Corpus leaves 121–140

विद्यापति । ११६. दूती । त्रिवलि तरङ्गिन पुर दुगम जानि मनमथे पत्र पठाउ । जौवन दलपति समर तोहर रतिपति दूत बढाउ ॥२॥ माधव वे साजिय दहु वाला । तसु सैसवे तेहे जे सन्तापलि से सबि अउति पाला ॥४॥ | कुन्तल चक्क अंकुस तिलक कए चन्दन कवच अभिरामा । नयन कटाख बान गुन दए साजि रहलि अछ बामा ।।६।। सुन्दरि साजि खेत चलि अाइलि विद्यापति कवि भाने । राजा सिवसिंह रूपनरायन लखिमा देवि रमाने ॥८॥ अभिसार । ठूती । | २३४ |वार विलासिनि आनवि कहा । तोहि कान्ह बरु जासि ताहा ॥ २ ॥ प्रथम नेह अति भिति राही । कते जतने कते मेराउवि ताही ॥ ४ ॥

vidyāpati | 116. dūtī | trivali taraṅgina pura dugama jāni manamathe patra paṭhāu | jauvana dalapati samara tohara ratipati dūta baḍhāu ||2|| mādhava ve sājiya dahu vālā | tasu saisave tehe je santāpali se sabi auti pālā ||4|| | kuntala cakka aṃkusa tilaka kae candana kavaca abhirāmā | nayana kaṭākha bāna guna dae sāji rahali acha bāmā ||6|| sundari sāji kheta cali aāili vidyāpati kavi bhāne | rājā sivasiṃha rūpanarāyana lakhimā devi ramāne ||8|| abhisāra | ṭhūtī | | 234 |vāra vilāsini ānavi kahā | tohi kānha baru jāsi tāhā || 2 || prathama neha ati bhiti rāhī | kate jatane kate merāuvi tāhī || 4 ||

| ११६ विद्यापति । सखी । २३१ सिरिहि मिलल देहा, न कुचे चान रेहा, घामे न पिउल सुगन्धा । अधर मधुरी फूल, देखिये ताहीर तूल, धयलहि अछ मकरन्दा ॥ २ ॥ रामा अइलि हे पिया विसराइ । पुरुष केसरि जनि, दुमन लता धनि, छाइते जा असिलाइ ॥ ४ ॥ गेलिहि कयलह मान, की अवसर आन, की सिसु वालभु तोरा ।। मुसए गेलि धन, जागल परिजन, लगहि कलाओक चौरा ॥ ६ ॥ भनइ विद्यापति, सुन चरजीवति, | इ रस केओ के जाने । राजा सिवसिंह, । रूपनरायन, लखिमा देवि रमाने ॥ ८ ॥ दूती ।। २३२ ठ माधव कि सुतासे मन्द । गहन लोग देख पनिमक चन्द ।।३। हार रोमावाल जमुना गइ । त्रिवाल तरङ्गिनि विप्न अन सिन्दुर तिलक तरनि सम भास । धूसर सुखसास नहिं पर एहन समय पृजह पचबान । होश उगरास देह रात पिके मधुकर पुर कहइते वूल । अलपेश्रो अवसर दान अतु पति कवि एहो रस भान । राय सिवासंह सब रसक निधान ।। राङ्गाने विप्र अनङ्ग ॥४॥ खसास नहि परगास ॥६॥ (रास देह रतिदान ॥८॥ * दान अतूल ॥१०॥ के निधान ॥१२॥

| 116 vidyāpati | sakhī | 231 sirihi milala dehā, na kuce cāna rehā, ghāme na piula sugandhā | adhara madhurī phūla, dekhiye tāhīra tūla, dhayalahi acha makarandā || 2 || rāmā aili he piyā visarāi | puruṣa kesari jani, dumana latā dhani, chāite jā asilāi || 4 || gelihi kayalaha māna, kī avasara āna, kī sisu vālabhu torā || musae geli dhana, jāgala parijana, lagahi kalāoka caurā || 6 || bhanai vidyāpati, suna carajīvati, | i rasa keo ke jāne | rājā sivasiṃha, | rūpanarāyana, lakhimā devi ramāne || 8 || dūtī || 232 ṭha mādhava ki sutāse manda | gahana loga dekha panimaka canda ||3| hāra romāvāla jamunā gai | trivāla taraṅgini vipna ana sindura tilaka tarani sama bhāsa | dhūsara sukhasāsa nahiṃ para ehana samaya pṛjaha pacabāna | hośa ugarāsa deha rāta pike madhukara pura kahaite vūla | alapeśro avasara dāna atu pati kavi eho rasa bhāna | rāya sivāsaṃha saba rasaka nidhāna || rāṅgāne vipra anaṅga ||4|| khasāsa nahi paragāsa ||6|| (rāsa deha ratidāna ||8|| * dāna atūla ||10|| ke nidhāna ||12||

विद्यापति । १२१ दूती। २३७ चल चल सुन्दर सुभ कर प्राज । ततमत करइत नहि हो काज ॥ २ ॥ गुरुजन परिजन डर करु दूर । विनु साहस सिधि आस न पूर ॥ ४ ॥ चिनु जपले रिधि केयो नहिं पाव विनु गेले घर निधि नहि आव ॥ ६ ॥ ओ परवल्लभ तहि पर नारि । हम पय मध दुहु दिस गारि ॥ ८॥ तोह हुनि दरशन इह मन लाग । तत कए देखिय जेहन तुय भाग ॥१०॥ भनई विद्यापति सुन वरनारि । जे अङ्गीरिय तॉन गुनिअ गारि ॥१२॥ टूती । २३८ धनि धनि चलु अभिसार ।। शुभ दिन आजु राजपने मनमथ पायोब कि रीति वियार ॥ २ ॥ गुरुजन नयन अन्ध करि आयोल बान्धव तिमिर विशेप ।। तुय उर फुरत बाम कुच लोचन वहु मङ्गल करि लेख ॥ ४ ॥ कुलवति धरम करम अव सव गुरु मन्दिरे चलु राखि । प्रियतम सङ्गे रङ्ग करु चिदिने फलत मनोरथ शाखि ॥ ६ ॥ नीरदे विजुरि विजुरी सञो नीरद किङ्किनि गरजन जान । हरिखे वरिसे फल सब शाखी शिखिकुल दुहु गुन गान ॥ ८ ॥ 16

vidyāpati | 121 dūtī| 237 cala cala sundara subha kara prāja | tatamata karaita nahi ho kāja || 2 || gurujana parijana ḍara karu dūra | vinu sāhasa sidhi āsa na pūra || 4 || cinu japale ridhi keyo nahiṃ pāva vinu gele ghara nidhi nahi āva || 6 || o paravallabha tahi para nāri | hama paya madha duhu disa gāri || 8|| toha huni daraśana iha mana lāga | tata kae dekhiya jehana tuya bhāga ||10|| bhanaī vidyāpati suna varanāri | je aṅgīriya taॉna gunia gāri ||12|| ṭūtī | 238 dhani dhani calu abhisāra || śubha dina āju rājapane manamatha pāyoba ki rīti viyāra || 2 || gurujana nayana andha kari āyola bāndhava timira viśepa || tuya ura phurata bāma kuca locana vahu maṅgala kari lekha || 4 || kulavati dharama karama ava sava guru mandire calu rākhi | priyatama saṅge raṅga karu cidine phalata manoratha śākhi || 6 || nīrade vijuri vijurī saño nīrada kiṅkini garajana jāna | harikhe varise phala saba śākhī śikhikula duhu guna gāna || 8 || 16

| १२० विद्यापति । दूती । | सहसे सञ्चर २३५ बारिस जामिन कोमल कामिनि निदारुण अति अन्धकार । पय निशाचर धन पर जलधार ॥२॥ माधव प्रथम नेहे से भीति । गये अपनाह सेञ विलौकिय कृरिय तैसनि रीति ॥४॥ अति भयाउनि आतर जउनि कृइसे कए आउति पार । सुरतरस सुचेतन बालभु ता पति सवे असारे ॥६॥ एत सुनि मने विमुख सुमुखीं तोह मने नहि लाज । केतए देखले मधु अपने जा मधुकर समाज ॥ सखीं। २३६ जागल घर पर निन्दे भेल भैर। सैज तैजल उठ नन्दकि सघने गगने हेरि नखतर पाति । अवधिं न पाओल छूटल र जलधरे रुचिहर सामर केन । यवन भनि वैशधुरु कृत भात ॥ धान अनुरागिनि जानि सुजान । घोर अँधियारे करल पेय पर नारि पिरितिक ऐसन रीत । चलल निभृत पथेने मान्य कुसुमित कानन कालिन्दि तीर । तहों चाल अलि गोकुल शखर पन्य पर मिलल जाहि । अनिल नागर भट जल उठे नन्दकिशोर ॥ ३ ॥ औल छूटल राति ॥ ४ ॥ मोहन वेश धरु कत भॉति ।। ६ ।। करले पयान ॥ ८॥ थिन मानय भीत १२॥ टल राहि ॥१४

| 120 vidyāpati | dūtī | | sahase sañcara 235 bārisa jāmina komala kāmini nidāruṇa ati andhakāra | paya niśācara dhana para jaladhāra ||2|| mādhava prathama nehe se bhīti | gaye apanāha seña vilaukiya kṛriya taisani rīti ||4|| ati bhayāuni ātara jauni kṛise kae āuti pāra | suratarasa sucetana bālabhu tā pati save asāre ||6|| eta suni mane vimukha sumukhīṃ toha mane nahi lāja | ketae dekhale madhu apane jā madhukara samāja || sakhīṃ| 236 jāgala ghara para ninde bhela bhaira| saija taijala uṭha nandaki saghane gagane heri nakhatara pāti | avadhiṃ na pāola chūṭala ra jaladhare rucihara sāmara kena | yavana bhani vaiśadhuru kṛta bhāta || dhāna anurāgini jāni sujāna | ghora a~dhiyāre karala peya para nāri piritika aisana rīta | calala nibhṛta pathene mānya kusumita kānana kālindi tīra | tahoṃ cāla ali gokula śakhara panya para milala jāhi | anila nāgara bhaṭa jala uṭhe nandakiśora || 3 || aula chūṭala rāti || 4 || mohana veśa dharu kata bhaॉti || 6 || karale payāna || 8|| thina mānaya bhīta 12|| ṭala rāhi ||14

विद्यापति । १२५ दूती ।। २४५ प्रणयि मनमथ करहि पाएत । मनक पाछे देह जाएत ॥ २ ॥ | भूमि कमालनि गगन सूर । पेम पन्था कतए टूर ॥ ४ ॥ | वाध न करहि रामा । पुर विलासिनि पिग्रतम कामा ॥ ६ ॥ बदन जिनिकहु करसि भन्दा । लग न आओत लाजेचन्दा ॥ ८ ॥ तेहि सङ्किय पथ उजोर । गमन तिमिरहि होएत तौर ॥१०॥ | काज संसय हृदय बङ्का । कत न उपजए बिरह सङ्का ॥१२॥ सबहि सुन्दरि साहस सार । तेहि तेज के करए पार ॥१४॥ | सकल अभिसार सिद्धिदायक । रूपे अभिनव कुसुम सायक ॥१६॥ | राए सिवासिंह रस अधार । सरस कह कवि कण्ठहार ॥१८॥ सखी । २४६ मृगमद पङ्क अलका । मुख जनु करह तिलका ॥ २ ॥ निपुन पुनिम के चन्दा । तिलके होएत गए मन्दा ॥ ४ ॥ सहजीह सुन्दरि चडि राही । कि करवि अधिक पसाही ॥ ६ ॥ उजर नयन नलिना । काजरे न कर मालना ॥ ८॥ दूधक धोएल भमरा । मसि बुडि जाएत सामरा ॥१०॥ पयोधर गोरा । उलटल कनय कटोरा ॥१२॥ विल न करू । हिमे बुडि जाएत सुमेरू ॥१४॥ ' त कवी । कतए तिमिर जहॉ रवी ॥१६॥

vidyāpati | 125 dūtī || 245 praṇayi manamatha karahi pāeta | manaka pāche deha jāeta || 2 || | bhūmi kamālani gagana sūra | pema panthā katae ṭūra || 4 || | vādha na karahi rāmā | pura vilāsini pigratama kāmā || 6 || badana jinikahu karasi bhandā | laga na āota lājecandā || 8 || tehi saṅkiya patha ujora | gamana timirahi hoeta taura ||10|| | kāja saṃsaya hṛdaya baṅkā | kata na upajae biraha saṅkā ||12|| sabahi sundari sāhasa sāra | tehi teja ke karae pāra ||14|| | sakala abhisāra siddhidāyaka | rūpe abhinava kusuma sāyaka ||16|| | rāe sivāsiṃha rasa adhāra | sarasa kaha kavi kaṇṭhahāra ||18|| sakhī | 246 mṛgamada paṅka alakā | mukha janu karaha tilakā || 2 || nipuna punima ke candā | tilake hoeta gae mandā || 4 || sahajīha sundari caḍi rāhī | ki karavi adhika pasāhī || 6 || ujara nayana nalinā | kājare na kara mālanā || 8|| dūdhaka dhoela bhamarā | masi buḍi jāeta sāmarā ||10|| payodhara gorā | ulaṭala kanaya kaṭorā ||12|| vila na karū | hime buḍi jāeta sumerū ||14|| ' ta kavī | katae timira jahaॉ ravī ||16||

१२४ विद्यापति । दूती । ३४३ चरण नुपुर उपर सारी । मुखर मेखल करे निवारी ॥ २ ॥ अम्बरे समरि देह झपाइ । चलहि तिमिर पथ समाइ ॥ ४ ॥ समुद् कुसुम रभस रसी । अवहि उगत कुत ससी ॥ ६ ॥ आएल चाहिश्र समखि तोरा । पिसन लोचन भम चकरा ॥ ८॥ अलक तिलक न करे राधे । अड़े बिलेपन करहि वाधे ॥१०॥ तजे अनुरागिनि ओ अनुराग । दृषण लागत भूपण ली। भर्ने विद्यापति सरस कवी । भूपतिकुल सरोरुह रबी ॥१४॥ ठूती । २४४ चान्द वदनि धनि चान्द उगत जुबे । दहक उजोरे दुरहि सजो लख चल गजगामिनि जावे तरुन तम् । किम्बा कर अभिसाराह उप चान्दवदनि धनि रयनि उजोरि । कोने परि गमन होएत सखि भो तोहे परिजन परिमल दुरबार । दुर सञो दुरजने लव चौंदिन चकित नयन तोर देह । तोहि लए जाइते भ॥९ प्रागरि अएल है पराएत काज । विफल भेले मोहि जाइत राह सजो लखत सवै ॥ ३ ।। साहि उपसम || ४ ॥ मन होएत सखि मोरि ॥ ६ ॥ ना दुरजने लवच अभिसार ॥ ८॥ जाइते मोहि सन्देह ॥१०॥ माहि जाइते लाज ॥११२

124 vidyāpati | dūtī | 343 caraṇa nupura upara sārī | mukhara mekhala kare nivārī || 2 || ambare samari deha jhapāi | calahi timira patha samāi || 4 || samud kusuma rabhasa rasī | avahi ugata kuta sasī || 6 || āela cāhiśra samakhi torā | pisana locana bhama cakarā || 8|| alaka tilaka na kare rādhe | ar̤e bilepana karahi vādhe ||10|| taje anurāgini o anurāga | dṛṣaṇa lāgata bhūpaṇa lī| bharne vidyāpati sarasa kavī | bhūpatikula saroruha rabī ||14|| ṭhūtī | 244 cānda vadani dhani cānda ugata jube | dahaka ujore durahi sajo lakha cala gajagāmini jāve taruna tam | kimbā kara abhisārāha upa cāndavadani dhani rayani ujori | kone pari gamana hoeta sakhi bho tohe parijana parimala durabāra | dura saño durajane lava cauṃdina cakita nayana tora deha | tohi lae jāite bha||9 prāgari aela hai parāeta kāja | viphala bhele mohi jāita rāha sajo lakhata savai || 3 || sāhi upasama || 4 || mana hoeta sakhi mori || 6 || nā durajane lavaca abhisāra || 8|| jāite mohi sandeha ||10|| māhi jāite lāja ||112

विद्यापति । १२७ सखी । २४६ वरि अनुचरि कय अनुमान । देहरि लागि बुझे वचन सन्धान ॥ २ ॥ ल नहि देखल एक लोक । सुख सजो सृतल नहि दुख शोक ॥ ४ ॥ क कण्टक सब भेल दूर । सब एक जागय मनमथ शूर ॥ ६ ॥ र निचल भेल निरजन बाट। दुरजन नयनहि लागल कवाट ॥ ८ ॥ पैशेखर कह पन्य विद्यार। अभिसर सुन्दरि भय नहि आर ॥१०॥ सखी । २५० जिनि करिबर राजहंसगति गामिनि चललिह सङ्केत गेहा ।। अमल तड़ित दण्ड हेम मञ्जीर जिनि अति सुन्दर देहा ॥ २ ॥ जलधर चामर तिमिर जिनि कुन्तल अलका शृङ्ग शैवाले । भौंह मदन धनु भ्रमर भुजद्भिनि जिनि आध विधवर भाले ॥ ४ ॥ नलिनि चकोर सफर सब मधुकर मृग खञ्जन जिन ऑखी । नासा तिल फुल गरुड चञ्चु जिनि गिधिनी श्रवणे विशेखी ॥ ६ ॥ कनक मुकुर शशि कमल जिनिय मुख जिनि विम्ब अधर पवारे । दशन मुकुता पॉति कुन्द करगबीज जिनि कम्बु कण्ठ अकारे ॥ ८ ॥ वेल ताल युग कनय कलस गिरि कटोरि जिनिय कुच साजा । बाहु मृणाल पाश बल्लरि जिनि सिंह डमरु जिनि माझा ॥१०॥ लोम लतावलि शैवाल कज्जल त्रिबाले तरङ्गिन रङ्गा । नाभि सरोवर सरोरुह दल जिनि नितम्ब जिनिय गज कुम्भा ॥१२॥ उरुयुग कदलि करिबर कर जिनि थल पङ्कज जिनि पद पानी । नख दाडिम वीज इन्दु रतन जिनि पिकु अमिय जिनि वानी ॥१४॥ भनई विद्यापति सुनह मधुरमति राधा रूप अपारा ।। राजा सिवसिंह रूप नरायन एकादश अवतारा ॥१६॥

vidyāpati | 127 sakhī | 246 vari anucari kaya anumāna | dehari lāgi bujhe vacana sandhāna || 2 || la nahi dekhala eka loka | sukha sajo sṛtala nahi dukha śoka || 4 || ka kaṇṭaka saba bhela dūra | saba eka jāgaya manamatha śūra || 6 || ra nicala bhela nirajana bāṭa| durajana nayanahi lāgala kavāṭa || 8 || paiśekhara kaha panya vidyāra| abhisara sundari bhaya nahi āra ||10|| sakhī | 250 jini karibara rājahaṃsagati gāmini calaliha saṅketa gehā || amala tar̤ita daṇḍa hema mañjīra jini ati sundara dehā || 2 || jaladhara cāmara timira jini kuntala alakā śṛṅga śaivāle | bhauṃha madana dhanu bhramara bhujadbhini jini ādha vidhavara bhāle || 4 || nalini cakora saphara saba madhukara mṛga khañjana jina ऑkhī | nāsā tila phula garuḍa cañcu jini gidhinī śravaṇe viśekhī || 6 || kanaka mukura śaśi kamala jiniya mukha jini vimba adhara pavāre | daśana mukutā paॉti kunda karagabīja jini kambu kaṇṭha akāre || 8 || vela tāla yuga kanaya kalasa giri kaṭori jiniya kuca sājā | bāhu mṛṇāla pāśa ballari jini siṃha ḍamaru jini mājhā ||10|| loma latāvali śaivāla kajjala tribāle taraṅgina raṅgā | nābhi sarovara saroruha dala jini nitamba jiniya gaja kumbhā ||12|| uruyuga kadali karibara kara jini thala paṅkaja jini pada pānī | nakha dāḍima vīja indu ratana jini piku amiya jini vānī ||14|| bhanaī vidyāpati sunaha madhuramati rādhā rūpa apārā || rājā sivasiṃha rūpa narāyana ekādaśa avatārā ||16||

| १२८ विद्यापति । सखी । कुन्तल तिलक बिराज मुख शोभित सदुर बिन्दु । हेमलतामे समारु विधि कवि रवि तारा इन्दु ॥ २ ॥ इन्दुवदनि धनि नयन बिशाला । कमल कलित जनि मधुकर माला ॥ ४ ॥ देखालि कलावति अपरुव रमनी । जनि आइलि सुरपुर गजगमनी ॥ ६ ॥ बेनी विमल बिराज तनु बस कुसुमावले हार । श्याम भुजङ्गम देखिकहु कियो काम परहार ॥ ८ ॥ करु परहार मदन सर बाला। कुटिल कटाख बान कनियाला ॥१०॥ कम्बु कण्ठ मृणाल भुज चलित पयोधर हारे । कनक कलस रसे पृरि रहु सञ्चित मदन भंडार ॥१२॥ मदन भंडार पयोधर गोरा । जनि उलटाओल कनक कटोरा ॥१४॥ श्यामा सुलोचनि सुरति रति अपरुचे भूषन सार । विद्यापति कविराज कह सुफले करथु अभिसार ॥१६॥ सखी । २५२ कुन्द कुमुद गजमोतिम हार । पहिरल हृदय झेपि कुचभार ॥ ३ ॥ थोरहि शशधर किरण विद्यार। ऐसन समय कयल अभिसार ॥ ४ ॥ चहुदिश सचकित नयन निहार । मदन मदालसे चलइ न पार ॥ ६ ॥ मिलाले निकुञ्जे कुन्ज नृप पास । कह कविशेखर केलि विलास ॥ ८ ॥

| 128 vidyāpati | sakhī | kuntala tilaka birāja mukha śobhita sadura bindu | hemalatāme samāru vidhi kavi ravi tārā indu || 2 || induvadani dhani nayana biśālā | kamala kalita jani madhukara mālā || 4 || dekhāli kalāvati aparuva ramanī | jani āili surapura gajagamanī || 6 || benī vimala birāja tanu basa kusumāvale hāra | śyāma bhujaṅgama dekhikahu kiyo kāma parahāra || 8 || karu parahāra madana sara bālā| kuṭila kaṭākha bāna kaniyālā ||10|| kambu kaṇṭha mṛṇāla bhuja calita payodhara hāre | kanaka kalasa rase pṛri rahu sañcita madana bhaṃḍāra ||12|| madana bhaṃḍāra payodhara gorā | jani ulaṭāola kanaka kaṭorā ||14|| śyāmā sulocani surati rati aparuce bhūṣana sāra | vidyāpati kavirāja kaha suphale karathu abhisāra ||16|| sakhī | 252 kunda kumuda gajamotima hāra | pahirala hṛdaya jhepi kucabhāra || 3 || thorahi śaśadhara kiraṇa vidyāra| aisana samaya kayala abhisāra || 4 || cahudiśa sacakita nayana nihāra | madana madālase calai na pāra || 6 || milāle nikuñje kunja nṛpa pāsa | kaha kaviśekhara keli vilāsa || 8 ||

विद्यापति । १२६ सखी। २५३ काजर रुचिहर रयनि विशाला । तसु पर अभिसार करु व्रजबाला ॥ ३ ॥ | घर सञो निकसय जइसन चोर । निशवद पद गति चललिहु थोर ॥ ४ ॥ उनमत चित अति आरति बियार । गरु नितम्ब नव यौवन भारे ॥ ६ ॥ कमलिनि माझ खीनिउच कुचजोर । धाधसे चलु कत भावे विभोर ॥ ८ ॥ रङ्गिन सङ्गिनि नव नव जोरा । नव अनुरागिनि नव रस भौरा ॥१०॥ | अङ्गक अभरण वासय् भार नेपुर किङ्किनि तेजल हार ॥१२॥ लीला कमल उपेखलि रामा । मन्थर गति चलु धरि सखि शामा ॥१४॥ । जतनहि निसरु नगर दुरन्ता । शेखर अभरण भेल वहन्ता ॥१६॥ राधा । २५४ लहु कय कहलह गुरुतर भार । दुतर रजनि दूर अभिसार ॥ २ ॥ घाट भुअङ्गम उपर पानि । दुहकुल अपजसअङ्गिरल जानि ॥ ४ ॥ पर निधि लय साहस तोर । केजान कोनगति करवए मोर ॥ ६ ॥ तेरे बोले दुती तेजल निज गैह ।जीव सजो तौलल गरुअ सिनेह ॥ ८ ॥ समि दसाहे बोलव की तोहि । अमिय बोलि बिख देलहे मोहि ॥१०॥ 1।।

vidyāpati | 126 sakhī| 253 kājara rucihara rayani viśālā | tasu para abhisāra karu vrajabālā || 3 || | ghara saño nikasaya jaisana cora | niśavada pada gati calalihu thora || 4 || unamata cita ati ārati biyāra | garu nitamba nava yauvana bhāre || 6 || kamalini mājha khīniuca kucajora | dhādhase calu kata bhāve vibhora || 8 || raṅgina saṅgini nava nava jorā | nava anurāgini nava rasa bhaurā ||10|| | aṅgaka abharaṇa vāsay bhāra nepura kiṅkini tejala hāra ||12|| līlā kamala upekhali rāmā | manthara gati calu dhari sakhi śāmā ||14|| | jatanahi nisaru nagara durantā | śekhara abharaṇa bhela vahantā ||16|| rādhā | 254 lahu kaya kahalaha gurutara bhāra | dutara rajani dūra abhisāra || 2 || ghāṭa bhuaṅgama upara pāni | duhakula apajasaaṅgirala jāni || 4 || para nidhi laya sāhasa tora | kejāna konagati karavae mora || 6 || tere bole dutī tejala nija gaiha |jīva sajo taulala garua sineha || 8 || sami dasāhe bolava kī tohi | amiya boli bikha delahe mohi ||10|| 1||

१२६ विद्यापति । सखी । २५१ कुन्तल तिलक विराज मुख शोभित सदुर बिन्दु । हेमलतामे समारु विधि कवि रवि तारा इन्दु ॥ २ ॥ इन्दुवदनि धनि नयन विशाला । कमल कलित जनि मधुकर माला ॥ ४ ॥ देखालि कलावति अपरुव रमनी । जनि आइलि सुरपुर गजगमनी ॥ ६ ॥ बेनी विमल बिराज तनु बस कुसुमावाल हार । श्याम भुजङ्गम देखिकहु कियो काम परहार ॥ ८ ॥ करु परहार मदन सर बाला । कुटिल कटाख बान कनियाला ॥१०॥ कम्बु कण्ठ मृणाल भुज वलित पयोधर होर । कनक कलस रसे पृरि रह साञ्चत मदन भंडार ॥१२॥ मदन भंडार पयोधर गोरा । जनि उलटाओल कनक कटोरा ॥१४॥ श्यामा सुलोचनि सुरति रति अपरुब भूषन सार ।। विद्यापति कविराज कह सुफले करथु अभिसार ॥१६॥ सखी । २५२ कुन्द कुमुद गजमोतिम हार । पहिरल हृदय झॉपि कुचभार ॥२॥ थोहि शशधर, किरण बियार । ऐसन समय कयल अभिसार ॥ ४ ॥ चहुदिश सचकित नयन निहार । मदन मदालसे चलइनपार ॥ ६ ॥ मिलाले निकुञ्जे कुज नृप पास । कह कविशेखर केलि विलास ॥ ८ ॥

126 vidyāpati | sakhī | 251 kuntala tilaka virāja mukha śobhita sadura bindu | hemalatāme samāru vidhi kavi ravi tārā indu || 2 || induvadani dhani nayana viśālā | kamala kalita jani madhukara mālā || 4 || dekhāli kalāvati aparuva ramanī | jani āili surapura gajagamanī || 6 || benī vimala birāja tanu basa kusumāvāla hāra | śyāma bhujaṅgama dekhikahu kiyo kāma parahāra || 8 || karu parahāra madana sara bālā | kuṭila kaṭākha bāna kaniyālā ||10|| kambu kaṇṭha mṛṇāla bhuja valita payodhara hora | kanaka kalasa rase pṛri raha sāñcata madana bhaṃḍāra ||12|| madana bhaṃḍāra payodhara gorā | jani ulaṭāola kanaka kaṭorā ||14|| śyāmā sulocani surati rati aparuba bhūṣana sāra || vidyāpati kavirāja kaha suphale karathu abhisāra ||16|| sakhī | 252 kunda kumuda gajamotima hāra | pahirala hṛdaya jhaॉpi kucabhāra ||2|| thohi śaśadhara, kiraṇa biyāra | aisana samaya kayala abhisāra || 4 || cahudiśa sacakita nayana nihāra | madana madālase calainapāra || 6 || milāle nikuñje kuja nṛpa pāsa | kaha kaviśekhara keli vilāsa || 8 ||

विद्यापति । सखी । २५७ आजु साजनि धनि अभिसार । चकित चकित कृत बॅरि विलोकइ गुरुजन भवन दुयार ॥ २ ॥ अति भय लाजे सघन तनु कपिइ झापइ नील निचोल ।। कत कत मनहि मनोरथ उपजत मनसिंधु मनहि हिलोल ॥ ४ ॥ मन्थर गमनि पन्य दरसायोलि चतुर सखि चलु साथ । परिमले हरित हरित करि बासित भाविनि अवनत माथ ॥ ६ ॥ तरुण तमाल संग सुख कारण जगम कांचन बेलि । केलि विपिन निपुन रस अनुसार वल्लव लोचन मेलि ॥ ८ ॥ सखी । २५६ सहचर बात धयल धनि श्रवने । हृदय हुलास कहत नहि बचने ॥ २ ॥ सहचरि समुझल मरमक वात । सजाग्रोल जहसे किछु लखइनजात ॥ ४ ॥ शैतावरे तनु आवरि देलि । चाहु पवन गति संगै करि लेलि ॥ ६ ॥ जइसन चॉद पवने चलि आइ । अहसन कुञ्ज उदय भैलि राइ ॥ ८॥ कानु धरल जव राहिक हात । वैसल सुवदनि कह लहु वात ॥१०॥ कुच युग परशे तरसि मुख मोर । भनइ विद्यापति आनंद और ॥१२॥

vidyāpati | sakhī | 257 āju sājani dhani abhisāra | cakita cakita kṛta baॅri vilokai gurujana bhavana duyāra || 2 || ati bhaya lāje saghana tanu kapii jhāpai nīla nicola || kata kata manahi manoratha upajata manasiṃdhu manahi hilola || 4 || manthara gamani panya darasāyoli catura sakhi calu sātha | parimale harita harita kari bāsita bhāvini avanata mātha || 6 || taruṇa tamāla saṃga sukha kāraṇa jagama kāṃcana beli | keli vipina nipuna rasa anusāra vallava locana meli || 8 || sakhī | 256 sahacara bāta dhayala dhani śravane | hṛdaya hulāsa kahata nahi bacane || 2 || sahacari samujhala maramaka vāta | sajāgrola jahase kichu lakhainajāta || 4 || śaitāvare tanu āvari deli | cāhu pavana gati saṃgai kari leli || 6 || jaisana caॉda pavane cali āi | ahasana kuñja udaya bhaili rāi || 8|| kānu dharala java rāhika hāta | vaisala suvadani kaha lahu vāta ||10|| kuca yuga paraśe tarasi mukha mora | bhanai vidyāpati ānaṃda aura ||12||

विद्यापति ।। माधव । २५५ कुसुमित कुजहि कातर कान । कामिनि लागिकत करु अनुमान ॥ २ ॥ की करव कह मेरे सुबल सङ्घाति । कलावति कॉजि अवधि करु अति ॥ ४ ॥ दारुण गुरुजन किय करु वाधा । किय लागि मानिनि भैगेल राधा ॥ ६ ॥ तपनक तापे किय चलए न पार । गरुञ नितम्ब पीन कुचमार ॥६॥ सजन सहित किय बाढल नेह । इथे किय धनि नहि तेजल गेह ॥१०॥ विपद् सम्पद किय बुझइन पारि । कैसने वञ्चय से सकुमारि ॥१२॥ चोधि सुबल कहु शुन गुनमन्त । शेखर कह धनि मिलव नितन्त ॥१४॥ माधव । २५६ रयनि छोटि अति भीरु रमनी । कति खने औब कुञ्जरगमनी ॥ २ ॥ भमि भुजङ्कम सरणा । कत सङ्कट ताहे कोमल चरणी ॥ ॥ विहि पार्य कर परिहार । अबिधिन सुन्दर करु अभिसार ॥ ६ ॥ गगन सघन महि पड़ा बिधिनि विद्यारत उपजय शङ्का ॥" दश दिश घन अन्धियारा । चलइते खलइ लखइ नहिं पारा ॥ सब जनि पलटि भुललि । ओत मानवि भानत लाल ।' विद्यापति कवि कहइ । प्रेमहि कुलवति पराभव सहई ।

vidyāpati || mādhava | 255 kusumita kujahi kātara kāna | kāmini lāgikata karu anumāna || 2 || kī karava kaha mere subala saṅghāti | kalāvati kaॉji avadhi karu ati || 4 || dāruṇa gurujana kiya karu vādhā | kiya lāgi mānini bhaigela rādhā || 6 || tapanaka tāpe kiya calae na pāra | garuña nitamba pīna kucamāra ||6|| sajana sahita kiya bāḍhala neha | ithe kiya dhani nahi tejala geha ||10|| vipad sampada kiya bujhaina pāri | kaisane vañcaya se sakumāri ||12|| codhi subala kahu śuna gunamanta | śekhara kaha dhani milava nitanta ||14|| mādhava | 256 rayani choṭi ati bhīru ramanī | kati khane auba kuñjaragamanī || 2 || bhami bhujaṅkama saraṇā | kata saṅkaṭa tāhe komala caraṇī || || vihi pārya kara parihāra | abidhina sundara karu abhisāra || 6 || gagana saghana mahi par̤ā bidhini vidyārata upajaya śaṅkā ||" daśa diśa ghana andhiyārā | calaite khalai lakhai nahiṃ pārā || saba jani palaṭi bhulali | ota mānavi bhānata lāla |' vidyāpati kavi kahai | premahi kulavati parābhava sahaī |

विद्यापति । सखी । २५७ आजु साजनि धनि अभिसार ।। चकित चकित कत घेरि विलोकइ गुरुजन भवन दुयार ॥ २ ॥ अति भय लाजे सघन तनु कपिइ झोपइ नील निचोल ।। कत कत मनहि मनोरथ उपजत मनसिंधु मनहि हिलोल ।। ४ ।। मन्थर गमनि पन्य दरसाओलि चतुर सखि चलु साथ । परिमले हरित हरित करि बासित भाविनि अवनत माथ ॥ ६ ॥ तरुण तमाल संग सुख कारण जंगम कोचन बेलि । केलि विपिन निपुन रस अनुसरि वल्लव लोचन मेलि ।। ८ ।। सखी । २५८ सहचरि बात धयल धनि श्रवने । हृदय हुलास कहत नहि वचने ॥ २ ॥ सहचरि समुझल मरमक बात । सजायोलजहसे किछु लखइनजात ॥ ४ ॥ शैताबरें तनु वारे देलि । वाहु पवन गति संगै करि लेलि ॥ १ ॥ जइसने चॉद पवने चाल आइ । अहसन कुञ्ज उदय भोलि राई ॥ ८ ॥ कान धरल जव राहिक हात । वैसल सुवदनि कह लह बात ॥१०॥ कुच युग परशे तरसि मुख मोर । भनइ विद्यापति आनंद और ॥१२॥

vidyāpati | sakhī | 257 āju sājani dhani abhisāra || cakita cakita kata gheri vilokai gurujana bhavana duyāra || 2 || ati bhaya lāje saghana tanu kapii jhopai nīla nicola || kata kata manahi manoratha upajata manasiṃdhu manahi hilola || 4 || manthara gamani panya darasāoli catura sakhi calu sātha | parimale harita harita kari bāsita bhāvini avanata mātha || 6 || taruṇa tamāla saṃga sukha kāraṇa jaṃgama kocana beli | keli vipina nipuna rasa anusari vallava locana meli || 8 || sakhī | 258 sahacari bāta dhayala dhani śravane | hṛdaya hulāsa kahata nahi vacane || 2 || sahacari samujhala maramaka bāta | sajāyolajahase kichu lakhainajāta || 4 || śaitābareṃ tanu vāre deli | vāhu pavana gati saṃgai kari leli || 1 || jaisane caॉda pavane cāla āi | ahasana kuñja udaya bholi rāī || 8 || kāna dharala java rāhika hāta | vaisala suvadani kaha laha bāta ||10|| kuca yuga paraśe tarasi mukha mora | bhanai vidyāpati ānaṃda aura ||12||

विद्यापति । १६३ राधा । ३५६. अरुणे किरन किछ अम्वर देल । दीपक सिखा मलिन भए गेल ॥ २ ॥ हठ तेज माधव जएवा देह । राखए चाहिश गुपुत सिनेह ।। ४ ।। दुरजने जाएत परिजन कान । सगर चतुरपन होएत मलनि ॥ ६ ॥ अमर कुसुम रमि न रह अगोरि । के नहि चेकत करए निअ चारि ॥ ८ ॥ अपनेञो धन हे धनिक धर गए । परक रतन परकट कर कोए ॥१०॥ फाव चरि जौ चेतन चोर । जागि जाएत पुर परिजन मोर ॥१२॥ भनइ विद्यापति साख कह सार । से जीवन जे पर उपकार ॥१४॥ राधा । ३६० पुरल पुर पुरजन पिसुने जामिनि आधे अंधार । चाहु तरि हरि पलटि जाएव पुनु जमुना पार ॥ २ ॥ ऐ कुल कुलकलङ्क डराइ को कुले आति तोरि । पिरत लागि पराभव सब इथि अनुमति मोरि ॥ ४ ॥ कान्हा तेज भुज गिम पास ।। पहु जनले दुरंत वाढत होएत रे उपहास ॥ ६ ॥ जगत कत न जुब जुवती कत न लाबए पेम । वापु पुरुप विचखन चाहिअ जे कर आगिल खेम ॥ ८॥ गोचर एक मोर पए राखव राखवि अश्रो लाज । कबहु मुख मलान न करव होएत पुनु समाज ॥१०॥

vidyāpati | 163 rādhā | 356. aruṇe kirana kicha amvara dela | dīpaka sikhā malina bhae gela || 2 || haṭha teja mādhava jaevā deha | rākhae cāhiśa guputa sineha || 4 || durajane jāeta parijana kāna | sagara caturapana hoeta malani || 6 || amara kusuma rami na raha agori | ke nahi cekata karae nia cāri || 8 || apaneño dhana he dhanika dhara gae | paraka ratana parakaṭa kara koe ||10|| phāva cari jau cetana cora | jāgi jāeta pura parijana mora ||12|| bhanai vidyāpati sākha kaha sāra | se jīvana je para upakāra ||14|| rādhā | 360 purala pura purajana pisune jāmini ādhe aṃdhāra | cāhu tari hari palaṭi jāeva punu jamunā pāra || 2 || ai kula kulakalaṅka ḍarāi ko kule āti tori | pirata lāgi parābhava saba ithi anumati mori || 4 || kānhā teja bhuja gima pāsa || pahu janale duraṃta vāḍhata hoeta re upahāsa || 6 || jagata kata na juba juvatī kata na lābae pema | vāpu purupa vicakhana cāhia je kara āgila khema || 8|| gocara eka mora pae rākhava rākhavi aśro lāja | kabahu mukha malāna na karava hoeta punu samāja ||10||

विद्यापति । १३५ सखी । दुहु रूप लावनि मनमथ मोहिनि निरखि नयन भुलि जाय । रजनी जनित रति विशेष अलापने आलस रहल दुहु गाय ॥२॥ चॉचर कुन्तल ताहे कुसुमदल लोलत आनहि भॉति ।। दुहु दोहा हेरि मुख हृदय वाढल सुख बोलत भूलत पॉति ॥४॥ निज निज मन्दिर नागरि नागर चलइते करु अनुबन्ध । बिरह बिपानले दुहु तनु जारल लोचने लागल धन्ध ॥६॥ भितक चीत पुतलि सन दुहु जन रहल विदायक बेला । प्रेम पयोनिधि उछल उछल पड्डु चेतन अचेतन भेला ॥८॥ दुहु जन चीत हेरि सहचरि घन घन गगनहि चाय । रजनी पोहोओल सब जन जागल से डरहि अधिक डराय ॥१०॥ शेखर बुझि तब करि कत अनुभव दुहु सङ्ग भङ्ग कराव। निज निज मन्दिरे गमन करल दुहु गुरुजन भेद नहि पाव १२॥ सखी । २६६ अरुन लोचन धूमि घुमाएल । जनि रतापल पवने पाओल ॥ ३ ॥ आकुल चिकुरे बदन झापल । जनि तमाचन्ने चॉद चापल ॥ ४ ॥ माधव ककें जाइति बासा । देखि सखी जन से उपहासा ॥ ६ ॥ फुजलि नीची अनि मेराउलि । जनि सुरसरि उतरे धाउलि ।। ८ ।। नखखत देल कुच सिरीफल । कमले झॉपि कि हो कनकाचल ॥१०॥ भने विद्यापति कौतुक गाओल । इ रस राए सिवसिंहे पाओल ।।१२।।

vidyāpati | 135 sakhī | duhu rūpa lāvani manamatha mohini nirakhi nayana bhuli jāya | rajanī janita rati viśeṣa alāpane ālasa rahala duhu gāya ||2|| caॉcara kuntala tāhe kusumadala lolata ānahi bhaॉti || duhu dohā heri mukha hṛdaya vāḍhala sukha bolata bhūlata paॉti ||4|| nija nija mandira nāgari nāgara calaite karu anubandha | biraha bipānale duhu tanu jārala locane lāgala dhandha ||6|| bhitaka cīta putali sana duhu jana rahala vidāyaka belā | prema payonidhi uchala uchala paḍḍu cetana acetana bhelā ||8|| duhu jana cīta heri sahacari ghana ghana gaganahi cāya | rajanī pohoola saba jana jāgala se ḍarahi adhika ḍarāya ||10|| śekhara bujhi taba kari kata anubhava duhu saṅga bhaṅga karāva| nija nija mandire gamana karala duhu gurujana bheda nahi pāva 12|| sakhī | 266 aruna locana dhūmi ghumāela | jani ratāpala pavane pāola || 3 || ākula cikure badana jhāpala | jani tamācanne caॉda cāpala || 4 || mādhava kakeṃ jāiti bāsā | dekhi sakhī jana se upahāsā || 6 || phujali nīcī ani merāuli | jani surasari utare dhāuli || 8 || nakhakhata dela kuca sirīphala | kamale jhaॉpi ki ho kanakācala ||10|| bhane vidyāpati kautuka gāola | i rasa rāe sivasiṃhe pāola ||12||

विद्यापति । सखी । २६ ३ रजनी शेप बर नागरि नागर वइसल सेजक माही । हेरि सखि तोरित मन्दिर भीतर हस हस वइसल ताही ॥ २ ॥ सहचरि मेलि केलि कलपतरु कर कत रस परकासे । । रजनिक रङ्ग कहइते नव नागरि पिया मुख झॉपल चासे ॥ ४ ॥ दुहु मुख निरखि हरखि सव सहचरि पुलकिनि रह्ल निहारि ।। पीत बसन लइ निज तनु झॉपल लाजे लजायोलि गरि ॥ ६ ॥ तव हरि नागरि केरे अगोरल डुबल सुख सिन्धु माझ । ललिता ललित कहि दुहु बेश खण्डित सजात अनुपम साज ॥८॥ दुहु रूपे मगन भेल सव सखीगन दिन रजनि नहि जान ।। अरुण उदय भेल जटिला शवद पाल कबिशेखर इह भनि ॥१०॥ सखी । विछोह विकल भेल दुहुक परान । गर गर अन्तर झरय नयान ॥ ३ ॥ दुहु मने मनसिज जागि रह । तिल विसरन नहे केहु काहु ॥ ४ ॥ निशवदे सूतल निन्द् नहि भाय । बियोग बियाधि बियारल गाय ॥ ६ ॥ दुहुक दुलह नेह दुहु भल जान । दुहु जन मिलने मधथ पचवान ॥ ८ ॥ कबिशेखर जान इह रस रङ्ग । परबस पेम सतत नह भङ्ग ॥५°

vidyāpati | sakhī | 26 3 rajanī śepa bara nāgari nāgara vaisala sejaka māhī | heri sakhi torita mandira bhītara hasa hasa vaisala tāhī || 2 || sahacari meli keli kalapataru kara kata rasa parakāse | | rajanika raṅga kahaite nava nāgari piyā mukha jhaॉpala cāse || 4 || duhu mukha nirakhi harakhi sava sahacari pulakini rahla nihāri || pīta basana lai nija tanu jhaॉpala lāje lajāyoli gari || 6 || tava hari nāgari kere agorala ḍubala sukha sindhu mājha | lalitā lalita kahi duhu beśa khaṇḍita sajāta anupama sāja ||8|| duhu rūpe magana bhela sava sakhīgana dina rajani nahi jāna || aruṇa udaya bhela jaṭilā śavada pāla kabiśekhara iha bhani ||10|| sakhī | vichoha vikala bhela duhuka parāna | gara gara antara jharaya nayāna || 3 || duhu mane manasija jāgi raha | tila visarana nahe kehu kāhu || 4 || niśavade sūtala nind nahi bhāya | biyoga biyādhi biyārala gāya || 6 || duhuka dulaha neha duhu bhala jāna | duhu jana milane madhatha pacavāna || 8 || kabiśekhara jāna iha rasa raṅga | parabasa pema satata naha bhaṅga ||5°

विद्यापति । सखी । २६५ दुहु रूप लावनि मनमथ मोहिनि निरखि नयन भुलि जाय । रजनी जनित रति विशेष अलापने आलस रहल दुहु गाय ॥२॥ चॉचर कुन्तल ताहे कुसुमदल लोलत आनहि भॉति ।। दुहु दोहा हर मुख हृदय वाढल सुख वोलत भूलत पॉति ॥४॥ निज निज मन्दिर नागरि नागर चलइते करु अनुबन्ध । विरह विषानले दुहु तनु जारल लोचने लागल धन्ध ॥६॥ भितक चीत पुतलि सन दुहु जन रहल बिदायक बेला । प्रेम पयोनिधि उछल उछल पडु चेतन अचेतन भेला ॥८॥ दुहु जन चीत हेरि सहचरि घन घन गगनहि चाय । रजनी पोहायोल सब जन जागल से डरहि अधिक डराय ॥१०॥ शेखर बुझि तब करि कत अनुभव दुहु सङ्ग भङ्ग कराव । निज निज मन्दिरे गमन करेल दुहु गुरुजन भेद नहि पाच १२॥ सखी । २६६ अरुन लोचन धूमि घुमाएल । जनि रतोपल पवने पाओल ॥ २ ॥ आकुल चिकुरे बदन झापल । जनि तमाचन्ने चॉद चापल ॥ ४ ॥ माधव ककें जाइति बासा । देखि सखी जन हो उपहासा ॥ ६ ॥ फुजलि नीवी अनि मेराउलि । जनि सुरसरि उतरे धाउलि ॥ ८ ॥ नखखत देले कुच सिरीफल । कमले झॉपि कि हो कनकाचल ॥१०॥ भने विद्यापति कौतुक गाओल । इ रस राए सिवसिंहे पाओल ॥१२॥

vidyāpati | sakhī | 265 duhu rūpa lāvani manamatha mohini nirakhi nayana bhuli jāya | rajanī janita rati viśeṣa alāpane ālasa rahala duhu gāya ||2|| caॉcara kuntala tāhe kusumadala lolata ānahi bhaॉti || duhu dohā hara mukha hṛdaya vāḍhala sukha volata bhūlata paॉti ||4|| nija nija mandira nāgari nāgara calaite karu anubandha | viraha viṣānale duhu tanu jārala locane lāgala dhandha ||6|| bhitaka cīta putali sana duhu jana rahala bidāyaka belā | prema payonidhi uchala uchala paḍu cetana acetana bhelā ||8|| duhu jana cīta heri sahacari ghana ghana gaganahi cāya | rajanī pohāyola saba jana jāgala se ḍarahi adhika ḍarāya ||10|| śekhara bujhi taba kari kata anubhava duhu saṅga bhaṅga karāva | nija nija mandire gamana karela duhu gurujana bheda nahi pāca 12|| sakhī | 266 aruna locana dhūmi ghumāela | jani ratopala pavane pāola || 2 || ākula cikure badana jhāpala | jani tamācanne caॉda cāpala || 4 || mādhava kakeṃ jāiti bāsā | dekhi sakhī jana ho upahāsā || 6 || phujali nīvī ani merāuli | jani surasari utare dhāuli || 8 || nakhakhata dele kuca sirīphala | kamale jhaॉpi ki ho kanakācala ||10|| bhane vidyāpati kautuka gāola | i rasa rāe sivasiṃhe pāola ||12||

विद्यापति । 555 सखी। अलसे पुरल लोचन तोर । अमिञ मातल चाँद चार ॥ २ ॥ निचल भेउह जे ले बिसराम । रण जिनि धनु तेजल काम ॥ ४ ॥ अरे रे सुन्दर न कर लथा । उकुति वैकत गुपुत कथा ॥ ६ ॥ कुच सिरिफल करज सिरी । केसु विकसित कनअ गिरी ॥ ८ ॥ बहल तिलक उधसु केस । इस परिछल कामे सन्देस ।।१०।। (५) लथा=छलना । सखी । २६६ उधसल केश कुसुम छिरियाएल खण्डित दशन अधरे ।। नयन देखिय जनि अरुण कमल दल मधु लोभे वइसल भमरे ॥ २ ॥ कलावति कैतव न करह आज । कोन नागर सड़े रयनि गमलह कह मोहि परिहरि लाज ॥ ४ ॥ पीन पयोधर नखरेख सुन्दर करे राखहु को गोरि । मेरु शिखर नव उगि गैल शशधर गुपुति न रहालय चारि ॥ ६ ॥ वेकतेश्रो चेरि गुपुत कर कतिखन विद्यापति कवि भान ।। महलम जुगपति चिरेजिव जीवथु ग्यास देव सुरतान ॥ ८ ॥

vidyāpati | 555 sakhī| alase purala locana tora | amiña mātala cā~da cāra || 2 || nicala bheuha je le bisarāma | raṇa jini dhanu tejala kāma || 4 || are re sundara na kara lathā | ukuti vaikata guputa kathā || 6 || kuca siriphala karaja sirī | kesu vikasita kanaa girī || 8 || bahala tilaka udhasu kesa | isa parichala kāme sandesa ||10|| (5) lathā=chalanā | sakhī | 266 udhasala keśa kusuma chiriyāela khaṇḍita daśana adhare || nayana dekhiya jani aruṇa kamala dala madhu lobhe vaisala bhamare || 2 || kalāvati kaitava na karaha āja | kona nāgara sar̤e rayani gamalaha kaha mohi parihari lāja || 4 || pīna payodhara nakharekha sundara kare rākhahu ko gori | meru śikhara nava ugi gaila śaśadhara guputi na rahālaya cāri || 6 || vekateśro ceri guputa kara katikhana vidyāpati kavi bhāna || mahalama jugapati cirejiva jīvathu gyāsa deva suratāna || 8 ||

विद्यापति । १३७ । सखी । २६६ उधसल केसपास लाजे गुपुत हास रजनि उजागरे मुख न उजला । नख पद सुन्दर पीन पयोधर कनक सम्भु जनि केसु पुजला ॥ २ ॥ नननन कर सखि परिनत ससिमुखि सकल चरित तोर बुझल बिसेखी ।। ३ ॥ अलस गमन तोर बचन बोलसि भौर मदन मनोरथ मोहगता । जृम्भसि पुनु पुनु जासि अरस तनु तपे छुइलि मृणाल लता ॥ ५ ॥ चास पिन्धु विपरित तिलक तिरोहित नयन कजर जले अधर भरु । एत सबे लछन सङ्ग बिचच्छन कपट रहत कति खन जे धरु ॥ ७ ॥ भने कवि विद्यापति अरे बर जैवति मधुकरे पाउलि मालति फुललि । हासिनि देवि पति देवसिंह नरपति गरुडनरायन रङ्गे भूललि ॥ ६ ॥ सखी । | २७० सुन्दरि वेकत गुपुत नेहा ।। वञ्चित आजु करय नहि पारव साखि देल तुय देहा ॥ २ ॥ सघने अलिस सखी तुय मुखमण्डल गण्ड अधर छवि मन्दा । कत रस पाने कयल सब नीरस राहु उगिलल चन्दा ॥ ४ ॥ जागि रजनि दुहु लोहित लोचन अलस निमिलित भाती । मधुकर लाहित कमल कोरे जनि शुति रहल भदे माती ॥ ६ ॥ वेकः पयोधरे नखरेख भूखल ताहे परल कच भारा । निज रिपु चॉद कलानिधि हेरइते मेरु पडल अँधियारा ॥ ८॥ नव कबिशेखर कय नइ पारत दौख सपति करि जानी । कत शत-चेरि चोरिकरु गोपन वेरि एक वेकत वानी ॥१०॥ 18

vidyāpati | 137 | sakhī | 266 udhasala kesapāsa lāje guputa hāsa rajani ujāgare mukha na ujalā | nakha pada sundara pīna payodhara kanaka sambhu jani kesu pujalā || 2 || nananana kara sakhi parinata sasimukhi sakala carita tora bujhala bisekhī || 3 || alasa gamana tora bacana bolasi bhaura madana manoratha mohagatā | jṛmbhasi punu punu jāsi arasa tanu tape chuili mṛṇāla latā || 5 || cāsa pindhu viparita tilaka tirohita nayana kajara jale adhara bharu | eta sabe lachana saṅga bicacchana kapaṭa rahata kati khana je dharu || 7 || bhane kavi vidyāpati are bara jaivati madhukare pāuli mālati phulali | hāsini devi pati devasiṃha narapati garuḍanarāyana raṅge bhūlali || 6 || sakhī | | 270 sundari vekata guputa nehā || vañcita āju karaya nahi pārava sākhi dela tuya dehā || 2 || saghane alisa sakhī tuya mukhamaṇḍala gaṇḍa adhara chavi mandā | kata rasa pāne kayala saba nīrasa rāhu ugilala candā || 4 || jāgi rajani duhu lohita locana alasa nimilita bhātī | madhukara lāhita kamala kore jani śuti rahala bhade mātī || 6 || vekaḥ payodhare nakharekha bhūkhala tāhe parala kaca bhārā | nija ripu caॉda kalānidhi heraite meru paḍala a~dhiyārā || 8|| nava kabiśekhara kaya nai pārata daukha sapati kari jānī | kata śata-ceri corikaru gopana veri eka vekata vānī ||10|| 18

विद्यापति । दूती। ३७१ छल मनोरथ जौवन भेले कत न करब रङ्ग। से सबे पेम ओड़ धर न रहल भेल हृदय भङ्ग ॥ २ ॥ तथुहु उपर छल मनोरथ आवे कि करव साध । अइसनि भए अपराधिनि भेलाहु जे छल तथिहु बाध ॥ ४ ॥ माधव आवे तो इ बड़ दोस । जतए जे किछु बोलिअ चालिअ तथि गुरुजन रोस ॥ ६ ॥ अवस निकट आएब जाएब बिनअ कर से नारि ।। दिने साते पाचे वाटहु घाटहु दिठिहु हलु निहारि ॥ ८ ॥ राधा । २७२ आरे विधिवस नयन पसारल पसरले हरिक सिनेह । गुरुजन गुरुतरे डरे सखि उपजल जिवहु सन्देह ॥ २ ॥ दुरजन भीम भुजङ्गम वम कुवचन विषसार । तेह तख विषे जनि माखल लाग मरम कनियार ॥ ४ ॥ परिजन परिचय परिहरि हरि हरि परिहर पास । सगर नगर बड़ पुरीजन घरे घरे कर उपहास ॥ ६ ॥ पहिलुक पैमक परिभव दुसह सकल जन जान । धैरज धनि धर मने गुनि कवि विद्यापति भान ॥ ४ ॥

vidyāpati | dūtī| 371 chala manoratha jauvana bhele kata na karaba raṅga| se sabe pema or̤a dhara na rahala bhela hṛdaya bhaṅga || 2 || tathuhu upara chala manoratha āve ki karava sādha | aisani bhae aparādhini bhelāhu je chala tathihu bādha || 4 || mādhava āve to i bar̤a dosa | jatae je kichu bolia cālia tathi gurujana rosa || 6 || avasa nikaṭa āeba jāeba binaa kara se nāri || dine sāte pāce vāṭahu ghāṭahu diṭhihu halu nihāri || 8 || rādhā | 272 āre vidhivasa nayana pasārala pasarale harika sineha | gurujana gurutare ḍare sakhi upajala jivahu sandeha || 2 || durajana bhīma bhujaṅgama vama kuvacana viṣasāra | teha takha viṣe jani mākhala lāga marama kaniyāra || 4 || parijana paricaya parihari hari hari parihara pāsa | sagara nagara bar̤a purījana ghare ghare kara upahāsa || 6 || pahiluka paimaka paribhava dusaha sakala jana jāna | dhairaja dhani dhara mane guni kavi vidyāpati bhāna || 4 ||