Svayam-utprekṣita-līlā

श्रीराधावल्लभाय नमः । श्यामलसौहृदबद्धा कामिततत्पदसङ्गतिरद्धा । धैर्यमसौ स्मरवर्धितराधा प्राप न मन्दिरकर्मणि राधा ॥ १॥

śrīrādhāvallabhāya namaḥ | śyāmalasauhṛdabaddhā kāmitatatpadasaṅgatiraddhā | dhairyamasau smaravardhitarādhā prāpa na mandirakarmaṇi rādhā || 1||

तं कमलेक्षणमीक्षितुकामा सा च्छलतः सव्यमुज्झितधामा । यामुनरोधसि चारु चरन्ती दूरमविन्दत सुन्दरदन्ती ॥ २॥

taṃ kamalekṣaṇamīkṣitukāmā sā cchalataḥ savyamujjhitadhāmā | yāmunarodhasi cāru carantī dūramavindata sundaradantī || 2||

(दोधकम्) प्राप्योदारां परिमलधारां कंसारातेरुदयति वाते । सेयं दत्ता दिशि दिशि यत्ता दृष्टिं कम्रामकिरदनम्रा ॥ ३॥

(dodhakam) prāpyodārāṃ parimaladhārāṃ kaṃsārāterudayati vāte | seyaṃ dattā diśi diśi yattā dṛṣṭiṃ kamrāmakiradanamrā || 3||

भृङ्गीवेयं तमपरिमेयं मुग्धा गन्धं हृदि कृतबन्धम् । व्यग्रप्राया पुलकितकाया प्रेमोद्भ्रान्ता द्रुतमभियाता ॥ ४॥

bhṛṅgīveyaṃ tamaparimeyaṃ mugdhā gandhaṃ hṛdi kṛtabandham | vyagraprāyā pulakitakāyā premodbhrāntā drutamabhiyātā || 4||

कृष्णमवेक्ष्य ततः परितुष्टा पुष्पगणाहृतिकैतवजुष्टा । मन्थरपादसरोरुहपाता कुञ्जकुटीरतटीमुपयाता ॥ ५॥

kṛṣṇamavekṣya tataḥ parituṣṭā puṣpagaṇāhṛtikaitavajuṣṭā | mantharapādasaroruhapātā kuñjakuṭīrataṭīmupayātā || 5||

सा पृथुवेपथुदोलितहस्ता प्रेमसमुत्थितभावविहस्ता । फुल्लमहीरुहमण्डलकान्ते तत्र पुरः प्रससार वनान्ते ॥ ६॥

sā pṛthuvepathudolitahastā premasamutthitabhāvavihastā | phullamahīruhamaṇḍalakānte tatra puraḥ prasasāra vanānte || 6||

(दोधकमेव) माधवस्तां तदालोकयन् राधिकां वल्लवीवर्गतः सद्गुणेनाधिकाम् । केयमुद्बाधते मद्वनं रागत स्तूर्णामित्युल्लपन् फुल्लधीरागतः ॥ ७॥

(dodhakameva) mādhavastāṃ tadālokayan rādhikāṃ vallavīvargataḥ sadguṇenādhikām | keyamudbādhate madvanaṃ rāgata stūrṇāmityullapan phulladhīrāgataḥ || 7||

भालविद्योतितस्फीतगोरोचनं पार्श्वतः प्रेक्ष्य तं विभ्रमल्लोचनम् । सा पटेनावृता कैतवाद् भामिनी वक्रितभ्रूरभूद् दूरभूगामिनी ॥ ८॥

bhālavidyotitasphītagorocanaṃ pārśvataḥ prekṣya taṃ vibhramallocanam | sā paṭenāvṛtā kaitavād bhāminī vakritabhrūrabhūd dūrabhūgāminī || 8||

(स्रग्विणी) लीलोद्भ्रान्तं मुहुरथ नुदती नेत्रद्वन्द्वं दिशि दिशि सुदती । वीक्षाञ्चक्रे दलभरावकटां मल्लीवल्लीं तटभुवि निकटाम् ॥ ९॥

(sragviṇī) līlodbhrāntaṃ muhuratha nudatī netradvandvaṃ diśi diśi sudatī | vīkṣāñcakre dalabharāvakaṭāṃ mallīvallīṃ taṭabhuvi nikaṭām || 9||

तामुन्मीलद्भ्रमरविलसितां लब्धा पुष्पैरुपरि किल सिताम् । लीनेवाभूद् विकसितमदना तस्याः प्रान्ते सरसिजवदना ॥ १०॥

tāmunmīladbhramaravilasitāṃ labdhā puṣpairupari kila sitām | līnevābhūd vikasitamadanā tasyāḥ prānte sarasijavadanā || 10||

(भ्रमरविलसिता) अञ्जसा व्याहरत् कञ्जसारेक्षण स्तामसौ स्रग्विणीं दामसौरभ्यभाक् । माधुरीमुद्ग्रिअन् साधुरीत्युज्ज्वलां नूतनानन्ददां पूतनामर्दनः ॥ ११॥

(bhramaravilasitā) añjasā vyāharat kañjasārekṣaṇa stāmasau sragviṇīṃ dāmasaurabhyabhāk | mādhurīmudgrian sādhurītyujjvalāṃ nūtanānandadāṃ pūtanāmardanaḥ || 11||

भङ्गुरान् अङ्कुरान्निर्दयं छिन्दती वीरुधः कोमओल्द्भेदिनीभिर्भिन्दती । आः कथं लुण्ठसि त्वं मृगाङ्कानने पुष्पराजीमसौ हन्त मत्कानने ॥ १२॥

bhaṅgurān aṅkurānnirdayaṃ chindatī vīrudhaḥ komaoldbhedinībhirbhindatī | āḥ kathaṃ luṇṭhasi tvaṃ mṛgāṅkānane puṣparājīmasau hanta matkānane || 12||

सदात्र चिनुमः प्रसूनमजने वयं हि निरताः सुराभिभजने । न कोऽपि कुरुते निषेधरचनं किमद्य तनुषे प्रगल्भवचनम् ॥ १३॥

sadātra cinumaḥ prasūnamajane vayaṃ hi niratāḥ surābhibhajane | na ko'pi kurute niṣedharacanaṃ kimadya tanuṣe pragalbhavacanam || 13||

प्रसीद कुसुमं विचित्र्य सरसा प्रयामि सरसीरुहाक्ष तरसा । क्रियाद्य महती ममास्ति भवने विलम्बमधिकं तनुष्व न वने ॥ १४॥

prasīda kusumaṃ vicitrya sarasā prayāmi sarasīruhākṣa tarasā | kriyādya mahatī mamāsti bhavane vilambamadhikaṃ tanuṣva na vane || 14||

(जलोद्धतगतिः) नियुक्तः क्षितीन्द्रेण तेनास्मि कामं वनं पालयामि क्रमेणाभिरामम् । जनः शीर्णमप्युद्धरेद् यो दलार्धं हराम्यम्बरं तस्य वित्तेन सार्धम् ॥ १५॥

(jaloddhatagatiḥ) niyuktaḥ kṣitīndreṇa tenāsmi kāmaṃ vanaṃ pālayāmi krameṇābhirāmam | janaḥ śīrṇamapyuddhared yo dalārdhaṃ harāmyambaraṃ tasya vittena sārdham || 15||

परिज्ञातमद्य प्रसूनालिमेतां लुनीषे त्वमेवं प्रवालैः समेताम् । धृतासौ मया काञ्चनश्रेणिगौरि प्रविष्टासि गेहं कथं पुष्पचौरि ॥ १६॥

parijñātamadya prasūnālimetāṃ lunīṣe tvamevaṃ pravālaiḥ sametām | dhṛtāsau mayā kāñcanaśreṇigauri praviṣṭāsi gehaṃ kathaṃ puṣpacauri || 16||

(भुजङ्गप्रयातम्) स पतिः पिशुनः कुपितोऽपिशुनः सदने मुखरा जरती मुखरा । चतुरा गुरवो भविता कुरवो व्यसनं पुरुषेश्वर किं कुरुषे ॥ १७॥

(bhujaṅgaprayātam) sa patiḥ piśunaḥ kupito'piśunaḥ sadane mukharā jaratī mukharā | caturā guravo bhavitā kuravo vyasanaṃ puruṣeśvara kiṃ kuruṣe || 17||

जलजेक्षण हे कुलजामबलां न हि दुर्यशसा रचयाधवलाम् । तरसा विरमत्किरणं तरणिं दिवि पश्य ततस्त्यज मे सरणिम् ॥ १८॥

jalajekṣaṇa he kulajāmabalāṃ na hi duryaśasā racayādhavalām | tarasā viramatkiraṇaṃ taraṇiṃ divi paśya tatastyaja me saraṇim || 18||

(तोटकम्) जाने तव कचपक्षं सम्भृतवरमल्लिकालक्षम् । उरसि च कञ्चुकराजं ध्रुवमर्बुधमाधवीभाजम् ॥ १९॥

(toṭakam) jāne tava kacapakṣaṃ sambhṛtavaramallikālakṣam | urasi ca kañcukarājaṃ dhruvamarbudhamādhavībhājam || 19||

एहि तव क्षणमात्रं विचारयामि क्रमाद् गात्रम् । तत्त्वे किल निर्णीते प्रयाहि भवनं तडितपीते ॥ २०॥

ehi tava kṣaṇamātraṃ vicārayāmi kramād gātram | tattve kila nirṇīte prayāhi bhavanaṃ taḍitapīte || 20||

(आर्या) न मुषा माधव रचय विवादं विदधे तव मुहुरहमभिवादम् । गोकुलवसतौ स्वरमिव मूर्तं न किमु भवन्तं जाने धूर्तम् ॥ २१॥

(āryā) na muṣā mādhava racaya vivādaṃ vidadhe tava muhurahamabhivādam | gokulavasatau svaramiva mūrtaṃ na kimu bhavantaṃ jāne dhūrtam || 21||

वेत्ति न गोपी वृन्दारामं वृन्दावनमपि भुवि कः कामम् । अहमिह तदिदं कितव रसालं कथमवचेष्ये न कुसुमजालम् ॥ २२॥

vetti na gopī vṛndārāmaṃ vṛndāvanamapi bhuvi kaḥ kāmam | ahamiha tadidaṃ kitava rasālaṃ kathamavaceṣye na kusumajālam || 22||

(पज्झटिका) नेदमत्र कलसस्तनि शंस क्रोधनो नृपतिरेष नृशंसः । तेन हन्त विदिते वनभङ्गे यौवतं पतति भीतितरङ्गे ॥ २३॥

(pajjhaṭikā) nedamatra kalasastani śaṃsa krodhano nṛpatireṣa nṛśaṃsaḥ | tena hanta vidite vanabhaṅge yauvataṃ patati bhītitaraṅge || 23||

तन्वि गेहगमनव्यवसायं चेत् करोषि शृणु रम्यमुपायम् । अत्र मत्तबहुषट्पदवीरे लीलया प्रविश कुञ्जकुटीरे ॥ २४॥

tanvi gehagamanavyavasāyaṃ cet karoṣi śṛṇu ramyamupāyam | atra mattabahuṣaṭpadavīre līlayā praviśa kuñjakuṭīre || 24||

(स्वागता) गोकुले कुलवधूभिरर्चिता शीलचन्दनरसेन चर्चिता । राधाहमधिकारितामतः किं करोषि मय्धूर्त कामतः ॥ २५॥

(svāgatā) gokule kulavadhūbhirarcitā śīlacandanarasena carcitā | rādhāhamadhikāritāmataḥ kiṃ karoṣi maydhūrta kāmataḥ || 25||

नाक्षिणी क्षिप कुरङ्गि सर्वतः साक्षिणी भव सखीभिरन्विता । माधवः किल दुनोति मामसौ साधवः शृणुत भोः शिखिस्त्रियः ॥ २६॥

nākṣiṇī kṣipa kuraṅgi sarvataḥ sākṣiṇī bhava sakhībhiranvitā | mādhavaḥ kila dunoti māmasau sādhavaḥ śṛṇuta bhoḥ śikhistriyaḥ || 26||

(रथोद्धता) भ्रूलेखां किमरालां त्वं निर्मासि करालां किं वा पश्यसि वामं संरम्भादभिरामम् । दिष्ट्या काननलोला हेलोत्फुल्लकपोला वृत्ता त्वं हरिहस्ते त्रातान्यो भुवि कस्ते ॥ २७॥

(rathoddhatā) bhrūlekhāṃ kimarālāṃ tvaṃ nirmāsi karālāṃ kiṃ vā paśyasi vāmaṃ saṃrambhādabhirāmam | diṣṭyā kānanalolā helotphullakapolā vṛttā tvaṃ harihaste trātānyo bhuvi kaste || 27||

आरुह्य द्रुमवाटीं मुञ्चेमां परिपाटीं गेहान्तस्तव सर्वं जाने भामिनि गर्वम् । नेदिष्ठः किल भूपः सोऽयं भैरवरूप स्तस्याग्रे चल वामे चोलीमर्पय वामे ॥ २८॥

āruhya drumavāṭīṃ muñcemāṃ paripāṭīṃ gehāntastava sarvaṃ jāne bhāmini garvam | nediṣṭhaḥ kila bhūpaḥ so'yaṃ bhairavarūpa stasyāgre cala vāme colīmarpaya vāme || 28||

(लोला) इति वचनकदम्बैस्तत्र नर्मावलम्बैः स्कलदमलदुकूलां प्रोल्लसद्बाहुमूलाम् । अविशदपदबद्धं गद्गदोद्गारनद्धं किमपि किमपि जल्पं कल्प्यन्तीमनल्पम् ॥ २९॥

(lolā) iti vacanakadambaistatra narmāvalambaiḥ skaladamaladukūlāṃ prollasadbāhumūlām | aviśadapadabaddhaṃ gadgadodgāranaddhaṃ kimapi kimapi jalpaṃ kalpyantīmanalpam || 29||

स्मितमुदितकपोलां निर्मितापाङ्गदोलां वरयुवतिषु राधां प्रेमपूरादगाधाम् । सदनितलतिकान्तर्यो निनायातिकान्तः स हरिरलमभीष्टप्रापणं मे कृषीष्ट ॥ ३०॥

smitamuditakapolāṃ nirmitāpāṅgadolāṃ varayuvatiṣu rādhāṃ premapūrādagādhām | sadanitalatikāntaryo nināyātikāntaḥ sa hariralamabhīṣṭaprāpaṇaṃ me kṛṣīṣṭa || 30||

(मालिनी) इति श्रीरूपगोस्वामिविरचितस्तवमालायां स्वयमुत्प्रेक्षितलीला समाप्ता ।

(mālinī) iti śrīrūpagosvāmiviracitastavamālāyāṃ svayamutprekṣitalīlā samāptā |