Manmatha-lekhā: The Love Letter

(ततः प्रविशति नान्दीमुखी.) नान्दीमुखी: आदिट्ठम्हि तत्तहोदी-ए पौर्णमासी-ए, जधा: अ-इ णन्दीमुहि, सुदं म-ए निब्भरा असुत्थ-सरीरा मे वच्छा राही. ता गदु-अ जाणीनि से तत्तं त्ति. तदो मुहरा-घरं गमिस्सम्. (इति परिक्रम्य पुणह् पश्यन्ती.) कहं इध ज्जेव कन्दन्ती मुहरा-आ-अच्छ-इ.

(tataḥ praviśati nāndīmukhī.) nāndīmukhī: ādiṭṭhamhi tattahodī-e paurṇamāsī-e, jadhā: a-i ṇandīmuhi, sudaṃ ma-e nibbharā asuttha-sarīrā me vacchā rāhī. tā gadu-a jāṇīni se tattaṃ tti. tado muharā-gharaṃ gamissam. (iti parikramya puṇah paśyantī.) kahaṃ idha jjeva kandantī muharā-ā-accha-i.

मुखरा: हद्धी हद्धी, हदम्हि मन्द-भा-इणी. नान्दीमुखी: अज्जे मुहरे, कीस रो-असि. मुखरा: (विलोक्य) वच्छे, राही-सन्दावण.

mukharā: haddhī haddhī, hadamhi manda-bhā-iṇī. nāndīmukhī: ajje muhare, kīsa ro-asi. mukharā: (vilokya) vacche, rāhī-sandāvaṇa.

नान्दीमुखी: केरिमं चेट्ठ-ई राही. मुखरा: वच्छे, वा-उला भवि-अ किंवि पलव-इ.

nāndīmukhī: kerimaṃ ceṭṭha-ī rāhī. mukharā: vacche, vā-ulā bhavi-a kiṃvi palava-i.

(इति सन्स्कृतेन) क्रूराणाम् अलिनां कुलैः मलिनया कृत्यं न मे मालया बालाहं किम् उ नर्मणस् तव पदं दूरी-भव प्राङ्गणात् इत्य् आदीनि दुरक्षराःइ परितः स्वप्ने तथा जागरे जल्पन्ती जलजेक्षणा क्षपयति क्लेशेन रात्रिं दिवम्

(iti sanskṛtena) krūrāṇām alināṃ kulaiḥ malinayā kṛtyaṃ na me mālayā bālāhaṃ kim u narmaṇas tava padaṃ dūrī-bhava prāṅgaṇāt ity ādīni durakṣarāḥi paritaḥ svapne tathā jāgare jalpantī jalajekṣaṇā kṣapayati kleśena rātriṃ divam

नान्दीमुखी: (स्वगतम्) उवसग्गकिदा न क्खु एरिसी पलाव-मुद्दा. ता दिट्ठि-आ विक्कमिदं एत्थ कण्ह-विलासेण. मुखरा: वच्छे, अहं गदु-अ भअवदीं विण्णविस्सम्. तुमं वेदसी-कुष्जं उवसप्पि-अ राहि-अं पेच्छ. (इति निष्क्रान्ते.)

nāndīmukhī: (svagatam) uvasaggakidā na kkhu erisī palāva-muddā. tā diṭṭhi-ā vikkamidaṃ ettha kaṇha-vilāseṇa. mukharā: vacche, ahaṃ gadu-a bhaavadīṃ viṇṇavissam. tumaṃ vedasī-kuṣjaṃ uvasappi-a rāhi-aṃ peccha. (iti niṣkrānte.)

(ततः प्रविशति सखीभ्याम् उपास्यमाना राधा.) रध: (सोद्वेगम् स्वगतम्.) हदहि-अ-अ. जस्स पडिच्छन्द-दंसणमेत्तादो ईरिसी दुरूह-सङ्गमा उवत्थिदा दे अवस्था त्थ वि पुणो राम्-अं वहसि.

(tataḥ praviśati sakhībhyām upāsyamānā rādhā.) radha: (sodvegam svagatam.) hadahi-a-a. jassa paḍicchanda-daṃsaṇamettādo īrisī durūha-saṅgamā uvatthidā de avasthā ttha vi puṇo rām-aṃ vahasi.

उभे: हला राहि-ए आमयेहिन्तो विलक्खणो दे वे-आणणुबन्धे लक्खी-अदि. ता कीस अम्हेसु तत्तं ण कधेसि. (राधिका निःश्वस्य वक्त्रं व्यावर्तयति.)

ubhe: halā rāhi-e āmayehinto vilakkhaṇo de ve-āṇaṇubandhe lakkhī-adi. tā kīsa amhesu tattaṃ ṇa kadhesi. (rādhikā niḥśvasya vaktraṃ vyāvartayati.)

विशाखा: (पुरो ऽभिगम्य. सन्स्कृतेन) चिन्ता-सन्ततिर् अद्य कृन्तति सखि स्वान्तस्य किं ते धृतिं किं वा सिष्चसि ताम्रम् अम्बरम् अति-अवेदाम्भसां डम्बरम् कम्पश् चम्पक-गौरि लुम्पति वपुः-स्थैर्यं कथं वा बलात् तथ्यं ब्रूहि न मङ्गला परिजने सङ्गोपनाङ्गी-कृतिः

viśākhā: (puro 'bhigamya. sanskṛtena) cintā-santatir adya kṛntati sakhi svāntasya kiṃ te dhṛtiṃ kiṃ vā siṣcasi tāmram ambaram ati-avedāmbhasāṃ ḍambaram kampaś campaka-gauri lumpati vapuḥ-sthairyaṃ kathaṃ vā balāt tathyaṃ brūhi na maṅgalā parijane saṅgopanāṅgī-kṛtiḥ

राधिका: (सासुयम्) अ-इ णिट्ठुरे विसाहे, तुमं एवं पुच्छन्ती वि ण लज्जसि. विशाखा: (सशङ्कम्) हला, कहिं पि अवरद्धम्हि त्ति ण सुमरामि.

rādhikā: (sāsuyam) a-i ṇiṭṭhure visāhe, tumaṃ evaṃ pucchantī vi ṇa lajjasi. viśākhā: (saśaṅkam) halā, kahiṃ pi avaraddhamhi tti ṇa sumarāmi.

राधिका: अ-इ णिक्किवे, कीस एव्वं भणासि. सुमरि-अ पेक्ख. विशाखा: हला, गरु-एण वि पणिहाणेण ण मे सुमरणं होदि.

rādhikā: a-i ṇikkive, kīsa evvaṃ bhaṇāsi. sumari-a pekkha. viśākhā: halā, garu-eṇa vi paṇihāṇeṇa ṇa me sumaraṇaṃ hodi.

राधिका: उम्मत्ते, गहणे इमंस्सि अच्चाहिदाःअल-कुण्डे तुमं ज्जेव मह पक्खेवणी. विशाखा: कधं वि-अ. राधिका: (सेर्ष्यम्) अ-इ मिच्छासरले, आलेक्खगद-भु-अङ्ग-सङ्गिणि, चिट्ठ चिट्ठ.

rādhikā: ummatte, gahaṇe imaṃssi accāhidāḥala-kuṇḍe tumaṃ jjeva maha pakkhevaṇī. viśākhā: kadhaṃ vi-a. rādhikā: (serṣyam) a-i micchāsarale, ālekkhagada-bhu-aṅga-saṅgiṇi, ciṭṭha ciṭṭha.

(इति सवैवश्यं सन्स्कृतेन) वितन्वानस् तन्वा मरकत-रुचीनां रुचिरतां पटान् निष्कृआन्तो ऽभूद् धृत-शिखि-शिखण्डो नव-युवा (इत्य् अर्धोक्तौ वाक्-स्तम्भं णटयति.) (सख्यौ सभ्रूभान्गम् अन्यो ऽन्यं पश्यतः.)

(iti savaivaśyaṃ sanskṛtena) vitanvānas tanvā marakata-rucīnāṃ ruciratāṃ paṭān niṣkṛānto 'bhūd dhṛta-śikhi-śikhaṇḍo nava-yuvā (ity ardhoktau vāk-stambhaṃ ṇaṭayati.) (sakhyau sabhrūbhāngam anyo 'nyaṃ paśyataḥ.)

भ्रुवं तेन क्षिप्त्वा किम् अपि हसतोन्मादित-मतेः शशी वृत्तो वह्निः परम् अहह वह्निर् मम शशी

bhruvaṃ tena kṣiptvā kim api hasatonmādita-mateḥ śaśī vṛtto vahniḥ param ahaha vahnir mama śaśī

ललिता: हला, किं एसो सिविण्णस्स विलासो.

lalitā: halā, kiṃ eso siviṇṇassa vilāso.

राधिका: (सन्स्कृतेन) किं स्वप्नस्य विलक्षणा गतिर् इयं किं जागरस्याथवा किं रात्रेर् उपसत्तिर् एव रभसाद् अह्नः किम् अह्नाय वा इत्थं श्यामल-चन्द्रिका-परिचय-स्पन्देन सन्दीपितैर् अन्तः-क्षोभ-कुलैर् अहं परिवृता प्रज्षातुम् अज्षाभवम् सन्स्कृतेन— इन् सन्स्क्रित्;

rādhikā: (sanskṛtena) kiṃ svapnasya vilakṣaṇā gatir iyaṃ kiṃ jāgarasyāthavā kiṃ rātrer upasattir eva rabhasād ahnaḥ kim ahnāya vā itthaṃ śyāmala-candrikā-paricaya-spandena sandīpitair antaḥ-kṣobha-kulair ahaṃ parivṛtā prajṣātum ajṣābhavam sanskṛtena— in Sanskrit;

विशाखा: (साकुतम्) हला राहे, णूणं एसो दे चित्त-विब्भमो जेव्व क्खणि-ओ. राधिका: (साभ्यसूयम्) अ-इ अविशद्धे, विरमेहि, कीस अप्पणो दोसं झम्पिदुं प-त्तासि.

viśākhā: (sākutam) halā rāhe, ṇūṇaṃ eso de citta-vibbhamo jevva kkhaṇi-o. rādhikā: (sābhyasūyam) a-i aviśaddhe, viramehi, kīsa appaṇo dosaṃ jhampiduṃ pa-ttāsi.

(इति सन्स्कृतेन) कृतां भक्ति-च्छेदैर् घुसृण-घन-चर्दाम् अधिवहन् पुनर् लब्धो लुब्धः प्रियक-तरु-मूले चटुल-धीः लपन्त्याः साक्षेपं नहि नहि नहीति स्मित-मुखे हठान् मे दुर्लीलः स किल भुज-वल्ली-दलम् अधात्

(iti sanskṛtena) kṛtāṃ bhakti-cchedair ghusṛṇa-ghana-cardām adhivahan punar labdho lubdhaḥ priyaka-taru-mūle caṭula-dhīḥ lapantyāḥ sākṣepaṃ nahi nahi nahīti smita-mukhe haṭhān me durlīlaḥ sa kila bhuja-vallī-dalam adhāt

ततश् च दरोन्मीलन्-नीलोत्पल-दल-रुचस् तस्य निबिडाद् विरूढानां सद्यः कर-सरसिज-स्पर्श-कुतुकात् वहन्ती क्षोभाणां निवहम् इह नाज्षाशिषम् इदं क्व वाहं का वाहं चकर किम् अहं वा सखि तदा

tataś ca daronmīlan-nīlotpala-dala-rucas tasya nibiḍād virūḍhānāṃ sadyaḥ kara-sarasija-sparśa-kutukāt vahantī kṣobhāṇāṃ nivaham iha nājṣāśiṣam idaṃ kva vāhaṃ kā vāhaṃ cakara kim ahaṃ vā sakhi tadā

(इति वैवश्यं नाटयति स्वगतम्.) अ-इ दुट्ठ-हिअ-अ मक्कड, कण्हो वैणवि-ओ सामल-किसोरो त्ति तिणेसु पुरिसेसु रा-अं वहन्तो वि तुमं ण लज्जसि. ता दाणिं अप्पाणं पामरं तुमं हदासं करिस्सम्.

(iti vaivaśyaṃ nāṭayati svagatam.) a-i duṭṭha-hia-a makkaḍa, kaṇho vaiṇavi-o sāmala-kisoro tti tiṇesu purisesu rā-aṃ vahanto vi tumaṃ ṇa lajjasi. tā dāṇiṃ appāṇaṃ pāmaraṃ tumaṃ hadāsaṃ karissam.

ललिता: हन्त, हत-मम्मह-सचिवस्स वसन्तस्स विप्फुजिदेण दूसिदा एदे परिसरा दीसन्ति. ता किं एत्थ सरणम्.

lalitā: hanta, hata-mammaha-sacivassa vasantassa vipphujideṇa dūsidā ede parisarā dīsanti. tā kiṃ ettha saraṇam.

राधिका: (सन्स्कृतेन) विक्रीडन्तु पटीर-पर्वत-तटी-संसर्गिणो मारुताः खेलन्ताह् कलयन्तु कोमलतरां पुंस्-कोकिलाः काकलीम् संरम्भेण शिलीमुखा ध्वनि-भृतो विध्यन्तु मन्-मानसं हास्यन्त्याः सखि मे व्यथां परम् अमी कुर्वन्ति साहायकाम्

rādhikā: (sanskṛtena) vikrīḍantu paṭīra-parvata-taṭī-saṃsargiṇo mārutāḥ khelantāh kalayantu komalatarāṃ puṃs-kokilāḥ kākalīm saṃrambheṇa śilīmukhā dhvani-bhṛto vidhyantu man-mānasaṃ hāsyantyāḥ sakhi me vyathāṃ param amī kurvanti sāhāyakām

उभे: (सास्रम्) हला, एदाहिं घोर-चिन्ताहिं कीस किलिम्मसि. अम्हेहिं तक्किदं अदि-मेत्त-दुल्लहो ण क्खु दे हि-अ-अट्ठिदो अत्थो.

ubhe: (sāsram) halā, edāhiṃ ghora-cintāhiṃ kīsa kilimmasi. amhehiṃ takkidaṃ adi-metta-dullaho ṇa kkhu de hi-a-aṭṭhido attho.

राधिका (निःश्वस्य सन्स्कृतेन) इयं सखि सुदुःसाध्या राधा हृदय-वेदना कृता यत्र चिकित्सापि कुत्सायां पर्यवस्यति

rādhikā (niḥśvasya sanskṛtena) iyaṃ sakhi suduḥsādhyā rādhā hṛdaya-vedanā kṛtā yatra cikitsāpi kutsāyāṃ paryavasyati

ता विण्णवेमि इमंस्सि ओसरे जधा सुदिढं एक्कं लदा-पासं लहेमि तधा सिणेहेस्स णिक्किदिं करेध.

tā viṇṇavemi imaṃssi osare jadhā sudiḍhaṃ ekkaṃ ladā-pāsaṃ lahemi tadhā siṇehessa ṇikkidiṃ karedha.

उभे: (सव्यथम्) हला, एव्वं दारुणं भणन्ती मा क्खु सहीणं जीविदं लुम्पेहि. णम् पच्चासण्णा अहीत्ठ-सिद्धी.

ubhe: (savyatham) halā, evvaṃ dāruṇaṃ bhaṇantī mā kkhu sahīṇaṃ jīvidaṃ lumpehi. ṇam paccāsaṇṇā ahītṭha-siddhī.

राधिका: सहीओ, ण जाणीध इमा-ए हद-राही-ए हि-अ-अ- दुद्धतणम्, जं एव्वं मतेध.

rādhikā: sahīo, ṇa jāṇīdha imā-e hada-rāhī-e hi-a-a- duddhataṇam, jaṃ evvaṃ matedha.

कधिदं जेव्व सव्वं पि-अ-सही-ए. राधिका: णहु णहु, गुरु-ई लज्जा णिवारेदि.

kadhidaṃ jevva savvaṃ pi-a-sahī-e. rādhikā: ṇahu ṇahu, guru-ī lajjā ṇivāredi.

सख्यौ; हला, अप्पस-आसादो वि गुरु-ओ अम्हेसु तुह सिणेहो लक्खी-अदि. ता बहिरङ्गा-ए लज्जा-ए को अत्थ अणुरोहो.

sakhyau; halā, appasa-āsādo vi guru-o amhesu tuha siṇeho lakkhī-adi. tā bahiraṅgā-e lajjā-e ko attha aṇuroho.

राधिका: (सन्स्कृतेन) एकस्य श्रुतम् एव लुम्पति मतिं कृष्णेति नामाक्षरं सान्द्रोन्माद-परम्पराम् उपनयत्य् अन्यस्य वंशी-कलः एष स्निग्ध-घन-द्युतिर् मनसि मे लग्नः पटे वीक्षनात् कष्टं धिक् पुरुष-त्रये रतिर् अभून् मन्ये मृतिः श्रेयसी सन्स्कृतेन— इन् सन्स्क्रित्;

rādhikā: (sanskṛtena) ekasya śrutam eva lumpati matiṃ kṛṣṇeti nāmākṣaraṃ sāndronmāda-paramparām upanayaty anyasya vaṃśī-kalaḥ eṣa snigdha-ghana-dyutir manasi me lagnaḥ paṭe vīkṣanāt kaṣṭaṃ dhik puruṣa-traye ratir abhūn manye mṛtiḥ śreyasī sanskṛtena— in Sanskrit;

उभे: (सहर्षम्) हला, कधं तुम्हादिसीणं गो-उल-सुन्दरीणं गो-उलिन्द-णन्दणं उज्झि-अ अपरंस्सि अणुरा-ओ संभवदि. ता सुणाहि. एक्को ज्जेव्व एसो महा-णा-अरो कण्हो.

ubhe: (saharṣam) halā, kadhaṃ tumhādisīṇaṃ go-ula-sundarīṇaṃ go-ulinda-ṇandaṇaṃ ujjhi-a aparaṃssi aṇurā-o saṃbhavadi. tā suṇāhi. ekko jjevva eso mahā-ṇā-aro kaṇho.

राधिका: (सोच्छ्वासम् आत्मगतम्) हि-अ-अ, समासस्स समासस्स. दाणिं जादा जी-अलो-अ-निवास-लालसा.

rādhikā: (socchvāsam ātmagatam) hi-a-a, samāsassa samāsassa. dāṇiṃ jādā jī-alo-a-nivāsa-lālasā.

उभे: (सन्स्कृतेन) सा सौरभोर्मि-परिदिग्ध-दिगन्तरापि वन्ध्यं जनुः सुतनु गन्ध-फली बिभर्ति राधे न विभ्रम-भरः क्रियते यद्-अङ्के कामं निपीत-मधुना मधुसूदनेन

ubhe: (sanskṛtena) sā saurabhormi-paridigdha-digantarāpi vandhyaṃ januḥ sutanu gandha-phalī bibharti rādhe na vibhrama-bharaḥ kriyate yad-aṅke kāmaṃ nipīta-madhunā madhusūdanena

नन्दीमुखी: (परिक्रम्य) कहं अग्गदो जेव्व एसा राही. (इत्य् उपसृत्य) ज-अदु ज-अदु पि-असही. राधिका: (सावहित्थम्) सहि, कुसलं भअवदी-ए.

nandīmukhī: (parikramya) kahaṃ aggado jevva esā rāhī. (ity upasṛtya) ja-adu ja-adu pi-asahī. rādhikā: (sāvahittham) sahi, kusalaṃ bhaavadī-e.

नन्दीमुखी: तुह उल्लाहत्तणे जादे (इति राधां निभाल्य स्वगतम्.) अप्पेक्खि-अ च्चे-अ म-ए पढं णिट्टङ्किदम्. तधावि पुच्छिस्सम्.

nandīmukhī: tuha ullāhattaṇe jāde (iti rādhāṃ nibhālya svagatam.) appekkhi-a cce-a ma-e paḍhaṃ ṇiṭṭaṅkidam. tadhāvi pucchissam.

(प्रकाशम्, सन्स्कृतेन) न मुग्धे वैदग्धी-गरिम-परिदिग्धा तव मतिर् विरामो नेदानीम् अपि वपुषि बाल्यस्य वयसः कम् अप्य् अन्तः-क्षोभं प्रथयसि तथापि त्वम् अथवा सखि ज्षातम् वृन्दावन-मदन-विस्फूर्जितम् इदम्

(prakāśam, sanskṛtena) na mugdhe vaidagdhī-garima-paridigdhā tava matir virāmo nedānīm api vapuṣi bālyasya vayasaḥ kam apy antaḥ-kṣobhaṃ prathayasi tathāpi tvam athavā sakhi jṣātam vṛndāvana-madana-visphūrjitam idam

ललिता: अ-इ अलि-आसङ्किणि, सीदल-दक्खिणाणिल-हेतु-अं कम्प-पुल-अं पेक्खि-अ कीस दूसहं परिवादं देसि.

lalitā: a-i ali-āsaṅkiṇi, sīdala-dakkhiṇāṇila-hetu-aṃ kampa-pula-aṃ pekkhi-a kīsa dūsahaṃ parivādaṃ desi.

नन्दीमुखी: (सस्मितम्, सन्स्कृतेन) रोमाष्चः परिचेष्यते कथम् अयं नास्माभिर् उत्कम्पवाह् दुष्कीर्तिं नहि दक्षिणाय मरुते दाक्षिण्य-शून्ये वद एतन् मन्मथ-कोटि-सम्भ्रम-भरैर् बम्भ्रोम्यते सुभ्रुवः स्वान्ते नागर-चक्रवर्ति-नयन-प्रान्तस्य लीलायितम्

nandīmukhī: (sasmitam, sanskṛtena) romāṣcaḥ pariceṣyate katham ayaṃ nāsmābhir utkampavāh duṣkīrtiṃ nahi dakṣiṇāya marute dākṣiṇya-śūnye vada etan manmatha-koṭi-sambhrama-bharair bambhromyate subhruvaḥ svānte nāgara-cakravarti-nayana-prāntasya līlāyitam

ता सच्चं कहेहि. कदा एदा-ए पच्चक्खी-किदो गो-उलाणन्दो. विशाखा: एवं णेदम्.

tā saccaṃ kahehi. kadā edā-e paccakkhī-kido go-ulāṇando. viśākhā: evaṃ ṇedam.

नन्दीमुखी: (सन्स्कृतेन) दर-विचलित-बाल्या वल्लभा बान्धवानां विहरसि भुवने त्वं पत्युर् आमोद-पात्री अहह पशुप-रामा कामिनो मोहनत्वं त्वम् अपि यद् अमुनान्तर् बाढम् उन्मादितासि

nandīmukhī: (sanskṛtena) dara-vicalita-bālyā vallabhā bāndhavānāṃ viharasi bhuvane tvaṃ patyur āmoda-pātrī ahaha paśupa-rāmā kāmino mohanatvaṃ tvam api yad amunāntar bāḍham unmāditāsi

ता अहं भअवदीं तुवरेदुं गमिस्सम्. (इति निष्क्रान्ता).

tā ahaṃ bhaavadīṃ tuvareduṃ gamissam. (iti niṣkrāntā).

राधिका: (विमृश्य. सन्स्कृतेन) सा कल्याणी कुल-युवतिभिः शीलिता धर्म-शैली ग्राग् अस्माभिः कथम् अविनयोत्फुल्लम् उल्लङ्घनीया (इत्य् अर्धोक्ते. पुनः सोत्कण्ठम्.) हा दृग्-भङ्गी-परिमल-कला-कर्मठो ऽयं कथं वा हातुं शक्यः पशुप-नगरी-नागरी-नागरेन्द्रः

rādhikā: (vimṛśya. sanskṛtena) sā kalyāṇī kula-yuvatibhiḥ śīlitā dharma-śailī grāg asmābhiḥ katham avinayotphullam ullaṅghanīyā (ity ardhokte. punaḥ sotkaṇṭham.) hā dṛg-bhaṅgī-parimala-kalā-karmaṭho 'yaṃ kathaṃ vā hātuṃ śakyaḥ paśupa-nagarī-nāgarī-nāgarendraḥ

(ततः प्रविशति नन्दीमुखी-मुखराभ्याम् अनुगम्यमाना पौर्णमासी.) पौर्णमासी: मुखरे, किम् अदुःसाध-बाधा तर्किता त्वया राधा मुखरा: भअवदि, सुणाहि.

(tataḥ praviśati nandīmukhī-mukharābhyām anugamyamānā paurṇamāsī.) paurṇamāsī: mukhare, kim aduḥsādha-bādhā tarkitā tvayā rādhā Mukharā: bhaavadi, suṇāhi.

अग्रे विक्ष्य शिखण्ड अचिराद् उत्कम्पम् आलम्बते गुष्जानां च विलोकनान् मुहुर् असौ परिक्रोशति नो जाने जनयन्न् अपूर्व-नटन-क्रीदा-चमत्कारितां बालायाः किल चित्त-भूमिम् अविशत् को ऽयं नवीन-ग्रहः

agre vikṣya śikhaṇḍa acirād utkampam ālambate guṣjānāṃ ca vilokanān muhur asau parikrośati no jāne janayann apūrva-naṭana-krīdā-camatkāritāṃ bālāyāḥ kila citta-bhūmim aviśat ko 'yaṃ navīna-grahaḥ

पौर्णमासी: (स्वगतम्) सो ऽयम् उद्दण्डस्य नवानुराग-राशेः को ऽपि चण्डिमा. (प्रकाशम्) मुखरे, साधु विज्षातम्. यद् अत्र दानव-कुलावतंसाः कंसादयो राधाम् अन्विष्यन्ति तेन को ऽप्य् अयम् अङ्गना-ग्रहो बालाम् आविवेश.

paurṇamāsī: (svagatam) so 'yam uddaṇḍasya navānurāga-rāśeḥ ko 'pi caṇḍimā. (prakāśam) mukhare, sādhu vijṣātam. yad atra dānava-kulāvataṃsāḥ kaṃsādayo rādhām anviṣyanti tena ko 'py ayam aṅganā-graho bālām āviveśa.

मुखरा: भअवदि, को एत्थ पडि-आरो. पौर्णमासी: अपि दानवारेर् दृष्टिर् एव.

mukharā: bhaavadi, ko ettha paḍi-āro. paurṇamāsī: api dānavārer dṛṣṭir eva.

मुखरा: भअवदि, कुडिला क्खु जडिला एदं णानिणन्दिस्सदि. पौर्णमासी: मुखरे, स खलु मद्-गिरा सन्दिश्यताम्—-"जटिले, मा शङ्किष्ठाः. कृष्णम् आत्मविद्ययैव सङ्घत्यिष्यामि" इति. (मुखरा नमस्कृत्य निष्क्रान्ता.)

mukharā: bhaavadi, kuḍilā kkhu jaḍilā edaṃ ṇāniṇandissadi. paurṇamāsī: mukhare, sa khalu mad-girā sandiśyatām—-"jaṭile, mā śaṅkiṣṭhāḥ. kṛṣṇam ātmavidyayaiva saṅghatyiṣyāmi" iti. (mukharā namaskṛtya niṣkrāntā.)

पौर्णमासी: (उपसृत्य) वत्से, निजाभीष्ट-लाभेन कृतार्थी-भूयाः. (राधा सावहित्थं प्रणमति.)

paurṇamāsī: (upasṛtya) vatse, nijābhīṣṭa-lābhena kṛtārthī-bhūyāḥ. (rādhā sāvahitthaṃ praṇamati.)

पौर्णमासी: (स्वगतम्) भजन्त्याः सव्रीडं कथम् अपि तद्-आडम्बर-घटाम् अपह्नोतुं यत्नाद् अभिनव-मदामोद-मधुरा अधीरा कालिन्दी-पुलिन-कलभेन्द्रस्य विजयं सरोजक्ष्याः साक्षाद् वदति हृदि कुष्जे तनुवनी

paurṇamāsī: (svagatam) bhajantyāḥ savrīḍaṃ katham api tad-āḍambara-ghaṭām apahnotuṃ yatnād abhinava-madāmoda-madhurā adhīrā kālindī-pulina-kalabhendrasya vijayaṃ sarojakṣyāḥ sākṣād vadati hṛdi kuṣje tanuvanī

(पुनर् निरूप्य जनान्तिकम्.) हन्त नान्दीमुखी, निर्भर-गभीर- प्रेमोर्मि-निर्मित-मनः-क्षोभा किम् अप्य् एषा विचेष्टते. तद् इयम् अवधार्यताम् अनुराग-वीरस्य कापि दुर्विबोध-गभीर-विक्रम-वैचित्री. तथा हि.

(punar nirūpya janāntikam.) hanta nāndīmukhī, nirbhara-gabhīra- premormi-nirmita-manaḥ-kṣobhā kim apy eṣā viceṣṭate. tad iyam avadhāryatām anurāga-vīrasya kāpi durvibodha-gabhīra-vikrama-vaicitrī. tathā hi.

प्रत्याहृत्य मुनिः क्षणं विषयतो यस्मिन् मनो धित्सते बालासौ विषयेषु धित्सति ततः प्रत्याहरन्ती मनः यस्य स्फूर्ति-लवाय हन्त हृदये योगी समुत्कण्ठते मुग्धेयं बत पश्य तस्य हृदयाह् निष्क्रान्तिम् आकाङ्क्षति

pratyāhṛtya muniḥ kṣaṇaṃ viṣayato yasmin mano dhitsate bālāsau viṣayeṣu dhitsati tataḥ pratyāharantī manaḥ yasya sphūrti-lavāya hanta hṛdaye yogī samutkaṇṭhate mugdheyaṃ bata paśya tasya hṛdayāh niṣkrāntim ākāṅkṣati

नान्दीमुखी: भअवदि, ईरिसस्स भा-अस्स विण्णाने मूढम्हि. पौर्णमासी: वत्से सत्यम् आत्थ. दुर्गमो ऽयम् गाढानुराग-विवर्तः. श्रुयताम्.

nāndīmukhī: bhaavadi, īrisassa bhā-assa viṇṇāne mūḍhamhi. paurṇamāsī: vatse satyam āttha. durgamo 'yam gāḍhānurāga-vivartaḥ. śruyatām.

पिडाभिर् नव-काल-कूट-कटुता-गर्वस्य निर्वासनो निस्यन्देन मुदाम् सुधा-मधुरिमाहङ्कार-सङ्कोचनः प्रेमा सुन्दरि नन्द-नन्दन-परो जागर्ति यस्यान्तरे ज्षायन्ते स्फुतम् अस्य वक्र-मधुरास् तेनैव विक्रान्तयः

piḍābhir nava-kāla-kūṭa-kaṭutā-garvasya nirvāsano nisyandena mudām sudhā-madhurimāhaṅkāra-saṅkocanaḥ premā sundari nanda-nandana-paro jāgarti yasyāntare jṣāyante sphutam asya vakra-madhurās tenaiva vikrāntayaḥ

तद् एहि, भावम् अस्याः परीक्षेवहि. (इत्य् उपसृत्य) वत्से किम् अपि प्रष्टव्यासि.

tad ehi, bhāvam asyāḥ parīkṣevahi. (ity upasṛtya) vatse kim api praṣṭavyāsi.

यतिः प्रेमोदात्तः सुचरित-कथा गोकुल-पुरे प्रसिद्धा ते शुद्धे जनिर् अपि च लक्ष्मीवति कुले अपुर्वा कुर्वाणा मतिम् इह महा-साहसमयीं सुहृद्भ्यस् त्वं लज्जाम् अपि किम् इव राधे न भजसि (राधिका कातर्यम् अभिनीय सलज्जं ललिता-कर्ण-मूले लगति.)

yatiḥ premodāttaḥ sucarita-kathā gokula-pure prasiddhā te śuddhe janir api ca lakṣmīvati kule apurvā kurvāṇā matim iha mahā-sāhasamayīṃ suhṛdbhyas tvaṃ lajjām api kim iva rādhe na bhajasi (rādhikā kātaryam abhinīya salajjaṃ lalitā-karṇa-mūle lagati.)

ललिता: अज्जे, विण्णवेदि राहि. (इति सन्स्कृतेन.) दोषोद्गारं त्वम् अपि कुरुषे हा मयि व्याकुलायां पादेभ्यस् ते भगवति शपे नापराध्यामि साध्वि पर्णैः कर्नोत्पल-वलयिभिस् ताड्यमानो ऽपि धूर्तो न श्यामात्मा मम तनु-परिष्वङ्ग-रङ्गं जहाति

lalitā: ajje, viṇṇavedi rāhi. (iti sanskṛtena.) doṣodgāraṃ tvam api kuruṣe hā mayi vyākulāyāṃ pādebhyas te bhagavati śape nāparādhyāmi sādhvi parṇaiḥ karnotpala-valayibhis tāḍyamāno 'pi dhūrto na śyāmātmā mama tanu-pariṣvaṅga-raṅgaṃ jahāti

पौर्णमासी: (सेर्ष्यम् इवालोक्य) मुग्धे, किम् अन्यां प्रौढ-मुद्रां नोद्दण्डयसि.

paurṇamāsī: (serṣyam ivālokya) mugdhe, kim anyāṃ prauḍha-mudrāṃ noddaṇḍayasi.

राधिका: (सरोषम्. सन्स्कृतेन) क्रोशन्त्यां कर-पल्लवेन बलवान् सद्यः पिधत्ते मुखं धावन्त्यां भय-भाजि विस्तृत-भुजो रुन्धे पुरः पद्धतिम् पादान्ते विलुठत्य् असौ मयि मुहुर् दष्टाधरायां रुषा मातश् चण्डि मया शिखण्ड-मुकुटाद् आत्माभिररक्ष्यह् कथम्

rādhikā: (saroṣam. sanskṛtena) krośantyāṃ kara-pallavena balavān sadyaḥ pidhatte mukhaṃ dhāvantyāṃ bhaya-bhāji vistṛta-bhujo rundhe puraḥ paddhatim pādānte viluṭhaty asau mayi muhur daṣṭādharāyāṃ ruṣā mātaś caṇḍi mayā śikhaṇḍa-mukuṭād ātmābhirarakṣyah katham

पौर्णमासी: (स्वगतम्) निष्कम्पतया बद्ध-मूलो ऽयं प्रेम-पलाशी.

paurṇamāsī: (svagatam) niṣkampatayā baddha-mūlo 'yaṃ prema-palāśī.

(प्रकाशम्) त्वया नीतो वामः फलक-मिलद्-अङ्गो मधु-रिपुः सुखाशाभिः क्रीडा-कुतुकिनि कुतो नेत्र-पदवीम् कुकूलाग्नि-ज्वाला-पटल-कटु-केलिर् यद् अधुना दशेयं दन्त त्वां ज्वलयति हिमानीव नलिनीम्

(prakāśam) tvayā nīto vāmaḥ phalaka-milad-aṅgo madhu-ripuḥ sukhāśābhiḥ krīḍā-kutukini kuto netra-padavīm kukūlāgni-jvālā-paṭala-kaṭu-kelir yad adhunā daśeyaṃ danta tvāṃ jvalayati himānīva nalinīm

राधा: (कृष्णम् उद्दिश्य सोपालम्भम् आत्मगतम्) शिशिरय दृषौ दृष्ट्वा दिव्यं किशोरम् इतीक्षितः परिजन-गिरां विसर्म्भात् त्वं विलास-फलाङ्कितः शिव शिव कथं जानीमस् त्वाम् अवक्र-धियो वयं निबिड-वडवा-वह्नि-ज्वाला-कलाप-विकासिनम्

rādhā: (kṛṣṇam uddiśya sopālambham ātmagatam) śiśiraya dṛṣau dṛṣṭvā divyaṃ kiśoram itīkṣitaḥ parijana-girāṃ visarmbhāt tvaṃ vilāsa-phalāṅkitaḥ śiva śiva kathaṃ jānīmas tvām avakra-dhiyo vayaṃ nibiḍa-vaḍavā-vahni-jvālā-kalāpa-vikāsinam

पौर्णमासी: (सस्नेहम् आलोक्य.) वत्से, क्षणम् एकान्ते निविश्य पुष्पेषु लेखो निर्मीयताम्. यथां कृष्णाय स्वसखीभ्यां समर्प्यते. (राधा सखीभ्यां सह निष्क्रण्ता.)

paurṇamāsī: (sasneham ālokya.) vatse, kṣaṇam ekānte niviśya puṣpeṣu lekho nirmīyatām. yathāṃ kṛṣṇāya svasakhībhyāṃ samarpyate. (rādhā sakhībhyāṃ saha niṣkraṇtā.)

पौर्णमासी: (परिक्रम्य) नान्दीमुखि. कृष्णो ऽपि नातिदूरे भविष्यति, यद् अत्र दक्षिणतो नैचिकी-निकुरम्बस्य हम्बारवाडम्बरो ऽयम् अम्बरम् आक्रामति. तद् अहं स्नाहार्तं व्रजामि. (इति निष्क्रान्ते.)

paurṇamāsī: (parikramya) nāndīmukhi. kṛṣṇo 'pi nātidūre bhaviṣyati, yad atra dakṣiṇato naicikī-nikurambasya hambāravāḍambaro 'yam ambaram ākrāmati. tad ahaṃ snāhārtaṃ vrajāmi. (iti niṣkrānte.)

(ततः प्रविशति कृष्णः) कृष्णः: (सोद्वेगम्) यदवधि तद् अकस्माद् एव विस्मायिताक्षं नव-तडिद्-अभिरामं धाम साक्षाद् बभूव तदवधि चिर-चिन्ता-चक्र-सक्ता विरक्तिं मम मतिर् उपभोगे योगिनीव प्रयाति

(tataḥ praviśati kṛṣṇaḥ) kṛṣṇaḥ: (sodvegam) yadavadhi tad akasmād eva vismāyitākṣaṃ nava-taḍid-abhirāmaṃ dhāma sākṣād babhūva tadavadhi cira-cintā-cakra-saktā viraktiṃ mama matir upabhoge yoginīva prayāti

(पुरो ऽनुसृत्य) हन्त, रङ्गण-माल्यम् उपनेतुं प्रस्थितो वयस्यः कथं विलम्बते. (प्रविश्य माल्य-हस्तः.) मधुमङ्गलः: कधं अज्ज दुम्मणा-एदि पि-अ-वस्सो. होदु. पसङ्गदो जानिस्सम्.

(puro 'nusṛtya) hanta, raṅgaṇa-mālyam upanetuṃ prasthito vayasyaḥ kathaṃ vilambate. (praviśya mālya-hastaḥ.) madhumaṅgalaḥ: kadhaṃ ajja dummaṇā-edi pi-a-vasso. hodu. pasaṅgado jānissam.

(इति परिक्रम्य कृष्णम् पश्यन्. स्वगतम्, सन्स्कृतेन) फुल्ल-प्रसून-पटलैस् तपनीय-वर्णाम् आलोक्य चम्पक-लतां किल कम्पते ऽसौ शङ्के निरङ्क-नव-कुङ्कुम-पङ्क-गौरी राधास्य चित्त-फलके तिलकी-बभूव

(iti parikramya kṛṣṇam paśyan. svagatam, sanskṛtena) phulla-prasūna-paṭalais tapanīya-varṇām ālokya campaka-latāṃ kila kampate 'sau śaṅke niraṅka-nava-kuṅkuma-paṅka-gaurī rādhāsya citta-phalake tilakī-babhūva

(इत्य् उपसृत्य) भो गेण्ह (इति माल्यं निवेदयति) कृष्ण: (अनाकर्णितकेनैव) कनकाद्रि-निकेत-केतकी कलिका-कल्प-कलेवर-द्युतिः हृदि सा मुदिरालि-मेदुरे चपला मां किम् अलङ्करिष्यति

(ity upasṛtya) bho geṇha (iti mālyaṃ nivedayati) Kṛṣṇa: (anākarṇitakenaiva) kanakādri-niketa-ketakī kalikā-kalpa-kalevara-dyutiḥ hṛdi sā mudirāli-medure capalā māṃ kim alaṅkariṣyati

मधुमङ्गलः: (स्वगतम्) फलिदं मे तक्केण. (प्रक्षाम् उच्चैः) भो पि-अ-वअस्स. समुहे विक्कोसन्दं वि कीस मं ण पेच्छसि.

madhumaṅgalaḥ: (svagatam) phalidaṃ me takkeṇa. (prakṣām uccaiḥ) bho pi-a-vaassa. samuhe vikkosandaṃ vi kīsa maṃ ṇa pecchasi.

कृष्णः: (सावहित्थम्) सखे, चम्पक-लताया लावण्याकृष्टेन मया नोपदृष्टो ऽसि. मधुमङ्गलः: सच्चं च्चे-अ भणासि, किं तु संचारिणी-ए चम्प-अ-लदा-ए.

kṛṣṇaḥ: (sāvahittham) sakhe, campaka-latāyā lāvaṇyākṛṣṭena mayā nopadṛṣṭo 'si. madhumaṅgalaḥ: saccaṃ cce-a bhaṇāsi, kiṃ tu saṃcāriṇī-e campa-a-ladā-e.

कृष्णः: सखे, कामम् असम्भाव्यश् चम्पक-लतायाः सष्चारः. मधुमङ्गलः: वअस्स, क्खणं विरमेदु वङ्कत्तणम्. उज्जु-अं कहेहि कहं सुण्ण-हि-अ-ओसि त्ति. कृष्णः: (सस्मितम्) सखे, मालां विना. मधुमङ्गलः: बालं त्ति भण. कृष्णः: मुधेयं ते विशङ्का.

kṛṣṇaḥ: sakhe, kāmam asambhāvyaś campaka-latāyāḥ saṣcāraḥ. madhumaṅgalaḥ: vaassa, kkhaṇaṃ viramedu vaṅkattaṇam. ujju-aṃ kahehi kahaṃ suṇṇa-hi-a-osi tti. kṛṣṇaḥ: (sasmitam) sakhe, mālāṃ vinā. madhumaṅgalaḥ: bālaṃ tti bhaṇa. kṛṣṇaḥ: mudheyaṃ te viśaṅkā.

कृष्णः: (सन्स्कृतेन आश्रित्य) न जानीषे मुर्ध्नश् च्युतम् अपि शिखण्डम् यद् अखिलं न कण्ठे यन्-माल्यं कलयसि पुरस्तात् कृतम् अपि तद् उन्नीतं वृन्दावन-कुहर-लीला-कलभ हे स्फुटं राधा-नेत्र-भ्रमर-वर-वीर्योन्नतिर् इयम्

kṛṣṇaḥ: (sanskṛtena āśritya) na jānīṣe murdhnaś cyutam api śikhaṇḍam yad akhilaṃ na kaṇṭhe yan-mālyaṃ kalayasi purastāt kṛtam api tad unnītaṃ vṛndāvana-kuhara-līlā-kalabha he sphuṭaṃ rādhā-netra-bhramara-vara-vīryonnatir iyam

कृष्णः: (स्वगतम्) कथं निखिलम् एव तर्कितं धूर्तेन, तद् अलम् प्रतर्य. (प्रकाशम्) सखे, यथार्थम् अत्थ. तद् अकर्न्यतम्.

kṛṣṇaḥ: (svagatam) kathaṃ nikhilam eva tarkitaṃ dhūrtena, tad alam pratarya. (prakāśam) sakhe, yathārtham attha. tad akarnyatam.

मम राधा निसर्गस्थं प्रतीपम् अनयन् मनः महा-ज्यैष्ठीव सहसा प्रवाहम् सौर-सैन्धवम्

mama rādhā nisargasthaṃ pratīpam anayan manaḥ mahā-jyaiṣṭhīva sahasā pravāham saura-saindhavam

मधुमङ्गलः: णूणं अच्छीणं दे पच्चक्खी-भुदा एसा. कृष्णः: अथ किम्. सुबलतः सा परिचिक्ये च. (इत्य् औत्सुक्यम् अभिनीय)

madhumaṅgalaḥ: ṇūṇaṃ acchīṇaṃ de paccakkhī-bhudā esā. kṛṣṇaḥ: atha kim. subalataḥ sā paricikye ca. (ity autsukyam abhinīya)

भ्रमद्-भ्रू-वल्लीकैः प्रतिदिशम् अपाङ्गस्य वलनैः कुरङ्गीभ्यो भङ्गी-भरम् उपदिशन्तीम् इव दृशोः ततस् तां बिम्बौष्ठीं कलयति मयि क्रोध-विकटो मनो-जन्मा पौष्पं धनुर् अनुपमं सज्जम् अकरोत्

bhramad-bhrū-vallīkaiḥ pratidiśam apāṅgasya valanaiḥ kuraṅgībhyo bhaṅgī-bharam upadiśantīm iva dṛśoḥ tatas tāṃ bimbauṣṭhīṃ kalayati mayi krodha-vikaṭo mano-janmā pauṣpaṃ dhanur anupamaṃ sajjam akarot

मधुमङ्गल: अवि णाम संवुत्तं अण्णोण्ण-दंसणम् कृष्णः: नहि नहि तस्याह् सखे मुख-तुषार-मयूख-बिम्बे दूरान् ममाक्षि-पदवीम् अधिरूढ-मात्रे निर्बन्धतः शपथ-कोटिभिर् अम्बयाहं नीतः क्षणड् अहह सद्मनि भोजनाय

madhumaṅgala: avi ṇāma saṃvuttaṃ aṇṇoṇṇa-daṃsaṇam kṛṣṇaḥ: nahi nahi tasyāh sakhe mukha-tuṣāra-mayūkha-bimbe dūrān mamākṣi-padavīm adhirūḍha-mātre nirbandhataḥ śapatha-koṭibhir ambayāhaṃ nītaḥ kṣaṇaḍ ahaha sadmani bhojanāya

मधुमङ्गलः: वअस्स, चिट्ठन्ति बहुला-ओ बल्लव-सुन्दरी-ओ, तदवि कीस एका-ए राही-ए निभरं अणुरज्जसि. कृष्णः: सखे, राधायाम् असाधारणी कापि माधुरी. तथा हि.

madhumaṅgalaḥ: vaassa, ciṭṭhanti bahulā-o ballava-sundarī-o, tadavi kīsa ekā-e rāhī-e nibharaṃ aṇurajjasi. kṛṣṇaḥ: sakhe, rādhāyām asādhāraṇī kāpi mādhurī. tathā hi.

तस्याः कान्ति-द्युतिनि वदने मष्जुले चाक्षि-युग्मे तत्रामाकं यदवधि सखे दृष्टिर् एषा निविष्टा सत्यं ब्रुमस् तदवधि भवेद् इन्दुम् इन्दीवरं वा स्मारं स्मारं मुख-कुटिलता-कारिणी यं हृणीया

tasyāḥ kānti-dyutini vadane maṣjule cākṣi-yugme tatrāmākaṃ yadavadhi sakhe dṛṣṭir eṣā niviṣṭā satyaṃ brumas tadavadhi bhaved indum indīvaraṃ vā smāraṃ smāraṃ mukha-kuṭilatā-kāriṇī yaṃ hṛṇīyā

मधुमङ्गलः: दंसणदो पढं ज्जेव तत्थ तुज्झ रा-ओ म-ए तक्किदो त्थि. ता किं त्ति लावण्णोवाहि-ओ त्ति भणसि.

madhumaṅgalaḥ: daṃsaṇado paḍhaṃ jjeva tattha tujjha rā-o ma-e takkido tthi. tā kiṃ tti lāvaṇṇovāhi-o tti bhaṇasi.

कृष्णः: सखे सत्यम् आत्थ. स्व-चित्ताभिनिवेशाद् एव तस्यां को ऽपि महिमोन्नाहः प्रतीयते. तथा हि.

kṛṣṇaḥ: sakhe satyam āttha. sva-cittābhiniveśād eva tasyāṃ ko 'pi mahimonnāhaḥ pratīyate. tathā hi.

यत्र प्रकृत्या रतिर् उत्तमाहां तत्रानुमेयः परमो ऽनुभावः नैसर्गिकी कृष्ण-म्र्गानुवृत्तिर् देशस्य हि ज्षापयति प्रशस्तिम्

yatra prakṛtyā ratir uttamāhāṃ tatrānumeyaḥ paramo 'nubhāvaḥ naisargikī kṛṣṇa-mrgānuvṛttir deśasya hi jṣāpayati praśastim

(नेपथ्ये) सहि सारि-ए, दिट्ठो तु-ए एत्थ बल्लविन्द-ंअन्दणो. कृष्णः: सखे, नेदीयन् अयम् सुकुमारी-कण्ठ-ध्वनिर् उदष्चति. तद् अत्र तूष्णीम् आस्वहे.

(nepathye) sahi sāri-e, diṭṭho tu-e ettha ballavinda-ṃandaṇo. kṛṣṇaḥ: sakhe, nedīyan ayam sukumārī-kaṇṭha-dhvanir udaṣcati. tad atra tūṣṇīm āsvahe.

(ततः प्रविशतो ललिता-विशाखा) ललिता: पेक्ख एसो दिट्ठि-आ पुरदो कण्हो. ता उपसप्पम्हे. (इत्य् उभे तथा कृत्वा.) जअदु जअदु गो-उलाणन्दो.

(tataḥ praviśato lalitā-viśākhā) lalitā: pekkha eso diṭṭhi-ā purado kaṇho. tā upasappamhe. (ity ubhe tathā kṛtvā.) jaadu jaadu go-ulāṇando.

कृष्णः: सखि ललिते. शङ्के मनोहारि-कुसुम-पत्रम् आदातुम् अद्य वृन्दाटवी-मध्ये अवतीर्णासि.

kṛṣṇaḥ: sakhi lalite. śaṅke manohāri-kusuma-patram ādātum adya vṛndāṭavī-madhye avatīrṇāsi.

ललिता: विण्णादं वि णूणं आ-आरेण संगोवेसि जं दादुंति ण भणासि. ता गेण्ह णं कण्णि-आर-कोर-अ-पत्तम्. (इत्य् अनङ्ग-लेखं कृष्ण-करे ऽर्पयति.)

lalitā: viṇṇādaṃ vi ṇūṇaṃ ā-āreṇa saṃgovesi jaṃ dāduṃti ṇa bhaṇāsi. tā geṇha ṇaṃ kaṇṇi-āra-kora-a-pattam. (ity anaṅga-lekhaṃ kṛṣṇa-kare 'rpayati.)

कृष्णः: (स्वगतम्) चेतः, समाश्वसिहि समाश्वसिहि. त्वद्-अभीष्ट-बीजस्याङ्कुरो ऽयम् इति शङ्के.

kṛṣṇaḥ: (svagatam) cetaḥ, samāśvasihi samāśvasihi. tvad-abhīṣṭa-bījasyāṅkuro 'yam iti śaṅke.

मधुमङ्गलः: भोदि ललिदे, किं इमिणा अक्खराणां पत्तेण सक्कराणां पत्तं समप्पेहि. कृष्णः: सखे, वादय पत्रम्. कदाचिद् एतन् नः कर्ण-रसायनस्य पात्री-भवति.

madhumaṅgalaḥ: bhodi lalide, kiṃ imiṇā akkharāṇāṃ patteṇa sakkarāṇāṃ pattaṃ samappehi. kṛṣṇaḥ: sakhe, vādaya patram. kadācid etan naḥ karṇa-rasāyanasya pātrī-bhavati.

मधुमङ्गलः: भो वअस्स, दिट्ठा तुम्ह गो-आल-जादी-ए वदाण्णदा. णं अम्ह अम्हण-जादिं जेव्व गौर-एण वन्दामि, जं तहिं दि-अहे जण्णि-अबम्हणीहिं च-उविहेण अण्णेन भो-इद म्ह. (इति लेखं वाचयति.)

madhumaṅgalaḥ: bho vaassa, diṭṭhā tumha go-āla-jādī-e vadāṇṇadā. ṇaṃ amha amhaṇa-jādiṃ jevva gaura-eṇa vandāmi, jaṃ tahiṃ di-ahe jaṇṇi-abamhaṇīhiṃ ca-uviheṇa aṇṇena bho-ida mha. (iti lekhaṃ vācayati.)

धरि-अ पडिच्छन्द-गुणं सुन्दर मह मन्दिरे तुमं वससि तह तह रुन्धसि बलि-अं जह जह च-इदा पलाएम्हि

dhari-a paḍicchanda-guṇaṃ sundara maha mandire tumaṃ vasasi taha taha rundhasi bali-aṃ jaha jaha ca-idā palāemhi

कृष्णः: सखे, दुरधिगमार्था तावद् इयं गाथा. तेन पुनर् भण्यताम्. (मधुमङ्गलस् तथा करोति.) कृष्णः: (सानन्दम् स्वगतम्). कुल-स्त्रियो हि धर्म-भीरवो भवन्ति. तद्-उपेक्षया भाव-निष्ठां निष्टङ्कयामि. (इति संरम्भम् अभिनीय प्रकाशम्.) हंहो. पश्यत पश्यत.

kṛṣṇaḥ: sakhe, duradhigamārthā tāvad iyaṃ gāthā. tena punar bhaṇyatām. (madhumaṅgalas tathā karoti.) kṛṣṇaḥ: (sānandam svagatam). kula-striyo hi dharma-bhīravo bhavanti. tad-upekṣayā bhāva-niṣṭhāṃ niṣṭaṅkayāmi. (iti saṃrambham abhinīya prakāśam.) haṃho. paśyata paśyata.

स्निग्धैर् एभिः सखिभिर् अखिलैर् धेनु-वृन्दानुसारी नारी-वार्ता-विमुख-हृदयः काननान्ते चरामि मा स्वैरिण्यस् तद् पि यद् इमा दूषयन्ति प्रकामं तद्-विज्षाप्तिं द्रुतम् इह जरद्-गोप-गोष्ट्यां करिष्ये (इति कृत्रिमामर्षेण द्रुतं परिक्रामति.)

snigdhair ebhiḥ sakhibhir akhilair dhenu-vṛndānusārī nārī-vārtā-vimukha-hṛdayaḥ kānanānte carāmi mā svairiṇyas tad pi yad imā dūṣayanti prakāmaṃ tad-vijṣāptiṃ drutam iha jarad-gopa-goṣṭyāṃ kariṣye (iti kṛtrimāmarṣeṇa drutaṃ parikrāmati.)

मधुमङ्गलः: (स्मितम् आवृत्य) भो बम्ह-आरि-सिहा-मणे, क्खणं णिवट्टि-अ इमा-ओ दुम्मुह-गो-इआ-ओ पच्चुत्तरेण णिज्जित्ति-अ विड्डावेहि. अहम् क्खु एदं सच्चं धिट्ठाणं वुत्तन्तं गो-उलेसरी-ए विण्णविस्सम्. (इति पाःऔ धृत्वा व्यावर्तयति.) (इति परस्परम् अवेक्ष्य वैलक्ष्यं नाटयतः).

madhumaṅgalaḥ: (smitam āvṛtya) bho bamha-āri-sihā-maṇe, kkhaṇaṃ ṇivaṭṭi-a imā-o dummuha-go-iā-o paccuttareṇa ṇijjitti-a viḍḍāvehi. aham kkhu edaṃ saccaṃ dhiṭṭhāṇaṃ vuttantaṃ go-ulesarī-e viṇṇavissam. (iti pāḥau dhṛtvā vyāvartayati.) (iti parasparam avekṣya vailakṣyaṃ nāṭayataḥ).

कृष्णः: सखि विशाखे, चातुरक्षिकं प्रेक्षणम् अपि नास्ति. कुतस् तावत् परितो रोधनम्. तद् अनुयामि. केनाप्य् अपरेण नागरेण तस्याः स्वान्तम् उच्चालितम्.

kṛṣṇaḥ: sakhi viśākhe, cāturakṣikaṃ prekṣaṇam api nāsti. kutas tāvat parito rodhanam. tad anuyāmi. kenāpy apareṇa nāgareṇa tasyāḥ svāntam uccālitam.

विशाखा: (सन्स्कृतेन आश्रित्य). कस् तादृग् व्रज-मण्डले ऽथ वलते शक्यो गरीयान् असौ येनोच्चालयितुं बलात् कुलवती-चेतो-गिरि-ग्रामणीः इत्य् अस्माभिर् अवक्र-विक्रम-लवाद् उत्क्षिप्त-गोवर्धनो हेतुस् त्वं किल पङ्कजाक्ष यदुभिस् तत्रास्ति निष्टङ्कितः

viśākhā: (sanskṛtena āśritya). kas tādṛg vraja-maṇḍale 'tha valate śakyo garīyān asau yenoccālayituṃ balāt kulavatī-ceto-giri-grāmaṇīḥ ity asmābhir avakra-vikrama-lavād utkṣipta-govardhano hetus tvaṃ kila paṅkajākṣa yadubhis tatrāsti niṣṭaṅkitaḥ

मधुमङ्गलः: अ-इ वा-आलि-ए, चिट्ठ चिट्ठ. दिट्ठो म-ए उक्खित्त-दण्ड-मण्डलेहिं गोवेहिं गोवड्ढणो धरिदो. तुमं कीस एक्कम् ज्जेव पि-अ-वअस्सं संभावेसि.

madhumaṅgalaḥ: a-i vā-āli-e, ciṭṭha ciṭṭha. diṭṭho ma-e ukkhitta-daṇḍa-maṇḍalehiṃ govehiṃ govaḍḍhaṇo dharido. tumaṃ kīsa ekkam jjeva pi-a-vaassaṃ saṃbhāvesi.

कृष्णः: ललिते, अलम् अति-प्रसङ्गेन. तन् निवर्तस्व. ललिता: सुन्दर, सव्व-गो-उल-सुह-कारिणो वि तु-अत्तो कधं सा एका ज्जेव्व दुक्खं अरिहदि वरि-असि.

kṛṣṇaḥ: lalite, alam ati-prasaṅgena. tan nivartasva. lalitā: sundara, savva-go-ula-suha-kāriṇo vi tu-atto kadhaṃ sā ekā jjevva dukkhaṃ arihadi vari-asi.

सङ्गी मे मधुमङ्गलो न सहते धर्माध्वनो विच्युतिं श्रीदामा परिमार्गयन् मम नहि च्छिद्राणि निद्रायति कंसः शास्ति खलः क्षितिं कथम् अतो मुग्धे विधेयं मया निःशङ्कं कुल-सुन्दरी-परिभवज्-ज्वाला-महा-साहसम्

saṅgī me madhumaṅgalo na sahate dharmādhvano vicyutiṃ śrīdāmā parimārgayan mama nahi cchidrāṇi nidrāyati kaṃsaḥ śāsti khalaḥ kṣitiṃ katham ato mugdhe vidheyaṃ mayā niḥśaṅkaṃ kula-sundarī-paribhavaj-jvālā-mahā-sāhasam

ललिता: (समार्षम्. सन्स्कृतेन). अन्तः-क्लेश-कलङ्कितः किल वयं यामो ऽद्य याम्यं पुरिं नायं वान्चन-सष्चय-प्रणयिनं हासं तथाप्य् उज्झति अस्मिन् सम्पुटिते गभीर-कपटैर् आभिर-पल्ली-विटे हा मेधाविनि राधिके तव कथं प्रेमा गरियान् अभूत् (इति रोदिति)

lalitā: (samārṣam. sanskṛtena). antaḥ-kleśa-kalaṅkitaḥ kila vayaṃ yāmo 'dya yāmyaṃ puriṃ nāyaṃ vāncana-saṣcaya-praṇayinaṃ hāsaṃ tathāpy ujjhati asmin sampuṭite gabhīra-kapaṭair ābhira-pallī-viṭe hā medhāvini rādhike tava kathaṃ premā gariyān abhūt (iti roditi)

मधुमङ्गलः: अ-इ मुद्धे, स-अल-सत्थ-विसार-ओ जस्स अम्हारिसो अमच्चो हो-इ सोवि किं एदं धम्मं अदिक्कमिस्स-इ. ता अलं वण-रुदिदेण.

madhumaṅgalaḥ: a-i muddhe, sa-ala-sattha-visāra-o jassa amhāriso amacco ho-i sovi kiṃ edaṃ dhammaṃ adikkamissa-i. tā alaṃ vaṇa-rudideṇa.

विशाखा: (स्वगतम्) णंराही-ए गुष्जा-अलि-अं कण्हस्स देन्ती हं इङ्गिदं लक्खेमि.

viśākhā: (svagatam) ṇaṃrāhī-e guṣjā-ali-aṃ kaṇhassa dentī haṃ iṅgidaṃ lakkhemi.

(प्रकाशम्, सन्स्कृतेन) उदीर्ण-रागेण करम्बितान्तरा परिस्फुरत्-कृष्ण-मुखी गुणाष्चिता गुष्जावली मष्जुतरावलम्बतां साराधिकेयं तव कण्ठ-सङ्गमम् (इति कण्ठे स्वयम् अर्पयति.)

(prakāśam, sanskṛtena) udīrṇa-rāgeṇa karambitāntarā parisphurat-kṛṣṇa-mukhī guṇāṣcitā guṣjāvalī maṣjutarāvalambatāṃ sārādhikeyaṃ tava kaṇṭha-saṅgamam (iti kaṇṭhe svayam arpayati.)

कृष्णः: (स्मित्वा सकपटेर्ष्यम्). रागिणम् अपि सुकठोरं सुवृत्तम् अपि मुहुर् उदीर्ण-मालिन्यम् युवतीनाम् इव भावं नहि गुष्जा-हारम् इच्छामि (इत्य् अजानन् इव कण्ठाद् अवतार्य रङ्गण-मालिकाम् अर्पयति.)

kṛṣṇaḥ: (smitvā sakapaṭerṣyam). rāgiṇam api sukaṭhoraṃ suvṛttam api muhur udīrṇa-mālinyam yuvatīnām iva bhāvaṃ nahi guṣjā-hāram icchāmi (ity ajānan iva kaṇṭhād avatārya raṅgaṇa-mālikām arpayati.)

विशाखा: (स्वगतम्) इमस्स भमो वि अम्हाणं मङ्गलो संवुत्तो. (इति वस्त्रेण सम्वृणोति.)

viśākhā: (svagatam) imassa bhamo vi amhāṇaṃ maṅgalo saṃvutto. (iti vastreṇa samvṛṇoti.)

ललिता: हला, गोवि-आ-कोडि-भु-अङ्गस्स इमस्स अक्खलिदं अच्चरि-अम् बम्हचरि-अं दिट्ठि-आ पअडि-भूमम्. ता महेवि गदु-अ तं अम्हेवि गदु-अ तं अत्थाणानुरा-इणीं राहि-अं निवट्टावेम्ह. विशाखा: सहि, जुत्तं मन्तेसि. (इत्य् उभे परिक्रामतः.)

lalitā: halā, govi-ā-koḍi-bhu-aṅgassa imassa akkhalidaṃ accari-am bamhacari-aṃ diṭṭhi-ā paaḍi-bhūmam. tā mahevi gadu-a taṃ amhevi gadu-a taṃ atthāṇānurā-iṇīṃ rāhi-aṃ nivaṭṭāvemha. viśākhā: sahi, juttaṃ mantesi. (ity ubhe parikrāmataḥ.)

ललिता: विशाहे, तुमं गदु-अ इमा-ए रङ्गण-मालि-आ-ए पि-अ-सहीं आसासेहि. अहं क्खु एदं वुत्तन्तं भअवदी-ए विणिवेदिस्सम्. (इति निष्क्रान्ते.)

lalitā: viśāhe, tumaṃ gadu-a imā-e raṅgaṇa-māli-ā-e pi-a-sahīṃ āsāsehi. ahaṃ kkhu edaṃ vuttantaṃ bhaavadī-e viṇivedissam. (iti niṣkrānte.)

मधुमङ्गलः: भो, आदरिज्जन्तं अप्पाणं कीस आदरावेसि इदं क्खु पच्चादाव-पव्वताहिरोहणस्स अहिरोहिणी-णिममाणं दाव. कृष्णः: सखे सत्यं ब्रवीषि. साहसिक्यं हसितेनैवानुष्ठितम्.

madhumaṅgalaḥ: bho, ādarijjantaṃ appāṇaṃ kīsa ādarāvesi idaṃ kkhu paccādāva-pavvatāhirohaṇassa ahirohiṇī-ṇimamāṇaṃ dāva. kṛṣṇaḥ: sakhe satyaṃ bravīṣi. sāhasikyaṃ hasitenaivānuṣṭhitam.

मधुमङ्गलः: पेक्ख गो-इ-जु-अलम् नेत्तपहम् अदिक्कमिदम्.

madhumaṅgalaḥ: pekkha go-i-ju-alam nettapaham adikkamidam.

श्रुत्वा निष्ठुरताम् ममेन्दु-वदना प्रेमाकुरं भिन्दति स्वान्ते शान्ति-धुराम् विधाय विधुरे प्रायः पराष्चिष्यति किंवा पामर-काम-कार्मुक-परित्रस्ता विमोक्ष्यत्य् असून् हा मौग्ध्यात् फलिनी मनोरथ-लता मृद्वि मयोन्मूलिता

śrutvā niṣṭhuratām mamendu-vadanā premākuraṃ bhindati svānte śānti-dhurām vidhāya vidhure prāyaḥ parāṣciṣyati kiṃvā pāmara-kāma-kārmuka-paritrastā vimokṣyaty asūn hā maugdhyāt phalinī manoratha-latā mṛdvi mayonmūlitā

मधुमङ्गलः: दाणिं किं एत्थ सरणम्. कृष्णः: सखे, प्रत्यनङ्ग-लेखं विना नान्यत् पश्यामि शरणम्.

madhumaṅgalaḥ: dāṇiṃ kiṃ ettha saraṇam. kṛṣṇaḥ: sakhe, pratyanaṅga-lekhaṃ vinā nānyat paśyāmi śaraṇam.

मधुमङ्गलः: किं एत्थ लेह-साहणम्. कृष्णः: वशीकार-क्रिया-प्रशस्तो रागवान् जवा-निर्यासः. मधुमङ्गलः: एहि, उड्ड-महाड-इ-मण्डिदं णादूरे पक्कन्दण-तीत्थं गच्छेम्ह. (इति निष्क्रान्तौ.)

madhumaṅgalaḥ: kiṃ ettha leha-sāhaṇam. kṛṣṇaḥ: vaśīkāra-kriyā-praśasto rāgavān javā-niryāsaḥ. madhumaṅgalaḥ: ehi, uḍḍa-mahāḍa-i-maṇḍidaṃ ṇādūre pakkandaṇa-tītthaṃ gacchemha. (iti niṣkrāntau.)

(ततः प्रविशति विशाखया प्रबोध्यमाना राधा.) राधा: (सक्खेदम्. सन्स्कृतेन) यस्योत्सङ्ग-सुखाशया शिथिलिता गुर्वि गुरुभ्यस् त्रप प्राणेभ्यो ऽपि सुहृत्-तमाः सखि तथा यूयं परिक्लेशिताः धर्मः सो ऽपि महान् मया न गणितः साध्विभिर् अध्यासितो धिग् धैर्यं तद्-उपेक्षितापि यद् अहं जिवामि पापियसी

(tataḥ praviśati viśākhayā prabodhyamānā rādhā.) rādhā: (sakkhedam. sanskṛtena) yasyotsaṅga-sukhāśayā śithilitā gurvi gurubhyas trapa prāṇebhyo 'pi suhṛt-tamāḥ sakhi tathā yūyaṃ parikleśitāḥ dharmaḥ so 'pi mahān mayā na gaṇitaḥ sādhvibhir adhyāsito dhig dhairyaṃ tad-upekṣitāpi yad ahaṃ jivāmi pāpiyasī

विशाखा: (ससम्भ्रमम्) सहि, समास्सस समास्सस. (इति रङ्गण-मालां घ्राणे ऽर्पयति.) राधिका: (सम्ज्षाम् लब्ध्वा.) हला, किं एदम् अच्चरि-अं जं संमोहणं वि पवोहेदि.

viśākhā: (sasambhramam) sahi, samāssasa samāssasa. (iti raṅgaṇa-mālāṃ ghrāṇe 'rpayati.) rādhikā: (samjṣām labdhvā.) halā, kiṃ edam accari-aṃ jaṃ saṃmohaṇaṃ vi pavohedi.

विशाखा: (माल्यं निवेद्य. सन्स्कृतेन) अङ्गोत्तीर्ण-विलपनं सखि समाकृष्टि-क्रियायां मणिर् मन्त्रो हन्त मुहुर् वशी-कृति-विधौ नामास्य वंशि-पतेः निर्माल्य इयं महौषधिर् इह अवान्तस्य सम्मोछने नासां कस्तिसृणां गृणाति परमाचिन्त्यां प्रभावावलीम्

viśākhā: (mālyaṃ nivedya. sanskṛtena) aṅgottīrṇa-vilapanaṃ sakhi samākṛṣṭi-kriyāyāṃ maṇir mantro hanta muhur vaśī-kṛti-vidhau nāmāsya vaṃśi-pateḥ nirmālya iyaṃ mahauṣadhir iha avāntasya sammochane nāsāṃ kastisṛṇāṃ gṛṇāti paramācintyāṃ prabhāvāvalīm

राधिका: (स्वगतम्) एवं-गुणेण इमिणा उवेक्खिदं वि णं हद-सरीरं कधं अज्जवि णिल्लज्जानं धारेमि. ता कालि-अ-हद-पवेसोवा-अम् अणुसरिस्सम्. (प्रकाशम्) विसाहे, विण्णवेहि गुरु-अणं जं बारहा-इच्च-तित्थं गदु-अ सूरं अच्चिदुकामम्हि.

rādhikā: (svagatam) evaṃ-guṇeṇa imiṇā uvekkhidaṃ vi ṇaṃ hada-sarīraṃ kadhaṃ ajjavi ṇillajjānaṃ dhāremi. tā kāli-a-hada-pavesovā-am aṇusarissam. (prakāśam) visāhe, viṇṇavehi guru-aṇaṃ jaṃ bārahā-icca-titthaṃ gadu-a sūraṃ accidukāmamhi.

विशाखा: साहु सुमरा-इदं पि-अ-सही-ए जं अज्जा-ए जडिला-ए वि इदं ज्जेव्व दाणिं आदिट्ठम्हि. ता एहि. (इत्य् उभे परिक्रामतः.)

viśākhā: sāhu sumarā-idaṃ pi-a-sahī-e jaṃ ajjā-e jaḍilā-e vi idaṃ jjevva dāṇiṃ ādiṭṭhamhi. tā ehi. (ity ubhe parikrāmataḥ.)

राधिका: (सव्यामोछम्) मं परिहर-इ मु-उन्दो तहवि दुरासा विरोहिणी डह-ई मह सहि गहीर-णीरा सरणं बहिणी किदन्तस्स

rādhikā: (savyāmocham) maṃ parihara-i mu-undo tahavi durāsā virohiṇī ḍaha-ī maha sahi gahīra-ṇīrā saraṇaṃ bahiṇī kidantassa

विशाखा: हला, पेक्ख पत्थाणे मङ्गल-सू-न्णा-इं स-उणा-इं. ता एवं मा भण. राधिका: (पुरो दृष्ट्वा) बला, कथम् एसा पुव्व-दिसा-मुहे आ-आलि-आ संझा दीस-इ.

viśākhā: halā, pekkha patthāṇe maṅgala-sū-nṇā-iṃ sa-uṇā-iṃ. tā evaṃ mā bhaṇa. rādhikā: (puro dṛṣṭvā) balā, katham esā puvva-disā-muhe ā-āli-ā saṃjhā dīsa-i.

विशाखा: ण क्खु संझा. पेक्ख पक्कन्दणे सूरस्स बल्लहा परिफुल्लिदा उडुरा-इ रेहदि. ता इमस्स अग्घं कादुं णं अवचिणम्ह. (इत्य् उभे कुरुतः).

viśākhā: ṇa kkhu saṃjhā. pekkha pakkandaṇe sūrassa ballahā pariphullidā uḍurā-i rehadi. tā imassa agghaṃ kāduṃ ṇaṃ avaciṇamha. (ity ubhe kurutaḥ).

(ततः प्रविशति बटुना सह कृष्णः.) कृष्णः: सखे, सेयं राधाधर-कान्ति-तस्करी जवा-राजिः. मधुमङ्गलः: अदो णं णिप्पीडि-अ निम्माहि पच्चणङ्ग-लेहम्.

(tataḥ praviśati baṭunā saha kṛṣṇaḥ.) kṛṣṇaḥ: sakhe, seyaṃ rādhādhara-kānti-taskarī javā-rājiḥ. madhumaṅgalaḥ: ado ṇaṃ ṇippīḍi-a nimmāhi paccaṇaṅga-leham.

कृष्णः: (परिकम्प्य सविस्मयम्.) एषा नान्तिक-वर्तिनी सुर-गिरेर् ऐलावृती हन्त भूर् अग्रे किं कलयामि काष्चन-रुचाम् उद्गार-गौरीर् दिशःआं ज्षातं मणि-नूपुर-ध्वनि-भराद् आली-जनालङ्कृता कान्तीनां कुल-देवता विलसितुं वृन्दाटवीं विन्दति

kṛṣṇaḥ: (parikampya savismayam.) eṣā nāntika-vartinī sura-girer ailāvṛtī hanta bhūr agre kiṃ kalayāmi kāṣcana-rucām udgāra-gaurīr diśaḥāṃ jṣātaṃ maṇi-nūpura-dhvani-bharād ālī-janālaṅkṛtā kāntīnāṃ kula-devatā vilasituṃ vṛndāṭavīṃ vindati

मधुमङ्गलः: हन्त भो, मग्गिज्ज्नतम्मि वा-उरासाहणे कुरङ्गी स-अं हत्थं गदा. कृष्णः: (सानन्दम्) सखे, सधु विज्षातम्. तद् अत्र वृक्षान्तरितौ शृणुवः किम् असौ प्रस्तौति. (इति तथा स्थितौ.)

madhumaṅgalaḥ: hanta bho, maggijjnatammi vā-urāsāhaṇe kuraṅgī sa-aṃ hatthaṃ gadā. kṛṣṇaḥ: (sānandam) sakhe, sadhu vijṣātam. tad atra vṛkṣāntaritau śṛṇuvaḥ kim asau prastauti. (iti tathā sthitau.)

राधिका: (विशाखा आलम्ब्य सास्रम्). हला, एसो जणो कधापसङ्गे स-अं सुमरिदव्वो. विशाखा: (सबष्पम्) सहि, अच्छीण-धीरत्तनादि-गुण भनिज्जसि. त किंति एव्वं उव्विग्गासि.

rādhikā: (viśākhā ālambya sāsram). halā, eso jaṇo kadhāpasaṅge sa-aṃ sumaridavvo. viśākhā: (sabaṣpam) sahi, acchīṇa-dhīrattanādi-guṇa bhanijjasi. ta kiṃti evvaṃ uvviggāsi.

राधिका: सहि, णिग्गुणी-किदम्हि तेण धुत्तेण. (इति सन्स्कृतेन) तस्योरस्-तट-मण्डलं धृति-नदी-रोध-क्रिया-पण्डितं वक्त्रेन्दुः कुल-धर्म-पङ्कज-वनी-सङ्कोच-दीक्षा-व्रती दोर्-यूपौ नितराम् उदष्चित-चिर-व्रीडाभिदाराध्वरौ हा कष्टं निखिलङ्-गिला सखि दृशोर् भङ्गी-भुजङ्गी तु सा

rādhikā: sahi, ṇigguṇī-kidamhi teṇa dhutteṇa. (iti sanskṛtena) tasyoras-taṭa-maṇḍalaṃ dhṛti-nadī-rodha-kriyā-paṇḍitaṃ vaktrenduḥ kula-dharma-paṅkaja-vanī-saṅkoca-dīkṣā-vratī dor-yūpau nitarām udaṣcita-cira-vrīḍābhidārādhvarau hā kaṣṭaṃ nikhilaṅ-gilā sakhi dṛśor bhaṅgī-bhujaṅgī tu sā

कृष्णः: प्रिये, त्वन्-माधुर्येण माधवश् च जडी-कृत्य निर्गुणाम् अवस्थां नीतो ऽयम्.

kṛṣṇaḥ: priye, tvan-mādhuryeṇa mādhavaś ca jaḍī-kṛtya nirguṇām avasthāṃ nīto 'yam.

राधिका: (आकाशे अष्जलिं बद्ध्वा. सन्स्कृतेन) हन्त भो बकी-हन्तः. ग्र्हान्तः-खेलन्त्यो निज-सहज-बाल्यस्य बलनाद् अभद्रं भद्रं वा किम् अपि हि न जानीमहि मनाक् वयं नेतुं युक्ताः कथम् अशरणां काम् अपि दशां कथं वा न्याय्या ते प्रथयितुम् उदासीन-पदवी

rādhikā: (ākāśe aṣjaliṃ baddhvā. sanskṛtena) hanta bho bakī-hantaḥ. grhāntaḥ-khelantyo nija-sahaja-bālyasya balanād abhadraṃ bhadraṃ vā kim api hi na jānīmahi manāk vayaṃ netuṃ yuktāḥ katham aśaraṇāṃ kām api daśāṃ kathaṃ vā nyāyyā te prathayitum udāsīna-padavī

कृष्णः: प्रिये, कः खलु जिजीविषुर् जीवातु-भूतायां सिद्धौषधि-लतायाम् उदास्ते.

kṛṣṇaḥ: priye, kaḥ khalu jijīviṣur jīvātu-bhūtāyāṃ siddhauṣadhi-latāyām udāste.

राधिका: (निःश्वस्य) हला, एसा पिआ मे एका-अली तु-ए अप्पणो कण्ठे धारणिज्जा. (इति कण्ठाद् एकावलीम् उत्तायति.)

rādhikā: (niḥśvasya) halā, esā piā me ekā-alī tu-e appaṇo kaṇṭhe dhāraṇijjā. (iti kaṇṭhād ekāvalīm uttāyati.)

विशाखा: (हठान् निवार्य) हला, एव्वं अणुच्चिट्ठन्ती किंति मं दहसि जं ललिदं पडिक्खि-अ निरुज्जमम्हि. (इति रोदिति).

viśākhā: (haṭhān nivārya) halā, evvaṃ aṇucciṭṭhantī kiṃti maṃ dahasi jaṃ lalidaṃ paḍikkhi-a nirujjamamhi. (iti roditi).

राधिका: (सन्स्कृतेन) अकारुण्यः कृष्णो यदि मयि तवागः कथम् इदं मुधा मा रोदिर् मे कुरु परम् इमाम् उत्तर-कृतिम् तमालस्य स्कन्धे विइहित-भुज-वल्लरिर् इयं यथा वृन्दारण्ये चिरम् अविचला तिष्ठति तनुः

rādhikā: (sanskṛtena) akāruṇyaḥ kṛṣṇo yadi mayi tavāgaḥ katham idaṃ mudhā mā rodir me kuru param imām uttara-kṛtim tamālasya skandhe viihita-bhuja-vallarir iyaṃ yathā vṛndāraṇye ciram avicalā tiṣṭhati tanuḥ

कृष्णः: (सास्रम्) सखे, दृष्टानुरागस्य साधिष्ठता.

kṛṣṇaḥ: (sāsram) sakhe, dṛṣṭānurāgasya sādhiṣṭhatā.

राधिका: (स्वगतम्) तुवरावेदि मं कावि घणुक्कण्ठा. (प्रकाशम्) हला. सूरम् अच्चि-अ किं पि अब्भत्थिदुकामाम्हि. ता जाव सिणाणं कदु-अ णिवुत्ता भवे तुमं एत्थ पुप्फं अवचिणेहि. (इति तीर्थाभिमुखं द्वित्राणि पदाहि गत्वा पुनर् आत्मगतम्.) हन्त, सो तिल्लोक-मोहणो मुह-चन्दो पुणो म-ए न दिट्ठो. (इति सोत्कण्ठं निवृत्य प्रकाशम्.) हला, पसीद पसीद. दंसेहि तं पडिच्छन्द-अम्.

rādhikā: (svagatam) tuvarāvedi maṃ kāvi ghaṇukkaṇṭhā. (prakāśam) halā. sūram acci-a kiṃ pi abbhatthidukāmāmhi. tā jāva siṇāṇaṃ kadu-a ṇivuttā bhave tumaṃ ettha pupphaṃ avaciṇehi. (iti tīrthābhimukhaṃ dvitrāṇi padāhi gatvā punar ātmagatam.) hanta, so tilloka-mohaṇo muha-cando puṇo ma-e na diṭṭho. (iti sotkaṇṭhaṃ nivṛtya prakāśam.) halā, pasīda pasīda. daṃsehi taṃ paḍicchanda-am.

विशाखा: सहि, णत्थि अत्थ चित्त-फल-अम्. राधिका: (सव्यथम्) तदो पणिनाणेण णं पच्चखी-करिस्सम्. (इति ध्यानं नटयति).

viśākhā: sahi, ṇatthi attha citta-phala-am. rādhikā: (savyatham) tado paṇināṇeṇa ṇaṃ paccakhī-karissam. (iti dhyānaṃ naṭayati).

कृष्णः: सखे, पीतम् अपीत-पूर्वमौन्मादकं श्रोत्र-माध्वीकम्. तद् अग्रतो गच्छावः. (इति उभौ तथ कुरुतह्.) विशाखा: (विलोक्य सानन्द्दम् ससम्भ्रमम.) दिट्ठि-आ तुज्झ सुह-ज्झाणेण फलिदम्. ता झत्ति उग्घाडेहि लो-अणम्. (राधिका दृशं दरोन्मील्य चमत्कारं नटयति.)

kṛṣṇaḥ: sakhe, pītam apīta-pūrvamaunmādakaṃ śrotra-mādhvīkam. tad agrato gacchāvaḥ. (iti ubhau tatha kurutah.) viśākhā: (vilokya sānanddam sasambhramama.) diṭṭhi-ā tujjha suha-jjhāṇeṇa phalidam. tā jhatti ugghāḍehi lo-aṇam. (rādhikā dṛśaṃ daronmīlya camatkāraṃ naṭayati.)

विशाखा: (सन्स्कृतेन) यद्-अर्थं सङ्कीर्णे पतसि हत-कन्दर्प-कदने मृदुं वा दुर्वारे ज्वलयसि तनुं प्रेम-दहने अखण्डेनापीडं सखि नव-शिखण्डेन कलयन् विलासी सो ऽयं ते स्फुरति पुरतो जीवित-पतिः

viśākhā: (sanskṛtena) yad-arthaṃ saṅkīrṇe patasi hata-kandarpa-kadane mṛduṃ vā durvāre jvalayasi tanuṃ prema-dahane akhaṇḍenāpīḍaṃ sakhi nava-śikhaṇḍena kalayan vilāsī so 'yaṃ te sphurati purato jīvita-patiḥ

राधिका: अम्महे सिविणस्स माहुरी. विशाखा: अविसद्धे, एसो दे अपुव्वो सिविणो जो णिद्दा-ए विणा वि णिप्पणो.

rādhikā: ammahe siviṇassa māhurī. viśākhā: avisaddhe, eso de apuvvo siviṇo jo ṇiddā-e viṇā vi ṇippaṇo.

कृष्णः: असौ दृग्-भङ्गीभिः कुसुम-शरम् आन्गी-कृत-शरं सृजन्ती दन्तीन्द्र-क्रमण-कमनीयालस-गतिः अदूरे रम्भोरूर् इह वदन-बिम्बस्य सुषमा समारम्भाद् अम्भोरुह-मधुरिमाणं दमयति

kṛṣṇaḥ: asau dṛg-bhaṅgībhiḥ kusuma-śaram āngī-kṛta-śaraṃ sṛjantī dantīndra-kramaṇa-kamanīyālasa-gatiḥ adūre rambhorūr iha vadana-bimbasya suṣamā samārambhād ambhoruha-madhurimāṇaṃ damayati

राधिका: (कृष्णे दृग्-अन्तं नर्तयन्ती स्वगतम्). साहु रे हि-अ-अ, साधु दिट्ठि-आ मुहुत्तं विलम्बिदम्. कृष्णः: (स्मित्वा) धूर्ते विशाखे, समन्ताह् मृग्यमाणा दिष्ट्या त्वम् अत्र दृष्टासि. यद् अद्य भवत्या रूप-सादृश्याद् अपाकिम-गुष्जा-हारेण मां प्रतार्य दुर्लभा मे रङ्गण-मालिकापनीता.

rādhikā: (kṛṣṇe dṛg-antaṃ nartayantī svagatam). sāhu re hi-a-a, sādhu diṭṭhi-ā muhuttaṃ vilambidam. kṛṣṇaḥ: (smitvā) dhūrte viśākhe, samantāh mṛgyamāṇā diṣṭyā tvam atra dṛṣṭāsi. yad adya bhavatyā rūpa-sādṛśyād apākima-guṣjā-hāreṇa māṃ pratārya durlabhā me raṅgaṇa-mālikāpanītā.

मधुमङ्गलः: भो णं राही-ए कण्ठादो दीसन्तीं अप्पणो रङ्गण-मालि-अं स-अं जेब्ब आ-अडि-अ गेण्ह. कृष्णः: सखे, जानतापि भवता किम् इदम् अन्याय्यम् उपन्यस्तम्. न खलु स्वप्ने ऽपि मया कामिनी-स्पर्शः स्मर्यते.

madhumaṅgalaḥ: bho ṇaṃ rāhī-e kaṇṭhādo dīsantīṃ appaṇo raṅgaṇa-māli-aṃ sa-aṃ jebba ā-aḍi-a geṇha. kṛṣṇaḥ: sakhe, jānatāpi bhavatā kim idam anyāyyam upanyastam. na khalu svapne 'pi mayā kāminī-sparśaḥ smaryate.

राधिका: (स्वगतम्) इमस्स परिहासो वि एसो संकिदा-ए मम सच्चो पडिभादि. विशाखा: (विहस्य) अयि वराङ्गणा-तरङ्गिणीनां महा-सा-अर, चिट्ठ चिट्ठ. दाणिं वि इमा-इं दीसन्ति तुज्झ अङ्गेसु ताणं चिण्हा-इं.

rādhikā: (svagatam) imassa parihāso vi eso saṃkidā-e mama sacco paḍibhādi. viśākhā: (vihasya) ayi varāṅgaṇā-taraṅgiṇīnāṃ mahā-sā-ara, ciṭṭha ciṭṭha. dāṇiṃ vi imā-iṃ dīsanti tujjha aṅgesu tāṇaṃ ciṇhā-iṃ.

आकृष्टानि कटाक्ष-भङ्गिभिर् अलं गोपाङ्गनानां त्वया रक्तान्य् अत्र मनांसि याहि निमिषोन्मुक्तानि नेत्राण्य् अपि तान्य् एतानि भवान् नवाष्जन-तनो गुष्जावलीनां छलात् पिच्छानां च सदा प्रसाधन-धिया सन्धारयन् नन्दसि

ākṛṣṭāni kaṭākṣa-bhaṅgibhir alaṃ gopāṅganānāṃ tvayā raktāny atra manāṃsi yāhi nimiṣonmuktāni netrāṇy api tāny etāni bhavān navāṣjana-tano guṣjāvalīnāṃ chalāt picchānāṃ ca sadā prasādhana-dhiyā sandhārayan nandasi

कृष्णः: (सहर्षम् आत्मगतम्) प्रमद-रस-तरङ्ग-स्मेर-गण्द-स्थलायाः स्मर-धनुर् अनुबन्धि-भ्रू-लता-लास्य-भाजः मद-कल-चल-भृङ्गी-भ्रान्ति-भङ्गिं दधानो हृदयम् इदम् अदाङ्क्षीत् पक्ष्मलाक्ष्याः कटाक्षः

kṛṣṇaḥ: (saharṣam ātmagatam) pramada-rasa-taraṅga-smera-gaṇda-sthalāyāḥ smara-dhanur anubandhi-bhrū-latā-lāsya-bhājaḥ mada-kala-cala-bhṛṅgī-bhrānti-bhaṅgiṃ dadhāno hṛdayam idam adāṅkṣīt pakṣmalākṣyāḥ kaṭākṣaḥ

(नेपथ्ये) णत्तिणि विसाहे. कृष्णः: कथम् अखाण्डे जरा-पाण्डुरेयं जटिला. (प्रविश्य) जटिला: (पुरो दृष्ट्वा स्वगतम्) कहं एत्थ कण्हो. (प्रकाशम्) विसाहे, किंति इमा-इं धू-अ-गन्ध-रत्त-चन्दना-इम् तु-ए विसुमरिदा-इं.

(nepathye) ṇattiṇi visāhe. kṛṣṇaḥ: katham akhāṇḍe jarā-pāṇḍureyaṃ jaṭilā. (praviśya) jaṭilā: (puro dṛṣṭvā svagatam) kahaṃ ettha kaṇho. (prakāśam) visāhe, kiṃti imā-iṃ dhū-a-gandha-ratta-candanā-im tu-e visumaridā-iṃ.

कृष्णः: (स्वगतम्) चन्द्रिकां चन्द्र-लेखायाश् चकोरे पातुम् उद्यते पिधानं विदधे हन्त शरद्-अम्भोदरावली (प्रकाशम्) मातुर् मातुलाणि, प्रणमामि.

kṛṣṇaḥ: (svagatam) candrikāṃ candra-lekhāyāś cakore pātum udyate pidhānaṃ vidadhe hanta śarad-ambhodarāvalī (prakāśam) mātur mātulāṇi, praṇamāmi.

जटिला: मोहण, वल्ल-अ-किशोरी-उले अवङ्क-दिट्ठी होहि. मधुमङ्गलः: (विहस्य) भो दधीचि-हड्ड-कक्कसे, एसो सव्वदो उदार-दिट्ठी च्चे-अ मज्झ पि-अ-वअस्सो. तुमं क्खु के-अरच्छी. तावप्पाणम् आसंसेहि.

jaṭilā: mohaṇa, valla-a-kiśorī-ule avaṅka-diṭṭhī hohi. madhumaṅgalaḥ: (vihasya) bho dadhīci-haḍḍa-kakkase, eso savvado udāra-diṭṭhī cce-a majjha pi-a-vaasso. tumaṃ kkhu ke-aracchī. tāvappāṇam āsaṃsehi.

जटिला: भो किशोरी-भु-अङ्ग, कीस तुमं आ-अदोसि. कृष्णः: आर्ये, लोकोत्तरानुराग-चमत्कारिणीयम् सुजवा-लक्ष्मीः कं वा नाकर्षति.

jaṭilā: bho kiśorī-bhu-aṅga, kīsa tumaṃ ā-adosi. kṛṣṇaḥ: ārye, lokottarānurāga-camatkāriṇīyam sujavā-lakṣmīḥ kaṃ vā nākarṣati.

जटिला: (स्वगतम्) णूणं भअवदि-ए विज्जा-पहाव-संभाविदा इमस्स एत्थ उवसत्ती. (प्रकाशम्) मोहण, झत्ति इदो गच्छेहि. कृष्णः: अयि जल्पाकि वृद्धे. किम् इत्य् आकुलासि. स्वच्छन्दतो गच्छेयम्.

jaṭilā: (svagatam) ṇūṇaṃ bhaavadi-e vijjā-pahāva-saṃbhāvidā imassa ettha uvasattī. (prakāśam) mohaṇa, jhatti ido gacchehi. kṛṣṇaḥ: ayi jalpāki vṛddhe. kim ity ākulāsi. svacchandato gaccheyam.

जटिला: (कुटिलं विलोक्य. सन्स्कृतेन) निर्धौतानां निखिल-धरणी-माधुरीणां धुरीणा कल्याणी मे निवसति वधूः पश्य पार्श्वे नवोढा अन्तर् गोष्ठे चटुल नटयन्न् अत्र नेत्र-त्रि-भागं निःशङ्कस् त्वं भ्रमसि भविता नाकुलत्वं कुतो मे

jaṭilā: (kuṭilaṃ vilokya. sanskṛtena) nirdhautānāṃ nikhila-dharaṇī-mādhurīṇāṃ dhurīṇā kalyāṇī me nivasati vadhūḥ paśya pārśve navoḍhā antar goṣṭhe caṭula naṭayann atra netra-tri-bhāgaṃ niḥśaṅkas tvaṃ bhramasi bhavitā nākulatvaṃ kuto me

कृष्णः: मृषाशङ्किनि वृद्धे, मा प्रलापं कृथाः. यावद् एतां ते वधूम् आकर्णयं तावन् मान्यां भावयामि. जटिला: विसाहे, किंति एत्ति-अ विलम्बिदासि. विशाखा: (स्मित्वा) अज्जे, णं दुल्ललिदं कुरङ्गं पेक्खन्ती विम्हिदम्हि.

kṛṣṇaḥ: mṛṣāśaṅkini vṛddhe, mā pralāpaṃ kṛthāḥ. yāvad etāṃ te vadhūm ākarṇayaṃ tāvan mānyāṃ bhāvayāmi. jaṭilā: visāhe, kiṃti etti-a vilambidāsi. viśākhā: (smitvā) ajje, ṇaṃ dullalidaṃ kuraṅgaṃ pekkhantī vimhidamhi.

(इति सदृष्टि-क्षेपम्). अकरुण मुक्कि-अ चङ्गं कुरङ्ग पेम्मेण सङ्गदं हरिणीम् विहलं कूद्दण-चडुलो तुमं बणादो बणं भमसि

(iti sadṛṣṭi-kṣepam). akaruṇa mukki-a caṅgaṃ kuraṅga pemmeṇa saṅgadaṃ hariṇīm vihalaṃ kūddaṇa-caḍulo tumaṃ baṇādo baṇaṃ bhamasi

जटिला: अ-इ अत्थाण-दुग्गहे, मुष्च कुरङ्ग-कोदूहलम्. मधुमङ्गलः: पि-अ-वअस्स, पेक्ख. एसो सतिण्णो वि कीरजु-आणो णं महुरं दाडिमीं ण पडिपज्ज-इ.

jaṭilā: a-i atthāṇa-duggahe, muṣca kuraṅga-kodūhalam. madhumaṅgalaḥ: pi-a-vaassa, pekkha. eso satiṇṇo vi kīraju-āṇo ṇaṃ mahuraṃ dāḍimīṃ ṇa paḍipajja-i.

कृष्णः: (स्मित्वा) हृदि ताडितो ऽपि दाडिमि सुमनोरागेण ते रुचिं वहता पक्त्रिम-रसासि किं वा नेति शुकः शङ्कयोदास्ते

kṛṣṇaḥ: (smitvā) hṛdi tāḍito 'pi dāḍimi sumanorāgeṇa te ruciṃ vahatā paktrima-rasāsi kiṃ vā neti śukaḥ śaṅkayodāste

(विशाखा सदृग्-भङ्गं राधिकाम् अवलोकते.) राधिका: (स्वगतम्) हि-अ-अ, समस्सस समस्सस. (इति सखेदम् अपवार्य. सन्स्कृतेन.) पीतं न वाग्-अमृतम् अत्र हरेर् अशङ्कं न्यस्तं मयास्य वदने न दृग्-अष्चलं च रम्ये चिराद् अवसरे सखि लब्ध-मात्रे हा दुर्विधिर् विरुरुधे जरती-च्छलेन

(viśākhā sadṛg-bhaṅgaṃ rādhikām avalokate.) rādhikā: (svagatam) hi-a-a, samassasa samassasa. (iti sakhedam apavārya. sanskṛtena.) pītaṃ na vāg-amṛtam atra harer aśaṅkaṃ nyastaṃ mayāsya vadane na dṛg-aṣcalaṃ ca ramye cirād avasare sakhi labdha-mātre hā durvidhir virurudhe jaratī-cchalena

जटिला: (स्वगतम्) अम्हहे कण्ह-दिट्ठिणो माहम्भं. जं वहू-ए सो उवसग्गो तह णत्थि. (प्रकाशम्) विसाहे पेक्ख. अदिक्कमदि मज्झण्हो. ता तुरिदं सूर-मण्डवं पविस्सम्ह.

jaṭilā: (svagatam) amhahe kaṇha-diṭṭhiṇo māhambhaṃ. jaṃ vahū-e so uvasaggo taha ṇatthi. (prakāśam) visāhe pekkha. adikkamadi majjhaṇho. tā turidaṃ sūra-maṇḍavaṃ pavissamha.

कृष्णः: सखे, कौमुदीयं पौर्णमासीम् अनुवर्तते. तद् एहि ताम् एव प्रतिपद्येवहि. (इति निष्क्रान्तौ.)

kṛṣṇaḥ: sakhe, kaumudīyaṃ paurṇamāsīm anuvartate. tad ehi tām eva pratipadyevahi. (iti niṣkrāntau.)