse 10
तव दधिघृतमोषे घोषयोषाजनाना
मभजत हृदि रोषो नावकाशं न शोकः ।
हृदयमपि मुषित्वा हर्षसिन्धौ न्यधास्त्वं
स मम शमय रोगान्वातगेहाधिनाथ

tava dadhighṛtamoṣe ghoṣayoṣājanānā mabhajata hṛdi roṣo nāvakāśaṁ na śokaḥ hṛdayamapi muṣitvā harṣasindhau nyadhāstvaṁ sa mama śamaya rogānvātagehādhinātha

By your curd-ghee-stealing in cowherd-women, in the heart anger had no place, no sorrow either; even stealing the heart, into the joy-sea you placed it; that one, my disease, calm.