Corpus leaves 421–440

। विद्यापति । ४०५ मालत पाओली रसिक भमरा । भेल वियोग करम दोस मेरा ॥ ६ ॥ निधने पाओल धन अनेक जतने । शॉचर सो खसि पलल रतने॥ १० ॥ राधा । ७ ० ० सुतलि छलहुँ हम घरवा रे गरवा मीति हार । राति जखनि भिनसरवा रे पित्र आएल हमार ॥२॥ कर कौशल कर कपइत रे हरवा उर टार । कर पङ्कजें उर थपइत रे मुख चन्द निहार ॥४॥ केहनि अभागलि वैरिनि रे भागलि मोर निन्द । भल कए नहि देखि पाओल रे गुणमय गोविन्द ॥६॥ विद्यापति कवि गाओल रे धनि मन धरु धीर । समय पाय तरुवर फड़ रे कतवो सिचु नीर ॥८॥ राधा । ८०१ सपन देखल पिय मुख अरविन्द । तेहि खन हे सखि टुटलि निन्द ॥ २ ॥ | आज सगुन फल सम्भव सॉच । वेरि वेरि वाम नयन मोर नाच ॥ ४ ॥

| vidyāpati | 405 mālata pāolī rasika bhamarā | bhela viyoga karama dosa merā || 6 || nidhane pāola dhana aneka jatane | śaॉcara so khasi palala ratane|| 10 || rādhā | 7 0 0 sutali chalahu~ hama gharavā re garavā mīti hāra | rāti jakhani bhinasaravā re pitra āela hamāra ||2|| kara kauśala kara kapaita re haravā ura ṭāra | kara paṅkajeṃ ura thapaita re mukha canda nihāra ||4|| kehani abhāgali vairini re bhāgali mora ninda | bhala kae nahi dekhi pāola re guṇamaya govinda ||6|| vidyāpati kavi gāola re dhani mana dharu dhīra | samaya pāya taruvara phar̤a re katavo sicu nīra ||8|| rādhā | 801 sapana dekhala piya mukha aravinda | tehi khana he sakhi ṭuṭali ninda || 2 || | āja saguna phala sambhava saॉca | veri veri vāma nayana mora nāca || 4 ||

विद्यापति । न देखि धनुगुन न देखु सन्धाने । चौदिस परए कुसुम सर याने ॥ ४ ॥ | वङ्क विलोचन विकसित थोरा । चॉद उगल जनि समुद्र हिलौरा ॥ ६ ॥ उठलि चेहए आलिङ्गन बेरी । रहलि लजाए सुनि सेज हेरी ॥ ८ ॥ | भनइ विद्यापति सुनह सपने । जत देखलह तत पूरतौह मने ॥१०॥ राधा ७६८ करे कुचमण्डल रहलिहूं गोए । कमल कनक गिरि झॉपि न होए ॥ २ ॥ हरख सहित हेरलाह मुख कॉति । पुलकित तनु मोर धर कत भॉति ॥ ४.।। तखने हरल हरि अञ्चल मोर । रस भरे ससरु कसनिकेर डोर ॥ ६ ॥ सपना एक सखि देखल मोझे आज । तखनुक कौतुक कहइते लाज ।। ८ ।। । आनन्दे नोरे नयन भरि गेल । पैमक ऑकुरे पल्लव देल ॥१०॥ भनइ विद्यापति सपना सरुप । रस चूझ रूपनरायन भूप ॥१२॥ राधा । ७६६ सपन देखल हरि उपजल रहे । पुलक पुरल तनु जागु अनङ्गे ॥ २ ॥ बदन मेराए अधर रस लेला । निसिअवसान कान्ह कॅहा गेला ॥ ४ ॥ का लागि नीन्द भॉगलि विधि मोरा । न भेले सुरत सुख लागल भोरा ॥ ६ ॥

vidyāpati | na dekhi dhanuguna na dekhu sandhāne | caudisa parae kusuma sara yāne || 4 || | vaṅka vilocana vikasita thorā | caॉda ugala jani samudra hilaurā || 6 || uṭhali cehae āliṅgana berī | rahali lajāe suni seja herī || 8 || | bhanai vidyāpati sunaha sapane | jata dekhalaha tata pūratauha mane ||10|| rādhā 768 kare kucamaṇḍala rahalihūṃ goe | kamala kanaka giri jhaॉpi na hoe || 2 || harakha sahita heralāha mukha kaॉti | pulakita tanu mora dhara kata bhaॉti || 4.|| takhane harala hari añcala mora | rasa bhare sasaru kasanikera ḍora || 6 || sapanā eka sakhi dekhala mojhe āja | takhanuka kautuka kahaite lāja || 8 || | ānande nore nayana bhari gela | paimaka ऑkure pallava dela ||10|| bhanai vidyāpati sapanā sarupa | rasa cūjha rūpanarāyana bhūpa ||12|| rādhā | 766 sapana dekhala hari upajala rahe | pulaka purala tanu jāgu anaṅge || 2 || badana merāe adhara rasa lelā | nisiavasāna kānha kaॅhā gelā || 4 || kā lāgi nīnda bhaॉgali vidhi morā | na bhele surata sukha lāgala bhorā || 6 ||

विद्यापति ।। ४ ०५ मालति पाल रसिक भमरा । भेल वियोग करम दोस मेरा ॥ ८ ॥ निधने पाओल धन अनेक जतने । ऑचर सो खसि पलल रतनै॥ १० ॥ राधा । ७०० सुतलि छलहूँ हम घरवा रे गरवा मीति हार । राति जखनि भिनसरवा रे पिअ आएल हमार ॥२॥ कर कौशल कर कपइत रे हरवा उर टार । कर पङ्कजें उर थपइत रे मुख चन्द निहार ॥४॥ केहनि अभागलि वैरिन रे भागलि मोर निन्द । भल कए नहि देखि पाओल रे गुणमय गोविन्द ॥६॥ विद्यापति कवि गाओल रे धनि मन धरु धीर । समय पाय तरुवर फड़ रे कतवो सिचु नीर ॥८॥ राधा । ८०१ सपन देखल पिय मुख अरविन्द । तेहि खन हे सखि दुटलि निन्द ॥ २ ॥ आज सगुन फल सम्भव सॉच । वैर वेरि वाम नयन मोर नाच ॥ ४ ॥

vidyāpati || 4 05 mālati pāla rasika bhamarā | bhela viyoga karama dosa merā || 8 || nidhane pāola dhana aneka jatane | ऑcara so khasi palala ratanai|| 10 || rādhā | 700 sutali chalahū~ hama gharavā re garavā mīti hāra | rāti jakhani bhinasaravā re pia āela hamāra ||2|| kara kauśala kara kapaita re haravā ura ṭāra | kara paṅkajeṃ ura thapaita re mukha canda nihāra ||4|| kehani abhāgali vairina re bhāgali mora ninda | bhala kae nahi dekhi pāola re guṇamaya govinda ||6|| vidyāpati kavi gāola re dhani mana dharu dhīra | samaya pāya taruvara phar̤a re katavo sicu nīra ||8|| rādhā | 801 sapana dekhala piya mukha aravinda | tehi khana he sakhi duṭali ninda || 2 || āja saguna phala sambhava saॉca | vaira veri vāma nayana mora nāca || 4 ||

विद्यापति । देखिअ धनुगुन न देखु सन्धाने । चौदिस परए कुसुम सर वाने ॥ ४ ॥ १ अङ्क विलोचन विकसित थोरा । चॉद उगल जनि समुद्र हिलोरा ॥ ६ ॥ उठलि चेहए आलिङ्गन बेरी । रहलि लजाए सुनि सेज हेरी ॥ ८॥ भनइ विद्यापति सुनह सपने । जत देखलह तत पूरतौह मने ॥१०॥ राधा ७६८ करे कुचमण्डल रहलिहुँ गोए । कमल कनक गिरि झॉपि न होए ॥ २ ॥ हरख सहित हेरलाह मुख कॉति । पुलकित तनु मोर धर कत भॉति ॥ ४॥ तखने हरल हरि अञ्चल मौर । रस भरे ससरु कसनिकेर डोर ॥ ६ ॥ सपना एक सखि देखल सोने आज । तखनुक कौतुक कहइते लाज ॥ ८॥ आनन्दे नोरे नयन भरि गेल । पेमक ऑकुरे पल्लव देल ॥१०॥ भनइ विद्यापति सपना सरुप । रस बुझ रूपनरायन भूप ॥१२॥ १ राधा । ७६६ सपन देखल हरि उपजल रङ्गे । पुलक पुरल तनु जागु अनङ्गे ॥ २ ॥ वदन मेराए अधर रस लेला । निसिअवसान कान्ह कँहा गेला ॥ ४ ॥ का लागि नीन्द भाँगलि विधि मोरा । न भेले सुरत सुख लागल भोरा ।। ६ ।।। १.

vidyāpati | dekhia dhanuguna na dekhu sandhāne | caudisa parae kusuma sara vāne || 4 || 1 aṅka vilocana vikasita thorā | caॉda ugala jani samudra hilorā || 6 || uṭhali cehae āliṅgana berī | rahali lajāe suni seja herī || 8|| bhanai vidyāpati sunaha sapane | jata dekhalaha tata pūratauha mane ||10|| rādhā 768 kare kucamaṇḍala rahalihu~ goe | kamala kanaka giri jhaॉpi na hoe || 2 || harakha sahita heralāha mukha kaॉti | pulakita tanu mora dhara kata bhaॉti || 4|| takhane harala hari añcala maura | rasa bhare sasaru kasanikera ḍora || 6 || sapanā eka sakhi dekhala sone āja | takhanuka kautuka kahaite lāja || 8|| ānande nore nayana bhari gela | pemaka ऑkure pallava dela ||10|| bhanai vidyāpati sapanā sarupa | rasa bujha rūpanarāyana bhūpa ||12|| 1 rādhā | 766 sapana dekhala hari upajala raṅge | pulaka purala tanu jāgu anaṅge || 2 || vadana merāe adhara rasa lelā | nisiavasāna kānha ka~hā gelā || 4 || kā lāgi nīnda bhā~gali vidhi morā | na bhele surata sukha lāgala bhorā || 6 ||| 1.

विद्यापति, ४०५ | मालति पाल रसिक भमरा । भेल वियोग करम दोस मेरा || ६ ॥ निधने पाल धन अनेक जतने | ऑचर सौ खसि पललरतने ॥ १० ॥ राधा । ७०० सुतलि छलहुँ हम घरवा रे गरवा मीति हार | राति जखनि भिनसरवा रे पित्र आएल हमार ॥२॥ कर कौशल कर कपड्त रे हरवा उर टार । कर पङ्कजें उर थपइत रे मुख चन्द निहार ।।४।। केहनि अभागलि वैरिनि २ भागलि मेरि निन्द । भल कए नहि देखि पाओल रे गुणमय गोविन्द ॥६॥ विद्यापति कवि गाग्रोल रे धनि मन धरु धीर । समय पाय तरुवर फड़ रे कतच सिचु नीर ॥८॥ राधा । ८०१ सपन देखल पिय मुख अरावन्द,। तेहि खन है सखि टुटलि निन्द ॥ २ ॥ आज सगुन फल सम्भव सॉच । वेरि वेरि वाम नयन मोर नाच ॥ ४ ॥

vidyāpati, 405 | mālati pāla rasika bhamarā | bhela viyoga karama dosa merā || 6 || nidhane pāla dhana aneka jatane | ऑcara sau khasi palalaratane || 10 || rādhā | 700 sutali chalahu~ hama gharavā re garavā mīti hāra | rāti jakhani bhinasaravā re pitra āela hamāra ||2|| kara kauśala kara kapaḍta re haravā ura ṭāra | kara paṅkajeṃ ura thapaita re mukha canda nihāra ||4|| kehani abhāgali vairini 2 bhāgali meri ninda | bhala kae nahi dekhi pāola re guṇamaya govinda ||6|| vidyāpati kavi gāgrola re dhani mana dharu dhīra | samaya pāya taruvara phar̤a re kataca sicu nīra ||8|| rādhā | 801 sapana dekhala piya mukha arāvanda,| tehi khana hai sakhi ṭuṭali ninda || 2 || āja saguna phala sambhava saॉca | veri veri vāma nayana mora nāca || 4 ||

विद्यापति । आङ्गन चइस सगुन कह काक । विरह । विभञ्जन दिनपरिपाक ॥ ६ ॥ आज देखव पिय अलखक चान । विद्यापति कविवर एह। भान ॥ ६ ॥ राधा । ८०२ मोराहि रे अँगना चॉदन केरि गछि ताहि चढि कुरुरए काक रे । सोने चञ्चु बंधए देव मौए वाअस जो पिआ आओत आज रे ॥२॥ गावह सहिलोरि झूमरि मअन अराधने जानु ॥३॥ चउदिस चम्पा मउलि फुलाल चान्द उजोरिए राति ।। कइसे कए मअन अराधवा रे हेइति बडि रति साति ॥५॥ विद्यापति कवि गाविआ रे तोके अछ गुनक निधान । राउ भोगिसर गुन नागरा रे पदमा देवि रमान ।।७।। राधा । ८०३ सुरभि समय भल चल मलनिल साहर सउरभ सार लो। काहुक वीपद काहुक सम्पद नाना गति संसार लो ॥२॥ कोइली पञ्चम रागे रमन गुन सुमराञो कुसल आओत मोर नाह लो । धरिए हमे असाह अछलिहु सुमरि न छड़ल ठाम लो ॥४॥

vidyāpati | āṅgana caisa saguna kaha kāka | viraha | vibhañjana dinaparipāka || 6 || āja dekhava piya alakhaka cāna | vidyāpati kavivara eha| bhāna || 6 || rādhā | 802 morāhi re a~ganā caॉdana keri gachi tāhi caḍhi kururae kāka re | sone cañcu baṃdhae deva maue vāasa jo piā āota āja re ||2|| gāvaha sahilori jhūmari maana arādhane jānu ||3|| caudisa campā mauli phulāla cānda ujorie rāti || kaise kae maana arādhavā re heiti baḍi rati sāti ||5|| vidyāpati kavi gāviā re toke acha gunaka nidhāna | rāu bhogisara guna nāgarā re padamā devi ramāna ||7|| rādhā | 803 surabhi samaya bhala cala malanila sāhara saurabha sāra lo| kāhuka vīpada kāhuka sampada nānā gati saṃsāra lo ||2|| koilī pañcama rāge ramana guna sumarāño kusala āota mora nāha lo | dharie hame asāha achalihu sumari na char̤ala ṭhāma lo ||4||

विद्यापति ।। ४०७ भमर देखि भञ भावे पराएल गहए सरासन काम लो। भनइ विद्यापति रूपनराएन सिरि सिवसिंह देव नाम लो ॥६॥ सखी । ८६४ गगन वलाहके छाड़ल के वारिस काल अतीत । करिय विनति सै| हें शायव जन्हि विनु तिहुयन तीत ॥२॥ वहो सुमति संघातिनि रे वाट निहारय जॉउ। कुदिना सब दिन नहि रह सुदिवस मन हरखाउ ॥४॥ सामर चन्दा उगलाह रे चान्दै पुन गेलाह अकास । एतवहि पियाकै अयवा से पलटत विरहिनि सॉस ॥६॥ सूतिये दुरहि निहरवा रे जति दुर हियरा धाव । कि करत हियरा कुला रे श्रागिहि वात न पावे ॥८॥ विद्यापति कवि गएवा रे रस जनिए रसमन्त । मन्ति महेसर सुन्दर रे रेणुक देवि कन्त ॥१०॥ राधा । ८०५ इमर मन्दिरे जव आग्रोव कान । दिठि भरि हेरव से चान्द वयान ॥ २ ॥ नहि नहि बोलव जव हम नारि । अधिक पिरीति तवे करव मुरारि ॥ ४ ॥

vidyāpati || 407 bhamara dekhi bhaña bhāve parāela gahae sarāsana kāma lo| bhanai vidyāpati rūpanarāena siri sivasiṃha deva nāma lo ||6|| sakhī | 864 gagana valāhake chār̤ala ke vārisa kāla atīta | kariya vinati sai| heṃ śāyava janhi vinu tihuyana tīta ||2|| vaho sumati saṃghātini re vāṭa nihāraya jaॉu| kudinā saba dina nahi raha sudivasa mana harakhāu ||4|| sāmara candā ugalāha re cāndai puna gelāha akāsa | etavahi piyākai ayavā se palaṭata virahini saॉsa ||6|| sūtiye durahi niharavā re jati dura hiyarā dhāva | ki karata hiyarā kulā re śrāgihi vāta na pāve ||8|| vidyāpati kavi gaevā re rasa janie rasamanta | manti mahesara sundara re reṇuka devi kanta ||10|| rādhā | 805 imara mandire java āgrova kāna | diṭhi bhari herava se cānda vayāna || 2 || nahi nahi bolava java hama nāri | adhika pirīti tave karava murāri || 4 ||

विद्यापति । आङ्गन वइसि सगुन कह काक । विरह विभञ्जन दिनपारपाक ॥ ६ ॥ आज देखव, पिय अलखक चान । विद्यापति कविवर एह भान ॥ ६ ॥ राधा । ८०२ मोराहि रे अँगना चॉदन केरि गछि ताहि चढ़ि कुरुरए काक रे ।। सोने चञ्चे बँधए देव मौए वाअस जो पिआ आओत आज रे ॥२॥ गावह सहिलोरि झूमर मअन अराधने जानु ॥३॥ चउदिस चम्पा मउलि फुलाल चान्द उजोरिए राति । कइसे कए मअन अराधवा रे हाइति वड़ि रति साति ॥५॥ विद्यापति कवि गावित्रा रे तोके अछ गुनक निधान । राउ भोगिसर गुन नागरा रे पदमा देवि रमान ।।७।। राधा । ८०३ सुरभि समय भल चल मलनिल साहर सउरभ सार लो । काहुक वीपद काहुक सम्पद नाना गति संसार लो ॥२॥ • कोइली पञ्चम रागे रमन गुन सुमराझो कुसल आओत मोर नाह लो। धरिए हमे आसहि अछलिहु सुमरि न छड़ल ठाम लो ॥४॥

vidyāpati | āṅgana vaisi saguna kaha kāka | viraha vibhañjana dinapārapāka || 6 || āja dekhava, piya alakhaka cāna | vidyāpati kavivara eha bhāna || 6 || rādhā | 802 morāhi re a~ganā caॉdana keri gachi tāhi car̤hi kururae kāka re || sone cañce ba~dhae deva maue vāasa jo piā āota āja re ||2|| gāvaha sahilori jhūmara maana arādhane jānu ||3|| caudisa campā mauli phulāla cānda ujorie rāti | kaise kae maana arādhavā re hāiti var̤i rati sāti ||5|| vidyāpati kavi gāvitrā re toke acha gunaka nidhāna | rāu bhogisara guna nāgarā re padamā devi ramāna ||7|| rādhā | 803 surabhi samaya bhala cala malanila sāhara saurabha sāra lo | kāhuka vīpada kāhuka sampada nānā gati saṃsāra lo ||2|| • koilī pañcama rāge ramana guna sumarājho kusala āota mora nāha lo| dharie hame āsahi achalihu sumari na char̤ala ṭhāma lo ||4||

विद्यापति । भमर देखि भन भावे पराएल गहए सरासन काम लो । भनइ विद्यापति रूपनराएन सिरि सिवसिंह देव नाम लो ॥६॥ ---०.-- सखी । ८०४ गगन वलाहकै छाडल रे वारिस काल अतीत ।। करिय विनति मैं हूँ अायव जन्हि विनु तिहुयन तीत ॥२॥ आवहो सुमति संघातिनि रे वाट निहारय जॉउ । कुदिना सब दिन नहि रह सुदिवस मन हरखाउ ॥४॥ सामर चन्दा उगलाह रे चान्दै पुन गेलाह अकोस । एतवहि पियाकै अयवा रे पलटत विरहिनि सॉस ॥६॥ सूतिये दुरहि निहवा रे जति दुर हियरा धाव । कि करत हियरा आकुला रे आगिहि बात न पावे ॥८॥ विद्यापति कवि गएवा रे रस जनिए रसमन्त । मन्ति महेसर सुन्दर रे रेणुक देवि कन्त ॥१०॥ राधा । ६०५ हमर मन्दिरे जव आग्रोव कान । दिठि भरि हेरव से चान्द वयान ॥ २ ॥ नहि नहि चोलव जव हम नारि । अधिक पिरीति तव करव मुरारि ॥ ४ ॥

vidyāpati | bhamara dekhi bhana bhāve parāela gahae sarāsana kāma lo | bhanai vidyāpati rūpanarāena siri sivasiṃha deva nāma lo ||6|| ---0.-- sakhī | 804 gagana valāhakai chāḍala re vārisa kāla atīta || kariya vinati maiṃ hū~ aāyava janhi vinu tihuyana tīta ||2|| āvaho sumati saṃghātini re vāṭa nihāraya jaॉu | kudinā saba dina nahi raha sudivasa mana harakhāu ||4|| sāmara candā ugalāha re cāndai puna gelāha akosa | etavahi piyākai ayavā re palaṭata virahini saॉsa ||6|| sūtiye durahi nihavā re jati dura hiyarā dhāva | ki karata hiyarā ākulā re āgihi bāta na pāve ||8|| vidyāpati kavi gaevā re rasa janie rasamanta | manti mahesara sundara re reṇuka devi kanta ||10|| rādhā | 605 hamara mandire java āgrova kāna | diṭhi bhari herava se cānda vayāna || 2 || nahi nahi colava java hama nāri | adhika pirīti tava karava murāri || 4 ||

विद्यापति ।। | राधा । ८१० जे दुखदायक से सुख देथु । अबला जन से आसिस लेथु ॥ २ ॥ पिय मोर आयल आने परोस । विरह व्यथा जनि गेल लख कोस ॥ ४ ॥ नहि छथि उगथु सहस दिजराज । कुदिवस हितकर अनहित काज ॥ ६ ॥ त्रिविध समीर वहथ दिनराति । पञ्चम गावथु कोकिल जाति ॥ ८॥ से गृह गृह नित उत्सव आज । विद्यापति भन मन निव्र्याज ॥१०॥ राधा । ६११ दारुण वसन्त जत दुख देल । हरिमुख हेरइते सब दूर गेल ॥ २ ॥ जतहुँ अछल मोर हृदयक साध से सब पूरल हरि परसाद ॥ ४ ॥ कि कहव रे सखि आजक आनन्द शोर । चिरदिने माधव मान्दरे मोर ।। ६ ॥ रभस आलिङ्गने पुलकित भेल । अधरक पाने विरह दूर गेल ॥ ८॥ भनहि विद्यापति आर नह आधि । समुचित औषधे न रह वेयाधि ।।१०॥ राधा । ८१२ विह मोर परसन भेल । हरि मोहि दरशन देल ॥ २ ॥ देखलि वदन अभिराम । पूरल सकल मन काम ॥ ४ ॥ ५

vidyāpati || | rādhā | 810 je dukhadāyaka se sukha dethu | abalā jana se āsisa lethu || 2 || piya mora āyala āne parosa | viraha vyathā jani gela lakha kosa || 4 || nahi chathi ugathu sahasa dijarāja | kudivasa hitakara anahita kāja || 6 || trividha samīra vahatha dinarāti | pañcama gāvathu kokila jāti || 8|| se gṛha gṛha nita utsava āja | vidyāpati bhana mana nivryāja ||10|| rādhā | 611 dāruṇa vasanta jata dukha dela | harimukha heraite saba dūra gela || 2 || jatahu~ achala mora hṛdayaka sādha se saba pūrala hari parasāda || 4 || ki kahava re sakhi ājaka ānanda śora | ciradine mādhava māndare mora || 6 || rabhasa āliṅgane pulakita bhela | adharaka pāne viraha dūra gela || 8|| bhanahi vidyāpati āra naha ādhi | samucita auṣadhe na raha veyādhi ||10|| rādhā | 812 viha mora parasana bhela | hari mohi daraśana dela || 2 || dekhali vadana abhirāma | pūrala sakala mana kāma || 4 || 5

विद्यापति ।, जागि उठल पञ्चवान । वसि नहि रहल गेयान ॥ ६ ॥ भनाहि विद्यापति भान । सुपुरुष न कर निदान ॥ ८ ॥ राधा । ८१३ आजु रजनी हम भागे गमाल पेखल पिया मुख चन्दा । जीवन यौवन सफल करि मानल दश दिश भैल निरदन्दा ॥ २ ॥ आजु मझु गेह गेह करि मानल आजु मझु देह भेल देहा । आजु विहि मोहे अनुकुल होयज टूटल सबहु सन्देहा ॥ ४ ॥ सोइ कोकिल अब लाख डाकउ लाख उदय करु चन्दा । पॉचबाण अब लाख वाण होउ मलय पवन बहु मन्दा ॥ ६ ॥ अव मझु जव पिया सङ्ग होयत तबहि मानव निज देहा । विद्यापति कह अलप भागि नह धनि धनि तुय नव नेहा ॥ ८॥ राधा । ८१४ जनम कृतारथ सुपुरुष सङ्ग । सेहे दिवस जो नहि मन भङ्ग ॥ २ ॥ हृदयक आनन्दे सुख परगासे । तरनि तेजे हो कमल विगास ॥ ४ ॥ भल भेल माइ हे कुदिवस गेल ।हरि निधि मिलल सकल सिधि भेल ॥६॥

vidyāpati |, jāgi uṭhala pañcavāna | vasi nahi rahala geyāna || 6 || bhanāhi vidyāpati bhāna | supuruṣa na kara nidāna || 8 || rādhā | 813 āju rajanī hama bhāge gamāla pekhala piyā mukha candā | jīvana yauvana saphala kari mānala daśa diśa bhaila niradandā || 2 || āju majhu geha geha kari mānala āju majhu deha bhela dehā | āju vihi mohe anukula hoyaja ṭūṭala sabahu sandehā || 4 || soi kokila aba lākha ḍākau lākha udaya karu candā | paॉcabāṇa aba lākha vāṇa hou malaya pavana bahu mandā || 6 || ava majhu java piyā saṅga hoyata tabahi mānava nija dehā | vidyāpati kaha alapa bhāgi naha dhani dhani tuya nava nehā || 8|| rādhā | 814 janama kṛtāratha supuruṣa saṅga | sehe divasa jo nahi mana bhaṅga || 2 || hṛdayaka ānande sukha paragāse | tarani teje ho kamala vigāsa || 4 || bhala bhela māi he kudivasa gela |hari nidhi milala sakala sidhi bhela ||6||

४१६ विद्यापति । राधा । ६१० जे दुखदायक से सुख देथु । अवला जन स आसिस लेथु ।। २ ।। पिय मोर आयल आन परोस । विरह व्यथा जनि गेल लख केसि ।। ४ ।। नहि छथि उगथु सहस दिजराज । कुदिवस हितकर अनहित काज ॥ ६ ॥ त्रिविध समीर वहथ् दिनराति । पञ्चम् गावथु कोकिल जाति ॥ ८॥ से गृह गृह नित उत्सव आज । विद्यापति भन मन नियज ॥१०॥ राधा । ८११ दारुण वसन्त जत दुख देल । हरिमुख हेरइते सब दूर गेल ।। २ ॥ जतहुँ अछल'मोर हृदयक साध । से सब पूरल हरि परसाद ॥ ४ ॥ कि कहव रे सखि आजुक अानन्द ओर । चिरदिने माधव मान्दरे मोर ॥ ६ ॥ रभस आलिङ्गने पुलकित भेल । अधरक पाने विरह दूर गेल ।। ८ ।। भनहि विद्यापति आर नह आधि । समुचित औखधे न रह वेयाधि ।।१०।। ।। , , राधा ।। । , । । । ८१२ . विह, मोर परसन भेल । हरि मोहि दरशन देल ।।१२ ॥ देखलि · वदन अभिराम । पूरल सकल मन काम ।। ४ ।।

416 vidyāpati | rādhā | 610 je dukhadāyaka se sukha dethu | avalā jana sa āsisa lethu || 2 || piya mora āyala āna parosa | viraha vyathā jani gela lakha kesi || 4 || nahi chathi ugathu sahasa dijarāja | kudivasa hitakara anahita kāja || 6 || trividha samīra vahath dinarāti | pañcam gāvathu kokila jāti || 8|| se gṛha gṛha nita utsava āja | vidyāpati bhana mana niyaja ||10|| rādhā | 811 dāruṇa vasanta jata dukha dela | harimukha heraite saba dūra gela || 2 || jatahu~ achala'mora hṛdayaka sādha | se saba pūrala hari parasāda || 4 || ki kahava re sakhi ājuka aānanda ora | ciradine mādhava māndare mora || 6 || rabhasa āliṅgane pulakita bhela | adharaka pāne viraha dūra gela || 8 || bhanahi vidyāpati āra naha ādhi | samucita aukhadhe na raha veyādhi ||10|| || , , rādhā || | , | | | 812 . viha, mora parasana bhela | hari mohi daraśana dela ||12 || dekhali · vadana abhirāma | pūrala sakala mana kāma || 4 ||

विद्यापति । जागि उठल पञ्चवान । वसि नहि रहल गेयान ॥ ६ ॥ भनहि विद्यापति भान । सुपरुप न कर निदान ॥ ८ ॥ राधा । ८१३ आजु रजनी हम भागे गमाल पेखल पिया मुख चन्दा । जीवन यौवन सफल कार मानल दश दिश भेल निरदन्दा ॥ २ ॥ आजु मझु गेह गेह करि मानल आजु मझु देह भेल देहा ।। आजु विहि मोहे अनुकुल होयल टूटल सबहु सन्देहा ॥ ४ ॥ सोइ कोकिल अब लाख डाकउ लाख उदय करु चन्दा । पॉचबाण अब लाख वाण होउ मलय पवन बहु मन्दी ॥ ६ ॥ अव मझु जव पिया सङ्ग होयत तबहि मानव निज देहा ।। विद्यापति कह अलप भागि नह धनि धनि तुय नव नेहा ।।६।। राधा । । ८१४ जनम कृतारय सुपुरुष सङ्ग । सेहे दिवस जौं नहि मन भङ्ग ॥ २ ॥ हृदयक आनन्दे सुख परगास । तरनि तेजे हो कमल विगास ॥ ४ ॥ भल भेल माइ हे कुदिवस गेल।हरि निधिमिलल सकल सिधि भेल ।।६।।

vidyāpati | jāgi uṭhala pañcavāna | vasi nahi rahala geyāna || 6 || bhanahi vidyāpati bhāna | suparupa na kara nidāna || 8 || rādhā | 813 āju rajanī hama bhāge gamāla pekhala piyā mukha candā | jīvana yauvana saphala kāra mānala daśa diśa bhela niradandā || 2 || āju majhu geha geha kari mānala āju majhu deha bhela dehā || āju vihi mohe anukula hoyala ṭūṭala sabahu sandehā || 4 || soi kokila aba lākha ḍākau lākha udaya karu candā | paॉcabāṇa aba lākha vāṇa hou malaya pavana bahu mandī || 6 || ava majhu java piyā saṅga hoyata tabahi mānava nija dehā || vidyāpati kaha alapa bhāgi naha dhani dhani tuya nava nehā ||6|| rādhā | | 814 janama kṛtāraya supuruṣa saṅga | sehe divasa jauṃ nahi mana bhaṅga || 2 || hṛdayaka ānande sukha paragāsa | tarani teje ho kamala vigāsa || 4 || bhala bhela māi he kudivasa gela|hari nidhimilala sakala sidhi bhela ||6||

४१२ विद्यापति । एक दिसमनिमयनव निधि हेम।अशोका दिस नवरस सुपुरुप पेम ॥ ८ ॥ निकुती तौलि कएल अनुमान | प्रीति अधिक थी के नहि जान ॥१०॥ प्रीतिक सम हे दोसर नहि आन। जाहि तुलना दिअ अपन पनि ॥११॥ भनइ विद्यापति अनुपम रीति । दम्पति के हो अचल पिरीत ।।१४।। राधा । ८१५ दिदिन छिल विहि मोहे प्रतिकूल । पिया परसादे भेल अनुकूल ॥ २ ॥ अछल दारुण विरहे विभोर । तुरित आवि पिया मोहे लेल कोर ॥ ४ ॥ तृषित चातक जनि नव घन मैलि । भुखल चकोर चाँद करु केति ॥ ६ ॥ जनि वनजानले दगध परान । ऐसन होयल अमिया सिनान ॥ ८॥ थिो । ८१६ अरे रे परम प्रेम सजनि नयन गोचर कौन दिन जनि नाह नागर गुणक आगर कला सागर रे । जखने मधुरिपु भवन आओव दूरे रहि मुझे कहि पठाओव 'सकल दृखन तेज भूखन समक सजिव रे ॥२॥ लाज नति भये निकटे व रसिक व्रजपति हिये सम्भाव * कौशल कोप'काजर तबहु राजव रे । । । ।

412 vidyāpati | eka disamanimayanava nidhi hema|aśokā disa navarasa supurupa pema || 8 || nikutī tauli kaela anumāna | prīti adhika thī ke nahi jāna ||10|| prītika sama he dosara nahi āna| jāhi tulanā dia apana pani ||11|| bhanai vidyāpati anupama rīti | dampati ke ho acala pirīta ||14|| rādhā | 815 didina chila vihi mohe pratikūla | piyā parasāde bhela anukūla || 2 || achala dāruṇa virahe vibhora | turita āvi piyā mohe lela kora || 4 || tṛṣita cātaka jani nava ghana maili | bhukhala cakora cā~da karu keti || 6 || jani vanajānale dagadha parāna | aisana hoyala amiyā sināna || 8|| thio | 816 are re parama prema sajani nayana gocara kauna dina jani nāha nāgara guṇaka āgara kalā sāgara re | jakhane madhuripu bhavana āova dūre rahi mujhe kahi paṭhāova 'sakala dṛkhana teja bhūkhana samaka sajiva re ||2|| lāja nati bhaye nikaṭe va rasika vrajapati hiye sambhāva * kauśala kopa'kājara tabahu rājava re | | | |

| विद्यापति ।। कबहे कोकिल मधुर कुहु कुहु कबहुँ कपोत कण्ठ रव मुह ' करजशासन केला आसन कछु न गोयब रे ॥४॥ ।। कबहुं कर गहि कण्ठ लाओव कबहुं दुहु मेलि सङ्गीत गाग्रोव कबहुं कौतुक कोप किये रस राखि रुषव रे। । । । । । आश देइ पिया पाश राखव जतन करि हरि कत न भाखव | समय बुझि तहि माघ होइ पुन साड्घि होयव रे ॥६॥ वचन छले जव साध मानव मीनकेतन जुझत जानव मदन मय मत हाती मातव अचिरे मुषव रे। एतहु कहिते सखी तुरिते आयोलि सुधा सम वात लाल | कानु सुन्दर चतुर मन्दिर निकट आओल रे ॥८॥ अचिरे विहि किये पूरव साधा हरखि हसि हसि बोलय राधा शरद चॉद चकोर मिलल सिंह भूपति गावइ रे ॥६॥ सखी । ८१७ अधर सुधा मिठि दुधे धवरि डिठि मधु सम मधुरिम वानी रे ।। अति अरथित जे जतने न पाइग्र सवे विहि तोहि देल आनि रे ॥३ । । । जनु रुसह भाविन भाव जनाइ । तुय गुने लुबुधल पहु अधिक दिने पाहुन आएल मधाइ ॥४॥

| vidyāpati || kabahe kokila madhura kuhu kuhu kabahu~ kapota kaṇṭha rava muha ' karajaśāsana kelā āsana kachu na goyaba re ||4|| || kabahuṃ kara gahi kaṇṭha lāova kabahuṃ duhu meli saṅgīta gāgrova kabahuṃ kautuka kopa kiye rasa rākhi ruṣava re| | | | | | āśa dei piyā pāśa rākhava jatana kari hari kata na bhākhava | samaya bujhi tahi māgha hoi puna sāḍghi hoyava re ||6|| vacana chale java sādha mānava mīnaketana jujhata jānava madana maya mata hātī mātava acire muṣava re| etahu kahite sakhī turite āyoli sudhā sama vāta lāla | kānu sundara catura mandira nikaṭa āola re ||8|| acire vihi kiye pūrava sādhā harakhi hasi hasi bolaya rādhā śarada caॉda cakora milala siṃha bhūpati gāvai re ||6|| sakhī | 817 adhara sudhā miṭhi dudhe dhavari ḍiṭhi madhu sama madhurima vānī re || ati arathita je jatane na pāigra save vihi tohi dela āni re ||3 | | | janu rusaha bhāvina bhāva janāi | tuya gune lubudhala pahu adhika dine pāhuna āela madhāi ||4||

विद्यापति ।। जस गुन झखइते झामरि भैलि हे रयनि गमोलह जागि रे । से निधि निधि अनुरागे मिलल तोहि कन्हु सम पि अनुराग रे ॥६॥ भनइ विद्यापति गुणमति राखए वालमुके अपराध रे ।। राजा शिवसिंह रूपनराएन लाखमा देवि अराधरे ॥८॥ सखी । ८१८ जा लागि चोदन विख तह भेल चॉद अनल जा लागि रे । जा लागि दखिन पवन शैल सायक मदन वैरि जा लागि रे ॥२॥ से कान्हु कते दिने पाहुन हसि न निहारसि ताहि रे । । हृदयक हार हठे टारह जनु पेम सुधा अवगाह रे ॥४॥ रोयइते नारे आतुर भैल लोचन रयनि जाम जुगे गेलि रे । फूजल चिकुर वीर नहि चेतए हार भार तनु भेल रे ॥६॥ तप तौर तरुण करुने कान्हु आएल कॉइ बढ़ावसि मान रे । , जे न अछल मन से भेल सपन कवि विद्यापति भान रे ॥८॥ "राधा । ८१६ कत न दिवस लए अछल मनोरथ हरि सञो चढ़ाव नेहा । * सफल भेज विहि:अमिमत देल सहजे आएल मझु गेहा ॥२॥

vidyāpati || jasa guna jhakhaite jhāmari bhaili he rayani gamolaha jāgi re | se nidhi nidhi anurāge milala tohi kanhu sama pi anurāga re ||6|| bhanai vidyāpati guṇamati rākhae vālamuke aparādha re || rājā śivasiṃha rūpanarāena lākhamā devi arādhare ||8|| sakhī | 818 jā lāgi codana vikha taha bhela caॉda anala jā lāgi re | jā lāgi dakhina pavana śaila sāyaka madana vairi jā lāgi re ||2|| se kānhu kate dine pāhuna hasi na nihārasi tāhi re | | hṛdayaka hāra haṭhe ṭāraha janu pema sudhā avagāha re ||4|| royaite nāre ātura bhaila locana rayani jāma juge geli re | phūjala cikura vīra nahi cetae hāra bhāra tanu bhela re ||6|| tapa taura taruṇa karune kānhu āela kaॉi bar̤hāvasi māna re | , je na achala mana se bhela sapana kavi vidyāpati bhāna re ||8|| "rādhā | 816 kata na divasa lae achala manoratha hari saño car̤hāva nehā | * saphala bheja vihi:amimata dela sahaje āela majhu gehā ||2||

विद्यापति । ४१५ माइ हे जनम कृतारय भेला । वदन निहारि अधर मधु पिविक हरि परिरम्भन देला ॥४॥ पीन पयोधर हरखि परासि करु निर्विवन्ध खोएलन्हि पानी । पुलक पुरल तनु मुदित कुसुमधनु गावए सुललित वानी ।।६।। तोञो धनि पुनमति सव गुण गुणमति विद्यापति कवि भाने । राजा शिवासिँह रूपनराएन लखिमा देवि रमाने ॥८॥ सखा । ८२० सरदक चान्द सरिस तौर मुख रे । छाडल विरह अंधारक दुख रे ॥ २ ॥ अमिल मिलित अछ सुदृढ समाज रे । पुरुवक ने परिनत भैल आजरे ॥ ४ ॥ हेरि हल सुन्दरि सुनह वचन मोर रे । पारिहर लाल सुलह मन तोर रे ॥ ६ ॥ रसमति मालति भल अवसर रे । पिव मधुर मधु भूखल भमर रे ॥ ८॥ उपनत पाहुन ऋतुपति साह रे । अपनुक अङ्गिरल कर निरवाह रे ॥१०॥ सुपुरुखे पाओल सुमुखि सुनारि रे । दैवे भेराल उचित विचार रे ॥१२॥ सखी । ८२१ चिरदिने से विहि भेल निरवधि | पुराल दुहुक मनोभव साध ॥ २ ॥ आमोल माधव रति सुख वास । बाढल रमनिक मनहि उलास ।। ४ ।

vidyāpati | 415 māi he janama kṛtāraya bhelā | vadana nihāri adhara madhu pivika hari parirambhana delā ||4|| pīna payodhara harakhi parāsi karu nirvivandha khoelanhi pānī | pulaka purala tanu mudita kusumadhanu gāvae sulalita vānī ||6|| toño dhani punamati sava guṇa guṇamati vidyāpati kavi bhāne | rājā śivāsi~ha rūpanarāena lakhimā devi ramāne ||8|| sakhā | 820 saradaka cānda sarisa taura mukha re | chāḍala viraha aṃdhāraka dukha re || 2 || amila milita acha sudṛḍha samāja re | puruvaka ne parinata bhaila ājare || 4 || heri hala sundari sunaha vacana mora re | pārihara lāla sulaha mana tora re || 6 || rasamati mālati bhala avasara re | piva madhura madhu bhūkhala bhamara re || 8|| upanata pāhuna ṛtupati sāha re | apanuka aṅgirala kara niravāha re ||10|| supurukhe pāola sumukhi sunāri re | daive bherāla ucita vicāra re ||12|| sakhī | 821 ciradine se vihi bhela niravadhi | purāla duhuka manobhava sādha || 2 || āmola mādhava rati sukha vāsa | bāḍhala ramanika manahi ulāsa || 4 |

विद्यापति । से तनु परिमले भरल दिगन्त । अनुभवि मुरुछि पड़लःरतिकन्त ॥ ६ ॥ भनइ विद्यापति कुमुदिनि इन्दु । उछलल सखिगन अनिन्द सिन्धु ॥ ८ ॥ सखी । । ८२२ दुहुक दुलह दुहु दरशन भेल । विरह जनित दुख सब दूरे गेल ॥ २ ॥ करे धार वैसाओल विचित्र आसने । रमय रतन श्याम रमणी रतने ॥ ४ ॥ बहुविध विलसय बहुविधि रङ्ग । कमले मधुप जनि पाओल सङ्ग ।। ६ ।। । नयाने नयान दुहाँर वयाने वयान । दुहु गुणे दुहु गुण दुहु जने गान ॥ ८॥ !, भनइ विद्यापति नागरी भोर । त्रिभुवनविजयी नागर चौर, ॥१०॥ सखी । । । । ।। ८२३ , १ ।। मदन मदालसे श्याम विभोर । शशिमुखि हँसि हँसि करु कोर ॥ २ ॥ नयन ठुलाठुलि लहु लहु होस । अङ्ग हेलाहेलि गद गद् भास ॥ ४ ॥ रसवति नारि रसिकवर कान । रहि रहि चुम्वइ नाह वयान ॥ ६ ॥ दुहु तनु मातल दुहु शर हान । विद्यापति करु से रस गान ।। ६ ।।

vidyāpati | se tanu parimale bharala diganta | anubhavi muruchi par̤alaḥratikanta || 6 || bhanai vidyāpati kumudini indu | uchalala sakhigana aninda sindhu || 8 || sakhī | | 822 duhuka dulaha duhu daraśana bhela | viraha janita dukha saba dūre gela || 2 || kare dhāra vaisāola vicitra āsane | ramaya ratana śyāma ramaṇī ratane || 4 || bahuvidha vilasaya bahuvidhi raṅga | kamale madhupa jani pāola saṅga || 6 || | nayāne nayāna duhā~ra vayāne vayāna | duhu guṇe duhu guṇa duhu jane gāna || 8|| !, bhanai vidyāpati nāgarī bhora | tribhuvanavijayī nāgara caura, ||10|| sakhī | | | | || 823 , 1 || madana madālase śyāma vibhora | śaśimukhi ha~si ha~si karu kora || 2 || nayana ṭhulāṭhuli lahu lahu hosa | aṅga helāheli gada gad bhāsa || 4 || rasavati nāri rasikavara kāna | rahi rahi cumvai nāha vayāna || 6 || duhu tanu mātala duhu śara hāna | vidyāpati karu se rasa gāna || 6 ||

विद्यापति । ४१७ राधा । ८२४ चिरदिने से विहि भेल अनुकूल रे । दुहु मुख हेरइते दुहु से आकुल रे ॥ २ ॥ वाहु पसारिया दुहाँ दुहाँ धरु रे । दुहु अधरामृते दुहु मुख भरु रे ॥ ४ ॥ दुहु तनु कॉपइ मदन उछल रे । कि कि कि करि किङ्किणीरुचल रे ॥ ६ ॥ जातर्हि स्मित नव वदन मिलल रे । दुहु पुलकावलि ते लहु लहु रे ।। ८ ।। रसे मातल दुहु वसन खसल रे । विद्यापति कह रससिन्धु उछलिल रे ॥१०॥ राधा । ८२५ | आर दूरदेशे हम पिया न पठाओ । ऑचर भरिया जदि महानिधि पाओ ॥ २ ॥ शीतेर ओड्न पिया गिरिपेर वा । वरिखेर छत्र पिया दरियार ना ।। ४ ।। निधन वलिया पियारन कलें जतन । एवै हम जानलु पिया बड़े धन ॥ ६ ॥ भनये विद्यापति सुन वरनारि । नागर सङ्गे करु रस परिहार ॥ ८ ॥ सखी । ८२६ दुहुँ दुहाँ निरखइ नयनक कोने । दुहुँ हिय जर जर मनमथ वाने ॥ २ ॥ 53

vidyāpati | 417 rādhā | 824 ciradine se vihi bhela anukūla re | duhu mukha heraite duhu se ākula re || 2 || vāhu pasāriyā duhā~ duhā~ dharu re | duhu adharāmṛte duhu mukha bharu re || 4 || duhu tanu kaॉpai madana uchala re | ki ki ki kari kiṅkiṇīrucala re || 6 || jātarhi smita nava vadana milala re | duhu pulakāvali te lahu lahu re || 8 || rase mātala duhu vasana khasala re | vidyāpati kaha rasasindhu uchalila re ||10|| rādhā | 825 | āra dūradeśe hama piyā na paṭhāo | ऑcara bhariyā jadi mahānidhi pāo || 2 || śītera oḍna piyā giripera vā | varikhera chatra piyā dariyāra nā || 4 || nidhana valiyā piyārana kaleṃ jatana | evai hama jānalu piyā bar̤e dhana || 6 || bhanaye vidyāpati suna varanāri | nāgara saṅge karu rasa parihāra || 8 || sakhī | 826 duhu~ duhā~ nirakhai nayanaka kone | duhu~ hiya jara jara manamatha vāne || 2 || 53

४२० विद्यापति । ए साख सुपहु समागम सुख कहहि न जाए । मन कर मनाओ न छाडि राखिअ हिअ लाए ॥४॥ , पुरख गरि हमे पूजाल पुने परिनत नेह ।। जीव एक कए मानल की जो दुइ देह ॥६॥ लछमी नराएन नृप कह तेहि गुनमति नारि । जा सो नेह वढावह सेहे देव मुरारि ॥८॥ , राधा । के मोरा जाएत दुरहुक दूर । सहस सौतिनि वस मधुरपुर ॥ २ ॥ अपनहि हात चललि अछ नीधि । जुग दश जपले आजे भेलि सीधि ॥ ४ ॥ भल भेल माइ हे कुदिवस गेल । चान्द कुमुद दुहु दरशन भेल ।। ६ ।। कतए दमोदर देव वनमारि । कतए कहमे धनि गोप गोयारि ॥ ८ ॥ आजे अकामिक दुइ दिठि मेलि । देव दाहिन भेल हृदय उवले ॥१०॥ भनइ विद्यापति सुन वरनार । कुदिवस रहए दिवस दुइ चारि ॥१२॥ राधा ८३२ माधव कत तोर करव वड़ाई ।। । तोहर हम ककरा कहव से अधिक ।

420 vidyāpati | e sākha supahu samāgama sukha kahahi na jāe | mana kara manāo na chāḍi rākhia hia lāe ||4|| , purakha gari hame pūjāla pune parinata neha || jīva eka kae mānala kī jo dui deha ||6|| lachamī narāena nṛpa kaha tehi gunamati nāri | jā so neha vaḍhāvaha sehe deva murāri ||8|| , rādhā | ke morā jāeta durahuka dūra | sahasa sautini vasa madhurapura || 2 || apanahi hāta calali acha nīdhi | juga daśa japale āje bheli sīdhi || 4 || bhala bhela māi he kudivasa gela | cānda kumuda duhu daraśana bhela || 6 || katae damodara deva vanamāri | katae kahame dhani gopa goyāri || 8 || āje akāmika dui diṭhi meli | deva dāhina bhela hṛdaya uvale ||10|| bhanai vidyāpati suna varanāra | kudivasa rahae divasa dui cāri ||12|| rādhā 832 mādhava kata tora karava var̤āī || | tohara hama kakarā kahava se adhika |