Veṇu-nāda-vilāsa: Pastimes of Flute Music

सुधानाम् चान्द्रिणाम् अपि मधुरिमोन्माद-दमनी दधाना राधादि-प्रणय-घन-सारैः सुरभिताम् समन्तात् सन्तापोद्गम-विषम-संसार-सरणी- प्रणीतां ते तृष्णां हरतु-हरि-लीला-शिखरिणि

sudhānām cāndriṇām api madhurimonmāda-damanī dadhānā rādhādi-praṇaya-ghana-sāraiḥ surabhitām samantāt santāpodgama-viṣama-saṃsāra-saraṇī- praṇītāṃ te tṛṣṇāṃ haratu-hari-līlā-śikhariṇi

अनर्पित-चरिं चिरात् करुणयावतिर्णः कलौ सम्पयितुम् उन्नतोज्ज्वल-रसाम् स्व-भक्तिश्रियम् हरिः पुरट-सुन्दर-द्युति-कदम्ब-सन्दिपितः सदा हृदय-कन्दरे स्फुरतु वः शचि-नन्दनः

anarpita-cariṃ cirāt karuṇayāvatirṇaḥ kalau sampayitum unnatojjvala-rasām sva-bhaktiśriyam hariḥ puraṭa-sundara-dyuti-kadamba-sandipitaḥ sadā hṛdaya-kandare sphuratu vaḥ śaci-nandanaḥ

सूत्रधारः: अलम् अति-विस्तरेण. भो भोः. समाकर्ण्यतं. अद्यानं स्वप्नान्तरे समादिष्टो ऽस्मि भक्तावतारेण भगवता श्री-शङ्करदेवेन यथा "अये ताण्डव-कला-पण्डित. इह किल बल्लवी-चक्र-चेतो-वृत्ति-मकरी-विहार-मकरालयस्य निरवद्य-वेणु-वादन-विद्यास्वाध्याय-सिद्धीनां प्रथमाध्यापकस्य सुगन्धि-पुष्पावली-सौन्दर्य-तुण्डिलायाम् अरविन्द-बान्धवनन्दिन्दी-तीरान्त-कानन-लेखायाम् अवलम्बित-मत्त-पुंस्-कोकिल-लीलस्य परमानन्द-वर्धिनि गोवर्धन-नितम्बे सम्भृत-नव्याम्बुदारस्य किशोर-शिरो-मणेर् नन्द-नन्दनस्य प्रेम-भराकृष्ट-हृदयो नाना-दिग्-देशतः साम्प्रतं रसिक-सम्प्रदायो वृन्दावन-विलोकनोत्कण्ठया केशि-तीर्थोपकण्ठे समीयिवान्. स च धन्यः.

sūtradhāraḥ: alam ati-vistareṇa. bho bhoḥ. samākarṇyataṃ. adyānaṃ svapnāntare samādiṣṭo 'smi bhaktāvatāreṇa bhagavatā śrī-śaṅkaradevena yathā "aye tāṇḍava-kalā-paṇḍita. iha kila ballavī-cakra-ceto-vṛtti-makarī-vihāra-makarālayasya niravadya-veṇu-vādana-vidyāsvādhyāya-siddhīnāṃ prathamādhyāpakasya sugandhi-puṣpāvalī-saundarya-tuṇḍilāyām aravinda-bāndhavanandindī-tīrānta-kānana-lekhāyām avalambita-matta-puṃs-kokila-līlasya paramānanda-vardhini govardhana-nitambe sambhṛta-navyāmbudārasya kiśora-śiro-maṇer nanda-nandanasya prema-bharākṛṣṭa-hṛdayo nānā-dig-deśataḥ sāmprataṃ rasika-sampradāyo vṛndāvana-vilokanotkaṇṭhayā keśi-tīrthopakaṇṭhe samīyivān. sa ca dhanyaḥ.

कृतं गोपी-वृन्दैर् इह भगवतो मार्गणम् अभूद् इहासीत् कालिन्दी-पुलिन-वलये रास-रभसः इति श्रायं श्रावं चरितम् असकृद् गोकुल-पतेर् लुठन्न् उद्बाष्पो ऽयं कथम् अपि दिनानि क्षपयति

kṛtaṃ gopī-vṛndair iha bhagavato mārgaṇam abhūd ihāsīt kālindī-pulina-valaye rāsa-rabhasaḥ iti śrāyaṃ śrāvaṃ caritam asakṛd gokula-pater luṭhann udbāṣpo 'yaṃ katham api dināni kṣapayati

तद् इदानीम् एतस्य भक्त-वृन्दस्य मुकुन्द-विश्लेषेद्दीपनेन बहिर् भवन्तः प्राणाः कम् अपि तस्यैव केलि-सुधा-कल्लोलिनीम् उल्लासयता परिरक्षणीया भवता. मत्-कृपैव ते सामग्रीं समग्रयिष्यति" इति. तेनादिय जगद्-गुरोर् अस्य निदेशम् एवानुवर्तिष्ये

tad idānīm etasya bhakta-vṛndasya mukunda-viśleṣeddīpanena bahir bhavantaḥ prāṇāḥ kam api tasyaiva keli-sudhā-kallolinīm ullāsayatā parirakṣaṇīyā bhavatā. mat-kṛpaiva te sāmagrīṃ samagrayiṣyati" iti. tenādiya jagad-guror asya nideśam evānuvartiṣye

पारिपार्श्विकह्: (प्रविश्य)— भाव, भवता निबद्धस्य विदग्ध-माधव-नाम्नो नवीन-नाटकस्य प्रयोगानुसारेण गृहीत-भूमिकाः कुशीलवा रङ्ग-प्रवेशाय तत्र-भवन्तम् अनुज्षापयन्ति. सूत्रधारः: मारिष, निर्मितः किम् इति तन्-नाटक-परिपाटीभिर् वर्णिका-परिग्रहः (क्षणं विमृश्य) भवतु.

pāripārśvikah: (praviśya)— bhāva, bhavatā nibaddhasya vidagdha-mādhava-nāmno navīna-nāṭakasya prayogānusāreṇa gṛhīta-bhūmikāḥ kuśīlavā raṅga-praveśāya tatra-bhavantam anujṣāpayanti. sūtradhāraḥ: māriṣa, nirmitaḥ kim iti tan-nāṭaka-paripāṭībhir varṇikā-parigrahaḥ (kṣaṇaṃ vimṛśya) bhavatu.

ममास्मिन् सन्दर्भे यद् अपि कविता नातिललिता मुदं धास्यन्त्य् अस्यां तद् अपि हरि-गन्धाद् बुध-गणाः अपः शालग्रामाप्लवन-गरिमोद्गार-सरसाः सुधीः को वा कौपीर् अपि नमित-मूर्धा न पिबति

mamāsmin sandarbhe yad api kavitā nātilalitā mudaṃ dhāsyanty asyāṃ tad api hari-gandhād budha-gaṇāḥ apaḥ śālagrāmāplavana-garimodgāra-sarasāḥ sudhīḥ ko vā kaupīr api namita-mūrdhā na pibati

पारिपार्श्विकः भाव, रङ्ग-लक्ष्मी-कौशल-स्तुतिभिर् एव सभ्यान् अभ्यार्थयामहे, यद् अमी विद्यादिभिर् देवान् अपि तान् उपालब्धुम् उत्सहन्ते किम् उत नटान् अस्मान्

pāripārśvikaḥ bhāva, raṅga-lakṣmī-kauśala-stutibhir eva sabhyān abhyārthayāmahe, yad amī vidyādibhir devān api tān upālabdhum utsahante kim uta naṭān asmān

सूत्रधारः: मारिष, कृतम् एतया वृथोपचार-चर्यया, यतः

sūtradhāraḥ: māriṣa, kṛtam etayā vṛthopacāra-caryayā, yataḥ

अप्रेक्ष्य क्लमम् आत्मने विदधति प्रीत्या परेषां प्रियं लज्जन्ते दुरितोद्यमाद् इव निज-स्तोत्रानुबन्धाद् अपि विद्या-वित्त-कुलादिभिश् च यद् अमी यान्ति क्रमान् नम्रतां रम्या कापि सताम् इयं विजयते नैसर्गिकी प्रक्रिया

aprekṣya klamam ātmane vidadhati prītyā pareṣāṃ priyaṃ lajjante duritodyamād iva nija-stotrānubandhād api vidyā-vitta-kulādibhiś ca yad amī yānti kramān namratāṃ ramyā kāpi satām iyaṃ vijayate naisargikī prakriyā

(समन्ताद् अवलोक्य, सहर्शम् उच्चैः) हंहो बल्लव-सिंह-प्रियाः. भगवद्-धर्मज्षोष्ठी-गुरूणाम् अपि युष्माकं समाक्सं आरोढुम् उपक्रमते, तद् इमां क्षमध्वं चापलारभटीम्. (इति सप्राणमं पश्यम्)

(samantād avalokya, saharśam uccaiḥ) haṃho ballava-siṃha-priyāḥ. bhagavad-dharmajṣoṣṭhī-gurūṇām api yuṣmākaṃ samāksaṃ āroḍhum upakramate, tad imāṃ kṣamadhvaṃ cāpalārabhaṭīm. (iti saprāṇamaṃ paśyam)

अभिव्यक्ता मत्तः प्रकृति-लघु-रूपाद् अपि बुधा विधात्री सिद्धार्थान् हरि-गुण-मयी वः कृतिर् इयम् पुलिन्देनाप्य् अग्निः किम् उ समिधम् -उन्मथ्य जनितो हिरण्य-श्रेणिनाम् अपहरति नान्तः-कलुषताम्

abhivyaktā mattaḥ prakṛti-laghu-rūpād api budhā vidhātrī siddhārthān hari-guṇa-mayī vaḥ kṛtir iyam pulindenāpy agniḥ kim u samidham -unmathya janito hiraṇya-śreṇinām apaharati nāntaḥ-kaluṣatām

तद् इदानीम् अभीष्ट देवं भगवन्तम् अनुस्मृत्य नृत्य-माधुरीम् उल्लासयामि. (इत्य् अष्जलिं बद्ध्वा)

tad idānīm abhīṣṭa devaṃ bhagavantam anusmṛtya nṛtya-mādhurīm ullāsayāmi. (ity aṣjaliṃ baddhvā)

प्रपन्न-मधुरोदयः स्फुरद्-अमन्द-वृन्दाटवी- निकुष्जमय-मण्डप-प्रकर-मध्य-बद्ध-स्थितिः निरङ्कुश-कृपाम्बुधिर् व्रज-विहार-रज्यन्-मनाः सनातन-तनुः सदा मयि तनोतु तुष्टिं प्रभुः

prapanna-madhurodayaḥ sphurad-amanda-vṛndāṭavī- nikuṣjamaya-maṇḍapa-prakara-madhya-baddha-sthitiḥ niraṅkuśa-kṛpāmbudhir vraja-vihāra-rajyan-manāḥ sanātana-tanuḥ sadā mayi tanotu tuṣṭiṃ prabhuḥ

पारिपार्श्विकः: भाव, पश्य.

pāripārśvikaḥ: bhāva, paśya.

भक्तानाम् उदगाद् अनर्गल-धियां वर्गो निसर्गोज्ज्वलः शीलैः पल्लवितः स बल्लव-वधू-बन्धो प्रबन्धो ऽप्य् असौ लेभे चत्वरतां च ताण्दव-विधेर् वृन्दाटवी-गर्भ-भूर् मन्ये मद्-विध-पुण्य-मण्डल-परीपाको ऽयम् उन्मिलति

bhaktānām udagād anargala-dhiyāṃ vargo nisargojjvalaḥ śīlaiḥ pallavitaḥ sa ballava-vadhū-bandho prabandho 'py asau lebhe catvaratāṃ ca tāṇdava-vidher vṛndāṭavī-garbha-bhūr manye mad-vidha-puṇya-maṇḍala-parīpāko 'yam unmilati

तत् त्वरस्व रस-माधुरी-परिवेषणाय सूत्रधारः: मारिष, नीरसावली-वैमुख्याद् विशङ्कमानो मथर इवास्मि पारिपार्श्विकः: भाव, कृतम् अत्र शङ्कया. यतः.

tat tvarasva rasa-mādhurī-pariveṣaṇāya sūtradhāraḥ: māriṣa, nīrasāvalī-vaimukhyād viśaṅkamāno mathara ivāsmi pāripārśvikaḥ: bhāva, kṛtam atra śaṅkayā. yataḥ.

उदासतां नाम रसानभिज्षाः कृतौ तवामी रसिकाः स्फुरन्ति क्रमेलकैः कामम् उपेक्षिते ऽपि पिकाः सुखं यान्ति परं रसाले

udāsatāṃ nāma rasānabhijṣāḥ kṛtau tavāmī rasikāḥ sphuranti kramelakaiḥ kāmam upekṣite 'pi pikāḥ sukhaṃ yānti paraṃ rasāle

तद् आरभ्यतां सामाजिक-चेतश्-चमत्काराय गान्धर्व-ब्रह्म-विद्या. सूत्रधारः: मारिष, पश्य पश्य.

tad ārabhyatāṃ sāmājika-cetaś-camatkārāya gāndharva-brahma-vidyā. sūtradhāraḥ: māriṣa, paśya paśya.

सो ’यं वसन्त-समयः समियाय यस्मिन् पूर्णं तम् ईश्वरम् उपोढ-नवानुरागम् गूढ-ग्रहा रुचिरया सह राधयासौ रङ्गाय सङ्गमयिता निशि पौर्णमासी

so ’yaṃ vasanta-samayaḥ samiyāya yasmin pūrṇaṃ tam īśvaram upoḍha-navānurāgam gūḍha-grahā rucirayā saha rādhayāsau raṅgāya saṅgamayitā niśi paurṇamāsī

अये नर्तक-सामन्त-सार्वभौम, कथं भवतः कर्णपुरी-भूता बाढं निगूधेयं सन्दर्भ-मष्जरि, यद् अहं राधया सार्धम् ईश्वरं तं सङ्गमयिष्यामीति. सूत्रधारः: (सविस्मयं नेपथ्याभिमुखम् अवलोक्य) अहो, कथम् इत एव भगवती पौर्णमासी. पश्य पश्य.

aye nartaka-sāmanta-sārvabhauma, kathaṃ bhavataḥ karṇapurī-bhūtā bāḍhaṃ nigūdheyaṃ sandarbha-maṣjari, yad ahaṃ rādhayā sārdham īśvaraṃ taṃ saṅgamayiṣyāmīti. sūtradhāraḥ: (savismayaṃ nepathyābhimukham avalokya) aho, katham ita eva bhagavatī paurṇamāsī. paśya paśya.

वहन्ती काषायाम्बरम् उरसि सान्दीपनि-मुनेः सवित्री सावित्री-समरुचिर् अलं पाण्डुर-कचा सुरर्षेः शिष्येयं परिजनवती नन्दभवनाद् इतो मन्दं मन्दं स्फुटम् उटजवीथिम् प्रविशति

vahantī kāṣāyāmbaram urasi sāndīpani-muneḥ savitrī sāvitrī-samarucir alaṃ pāṇḍura-kacā surarṣeḥ śiṣyeyaṃ parijanavatī nandabhavanād ito mandaṃ mandaṃ sphuṭam uṭajavīthim praviśati

तद् आवाम् अग्रतः करनीयं वर्निकाङ्गीकारम् आलोचयावः (इति निष्क्रन्तौ) प्रस्तावना

tad āvām agrataḥ karanīyaṃ varnikāṅgīkāram ālocayāvaḥ (iti niṣkrantau) prastāvanā

(ततः प्रविशति स-परिजना पौर्णमासी.) पौर्णमासी: ("अये नर्तक-सामन्त:" इति पठित्वा) हन्त वत्से नान्दीमुखि. किम् अपि कमनीयं गायता स्फुटम् आनन्दितास्मि नटेन्द्रेण. नान्दी: भअवदि. किं जहत्थं एदम्

(tataḥ praviśati sa-parijanā paurṇamāsī.) paurṇamāsī: ("aye nartaka-sāmanta:" iti paṭhitvā) hanta vatse nāndīmukhi. kim api kamanīyaṃ gāyatā sphuṭam ānanditāsmi naṭendreṇa. nāndī: bhaavadi. kiṃ jahatthaṃ edam

पौर्णमासी: सम्भाव्यते फलम् अलम्बित-मूल-पुष्टेस् तत् तादृशं क्व मम भाग्य-तरोर् वरोरु येनानयोः सुभगयोर् उचिता भवेयं शृङ्गार-माङ्गलिकयोर् नव-सान्गमाय

paurṇamāsī: sambhāvyate phalam alambita-mūla-puṣṭes tat tādṛśaṃ kva mama bhāgya-taror varoru yenānayoḥ subhagayor ucitā bhaveyaṃ śṛṅgāra-māṅgalikayor nava-sāngamāya

नान्दी: भअवदि, ज-इ विसहाणु-णन्दिनी राहि-आ कण्हेण सङ्गमणिज्ज, तदो सङ्गमाणु-ऊलवासं गो-उलं उज्झि-अ सान्तणु-वास-सण्णे भाणु-तित्थे किं ति एषा सङ्गोवि-अ रक्खिदा आसी.

nāndī: bhaavadi, ja-i visahāṇu-ṇandinī rāhi-ā kaṇheṇa saṅgamaṇijja, tado saṅgamāṇu-ūlavāsaṃ go-ulaṃ ujjhi-a sāntaṇu-vāsa-saṇṇe bhāṇu-titthe kiṃ ti eṣā saṅgovi-a rakkhidā āsī.

पौर्णमासी: वत्से, नृशंसतः कंस-भूपतेः शङ्कया नान्दी: भअवदि, तहवि कहं रण्णा-विण्णादा राहा

paurṇamāsī: vatse, nṛśaṃsataḥ kaṃsa-bhūpateḥ śaṅkayā nāndī: bhaavadi, tahavi kahaṃ raṇṇā-viṇṇādā rāhā

पौर्णमासी: राधा-सौन्दर्य-वृन्दम् एव विज्षाने निदानम्. यतः. लोकोत्तरा गुण-श्रीः प्रथयति परितो निगूढम् अपि वस्तु पिहिताम् अपि प्रयत्नाद् व्यनक्ति कस्तूरिकां गन्धः

paurṇamāsī: rādhā-saundarya-vṛndam eva vijṣāne nidānam. yataḥ. lokottarā guṇa-śrīḥ prathayati parito nigūḍham api vastu pihitām api prayatnād vyanakti kastūrikāṃ gandhaḥ

नान्दी: भ-अवदि, जशो-आ-धत्ता-ए मुहुरा-ए अत्तणो णत्तिणी राहि-आ गो-उल-मज्झे आणी-अ जडिला-पुत्तस्स अहिमण्णुणो हत्थे उव्वाहिदा त्ति, तादिसं जेव्व असमष्जसं आपडिदम्. जं कण्हादो अण्णेन पुरिसेण तादिसी नं कर-पंसं असज्जम्. ता कहं तुमं णिच्चिन्ता वि-अ दीससि.

nāndī: bha-avadi, jaśo-ā-dhattā-e muhurā-e attaṇo ṇattiṇī rāhi-ā go-ula-majjhe āṇī-a jaḍilā-puttassa ahimaṇṇuṇo hatthe uvvāhidā tti, tādisaṃ jevva asamaṣjasaṃ āpaḍidam. jaṃ kaṇhādo aṇṇena puriseṇa tādisī naṃ kara-paṃsaṃ asajjam. tā kahaṃ tumaṃ ṇiccintā vi-a dīsasi.

पौर्णमासी: तस्यैव हेतोः नान्दी: कहं वि-अ पौर्णमासी: (विहस्य) तद् वष्चनाद्यर्थम् एव स्वयं उद्वाहादिकम्. नित्य-प्रेयस्य एव खलु ताः कृष्णस्य. नान्दी: (सहर्षम्) ता णूणं तुमं णिच्चिन्तासि संवुता, जं एसा अज्ज गो-उल-मज्झे आणीदा. पौर्णमासी: वत्से, सत्यं ब्रवीषि. कंसतश् चिन्ता मे शैथिल्यम् इवोपलब्धा, किन्तु दुष्टाभिमन्युतः स्फुतं अन्या साम्प्रतम् अजनिष्ट. नान्दी: केरिसी सा

paurṇamāsī: tasyaiva hetoḥ nāndī: kahaṃ vi-a paurṇamāsī: (vihasya) tad vaṣcanādyartham eva svayaṃ udvāhādikam. nitya-preyasya eva khalu tāḥ kṛṣṇasya. nāndī: (saharṣam) tā ṇūṇaṃ tumaṃ ṇiccintāsi saṃvutā, jaṃ esā ajja go-ula-majjhe āṇīdā. paurṇamāsī: Vatse, satyaṃ bravīṣi. kaṃsataś cintā me śaithilyam ivopalabdhā, kintu duṣṭābhimanyutaḥ sphutaṃ anyā sāmpratam ajaniṣṭa. nāndī: kerisī sā

पौर्णमासी: बल्लवी-नव-लतासु रङ्गिणं कृष्ण-भृङ्गं अधिगत्य मत्सरी राधिका-पुरट-पद्मिनीम् अयं नेतुम् इच्छति पुनर् वनान्तरम्

paurṇamāsī: ballavī-nava-latāsu raṅgiṇaṃ kṛṣṇa-bhṛṅgaṃ adhigatya matsarī rādhikā-puraṭa-padminīm ayaṃ netum icchati punar vanāntaram

नान्दी: तत्थवि जो-अमा-अ ज्जेव्व समाहाणं करिस्पदि पौर्णमासी: पुत्रि, को जानाति स्वतन्त्रायास् तस्याश् चरितम्, यदीदृशे ऽर्थे ततास्थायते.

nāndī: tatthavi jo-amā-a jjevva samāhāṇaṃ karispadi paurṇamāsī: putri, ko jānāti svatantrāyās tasyāś caritam, yadīdṛśe 'rthe tatāsthāyate.

नान्दी: अण्णो वा एत्थ को ऽवि उवा-ओ त्थि जेण एसो पडिबद्धो भवे. पौर्णमासी: वत्से, तत्र मया प्रतिभुवा भवन्त्या युक्ति-माधुरी-मेदुरेण वाग्-अर्गलेन निसर्गाद् अगम्भीरो ऽयं विष्कम्भितो ऽस्ति. नान्दी: (सहर्षम्) भअवदि, कंसस्स गो-मण्डलज्झक्खो गो-अड्ढणो कण्हाणुसारिणा चन्दा-अली-चरित्तेण कुदो न कुप्प-ए. पौर्णमासी: पुत्रि, राज-कुलोपलब्धेन गौरवेण गर्वितो ऽयम् व्यक्तम् अपि तन् न श्रद्दधाति.

nāndī: aṇṇo vā ettha ko 'vi uvā-o tthi jeṇa eso paḍibaddho bhave. paurṇamāsī: vatse, tatra mayā pratibhuvā bhavantyā yukti-mādhurī-medureṇa vāg-argalena nisargād agambhīro 'yaṃ viṣkambhito 'sti. nāndī: (saharṣam) bhaavadi, kaṃsassa go-maṇḍalajjhakkho go-aḍḍhaṇo kaṇhāṇusāriṇā candā-alī-caritteṇa kudo na kuppa-e. Paurṇamāsī: putri, rāja-kulopalabdhena gauraveṇa garvito 'yam vyaktam api tan na śraddadhāti.

नान्दी: कहं कण्हेन पढमंसे सङ्गमो सम्वुतो पौर्णमासी: पुत्रि, सङ्गमे खलु गाढानुरागितैव दूती बभूव. मद्-उद्यमानां केवलम् अजनिष्ट पिष्ट-पेषिता

nāndī: kahaṃ kaṇhena paḍhamaṃse saṅgamo samvuto paurṇamāsī: putri, saṅgame khalu gāḍhānurāgitaiva dūtī babhūva. mad-udyamānāṃ kevalam ajaniṣṭa piṣṭa-peṣitā

नान्दी: अज्जे, तुह कहं एरिसी भा-अविसेन-भाविदा गाढाणुरा-इदा उप्पण्णा, जं अप्पणो अहिट्ठ-दे-अम्नि अणुप्पण्णे कण्हे उज्ज-इणीं उज्झि-अ पढं च्चे-अ गो-उलं लद्धासि. पौर्णमासी: पुत्रि, गुरु-पादानाम् उपदेश-प्रसादेन.

nāndī: ajje, tuha kahaṃ erisī bhā-avisena-bhāvidā gāḍhāṇurā-idā uppaṇṇā, jaṃ appaṇo ahiṭṭha-de-amni aṇuppaṇṇe kaṇhe ujja-iṇīṃ ujjhi-a paḍhaṃ cce-a go-ulaṃ laddhāsi. paurṇamāsī: putri, guru-pādānām upadeśa-prasādena.

नान्दी: एत्थ वसन्तीं तुमम् महा-भा-ओ सन्दीपणी किं क्खु जाणादि. पौर्णमासी: अथ किम्. यतस् तेन मधुमङ्गलाभिधः स्वपुत्रो ममात्र परिचर्यार्थं प्रेषितः.

nāndī: ettha vasantīṃ tumam mahā-bhā-o sandīpaṇī kiṃ kkhu jāṇādi. paurṇamāsī: atha kim. yatas tena madhumaṅgalābhidhaḥ svaputro mamātra paricaryārthaṃ preṣitaḥ.

नान्दी: महुमङ्गलो तु-ए सुट्ठु अनुग्गहीदो जं एसो णन्दणअण्-इन्दी-अर-चन्दस्स सह-अरदा महूसवे णि-उत्तो. पौर्णमासी: पुत्रि, मम सर्वस्व-रूपाया राधायाः कृष्णे ऽनुराग-विस्ताराय त्वं च नियुज्यसे.

nāndī: mahumaṅgalo tu-e suṭṭhu anuggahīdo jaṃ eso ṇandaṇaaṇ-indī-ara-candassa saha-aradā mahūsave ṇi-utto. paurṇamāsī: putri, mama sarvasva-rūpāyā rādhāyāḥ kṛṣṇe 'nurāga-vistārāya tvaṃ ca niyujyase.

नान्दी: (साहन्दम्) भअवदि, अदिभूमिं गदो से कण्हे अनुरा-ओ. पौर्णमासी: कथम् एतल् लक्षितम्. नान्दी: जदा कहापसङ्गे एसा कण्हत्ति णामं सुणादि, तदा रोमाष्चिदा कम्पि भा-अं विन्द-ए. पौर्णमासी: पुत्रि, युक्तम् इदम्. तथा हि.

nāndī: (sāhandam) bhaavadi, adibhūmiṃ gado se kaṇhe anurā-o. paurṇamāsī: katham etal lakṣitam. nāndī: jadā kahāpasaṅge esā kaṇhatti ṇāmaṃ suṇādi, tadā romāṣcidā kampi bhā-aṃ vinda-e. paurṇamāsī: putri, yuktam idam. tathā hi.

तुण्डे ताण्डविनी रतिं वितनुते तुण्डावली-लब्धये कर्ण-क्रोद-कडम्बिनि घटयते कर्णार्बुदेभ्यः स्पृहाम् चेतः-प्राङ्गण-सन्गिनी विजयते सर्वेन्द्रियानां कृतिं नो जाने जनिता कियब्धिर् अमृतैः कृष्णेति वर्ण-द्वयी

tuṇḍe tāṇḍavinī ratiṃ vitanute tuṇḍāvalī-labdhaye karṇa-kroda-kaḍambini ghaṭayate karṇārbudebhyaḥ spṛhām cetaḥ-prāṅgaṇa-sanginī vijayate sarvendriyānāṃ kṛtiṃ no jāne janitā kiyabdhir amṛtaiḥ kṛṣṇeti varṇa-dvayī

नान्दी: अज्जे, दोहिं ललिदा-विसाहानिं सहीहिं सद्धं राहा सूरम् आराहेहि. चन्दा-अली उण प-उमा-सेब्बा-पहुदीहिं सद्धं चण्डि-अम्. ता तक्केमि दे-अदा-पसा-अ-णिप्पादि-ओ इमाणं ईरिसो कण्हे अनुरा-ओ.

nāndī: ajje, dohiṃ lalidā-visāhāniṃ sahīhiṃ saddhaṃ rāhā sūram ārāhehi. candā-alī uṇa pa-umā-sebbā-pahudīhiṃ saddhaṃ caṇḍi-am. tā takkemi de-adā-pasā-a-ṇippādi-o imāṇaṃ īriso kaṇhe anurā-o.

पौर्णमासी: दैवत-सेवा केवलम् इह वन-यात्रानुसारिणी मुद्रा व्रज-सुभ्रुवां तु कृष्णे सहजः प्रेमा स जागर्ति

paurṇamāsī: daivata-sevā kevalam iha vana-yātrānusāriṇī mudrā vraja-subhruvāṃ tu kṛṣṇe sahajaḥ premā sa jāgarti

नान्दी: सच्चं राहा-ए साहावि-अं चे-अ पिम्मं तत्थवि सहीणं कोसलं उद्दी-अणम्. पौर्णमासी: पुत्रि, मद्-गिरा सन्दिश्यताम् आलेख्य-विचक्षणा विशाखा यथेयं स्वस्खी-नेत्रारविन्दयोर् आनन्दनाय नन्द-सूनोः प्रतिच्छन्दं निर्माति.

nāndī: saccaṃ rāhā-e sāhāvi-aṃ ce-a pimmaṃ tatthavi sahīṇaṃ kosalaṃ uddī-aṇam. paurṇamāsī: putri, mad-girā sandiśyatām ālekhya-vicakṣaṇā viśākhā yatheyaṃ svaskhī-netrāravindayor ānandanāya nanda-sūnoḥ praticchandaṃ nirmāti.

नान्दी: जह आणवेदि भअवदी. पौर्णमासी: मयापि मोदक-वृन्द-दानापदेशाद् वृन्दाटवी-मध्यम् आसाद्य राधेति मङ्गलाक्षर-माधुर्येण माधव-कर्णयोर् द्वन्द्वम् आनन्दीयाम्.

nāndī: jaha āṇavedi bhaavadī. paurṇamāsī: mayāpi modaka-vṛnda-dānāpadeśād vṛndāṭavī-madhyam āsādya rādheti maṅgalākṣara-mādhuryeṇa mādhava-karṇayor dvandvam ānandīyām.

नान्दी: अज्जे, पेक्ख एसो राम-महुमङ्गल-सिरिदाम-पहुदीहिं सह-अरेहिं सद्धं गो-उलादो णिक्कमि-अ वुन्दावनं गच्छन्तो कण्हो सिणिद्धेहिं पिदरेहिं जसो-आनन्देहिं लालिज्ज-इ

nāndī: ajje, pekkha eso rāma-mahumaṅgala-siridāma-pahudīhiṃ saha-arehiṃ saddhaṃ go-ulādo ṇikkami-a vundāvanaṃ gacchanto kaṇho siṇiddhehiṃ pidarehiṃ jaso-ānandehiṃ lālijja-i

पौर्णमासी: (विलोक्य सहर्षम्.) अयं नयन-दण्डित-प्रवर-पुण्दरीक-प्रभः प्रभाति नव-जागुद-द्युति-विडम्बि-पिताम्बरः अरण्यज-परिष्क्रिया-दमित-दिव्य-वेषादरो हरिन्-मणि-मनोहर-द्युतिभिर् उज्ज्वलाङ्गो हरिः

paurṇamāsī: (vilokya saharṣam.) ayaṃ nayana-daṇḍita-pravara-puṇdarīka-prabhaḥ prabhāti nava-jāguda-dyuti-viḍambi-pitāmbaraḥ araṇyaja-pariṣkriyā-damita-divya-veṣādaro harin-maṇi-manohara-dyutibhir ujjvalāṅgo hariḥ

तद् अहं मोदक-सम्पादनाय गच्छेयम्. त्वं विशाखां याहि. (इति निष्क्रान्ते)

tad ahaṃ modaka-sampādanāya gaccheyam. tvaṃ viśākhāṃ yāhi. (iti niṣkrānte)

(ततः प्रविशति यथा-निर्दिष्टः कृष्णः.) श्री कृष्णः: (पुरस्ताद् अवलोक्य सानन्दम्) श्रेणी-भूत-वपुः-श्रियाम् अभिमुखे गोमण्डलीणां क्रमड् आसाम् स्फाटिक-गण्ड-शैल-पटली-पाण्डू-त्विषां व्याजतः शाङ्के ज्षात-गुणा पुरन्दर-पुराच् चस्कन्द मन्दाकिनी वृन्दारण्य-विहारि-धन्य-यमुना-सेवा-प्रमोदार्थिनी

(tataḥ praviśati yathā-nirdiṣṭaḥ kṛṣṇaḥ.) Śrī Kṛṣṇaḥ: (purastād avalokya sānandam) śreṇī-bhūta-vapuḥ-śriyām abhimukhe gomaṇḍalīṇāṃ kramaḍ āsām sphāṭika-gaṇḍa-śaila-paṭalī-pāṇḍū-tviṣāṃ vyājataḥ śāṅke jṣāta-guṇā purandara-purāc caskanda mandākinī vṛndāraṇya-vihāri-dhanya-yamunā-sevā-pramodārthinī

नन्द: वत्स, साधु वर्णितम्. किन्तु गोष्ठ-लक्ष्मीर् अपि पृष्ठतः प्रेक्ष्यताम् इति. ( परावृत्य) विशालैर् गोशालैर् बहु-शिखर-शाखा-विततिभिः परीतैः सम्बाधी-कृत-सविधम् अम्भोधि-गहनम् समृद्धाम् आगोवर्धन-कटकम् आकालिय-ह्रदं श्रियं बिभ्रद्-गोष्ठं स्फुरति परितस् तावकम् इदम्

nanda: vatsa, sādhu varṇitam. kintu goṣṭha-lakṣmīr api pṛṣṭhataḥ prekṣyatām iti. ( parāvṛtya) viśālair gośālair bahu-śikhara-śākhā-vitatibhiḥ parītaiḥ sambādhī-kṛta-savidham ambhodhi-gahanam samṛddhām āgovardhana-kaṭakam ākāliya-hradaṃ śriyaṃ bibhrad-goṣṭhaṃ sphurati paritas tāvakam idam

कृष्णः: सखे मधुमङ्गल, दूरम् अनुयातो ऽस्मि तातेन. तद् अविलम्बम् सार्धं गोष्ठं प्रविश्यताम्. यशोदा: जाद, किंति अवरण्हे वि गोट्ठं सुमरसि. जं परमादरेण म-ए रन्धिदा-इं पच्चहं सी-अलीहोन्ति मिट्ठण्णा-इम्.

kṛṣṇaḥ: sakhe madhumaṅgala, dūram anuyāto 'smi tātena. tad avilambam sārdhaṃ goṣṭhaṃ praviśyatām. Yaśodā: jāda, kiṃti avaraṇhe vi goṭṭhaṃ sumarasi. jaṃ paramādareṇa ma-e randhidā-iṃ paccahaṃ sī-alīhonti miṭṭhaṇṇā-im.

मधुमङ्गलः: गो-उलेस्सरि, सुणाहि. (इति सन्कृतेन) गोभ्यः शपे किम् अपि दूसाणम् अस्य नास्ति (इति वाग्-उपक्रमे कृष्णः सस्नेहम् एनं पश्यति.) मधुमङ्गलः: ताभिर् यद् एष रभसाद् अभिकृष्यमाणः कुष्जं विशत्य् अधिक-केलि-कलोत्सुकाभिः (इति वग्-असमप्तौ)

madhumaṅgalaḥ: go-ulessari, suṇāhi. (iti sankṛtena) gobhyaḥ śape kim api dūsāṇam asya nāsti (iti vāg-upakrame kṛṣṇaḥ sasneham enaṃ paśyati.) madhumaṅgalaḥ: tābhir yad eṣa rabhasād abhikṛṣyamāṇaḥ kuṣjaṃ viśaty adhika-keli-kalotsukābhiḥ (iti vag-asamaptau)

कृष्णः: (सापत्रपम् आत्मगतम्)- व्यक्तम् एष बालिशो बल्लवीभिर् इति वक्ष्यति. तद् एनम् संज्षाया निवारयामि. (इति शिरस्तिरो धूनयति.) मधुमङ्गलः: भो वअस, किंति मे निवारसि जं णिच्चिदं अज्ज अज्जाया अग्गदो एदं विण्णविस्सम्. कृष्णः: (स्वगतम्) हन्त, लज्जा-जाले जाल्म-धियाहं पतितो ऽस्मि. मधुमङ्गलः: पीताम्बरस् त्वरितम् अम्ब सुहृद्-घटाभिः.

kṛṣṇaḥ: (sāpatrapam ātmagatam)- vyaktam eṣa bāliśo ballavībhir iti vakṣyati. tad enam saṃjṣāyā nivārayāmi. (iti śirastiro dhūnayati.) madhumaṅgalaḥ: bho vaasa, kiṃti me nivārasi jaṃ ṇiccidaṃ ajja ajjāyā aggado edaṃ viṇṇavissam. kṛṣṇaḥ: (svagatam) hanta, lajjā-jāle jālma-dhiyāhaṃ patito 'smi. madhumaṅgalaḥ: pītāmbaras tvaritam amba suhṛd-ghaṭābhiḥ.

कृष्णः: (सानन्दम् आत्मगतम्) कथम् अन्यद् एवास्य हृद्-गतम्. यशोदा: वच्छ महुमङ्गल, सच्चं ललिदा-पहुदी-ओ ओव-वालि-आ-ओ मह इदं कहेन्ति ता डिम्भ-ए हदम्हि.

kṛṣṇaḥ: (sānandam ātmagatam) katham anyad evāsya hṛd-gatam. yaśodā: vaccha mahumaṅgala, saccaṃ lalidā-pahudī-o ova-vāli-ā-o maha idaṃ kahenti tā ḍimbha-e hadamhi.

नन्दः: कुटुम्निनि, कच्चिद् अनुरूपा निरूपितास्ति गोकुले काचिद् बालिका याम् उद्वाहयामो वत्सम्. यशोदा: अज्ज, दुद्ध-मुहस्स वच्छस्स दाणिं को क्खु उव्वाहा-ओसरो. मधुमङ्गलः: (अपवार्य) वअस्स, सच्चं दुद्ध-मुहो ऽसि जं दुद्ध-लुद्धा-इं गोव-किसोरी-सहस्सा-इं तुज्झ मुहं पि-अन्ति. (कृष्णः स्मितं करोति.)

nandaḥ: kuṭumnini, kaccid anurūpā nirūpitāsti gokule kācid bālikā yām udvāhayāmo vatsam. yaśodā: ajja, duddha-muhassa vacchassa dāṇiṃ ko kkhu uvvāhā-osaro. madhumaṅgalaḥ: (apavārya) vaassa, saccaṃ duddha-muho 'si jaṃ duddha-luddhā-iṃ gova-kisorī-sahassā-iṃ tujjha muhaṃ pi-anti. (kṛṣṇaḥ smitaṃ karoti.)

नन्दः: वत्स, पश्य पश्य अहह कमल-गन्धेर् अत्र सौन्दर्य-वृन्दे विनिहित-नयनेयं त्वन्-मुखेन्दोर् मुकुन्द कुच-कलश-मुखाभ्याम् अम्बर-क्नोपम् अम्बा तव मुहुर् अति-हर्षाद् वर्षति क्षीर-धाराम्

nandaḥ: vatsa, paśya paśya ahaha kamala-gandher atra saundarya-vṛnde vinihita-nayaneyaṃ tvan-mukhendor mukunda kuca-kalaśa-mukhābhyām ambara-knopam ambā tava muhur ati-harṣād varṣati kṣīra-dhārām

(इति श्री-कृष्णम् आलिङ्ग्य सानन्दम्) जित-चन्द्र-पराग-चन्द्रिका- नलदेन्दीवर-चन्दन-श्रियम् परितो मयि शैत्य-माधुरीं वहति स्पर्श-महोत्सवस् तव

(iti śrī-kṛṣṇam āliṅgya sānandam) jita-candra-parāga-candrikā- naladendīvara-candana-śriyam parito mayi śaitya-mādhurīṃ vahati sparśa-mahotsavas tava

कृष्णः: तात, बुभुक्षाकृष्टम् अपि मत्-प्रतीक्षया स्वयं तस्तम्भे गो- कदम्बकं तन् निवर्तेतां तत्र-भवन्तौ. नन्दः: यथाह वत्सः (इति सस्नेहं कृष्णम् अवलोक्यन् सभार्यो निष्क्रान्तः.)

kṛṣṇaḥ: tāta, bubhukṣākṛṣṭam api mat-pratīkṣayā svayaṃ tastambhe go- kadambakaṃ tan nivartetāṃ tatra-bhavantau. nandaḥ: yathāha vatsaḥ (iti sasnehaṃ kṛṣṇam avalokyan sabhāryo niṣkrāntaḥ.)

कृष्णः: (पुरो ऽवलोक्य) सु-गन्धौ माकन्द-प्रकर-मकरन्दस्य मधुरे विनिस्यन्दे वन्दी-कृत-मधुप-वृन्दं मुहुर् इदम् कृतान्दोलं मन्दोन्नतिभिर् अनिलैश् चन्दन-गिरेर् ममानन्दं वृन्दा-विपिनम् अतुलं तुन्दिलयति

kṛṣṇaḥ: (puro 'valokya) su-gandhau mākanda-prakara-makarandasya madhure vinisyande vandī-kṛta-madhupa-vṛndaṃ muhur idam kṛtāndolaṃ mandonnatibhir anilaiś candana-girer mamānandaṃ vṛndā-vipinam atulaṃ tundilayati

रामः: श्रीदामन्, पश्य पश्य. वृन्दावनं दिव्य-लता-परीतं लताश् च पुष्प-स्फुरिताग्र-भाजः पुष्पाणि च स्फीत-मधु-व्रतानि मधु-व्रताश् च श्रुति-हारि-गीताः

rāmaḥ: śrīdāman, paśya paśya. vṛndāvanaṃ divya-latā-parītaṃ latāś ca puṣpa-sphuritāgra-bhājaḥ puṣpāṇi ca sphīta-madhu-vratāni madhu-vratāś ca śruti-hāri-gītāḥ

कृष्णः: सखे मधुमङ्गल, भवद्-विधानाम् आसत्ति-शंसिभिर् वंशी-गीतैर् आनन्दयामि वृन्दाटवी-वास्तव्य्ःन्. (इत्य् अधरे वेणुं विन्यस्यति.) रामः: (साश्चर्यम्) हन्त, परस्पर-विपर्यस्त-स्वभावानाम् अपि भावानां धर्म-विपर्ययः पश्यत.

kṛṣṇaḥ: sakhe madhumaṅgala, bhavad-vidhānām āsatti-śaṃsibhir vaṃśī-gītair ānandayāmi vṛndāṭavī-vāstavyḥn. (ity adhare veṇuṃ vinyasyati.) rāmaḥ: (sāścaryam) hanta, paraspara-viparyasta-svabhāvānām api bhāvānāṃ dharma-viparyayaḥ paśyata.

जात-स्तम्भतया पयांसि सरितां काठिन्यम् आपेदिरे ग्रावाणो द्रव-भाव-संवलनतः साक्षाद् अमी मार्दवम् स्थैर्यं वेपथुना जहुर् मुहुर् अगाज् जाड्याद् गतिं जङ्गमां वंसीं चुम्बति हन्त यामुन-तटी-क्रीडा-कुटुम्बे हरौ

jāta-stambhatayā payāṃsi saritāṃ kāṭhinyam āpedire grāvāṇo drava-bhāva-saṃvalanataḥ sākṣād amī mārdavam sthairyaṃ vepathunā jahur muhur agāj jāḍyād gatiṃ jaṅgamāṃ vaṃsīṃ cumbati hanta yāmuna-taṭī-krīḍā-kuṭumbe harau

मधुमङ्गल: ही ही अच्चरि-अम् प-उरदर-गलन्द-च्छीर-कल्लोलिणीहिं ण-अ-कुसुम-लदाणं हन्त सो-अं कुणन्ती पिवि-अ महुर-वंशी-णाद-पि-उस-पूरं फुर-इ गरु-अ-सौक्ख-त्थम्भिदा धेणु-पत्ती

madhumaṅgala: hī hī accari-am pa-uradara-galanda-cchīra-kalloliṇīhiṃ ṇa-a-kusuma-ladāṇaṃ hanta so-aṃ kuṇantī pivi-a mahura-vaṃśī-ṇāda-pi-usa-pūraṃ phura-i garu-a-saukkha-tthambhidā dheṇu-pattī

(इति कृष्णं हस्तेन चालयन्) भो पि-अ-वअस्स, कीस णिम्ब्भरं गव्वा-एसि. एदा-ए च्चे-अ वेणु-जादी-ए एसा उम्मादि-आ प-इदी. एत्थ उण णिमित्तमेत्तं क्खु तुमम्.

(iti kṛṣṇaṃ hastena cālayan) bho pi-a-vaassa, kīsa ṇimbbharaṃ gavvā-esi. edā-e cce-a veṇu-jādī-e esā ummādi-ā pa-idī. ettha uṇa ṇimittamettaṃ kkhu tumam.

(आकाशे) रुन्धन्न् अम्बु-भृतश् चमत्कृति-परं कुर्वन् मुहुस् तुम्बुरुं ध्यानाद् अन्तरयन् सनन्दन-मुखान् विस्मापयन् वेधसम् औत्सुक्यावलिभिर् बलिं चटुलयन् भोगीन्द्रम् आघूर्णयन् भिन्दन्न् अण्ड-कटाह-भितिम् अभितो बभ्राम वंशी-ध्वनिः

(ākāśe) rundhann ambu-bhṛtaś camatkṛti-paraṃ kurvan muhus tumburuṃ dhyānād antarayan sanandana-mukhān vismāpayan vedhasam autsukyāvalibhir baliṃ caṭulayan bhogīndram āghūrṇayan bhindann aṇḍa-kaṭāha-bhitim abhito babhrāma vaṃśī-dhvaniḥ

रामः: (सहर्षम्. ऊर्ध्वम् अवलोक्य स्वगतम्) कथं मेघान्तरितो ऽयं सुरर्षिः पद्यम् उपवीणयाम् आस. (पुनर् आकाशे कलकलः) मधुमङ्गलः: (ऊर्ध्वम् अवलोक्य. सभयम्) अब्बम्हण्णं अब्बम्हण्णं. भो भो, पला-अम्ह पला-अम्ह. श्रीदामा: वा-उल. किंति णिरग्गलं पलवसि.

rāmaḥ: (saharṣam. ūrdhvam avalokya svagatam) kathaṃ meghāntarito 'yaṃ surarṣiḥ padyam upavīṇayām āsa. (punar ākāśe kalakalaḥ) madhumaṅgalaḥ: (ūrdhvam avalokya. sabhayam) abbamhaṇṇaṃ abbamhaṇṇaṃ. bho bho, palā-amha palā-amha. śrīdāmā: vā-ula. kiṃti ṇiraggalaṃ palavasi.

मधुमङ्गलः: (ऊर्ध्वम् अवलोक्य. सभयम्) अरे मुक्ख गो-आलि-आ, किं ण पेक्खसि. एसो समारुढ-हंसो णग्गेण भु-अङ्ग-धारिणा केणवि वेदालेण सद्धं च-उम्मुहो को वि जक्खो रक्खसो वा आ-अच्छदि. (पुनर् वीक्ष्य सोत्कम्पम्.) ही माणहे, एदे अ अच्छीहिं पूरिद-सव्वङ्गं कंपि दाणअं अग्गेकदु-अ अवरे असुरा गअणं आक्कमन्दि. ता संकेमि हद-कंसस्स किंकरा हुविस्सन्दि. (इति सत्रासं कृष्ण-कक्षान्तरे शिरस् तिरयति.)

madhumaṅgalaḥ: (ūrdhvam avalokya. sabhayam) are mukkha go-āli-ā, kiṃ ṇa pekkhasi. eso samāruḍha-haṃso ṇaggeṇa bhu-aṅga-dhāriṇā keṇavi vedāleṇa saddhaṃ ca-ummuho ko vi jakkho rakkhaso vā ā-acchadi. (punar vīkṣya sotkampam.) hī māṇahe, ede a acchīhiṃ pūrida-savvaṅgaṃ kaṃpi dāṇaaṃ aggekadu-a avare asurā gaaṇaṃ ākkamandi. tā saṃkemi hada-kaṃsassa kiṃkarā huvissandi. (iti satrāsaṃ kṛṣṇa-kakṣāntare śiras tirayati.)

कृष्णः: (स्वगतम्) कथम् एते वेणु-नाद-माधुरीभिर् आकृष्टाः पयोद-वीथीम् अवगाहन्ते दिशाम् अधीशाः. (इति पुनर् वेणुं क्वणयति).

kṛṣṇaḥ: (svagatam) katham ete veṇu-nāda-mādhurībhir ākṛṣṭāḥ payoda-vīthīm avagāhante diśām adhīśāḥ. (iti punar veṇuṃ kvaṇayati).

मधुमङ्गलः: (विलोक्य सोच्छ्वासम् आत्मगतम्) एदे दुट्ठ-दाण-आ वअस्सस्स वेणु-सद्द-मेत्तेण विम्हला भवि-अ सज्झसेण मुज्झन्ति. ता जी-इदो म्हि. (इति साटोपं परिक्रम्य प्रकाशम्.) रे रे दुट्ठा असुरा, चिट्ठद. एसो हं सावेण चावेण वा तुम्हाणं मुण्डा-इम् खण्डेमि. (इति दण्डम् उद्यम्य मुहुर् ऊर्ध्वं कूर्दति.)

madhumaṅgalaḥ: (vilokya socchvāsam ātmagatam) ede duṭṭha-dāṇa-ā vaassassa veṇu-sadda-metteṇa vimhalā bhavi-a sajjhaseṇa mujjhanti. tā jī-ido mhi. (iti sāṭopaṃ parikramya prakāśam.) re re duṭṭhā asurā, ciṭṭhada. eso haṃ sāveṇa cāveṇa vā tumhāṇaṃ muṇḍā-im khaṇḍemi. (iti daṇḍam udyamya muhur ūrdhvaṃ kūrdati.)

रामः: (विहस्य) वयस्य, मैवं ब्रवीः. एतौ भगवन्तौ हर-हिरण्यगर्भौ. सव्यतश् चामी पुरन्दरादयो वृन्दारकाः. मधुमङ्गलः: सुट्ठु. (समाश्वस्य) भो, जाणन्तेण च्चे-अ म-ए एदं पडिहसिदम्. तदो तुम्हेमिं क्खु रक्खस-बुद्धि-ए भीलु-एहिं पला-इदुं प-उत्तम्. कृष्णः: (स्मित्वा) हंहो देवानाम्-प्रिय, निजाम् एव जाल्मतां तेषु सङ्क्रामयसि.

rāmaḥ: (vihasya) vayasya, maivaṃ bravīḥ. etau bhagavantau hara-hiraṇyagarbhau. savyataś cāmī purandarādayo vṛndārakāḥ. madhumaṅgalaḥ: suṭṭhu. (samāśvasya) bho, jāṇanteṇa cce-a ma-e edaṃ paḍihasidam. tado tumhemiṃ kkhu rakkhasa-buddhi-e bhīlu-ehiṃ palā-iduṃ pa-uttam. kṛṣṇaḥ: (smitvā) haṃho devānām-priya, nijām eva jālmatāṃ teṣu saṅkrāmayasi.

रामः: पश्यत पश्यत. अष्टाभिः श्रुति-पुटकैर् नव-वैणव-काकलीं कलयन् शत-धृतिर् अपि धृति-मुक्तो मराल-पृष्ठे मुहुर् लुठति

rāmaḥ: paśyata paśyata. aṣṭābhiḥ śruti-puṭakair nava-vaiṇava-kākalīṃ kalayan śata-dhṛtir api dhṛti-mukto marāla-pṛṣṭhe muhur luṭhati

(आकाशे पुनर् वीणा-गीतिः) उदिते हरि-वक्त्रेन्दौ वेणु-नाद-सुधा-मुचि हन्त रुद्र-समुद्रेण स्व-मर्यादा विलङ्घिता

(ākāśe punar vīṇā-gītiḥ) udite hari-vaktrendau veṇu-nāda-sudhā-muci hanta rudra-samudreṇa sva-maryādā vilaṅghitā

रामः: सोत्कण्ठं मुरली-कला-परिमलान् आकर्ण्य घूर्णत्-तनोर् एतस्याक्षि-सहस्रतः सुर-पतेर् अश्रूणि सस्रुर् भुवम् चित्रं वारि-धरान् विनापि तरसा यैर् अद्य धारामयैर् दूरात् पश्यत देव-मातृकम् अभूद् वृन्दाटवी-मण्डलम्

rāmaḥ: sotkaṇṭhaṃ muralī-kalā-parimalān ākarṇya ghūrṇat-tanor etasyākṣi-sahasrataḥ sura-pater aśrūṇi sasrur bhuvam citraṃ vāri-dharān vināpi tarasā yair adya dhārāmayair dūrāt paśyata deva-mātṛkam abhūd vṛndāṭavī-maṇḍalam

कृष्णः: (स्वगतम्) पुराणानाम् अमीषां पुरस्ताद् विहारे सङ्कुचन्ति मे चेतो-वृत्तव्यः. तद् अग्रे यामि. (इति तरुणाम् अन्तरम् आसाद्य प्रकाशम्.) सखे मधुमङ्गल, पश्य माधवीयां वन-माधुरीम्.

kṛṣṇaḥ: (svagatam) purāṇānām amīṣāṃ purastād vihāre saṅkucanti me ceto-vṛttavyaḥ. tad agre yāmi. (iti taruṇām antaram āsādya prakāśam.) sakhe madhumaṅgala, paśya mādhavīyāṃ vana-mādhurīm.

क्वचिद् भृङ्गी-गीतं क्वचिद् अनिल-भङ्गी-शिशिरता क्वचिद् वल्ली-लास्यं क्वचिद् अमल-मल्ली-परिमलः क्वचिद् धारा-शाली करक-फल-पाली-रस-भरो हृषीकाणां वृन्दं प्रमदयति वृन्दावनम् इदम्

kvacid bhṛṅgī-gītaṃ kvacid anila-bhaṅgī-śiśiratā kvacid vallī-lāsyaṃ kvacid amala-mallī-parimalaḥ kvacid dhārā-śālī karaka-phala-pālī-rasa-bharo hṛṣīkāṇāṃ vṛndaṃ pramadayati vṛndāvanam idam

मधुमङ्गलः: भो वअस्स, एदा पदुट्ठ-भङ्ग-भअन्करि-ए किं कौदूहलं तुज्झ वुन्दाट-इ-ए, अहं क्खु च-उव्विहेहिं अण्णेहिं सव्व्-इन्दि-अहारिणीं गो-उलेसरि-ए रसव-इं ज्जेव्व दट्ठूण रष्जेमि.

madhumaṅgalaḥ: bho vaassa, edā paduṭṭha-bhaṅga-bhaankari-e kiṃ kaudūhalaṃ tujjha vundāṭa-i-e, ahaṃ kkhu ca-uvvihehiṃ aṇṇehiṃ savv-indi-ahāriṇīṃ go-ulesari-e rasava-iṃ jjevva daṭṭhūṇa raṣjemi.

कृष्णः: वयस्य, वन्दस्य वृन्दाटवीम् एव. स्फुतम् अस्याः पुराण-वल्लरीभिर् अपि तवाभीष्टं फलम् उल्लासयितुं समर्थ्यते.

kṛṣṇaḥ: vayasya, vandasya vṛndāṭavīm eva. sphutam asyāḥ purāṇa-vallarībhir api tavābhīṣṭaṃ phalam ullāsayituṃ samarthyate.

मधुमङ्गलः: भो पि-अ-वअस्स, तुमं सच्चवादित्ति सव्व-लो-एहिं भणिज्जसि. ता इमस्स तुज्झ वअणस्स म-ए परीच्छा कादव्वा. (इत्य् अष्जलिं बध्वा) भो वल्लरी-ए, एसोहं वन्दामि. बुहुक्खिदो मे वअस्सो. ता देन्तु खण्ड-लड्डु-आ-इं.

madhumaṅgalaḥ: bho pi-a-vaassa, tumaṃ saccavāditti savva-lo-ehiṃ bhaṇijjasi. tā imassa tujjha vaaṇassa ma-e parīcchā kādavvā. (ity aṣjaliṃ badhvā) bho vallarī-e, esohaṃ vandāmi. buhukkhido me vaasso. tā dentu khaṇḍa-laḍḍu-ā-iṃ.

(प्रविश्य मोदक-पात्र-हस्ता पौर्णमासी) पौर्णमासी: चन्द्रानन, गृहाण रसज्षामोदकान् अभून् मोदकाह्. रामः: (सस्मितम्) वयस्य, दृष्टा जरद्-वल्लरी-वदान्यता. पौर्णमासी: सङ्कर्षण, जरद्-बल्लवी-वदान्यतेति भण्यताम्. कृष्णः: आर्ये, केयं जरद्-बल्लवी. पौर्णमासी: चन्द्रमुख, मुखरा.

(praviśya modaka-pātra-hastā paurṇamāsī) paurṇamāsī: candrānana, gṛhāṇa rasajṣāmodakān abhūn modakāh. Rāmaḥ: (sasmitam) vayasya, dṛṣṭā jarad-vallarī-vadānyatā. paurṇamāsī: saṅkarṣaṇa, jarad-ballavī-vadānyateti bhaṇyatām. Kṛṣṇaḥ: ārye, keyaṃ jarad-ballavī. paurṇamāsī: candramukha, mukharā.

कृष्णः: तया किम् अकाण्दे खण्ड-लड्डुकानि समर्पितानि. पौर्णमासी: नप्त्री तावद् एतया अभिमन्योः पाणौ परिणायिता. तद्-उत्सवाभिरूपः समुदाचारो ऽयम् अनुसस्रे.

kṛṣṇaḥ: tayā kim akāṇde khaṇḍa-laḍḍukāni samarpitāni. paurṇamāsī: naptrī tāvad etayā abhimanyoḥ pāṇau pariṇāyitā. tad-utsavābhirūpaḥ samudācāro 'yam anusasre.

कृष्णः: केयं नप्त्री. पौर्णमासी: राधिकाभिधान काचिद् आनन्द-कौमुदी.

kṛṣṇaḥ: keyaṃ naptrī. paurṇamāsī: rādhikābhidhāna kācid ānanda-kaumudī.

कृष्णः: (सरोमान्चं स्वगतम्) श्रुतं नूनम् अम्बयोः संवादे शश्वद् अस्याः सौष्ठवम्. (इति कम्पमानो व्रीडां नाटयति.) पौर्णमासी: (स्वगतम्) कृष्णं विलक्षम् अवेक्ष्य नूनं रामः सव्याजम् असौ सव्यतः प्रयाति.

kṛṣṇaḥ: (saromāncaṃ svagatam) śrutaṃ nūnam ambayoḥ saṃvāde śaśvad asyāḥ sauṣṭhavam. (iti kampamāno vrīḍāṃ nāṭayati.) paurṇamāsī: (svagatam) kṛṣṇaṃ vilakṣam avekṣya nūnaṃ rāmaḥ savyājam asau savyataḥ prayāti.

कृष्णः: (पुनर् आत्मगतम्) विक्रियां सङ्गोपयितुं प्रसङ्गान्तरम् अङ्गी-कुर्याम्. (प्रकाशम्) आर्ये, अद्य मधु-वासरे त्वयापि काचिन् महोत्सव-लक्ष्मीर् अलङ्क्रियताम्. पश्य जरद्-वल्ली-श्रेणीर् इयं फुल्ला पल्लविता च.

kṛṣṇaḥ: (punar ātmagatam) vikriyāṃ saṅgopayituṃ prasaṅgāntaram aṅgī-kuryām. (prakāśam) ārye, adya madhu-vāsare tvayāpi kācin mahotsava-lakṣmīr alaṅkriyatām. paśya jarad-vallī-śreṇīr iyaṃ phullā pallavitā ca.

पौर्णमासी: (सस्मितम्) नागर, तवैव महोत्स्वानाम् अवसरो ऽयं सम्वृत्तः. यद् अत्र पुष्पाणां पल्लवानां च तृष्णया बल्लवानां विलासिन्यः समेष्यन्ति.

paurṇamāsī: (sasmitam) nāgara, tavaiva mahotsvānām avasaro 'yaṃ samvṛttaḥ. yad atra puṣpāṇāṃ pallavānāṃ ca tṛṣṇayā ballavānāṃ vilāsinyaḥ sameṣyanti.

कृष्णः: (सस्मितं तिर्यग् अवेक्ष्य.) आर्ये, ततः किम्. पौर्णमासी: (विहस्य) विलासिन्, स्व-वासनानुसाराद् अन्यथा मा शङ्किष्टाः. परम् एवम् अभिप्रायामि. ततस् तासां शून्येषु सद्मसु सखिभिस् ते सुखम् अपहर्तव्यानि गव्यानि.

kṛṣṇaḥ: (sasmitaṃ tiryag avekṣya.) ārye, tataḥ kim. paurṇamāsī: (vihasya) vilāsin, sva-vāsanānusārād anyathā mā śaṅkiṣṭāḥ. param evam abhiprāyāmi. tatas tāsāṃ śūnyeṣu sadmasu sakhibhis te sukham apahartavyāni gavyāni.

कृष्णः: धूर्ते, किं परिहस्यते. पश्य कोमल-मष्जरीम् अवचिन्वतीनां बल्लवीनां मण्डलेन खण्डितानि मे वृन्दाटवी-शाखि-विटपानि. तद् एतास् ते निवारणीयाः.

kṛṣṇaḥ: dhūrte, kiṃ parihasyate. paśya komala-maṣjarīm avacinvatīnāṃ ballavīnāṃ maṇḍalena khaṇḍitāni me vṛndāṭavī-śākhi-viṭapāni. tad etās te nivāraṇīyāḥ.

पौर्णमासी: मोहन, नव्य-स्तबकोत्तंसिना भवतैव समुल्लासितो ऽयं कुसुमेशु-रागो बल्लवीनाम्. ताः कथम् इतो निवार्यताम्.

paurṇamāsī: mohana, navya-stabakottaṃsinā bhavataiva samullāsito 'yaṃ kusumeśu-rāgo ballavīnām. tāḥ katham ito nivāryatām.

कृष्णः: (स्मित्वा) अयि बालाका-वलक्ष-केशि. कथोपक्रमाद् वक्रम् एव पन्थानम् अधिरूढासि. यद् अपराधिकास्व् अपि बल्लवीषु पक्ष-पातं न मुष्चसि.

kṛṣṇaḥ: (smitvā) ayi bālākā-valakṣa-keśi. kathopakramād vakram eva panthānam adhirūḍhāsi. yad aparādhikāsv api ballavīṣu pakṣa-pātaṃ na muṣcasi.

पौर्णमासी: सुन्दर, सम्प्रति सराधिकाः खलु बल्लव्यः कथम् अपराधिकाः सन्तु. तेन ते प्रियस्य पुन्नागस्यापि सुमनस्तेयं हठेन करिष्यन्ति.

paurṇamāsī: sundara, samprati sarādhikāḥ khalu ballavyaḥ katham aparādhikāḥ santu. tena te priyasya punnāgasyāpi sumanasteyaṃ haṭhena kariṣyanti.

कृष्णः: (स्वगतम्) हन्त, कथं मणोहारिणी सैव दैवात् पुनर् आवर्तते राधिका-वार्ता. मधुमङ्गलः: (स्वगतम्) कहं रानीति णाम-मत्त-एण उन्मणा-एदि एसो. (प्रकाशम्) भो वअस्स, मा क्खु इमा-ए उवरि णिब्भरं सतिण्णो होहि.

kṛṣṇaḥ: (svagatam) hanta, kathaṃ maṇohāriṇī saiva daivāt punar āvartate rādhikā-vārtā. madhumaṅgalaḥ: (svagatam) kahaṃ rānīti ṇāma-matta-eṇa unmaṇā-edi eso. (prakāśam) bho vaassa, mā kkhu imā-e uvari ṇibbharaṃ satiṇṇo hohi.

कृष्णः: (सप्रणय-रोषम्) धिग् वाचाल, कुत्राहं सतृष्णः. मधुमङ्गलः: भो, मा कुप्पह. सरसा-ए मनोहराली-ए उवरि त्ति भणामि.

kṛṣṇaḥ: (sapraṇaya-roṣam) dhig vācāla, kutrāhaṃ satṛṣṇaḥ. madhumaṅgalaḥ: bho, mā kuppaha. sarasā-e manoharālī-e uvari tti bhaṇāmi.

कृष्णः: सखे, ऽस्मि. नेमानि मनोहराख्यानि किन्तु मौक्तिकाख्यानि लड्डुकानि. मधुमङ्गलः: (विहस्य) पि-अ-वअस्स, ण क्खु अहं भमिसीले राहा-चक्केद् वट्टामि. कुदो भमिस्सम्.

kṛṣṇaḥ: sakhe, 'smi. nemāni manoharākhyāni kintu mauktikākhyāni laḍḍukāni. madhumaṅgalaḥ: (vihasya) pi-a-vaassa, ṇa kkhu ahaṃ bhamisīle rāhā-cakked vaṭṭāmi. kudo bhamissam.

पौर्णमासी: (स्वगतम्) सत्यं परिहस्यते बटुना, यद् एष भावोद्वृत्त-चेतो-वृत्तितया वैलक्ष्य-भाग् अभिलक्ष्यते तद् अद्य पूर्ण-कांअस्मि. (प्रकाशम्) सुन्दर, कृतम् अत्रोत्कण्ठया. सा विष्णु-पद-वीथी-सष्चारिणी राधा नृ-लोके केन लभ्यताम्.

paurṇamāsī: (svagatam) satyaṃ parihasyate baṭunā, yad eṣa bhāvodvṛtta-ceto-vṛttitayā vailakṣya-bhāg abhilakṣyate tad adya pūrṇa-kāṃasmi. (prakāśam) sundara, kṛtam atrotkaṇṭhayā. sā viṣṇu-pada-vīthī-saṣcāriṇī rādhā nṛ-loke kena labhyatām.

कृष्णः: (सस्मितम्. विष्णु-पद-वीथीम् अवेक्ष्य रामम् अनुसर्पन्.) आर्य, व्यतीतेयं मध्याह्न-मर्याद. ततः कालिन्दी-तीरे. ऽवतीर्य समापायन्तु भवन्तः पशूनाम् आपानीय-तृष्णाम्. स्वदयन्तु च स्वादूनि लड्डुकानि. मया तु सुहृत्तमाभ्यां श्रीदाम-सुबलाभ्यां सह मुहूर्तम् अग्रतो विश्रमितव्यम्. (रामः सखिभिः सह निष्क्रन्तः).

kṛṣṇaḥ: (sasmitam. viṣṇu-pada-vīthīm avekṣya rāmam anusarpan.) ārya, vyatīteyaṃ madhyāhna-maryāda. tataḥ kālindī-tīre. 'vatīrya samāpāyantu bhavantaḥ paśūnām āpānīya-tṛṣṇām. svadayantu ca svādūni laḍḍukāni. mayā tu suhṛttamābhyāṃ śrīdāma-subalābhyāṃ saha muhūrtam agrato viśramitavyam. (rāmaḥ sakhibhiḥ saha niṣkrantaḥ).

पौर्णमासी: (स्वगतम्) मयापि प्रतिच्छन्दस्य सिद्धिम् अवधारयितुं गन्तव्यम्. (इति कृष्णम् अभिनन्द्य परिक्रामति).

paurṇamāsī: (svagatam) mayāpi praticchandasya siddhim avadhārayituṃ gantavyam. (iti kṛṣṇam abhinandya parikrāmati).

कृष्णः: (पदान्तरे स्थित्वा). सखे श्रीदामन्, किं दृष्ट-पूर्वा ते जगद्-अपुर्वा राधा. (श्रीदामा सलज्ज-स्मितम् मुखम् अवष्चयति). सुबलः: वअस्स, दिट्ठ-पूव्वेत्ति किं एत्ति-अं भणासि. ण इमस्स वहिणी क्खु एसा.

kṛṣṇaḥ: (padāntare sthitvā). sakhe śrīdāman, kiṃ dṛṣṭa-pūrvā te jagad-apurvā rādhā. (śrīdāmā salajja-smitam mukham avaṣcayati). subalaḥ: vaassa, diṭṭha-pūvvetti kiṃ etti-aṃ bhaṇāsi. ṇa imassa vahiṇī kkhu esā.

कृष्णः: तद् एहि. क्षणम् अत्र कदम्ब-सम्बाधे रोधसि निविश्य राधानुधावनाद् उद्वेगि चेतो वंशि-वादन-विनोदेनायतः क्षिपामि. (इति निष्क्रन्ताः.)

kṛṣṇaḥ: tad ehi. kṣaṇam atra kadamba-sambādhe rodhasi niviśya rādhānudhāvanād udvegi ceto vaṃśi-vādana-vinodenāyataḥ kṣipāmi. (iti niṣkrantāḥ.)

पौर्णमासी: (परिक्रम्य पुरः पश्यन्ती पश्यन्ती सानन्दम्.) कथम् इत एव वयस्यया विहस्यमाण विक्रीडति मे वत्सेयं राधिका. (इति लतान्तरे स्थित्वा).

paurṇamāsī: (parikramya puraḥ paśyantī paśyantī sānandam.) katham ita eva vayasyayā vihasyamāṇa vikrīḍati me vatseyaṃ rādhikā. (iti latāntare sthitvā).

बलाद् अक्ष्नोर् लक्ष्मिः कवलयति नव्यं कुवलयं मुखोल्लासः फुल्लं कमल-वनम् उल्लङ्घयति च दशां कष्टाम् अष्टा-पदम् अपि नयत्य् आङ्गिक-रुचिर् विचित्रं राधायाः किम् अपि किल रूपं विलसति

balād akṣnor lakṣmiḥ kavalayati navyaṃ kuvalayaṃ mukhollāsaḥ phullaṃ kamala-vanam ullaṅghayati ca daśāṃ kaṣṭām aṣṭā-padam api nayaty āṅgika-rucir vicitraṃ rādhāyāḥ kim api kila rūpaṃ vilasati

तद् एतयोर् निर्मल-नर्म-गोष्ठी-प्रतिबन्धं परिहन्ती वीरुन्- निरुद्धेनाधुना विशाखां यामि. (इति निष्क्रन्ता.)

tad etayor nirmala-narma-goṣṭhī-pratibandhaṃ parihantī vīrun- niruddhenādhunā viśākhāṃ yāmi. (iti niṣkrantā.)

(ततः प्रविशति ललितयानुगम्यमाना राधिका.) राधिका: हला ललिदे किं करेदि अज्जि-आ. ललिता: सहि, तुह सुरदे-अस्स पू-आकिदे एसा तमाल-तले वेदि-अं णिम्मादि.

(tataḥ praviśati lalitayānugamyamānā rādhikā.) rādhikā: halā lalide kiṃ karedi ajji-ā. lalitā: sahi, tuha surade-assa pū-ākide esā tamāla-tale vedi-aṃ ṇimmādi.

राधिका: (पुरो ऽवलोक्य) हला ललिदे, सङ्केमि सा च्चे-अ एसा वुन्दाड-ई जा-ए माहुरी तु-ए पुणो पुणो मम वण्णी-अदि. ललिता: हला, सा ज्जेव एसा कण्हस्स लीला-रुख-वाडि-आ.

rādhikā: (puro 'valokya) halā lalide, saṅkemi sā cce-a esā vundāḍa-ī jā-e māhurī tu-e puṇo puṇo mama vaṇṇī-adi. lalitā: halā, sā jjeva esā kaṇhassa līlā-rukha-vāḍi-ā.

राधिका: (सौत्सुक्यम् आत्मगतम्) अहो महुरत्तं दोणं अच्छराणम्. (प्रकाशम्) सहि, कस्स त्ति भणासि. ललिता: (साकूत-स्मितम्) हला, भणामि कण्हस्स त्ति.

rādhikā: (sautsukyam ātmagatam) aho mahurattaṃ doṇaṃ accharāṇam. (prakāśam) sahi, kassa tti bhaṇāsi. lalitā: (sākūta-smitam) halā, bhaṇāmi kaṇhassa tti.

राधिका: (पुनः स्वगतम्) हन्त जस्स णामावि रामावित्तं इत्थं मोहेदि सो क्खु कीदिसो वा णामि त्ति. (इति सावहित्थं प्रकाशम्) हला, इमा-इं नि-उष्जोवरि पुष्जिदा-इं गुष्जा-फला-इं बि-इणिस्सम्.

rādhikā: (punaḥ svagatam) hanta jassa ṇāmāvi rāmāvittaṃ itthaṃ mohedi so kkhu kīdiso vā ṇāmi tti. (iti sāvahitthaṃ prakāśam) halā, imā-iṃ ni-uṣjovari puṣjidā-iṃ guṣjā-phalā-iṃ bi-iṇissam.

ललिता: (सपरिहासम्. सन्स्कृतेन.) देहं ते भुवनान्तराल-विरल-च्छाया-विलासास्पदं मा कौतूहल-चन्चलाक्षि लतिका-जाले प्रवेशं क्र्ठान् नव्याम् अष्जन-पुष्ज-मष्जुल-रुचिः कुष्जे-चरी देवता कान्तां कान्तिभिर् अङ्किताम् इह वने निःशङ्कम् आकर्षति

lalitā: (saparihāsam. sanskṛtena.) dehaṃ te bhuvanāntarāla-virala-cchāyā-vilāsāspadaṃ mā kautūhala-cancalākṣi latikā-jāle praveśaṃ krṭhān navyām aṣjana-puṣja-maṣjula-ruciḥ kuṣje-carī devatā kāntāṃ kāntibhir aṅkitām iha vane niḥśaṅkam ākarṣati

राधिका: (किष्चिद् भीतेव परावृत्य सनर्म-स्मितम्) सहि ललिदे, ता-ए दे-अदा-ए णूमं तुमं आ-अट्ठिदासि जं एदं जाणासि. ललिता: (विहस्य) हला, मां कीस एसा अ-अट्ठदु. ण क्खु अहं तुमं वि-अ कन्तीहिं आन्किदा.

rādhikā: (kiṣcid bhīteva parāvṛtya sanarma-smitam) sahi lalide, tā-e de-adā-e ṇūmaṃ tumaṃ ā-aṭṭhidāsi jaṃ edaṃ jāṇāsi. lalitā: (vihasya) halā, māṃ kīsa esā a-aṭṭhadu. ṇa kkhu ahaṃ tumaṃ vi-a kantīhiṃ ānkidā.

राधिका: (निशम्य चमत्कारं स्वगतम्) अम्महे, इमस्स मोहणत्तणं शद्दस्स. (इति वैश्यं नाटयति.) ललिता: (विलोक्य स्वगतम्) हुं, एसा कोमलाङ्गी कुरङ्गी पढमम् णिवडिदा.

rādhikā: (niśamya camatkāraṃ svagatam) ammahe, imassa mohaṇattaṇaṃ śaddassa. (iti vaiśyaṃ nāṭayati.) lalitā: (vilokya svagatam) huṃ, esā komalāṅgī kuraṅgī paḍhamam ṇivaḍidā.

राधिका: (प्रयत्नेन धैर्यम् आलम्ब्य. स्वगतम्.) अवि णाम णं सद्दामि-अपूरं उग्गिरन्तं जणं पेक्खिस्सम्.

rādhikā: (prayatnena dhairyam ālambya. svagatam.) avi ṇāma ṇaṃ saddāmi-apūraṃ uggirantaṃ jaṇaṃ pekkhissam.

ललिता: (उपसृत्य) हला राहे, अत्थि मदुवरि तुह विसुद्ध-बुद्धी. राधिका: हला, कीस एव्वं भणासि. तुमं जेव्व तत्थ पमाणम्. ललिता: कधेदु पि-असही किंति अकाण्डे विवसा असि तुमम्.

lalitā: (upasṛtya) halā rāhe, atthi maduvari tuha visuddha-buddhī. rādhikā: halā, kīsa evvaṃ bhaṇāsi. tumaṃ jevva tattha pamāṇam. lalitā: kadhedu pi-asahī kiṃti akāṇḍe vivasā asi tumam.

राधिका: (सलज्जम्, सन्स्कृतेन.) नादः कदम्ब-विटपान्तरतो विसर्पन् को नाम कर्ण-पदवीम् अविशन् न जाने हा हा कुलीन-गृहिणी-गण-गर्हनीयां येनाद्य काम् अपि दशां सखि लम्भितास्मि

rādhikā: (salajjam, sanskṛtena.) nādaḥ kadamba-viṭapāntarato visarpan ko nāma karṇa-padavīm aviśan na jāne hā hā kulīna-gṛhiṇī-gaṇa-garhanīyāṃ yenādya kām api daśāṃ sakhi lambhitāsmi

ललिता: हला, एसो मुरलीर-ओ. राधिका: (सव्यथम्, सन्स्कृतेन.) अजडः कम्प-सम्पादी सस्त्राद् अन्यो निकृन्तनः तापनो ऽनुष्णताधारः को ऽयं वा मुरली-रवः

lalitā: halā, eso muralīra-o. rādhikā: (savyatham, sanskṛtena.) ajaḍaḥ kampa-sampādī sastrād anyo nikṛntanaḥ tāpano 'nuṣṇatādhāraḥ ko 'yaṃ vā muralī-ravaḥ

(इत्य् उद्वेगं नाटयन्ती.) हला, णानं मुरली-णा-अस्स अणहिण्णा. ता अलं विप्पलम्भेण. फुडं एसो केण वि महा-णा-अरेण कोवि मोहण पढी-अदि.

(ity udvegaṃ nāṭayantī.) halā, ṇānaṃ muralī-ṇā-assa aṇahiṇṇā. tā alaṃ vippalambheṇa. phuḍaṃ eso keṇa vi mahā-ṇā-areṇa kovi mohaṇa paḍhī-adi.

(प्रविश्य चित्र-पट-हस्ता विशाखा.) विशाखा: (राधाम् अवधारयन्ती स्वगतम्.) दाणिं अण्णादिसी एसा लक्खी-अदि. ता णूनं कण्ःअस्स वंसि-आ-ए डंसिदा. होदु. पुच्छिस्सम्.

(praviśya citra-paṭa-hastā viśākhā.) viśākhā: (rādhām avadhārayantī svagatam.) dāṇiṃ aṇṇādisī esā lakkhī-adi. tā ṇūnaṃ kaṇḥassa vaṃsi-ā-e ḍaṃsidā. hodu. pucchissam.

(इत्य् उपसृत्य प्रकाशम्. सन्स्कृतेन.) क्षोणीं पङ्किलयन्ति पङ्कज-रुचोर् अक्ष्णोः पयो-बिन्दवः श्वासास् ताण्डवयन्ति पाण्डु-वदने दूराद् उरो-जांशुकम् मूर्तिं दन्तुरयन्ति सन्ततम् अमी रोमाष्च-पुष्जाश् च ते मन्ये माधव-माधुरी श्रवणयोर् अभ्याशम् अभ्याययौ

(ity upasṛtya prakāśam. sanskṛtena.) kṣoṇīṃ paṅkilayanti paṅkaja-rucor akṣṇoḥ payo-bindavaḥ śvāsās tāṇḍavayanti pāṇḍu-vadane dūrād uro-jāṃśukam mūrtiṃ danturayanti santatam amī romāṣca-puṣjāś ca te manye mādhava-mādhurī śravaṇayor abhyāśam abhyāyayau

राधिका: (अनाकर्णितकेनैव सोत्कम्पम्.) ललिदे, पुणो एसो सो ज्जेव कोवि सद्दो विक्कमदि.

rādhikā: (anākarṇitakenaiva sotkampam.) lalide, puṇo eso so jjeva kovi saddo vikkamadi.

ललिता: (सन्स्कृतेन) एष स्थैर्य-भुजङ्ग-सङ्घ-दमनासङ्गे विहङ्गेश्वरो व्रीडा-व्याधि-धुरा-विधूनन-विधौ तन्वङ्गि धन्वन्तरिः साध्वी-गर्व-भराम्बुराशि-चुलुकारम्भे तु कुम्भोद्भवः कालिन्दी-तट-मण्डलीषु मुरली-तुण्डाद् ध्वनिर् धावति सन्स्कृतेन— इन् सन्स्क्रित्;

lalitā: (sanskṛtena) eṣa sthairya-bhujaṅga-saṅgha-damanāsaṅge vihaṅgeśvaro vrīḍā-vyādhi-dhurā-vidhūnana-vidhau tanvaṅgi dhanvantariḥ sādhvī-garva-bharāmburāśi-culukārambhe tu kumbhodbhavaḥ kālindī-taṭa-maṇḍalīṣu muralī-tuṇḍād dhvanir dhāvati sanskṛtena— in Sanskrit;

राधिका: सहि, जादा मह हि-अ-ए कावि गुरु-ई वे-अणा. ता गदु-अ सुपिस्सम्. विशाखा: हला, राहे, तुह वे-अणा-विद्धंसणं किंवि एदं ओसहं मह हत्थे वट्टदि. ता सेवेहि णम्.

rādhikā: sahi, jādā maha hi-a-e kāvi guru-ī ve-aṇā. tā gadu-a supissam. viśākhā: halā, rāhe, tuha ve-aṇā-viddhaṃsaṇaṃ kiṃvi edaṃ osahaṃ maha hatthe vaṭṭadi. tā sevehi ṇam.

राधिका: विशाखे, एहि. अङ्गनोवकण्ठे फुल्ल-कणी-आर- मण्डली-च्छा-अं अज्झासि-अ पेक्खम्हे. (इति निस्क्रन्तह् सर्वे.)

rādhikā: viśākhe, ehi. aṅganovakaṇṭhe phulla-kaṇī-āra- maṇḍalī-cchā-aṃ ajjhāsi-a pekkhamhe. (iti niskrantah sarve.)