Nava-vṛndāvana-vihāra: Pastimes in New Vṛndāvana

(ततः प्रविशति नव-वृन्दयानुगम्यमानो विश्वकर्मा.)

(tataḥ praviśati nava-vṛndayānugamyamāno viśvakarmā.)

विश्वकर्मा: द्वाराधिपाय कलिताष्जलिभिः सुरेन्द्रैर् अन्तर्-विविक्षुभिर् अवाप्त-बहिः-प्रकोष्ठा चित्तं हरत्य् अवसरे प्रतिहार्यमान- राजीव-सम्भव-हराद्य हरेः पुरीयम्

viśvakarmā: dvārādhipāya kalitāṣjalibhiḥ surendrair antar-vivikṣubhir avāpta-bahiḥ-prakoṣṭhā cittaṃ haraty avasare pratihāryamāna- rājīva-sambhava-harādya hareḥ purīyam

(पार्श्वतो विलोक्य) वत्से अपि नाम गतः पुरुषोत्तमे सत्यायाः प्रतिमेति विचित्रो भ्रमः. तस्यापि तस्यां मदीय- मायेति. (स्मितं कृत्वा) अथवा भ्रम एव स न भवेत्. यद् वैश्लेषिकानुरागामृत-विभ्रमो ऽयम्.

(pārśvato vilokya) vatse api nāma gataḥ puruṣottame satyāyāḥ pratimeti vicitro bhramaḥ. tasyāpi tasyāṃ madīya- māyeti. (smitaṃ kṛtvā) athavā bhrama eva sa na bhavet. yad vaiśleṣikānurāgāmṛta-vibhramo 'yam.

नव-वृन्दा: अर्य मन्त्रि-राजेन कौशलताः श्रावित- रहस्ययोर् एतयोर् विभ्रम एव सम्भ्रम-भूमानं अवाप. तेन च राधिका-सङ्गम-कामस् तामरसाक्षः शुद्धान्त-मण्डले कुण्डिनेन्द्र-नन्दिनीं प्रसाद्यानन्दयन्न् अब्रवीत्. देवि त्रिलोकी- कक्षसु किं तवाभीष्टम्. तद् अभिव्यज्य निज-निदेश-भाजनं मन्यमानतयैव पर्याप्त-समस्त-निःश्रेयसे प्रेयसि विधेहि प्रसाद-माधुरीम्.

nava-vṛndā: arya mantri-rājena kauśalatāḥ śrāvita- rahasyayor etayor vibhrama eva sambhrama-bhūmānaṃ avāpa. tena ca rādhikā-saṅgama-kāmas tāmarasākṣaḥ śuddhānta-maṇḍale kuṇḍinendra-nandinīṃ prasādyānandayann abravīt. devi trilokī- kakṣasu kiṃ tavābhīṣṭam. tad abhivyajya nija-nideśa-bhājanaṃ manyamānatayaiva paryāpta-samasta-niḥśreyase preyasi vidhehi prasāda-mādhurīm.

विश्वकर्मा: ततस् ततः.

viśvakarmā: tatas tataḥ.

नव-वृन्दा: ततश् च देवी-हृदय-ज्षा माधवी प्राह देव तत् किं नाम भुवने यद् अद्भुतं वस्तु महावरोधने किलात्र नास्ति. किन्तु गगने गच्छतो मरालस्य चष्चु- पुटाद् इदं अदृष्ट-चरं अरविन्दं विभ्रष्टम्. तद्-दाम-गुम्फन- कामेयं अभूद् भर्तृ-दारिका इति.

Nava-vṛndā: tataś ca devī-hṛdaya-jṣā mādhavī prāha deva tat kiṃ nāma bhuvane yad adbhutaṃ vastu mahāvarodhane kilātra nāsti. kintu gagane gacchato marālasya caṣcu- puṭād idaṃ adṛṣṭa-caraṃ aravindaṃ vibhraṣṭam. tad-dāma-gumphana- kāmeyaṃ abhūd bhartṛ-dārikā iti.

विश्वकर्मा: वत्से आं जाने. सुर-सौगन्धिकं नाम तत् पङ्कजं आहर्तुं मन्-मुखाद् एव गृहीतोद्देशः पुण्डरीकाक्षः खाण्डव-प्रस्थं प्रतस्थे.

viśvakarmā: vatse āṃ jāne. sura-saugandhikaṃ nāma tat paṅkajaṃ āhartuṃ man-mukhād eva gṛhītoddeśaḥ puṇḍarīkākṣaḥ khāṇḍava-prasthaṃ pratasthe.

नव-वृन्दा: तत् पङ्कज-वृन्दम् आहृत्य मधुमङ्गल-हस्तेन माधव्याम् आधाय च माधवश् छद्मना देवीम् अनुज्षापयितुं सम्प्रत्य् अवरोधं साधयति.

nava-vṛndā: tat paṅkaja-vṛndam āhṛtya madhumaṅgala-hastena mādhavyām ādhāya ca mādhavaś chadmanā devīm anujṣāpayituṃ sampraty avarodhaṃ sādhayati.

विश्वकर्मा: त्वं कुत्र साधयसि.

viśvakarmā: tvaṃ kutra sādhayasi.

नव-वृन्दा: भवतां सकाशे.

nava-vṛndā: bhavatāṃ sakāśe.

विश्वकर्मा: किम् इति.

viśvakarmā: kim iti.

नव-वृन्दा: भवद्-अद्भुत-विद्या-विदग्धता-प्रसिद्धिम् अवधार्य सौभाग्य-सुख-सद्-गुणाधयकं सुर-नायक पुरे ऽप्य् अनिर्मित-पूर्वम् अपूर्व-नेपथ्य-साधनं प्रसाधनं देव्या यद् अभ्यर्थितम्. तन् निरवाहि किं आर्येण.

nava-vṛndā: bhavad-adbhuta-vidyā-vidagdhatā-prasiddhim avadhārya saubhāgya-sukha-sad-guṇādhayakaṃ sura-nāyaka pure 'py anirmita-pūrvam apūrva-nepathya-sādhanaṃ prasādhanaṃ devyā yad abhyarthitam. tan niravāhi kiṃ āryeṇa.

विश्वकर्मा: न केवलं देव्या एव निर्वाहितं किन्तु सत्यायाश् च.

viśvakarmā: na kevalaṃ devyā eva nirvāhitaṃ kintu satyāyāś ca.

नव-वृन्दा: आर्य दुर्मनायिष्यते देवी.

nava-vṛndā: ārya durmanāyiṣyate devī.

विश्वकर्मा: पुत्रि शङ्कं मा कुरु. तन् मया देव्याम् आवेदितम् अस्ति. तथा हि देवि नप्त्री-भवेद् भामा भानु-सम्बन्धतो मम तद्-अर्थम् अपि तेनाहं रचयिष्यामि मण्डनम् तद् एहि. तत् करण्डिका-युगं भवत्याम् अर्पयामि. (इति निष्क्रान्तौ.) (विष्कम्भकः.)

viśvakarmā: putri śaṅkaṃ mā kuru. tan mayā devyām āveditam asti. tathā hi devi naptrī-bhaved bhāmā bhānu-sambandhato mama tad-artham api tenāhaṃ racayiṣyāmi maṇḍanam tad ehi. tat karaṇḍikā-yugaṃ bhavatyām arpayāmi. (iti niṣkrāntau.) (viṣkambhakaḥ.)

(ततः प्रविशति कृष्णः.) कृष्णः: चर्चां सिष्चति शोषयत्य् अपि मिथो विस्पर्धये वास- कृन् नेत्र-द्वन्द्वं उरश् च यद् विरहतो बाष्पायमानं मम हन्त स्वप्न-शते ऽपि दुर्लभतर-प्रेक्षोत्सवा प्रेयसी- प्राप्योत्सङ्गम् अतर्कितं मम कथं सा राधिका वर्तते

(tataḥ praviśati kṛṣṇaḥ.) kṛṣṇaḥ: carcāṃ siṣcati śoṣayaty api mitho vispardhaye vāsa- kṛn netra-dvandvaṃ uraś ca yad virahato bāṣpāyamānaṃ mama hanta svapna-śate 'pi durlabhatara-prekṣotsavā preyasī- prāpyotsaṅgam atarkitaṃ mama kathaṃ sā rādhikā vartate

(पुरो विलोक्य) कुण्डिनेन्द्र-नन्दिनी-मणि-मन्दिरालिन्दम् इयम् अलङ्कुर्वती विरजते.

(puro vilokya) kuṇḍinendra-nandinī-maṇi-mandirālindam iyam alaṅkurvatī virajate.

(ततः प्रविशति माधव्योपास्यमाना चन्द्रावली.) चन्द्रावली: हला माहवि एसो उवसप्प्दि अज्ज-उत्तो अ उवणेहि तं सुर-सो-अन्धि-अ-मालि-आं.

(tataḥ praviśati mādhavyopāsyamānā candrāvalī.) candrāvalī: halā māhavi eso uvasappdi ajja-utto a uvaṇehi taṃ sura-so-andhi-a-māli-āṃ.

कृष्णः: (उपसृत्य) त्वं पक्ष-पात-वैचित्र्याद् एकाप्य् आक्रम्य सर्वतः देवि मच्-चित्त-कासारे राज-हंसीव राजसि

kṛṣṇaḥ: (upasṛtya) tvaṃ pakṣa-pāta-vaicitryād ekāpy ākramya sarvataḥ devi mac-citta-kāsāre rāja-haṃsīva rājasi

चन्द्रावली: (साकुतम्) माहवि जुत्तं वि भणिदं सुणि-अ किं त्ति किद-स्मिदसि.

candrāvalī: (sākutam) māhavi juttaṃ vi bhaṇidaṃ suṇi-a kiṃ tti kida-smidasi.

माधवी: भट्टि-दारि-ए कासारे पसरिद-नि-अव्वदं वगीं सुमरि-अ हसामि.

mādhavī: bhaṭṭi-dāri-e kāsāre pasarida-ni-avvadaṃ vagīṃ sumari-a hasāmi.

कृष्णः: हन्त कलि-कण्डूल-तुण्ड-मात्र-सर्वस्वे तमो-मयि माधविके विरम्यताम्. त्वयोपरष्जयितुं अशक्येयं चन्द्रावली.

kṛṣṇaḥ: hanta kali-kaṇḍūla-tuṇḍa-mātra-sarvasve tamo-mayi mādhavike viramyatām. tvayoparaṣjayituṃ aśakyeyaṃ candrāvalī.

(इति देवीं पश्यन्) अपि नोच्छ्वशितुं क्षमते क्षणं अप्य् अन्यत्र मन्-मनः क्वापि त्वयि रति-धुरं यद् उच्चैर् वहते गौरववतीं गौरी

(iti devīṃ paśyan) api nocchvaśituṃ kṣamate kṣaṇaṃ apy anyatra man-manaḥ kvāpi tvayi rati-dhuraṃ yad uccair vahate gauravavatīṃ gaurī

माधवी: भट्टि-दारि-ए सहत्थेण तु-ए गन्थिद एसा सुर- सो-अन्धि-अ-माला.

mādhavī: bhaṭṭi-dāri-e sahattheṇa tu-e ganthida esā sura- so-andhi-a-mālā.

चन्द्रावली: (मलम् आदाय) अज्ज-उत्त एसा कोत्थुहस्स सह- वसिणी होदु. (इति वक्षसि विन्यस्यति.)

candrāvalī: (malam ādāya) ajja-utta esā kotthuhassa saha- vasiṇī hodu. (iti vakṣasi vinyasyati.)

कृष्णः: सुन्दराङ्गि भवदीय-मन्दिरे मेदुरे मद्-उरसि स्रजं विना तथ्यं एव भवितुं न कल्पते कौस्तुभेन सह-वासिनी परा (चन्द्रावली स-लज्जं नम्रि-भवति.)

kṛṣṇaḥ: sundarāṅgi bhavadīya-mandire medure mad-urasi srajaṃ vinā tathyaṃ eva bhavituṃ na kalpate kaustubhena saha-vāsinī parā (candrāvalī sa-lajjaṃ namri-bhavati.)

कृष्णः: (पाणिम् अभिमृश्य सादरम्) तपस्विनीं ध्यन-परां समिक्षितुं कृत-व्रतः साम्प्रतं अस्मि काम् अपि अह्णाय तत्रानुमति-प्रदानतः सत्यान्वितं कुङ्कुम-गौरि मां कुरु

kṛṣṇaḥ: (pāṇim abhimṛśya sādaram) tapasvinīṃ dhyana-parāṃ samikṣituṃ kṛta-vrataḥ sāmprataṃ asmi kām api ahṇāya tatrānumati-pradānataḥ satyānvitaṃ kuṅkuma-gauri māṃ kuru

चन्द्रावली: जधहि-रो-अदि अज्ज-उत्तस्स

candrāvalī: jadhahi-ro-adi ajja-uttassa

कृष्णः: (स्वगतम्) निरातङ्को ऽस्मि. तन् नव-वृन्दावनं प्रयामि. (इति निष्क्रान्तः.)

kṛṣṇaḥ: (svagatam) nirātaṅko 'smi. tan nava-vṛndāvanaṃ prayāmi. (iti niṣkrāntaḥ.)

(प्रविश्य) नव-वृन्दा: देवि तद् इदं मण्डन-करण्डिकयोर् युग्मान् एतयोः प्रथमं प्रथितेन देव्याश् चिह्णेनानुगतम्. द्वितीयं तु सत्यभामायाः.

(praviśya) nava-vṛndā: devi tad idaṃ maṇḍana-karaṇḍikayor yugmān etayoḥ prathamaṃ prathitena devyāś cihṇenānugatam. dvitīyaṃ tu satyabhāmāyāḥ.

माधवी: (स्वगतम्) अत्तणो नत्तिणी-किदे णिच्चिदं सव्वुत्तमं किदं हुविस्सदि. त परिवत्तं कदु-अ भट्टि-दारि दुदि-एण अलङ्करिस्सम्. (प्रकाशम्) न-अ-वुन्दे दुवे-च्चे-अ मम समुप्पेहि. अहं किर-सच्च-ए पेस-इस्सम्. (नव-वृन्दा तथा करोति.)

mādhavī: (svagatam) attaṇo nattiṇī-kide ṇiccidaṃ savvuttamaṃ kidaṃ huvissadi. ta parivattaṃ kadu-a bhaṭṭi-dāri dudi-eṇa alaṅkarissam. (prakāśam) na-a-vunde duve-cce-a mama samuppehi. ahaṃ kira-sacca-e pesa-issam. (nava-vṛndā tathā karoti.)

चन्द्रावली: ण्हादुं घर-दिहि-अं गमिस्सं. (इति स- परिजना निष्क्रान्ता.)

candrāvalī: ṇhāduṃ ghara-dihi-aṃ gamissaṃ. (iti sa- parijanā niṣkrāntā.)

नव-वृन्दा: वृन्दाटवीम् अभिषेचयितुं साम्प्रतम् ऋतु-राजो मया दत्त-शुभ-मुहूर्तो ऽस्ति, ततस् तत्र गच्छामि. (इति परिक्रमति.)

nava-vṛndā: vṛndāṭavīm abhiṣecayituṃ sāmpratam ṛtu-rājo mayā datta-śubha-muhūrto 'sti, tatas tatra gacchāmi. (iti parikramati.)

(नेपथ्ये) क्रीडोत्सवाय निविडे वन-पुष्प-वप्रे स-प्रेयसीं पाद-विहारम् इहार्पयन्तम् देवं विलोक्य युगपन् निजया समृद्ध्या सम्वर्धिनो ऽत्र कुतुकाद् ऋतवो ऽवतेरुः

(nepathye) krīḍotsavāya niviḍe vana-puṣpa-vapre sa-preyasīṃ pāda-vihāram ihārpayantam devaṃ vilokya yugapan nijayā samṛddhyā samvardhino 'tra kutukād ṛtavo 'vateruḥ

नव-वृन्दा: कथम् असौ जगन्-मोहन-वन्य-वेशः सुष्ठु नव-वृन्दाटवीं कृतार्थयन् प्रसाधितां राधिकाम् अनुसर्पति.

nava-vṛndā: katham asau jagan-mohana-vanya-veśaḥ suṣṭhu nava-vṛndāṭavīṃ kṛtārthayan prasādhitāṃ rādhikām anusarpati.

(पुनर् अवेक्ष्य स-विस्मयम्.) अतन्वन् कलकण्ठ-नादम् अतुलं स्तम्भ-श्रियोज्जृम्भिते भूयिष्ठोच्छलद्-अङ्कुरः फलितवान् स्वेदाम्भु-मुक्ता-फलैः उद्यद्-बाष्प-मरन्द-भाग् अविचलो ऽप्य् उत्कम्पवान् बिभ्रमैः राधा-माधवयोर् विराजति चिराद् उल्लास-कल्प-द्रुमः

(punar avekṣya sa-vismayam.) atanvan kalakaṇṭha-nādam atulaṃ stambha-śriyojjṛmbhite bhūyiṣṭhocchalad-aṅkuraḥ phalitavān svedāmbhu-muktā-phalaiḥ udyad-bāṣpa-maranda-bhāg avicalo 'py utkampavān bibhramaiḥ rādhā-mādhavayor virājati cirād ullāsa-kalpa-drumaḥ

(ततः प्रविशतो यथा-निर्दिष्टौ राधा-माधवौ.)

(tataḥ praviśato yathā-nirdiṣṭau rādhā-mādhavau.)

माधवः: तवात्र परिमृग्यत किं अपि लक्ष्म साक्षाद् इयं मया त्वम् उपसादिता निखिल-लोक-लक्ष्मीर् असि यथा जगति चष्चते चनक-मुष्टि-सम्पत्तये जनेन पतिता पुरः कनक-वृष्टिर् आसाद्यते

mādhavaḥ: tavātra parimṛgyata kiṃ api lakṣma sākṣād iyaṃ mayā tvam upasāditā nikhila-loka-lakṣmīr asi yathā jagati caṣcate canaka-muṣṭi-sampattaye janena patitā puraḥ kanaka-vṛṣṭir āsādyate

नव-वृन्दा: (राधाम् अवेक्ष्य) हन्त हन्त आलोके कमलेक्षणस्य सजलासारे दृशौ न क्षमे नाश्लेषे किल शक्ति-भाग् अति-पृथु-स्तम्भा भुज- वल्लरी वाणी गद्गद-कुण्ठितोत्तर-विधौ नालं चिरोपस्थिते वृत्तिः कापि बभूव सङ्गम-नये विघ्नः कुरङ्गी-दृशः

nava-vṛndā: (rādhām avekṣya) hanta hanta āloke kamalekṣaṇasya sajalāsāre dṛśau na kṣame nāśleṣe kila śakti-bhāg ati-pṛthu-stambhā bhuja- vallarī vāṇī gadgada-kuṇṭhitottara-vidhau nālaṃ ciropasthite vṛttiḥ kāpi babhūva saṅgama-naye vighnaḥ kuraṅgī-dṛśaḥ

कृष्णः: (राधाम् अभिसृत्य) स्वान्तं हन्त ममान्तरीण-विरह-ज्वाला-जटालं क्षणाद् उत्कण्ठा-निकुरम्ब-चुम्बितम् इदं कुम्भ-स्तनि क्षुभ्यति तेनान्तर्-नव-विभ्रम-स्तवकिनीं दृष्टिं सुधा-स्यन्दिनीं भ्रम्यद्-भङ्गुर-चिल्लि-लास्य-लहरी-सम्बाधम् उत्तम्भय

kṛṣṇaḥ: (rādhām abhisṛtya) svāntaṃ hanta mamāntarīṇa-viraha-jvālā-jaṭālaṃ kṣaṇād utkaṇṭhā-nikuramba-cumbitam idaṃ kumbha-stani kṣubhyati tenāntar-nava-vibhrama-stavakinīṃ dṛṣṭiṃ sudhā-syandinīṃ bhramyad-bhaṅgura-cilli-lāsya-laharī-sambādham uttambhaya

राधा: (स-त्रपम्) ण-अ-वुन्दे णिच्चिदं एसो वि सिविणो जेव्व. जं वारं वारं एव्वं सोक्ख-स-अरे क्खणं णिमज्जि-अ पुरो पुणो पबुधा-ए केत्ति-अं म-ए मुक्क-कण्ठं ण क्खु कन्दिदं अत्थि.

rādhā: (sa-trapam) ṇa-a-vunde ṇiccidaṃ eso vi siviṇo jevva. jaṃ vāraṃ vāraṃ evvaṃ sokkha-sa-are kkhaṇaṃ ṇimajji-a puro puṇo pabudhā-e ketti-aṃ ma-e mukka-kaṇṭhaṃ ṇa kkhu kandidaṃ atthi.

नव-वृन्दा: प्रिय-सखि खेद-निद्रा-भरात् प्रबुद्धासि तद् अत्रावधेहि अचण्डकिरण-द्युति-द्रुत-मृगाङ्क-कान्ताचल- स्खलत्-तरण-सारणी-शत-वितीर्ण-वृक्षोत्सवा विकस्वर-सरोजिनी-परिमलान्ध-भृङ्गावली- स-लीला-विरुतैर् इवाह्वयति नव्य-वृन्दाटवी

nava-vṛndā: priya-sakhi kheda-nidrā-bharāt prabuddhāsi tad atrāvadhehi acaṇḍakiraṇa-dyuti-druta-mṛgāṅka-kāntācala- skhalat-taraṇa-sāraṇī-śata-vitīrṇa-vṛkṣotsavā vikasvara-sarojinī-parimalāndha-bhṛṅgāvalī- sa-līlā-virutair ivāhvayati navya-vṛndāṭavī

कृष्णः: नव-वृन्दे साधु साधु स्फुटम् अभूत-पूर्वस् तोषित- प्रातिस्विक-परिवाराणाम् ऋतूनां सन्निपातः कल्पितः.

kṛṣṇaḥ: nava-vṛnde sādhu sādhu sphuṭam abhūta-pūrvas toṣita- prātisvika-parivārāṇām ṛtūnāṃ sannipātaḥ kalpitaḥ.

नव-वृन्दा: सखि राधे पश्य पश्य धृत-नीलकण्ठ-तुष्टिः सुमनो-द्योतेन तारकोल्लङ्घी स्फुरितः शैल-भुवो ऽङ्के पश्य विशाखायते सखी

nava-vṛndā: sakhi rādhe paśya paśya dhṛta-nīlakaṇṭha-tuṣṭiḥ sumano-dyotena tārakollaṅghī sphuritaḥ śaila-bhuvo 'ṅke paśya viśākhāyate sakhī

राधा: (सौत्सुक्तं आत्म-गतम्) हा कहिं विसाहा मे पि-अ- सहि.

rādhā: (sautsuktaṃ ātma-gatam) hā kahiṃ visāhā me pi-a- sahi.

कृष्णः: (स्वगतम्) नूनं नव-वृन्दा-गिरा स्मारित-विशाखा- सख्येयं दुर्मनायते. ततस् तं वर्णयामि. (प्रकाशम्) प्रिये क्षणं अद्भुतं आकर्ण्यताम्. साम्प्रतम् अहं सुर-सौगन्धिकम् आहरिष्यन् पाण्डवेन सह खाण्डवटवीं प्रविशम्. तत्र मृगन् अहिन्दतो गन्दीविनः स्येनाभ्यां निगृहीतयोः पक्षिणोर् एकः प्राह हा सखे किर राधिकायः कन्द-सत्रे न मया पुनर् आस्वदनीयानि नवीन-कलनिधि-स-पिण्डानि बिस-कन्दानि. शुकः प्राह हन्त सखे मराल राधिकायः फल-सत्रे रङ्गय मे वक्राङ्गारक-विदम्बिनी नागराङ्गानि न भाविनि.

kṛṣṇaḥ: (svagatam) nūnaṃ nava-vṛndā-girā smārita-viśākhā- sakhyeyaṃ durmanāyate. tatas taṃ varṇayāmi. (prakāśam) priye kṣaṇaṃ adbhutaṃ ākarṇyatām. sāmpratam ahaṃ sura-saugandhikam āhariṣyan pāṇḍavena saha khāṇḍavaṭavīṃ praviśam. tatra mṛgan ahindato gandīvinaḥ syenābhyāṃ nigṛhītayoḥ pakṣiṇor ekaḥ prāha hā sakhe kira rādhikāyaḥ kanda-satre na mayā punar āsvadanīyāni navīna-kalanidhi-sa-piṇḍāni bisa-kandāni. śukaḥ prāha hanta sakhe marāla rādhikāyaḥ phala-satre raṅgaya me vakrāṅgāraka-vidambinī nāgarāṅgāni na bhāvini.

राधा: (साद्भुतम्) तदो तदो.

rādhā: (sādbhutam) tado tado.

कृष्णः: ततस् तद्-आकर्णनाद् उत्सुकेन मया पक्षिणौ विमोक्ष्य पर्यतत काचित् प्रशान्ताकृतिर् जारती दृष्टा पृष्टा च हन्त का त्वं असि इति. तयोक्तं पतत्रिभ्यः सत्री-कृतेयं या तपः-प्रभावाद् आविर्भूतेन सुगन्धिना सुर-सौगन्धिक-वृन्देन पूर्णा दीर्घिका. सुधा-मृष्टेन सुष्ठु फल-मण्डलेन वाटिका च. तयोः पालिकास्मि पुलिन्दी. ततश् चाहं अ/प्र्च्छं केन सात्रं कृतम् इदम्. सा प्राह कयाचित् तपो-धनया. या खलु समापितोदवास-व्रता राधाभीष्ट- साधनं नाम वन्य-व्रतं आरब्धवती.

kṛṣṇaḥ: tatas tad-ākarṇanād utsukena mayā pakṣiṇau vimokṣya paryatata kācit praśāntākṛtir jāratī dṛṣṭā pṛṣṭā ca hanta kā tvaṃ asi iti. tayoktaṃ patatribhyaḥ satrī-kṛteyaṃ yā tapaḥ-prabhāvād āvirbhūtena sugandhinā sura-saugandhika-vṛndena pūrṇā dīrghikā. sudhā-mṛṣṭena suṣṭhu phala-maṇḍalena vāṭikā ca. tayoḥ pālikāsmi pulindī. tataś cāhaṃ a/prcchaṃ kena sātraṃ kṛtam idam. sā prāha kayācit tapo-dhanayā. yā khalu samāpitodavāsa-vratā rādhābhīṣṭa- sādhanaṃ nāma vanya-vrataṃ ārabdhavatī.

राधा: तदो तदो.

rādhā: tado tado.

कृष्णः: ततश् च तयोदिष्टं गिरि-गह्वरं जिहानस्य शरल-रुचिना सम्वीताङ्गी महीरुह-चर्मणा मलिनित-तनुर् धुली-जालैर् जटाल-शिरोरुहा कमल-मणिभिः क्/ल्प्तां मालाम् उदीर्य कराम्बुजे मम नयनयोः काचिद् वीथीम् अवाप तपस्विनी

kṛṣṇaḥ: tataś ca tayodiṣṭaṃ giri-gahvaraṃ jihānasya śarala-rucinā samvītāṅgī mahīruha-carmaṇā malinita-tanur dhulī-jālair jaṭāla-śiroruhā kamala-maṇibhiḥ k/lptāṃ mālām udīrya karāmbuje mama nayanayoḥ kācid vīthīm avāpa tapasvinī

सा च माम् उद्वीक्ष्य सद्यः परिक्रोशम् आरब्ध-रोदना लुप्त- वर्ण-पदम् अवदीत् हा गोकुलेन्द्र-नगरी-युवराज-लील हा बल्लवी-हृदय-पङ्कज-चष्चरीक हा राधिका-कुच-कुरङ्ग-मदाङ्गराग भूयो ऽपि हा मम दृशोः पदवीं गतो ऽसि

sā ca mām udvīkṣya sadyaḥ parikrośam ārabdha-rodanā lupta- varṇa-padam avadīt hā gokulendra-nagarī-yuvarāja-līla hā ballavī-hṛdaya-paṅkaja-caṣcarīka hā rādhikā-kuca-kuraṅga-madāṅgarāga bhūyo 'pi hā mama dṛśoḥ padavīṃ gato 'si

अतश् च सुष्ठु विस्मितेन मया कासि इति गद्गदं पृष्टया तयोक्तं हा नाथ किङ्करी ते हताशा विशाखास्मि इति.

ataś ca suṣṭhu vismitena mayā kāsi iti gadgadaṃ pṛṣṭayā tayoktaṃ hā nātha kiṅkarī te hatāśā viśākhāsmi iti.

राधा: हद्धी हद्धी हा पि-अ-सहि विसाहे हदम्हि मन्द-भा- इणी.

rādhā: haddhī haddhī hā pi-a-sahi visāhe hadamhi manda-bhā- iṇī.

कृष्णः: उष्णैस् तुषारैश् च दृग्-अम्बु-पूरैः सिष्चन्न् अहं किष्चन पीत-चेलम् क्षणं विशाखार्पित-पूर्व-कायः शून्यान्तरः स्थानुर् इवावतस्थे

kṛṣṇaḥ: uṣṇais tuṣāraiś ca dṛg-ambu-pūraiḥ siṣcann ahaṃ kiṣcana pīta-celam kṣaṇaṃ viśākhārpita-pūrva-kāyaḥ śūnyāntaraḥ sthānur ivāvatasthe

ततश् च ताम् आश्वस्य क्षमार्थि ते क्षामाङ्गिं क्षेम-वर्तया प्रावेशयं सुवेशाढ्यां कुशलेन कुशस्थलीम्

tataś ca tām āśvasya kṣamārthi te kṣāmāṅgiṃ kṣema-vartayā prāveśayaṃ suveśāḍhyāṃ kuśalena kuśasthalīm

राधा: (सौत्कण्ठम्) सुन्दर वन्दिज्जसि. दम्सेहि विसाहाम्.

rādhā: (sautkaṇṭham) sundara vandijjasi. damsehi visāhām.

(कृष्णो नववृन्दा-मुखम् ईक्षते.)

(kṛṣṇo navavṛndā-mukham īkṣate.)

नव-वृन्दा: सखि वर्णितं मे विशाखा हन्त तातस्य निदेशेन हतास्मि. येन तावत् स्यमन्तक-विप्रयोगं प्रिय-सख्यः प्रेक्षणाय निसिद्धास्मि. तन् निज-निर्झरम् एव विशामि इति.

nava-vṛndā: sakhi varṇitaṃ me viśākhā hanta tātasya nideśena hatāsmi. yena tāvat syamantaka-viprayogaṃ priya-sakhyaḥ prekṣaṇāya nisiddhāsmi. tan nija-nirjharam eva viśāmi iti.

राधा: सच्चं सच्चं अम्म-ए सण्ण-एवि मे कधिदं वच्छे राहि समन्त-अम्मि तुह हत्थं गदे सव्वहित्थ-सिद्धि हुविस्सदि त्ति.

rādhā: saccaṃ saccaṃ amma-e saṇṇa-evi me kadhidaṃ vacche rāhi samanta-ammi tuha hatthaṃ gade savvahittha-siddhi huvissadi tti.

नव-वृन्दा: देव पश्य पश्य स्मितं वासन्तीभिर् गिरिधर शिरीषैः कुसुमितं कदम्बैर् उत्फुल्लं हसितम् अभितो जातिभिर् अलम् उदीर्णं पर्णासैः कलय फलिनीभिर् मुकुलितं मुहुर् मध्व्-आदीनां स्फुरति युगपद् वैभवम् इदम्

nava-vṛndā: deva paśya paśya smitaṃ vāsantībhir giridhara śirīṣaiḥ kusumitaṃ kadambair utphullaṃ hasitam abhito jātibhir alam udīrṇaṃ parṇāsaiḥ kalaya phalinībhir mukulitaṃ muhur madhv-ādīnāṃ sphurati yugapad vaibhavam idam

कृष्णः: प्रिये पश्य पश्य क्वचिद् ध्वनति कोकिलः स्वनति हन्त झिल्ली क्वचित् क्वचिन् नटति चन्द्रकी रतति राज-हंसः क्वचित् किखी विरणति क्वचित् क्वचन रौति हारीतका तनोति समितिर् मुदं मम परम् ऋतूनाम् असौ

kṛṣṇaḥ: priye paśya paśya kvacid dhvanati kokilaḥ svanati hanta jhillī kvacit kvacin naṭati candrakī ratati rāja-haṃsaḥ kvacit kikhī viraṇati kvacit kvacana rauti hārītakā tanoti samitir mudaṃ mama param ṛtūnām asau

नव-वृन्दा: पश्य पश्य कथष्चिद् अपि दन्तुरात् फणि-कुलस्य सृक्का २४चलात् पलाय्य कृत-मज्जनः कमल-भाजी पम्पा-जले प्रभुं भुजग-भोजिनो ननु पटीर-पृथ्वी-धराद् भवन्तम् इव सेवितुं मरुद् अपैति वृन्दावनम्

nava-vṛndā: paśya paśya kathaṣcid api danturāt phaṇi-kulasya sṛkkā 24calāt palāyya kṛta-majjanaḥ kamala-bhājī pampā-jale prabhuṃ bhujaga-bhojino nanu paṭīra-pṛthvī-dharād bhavantam iva sevituṃ marud apaiti vṛndāvanam

कृष्णः: (तरु-गुल्मावलीम् अवलोक्य) कदम्बाः क्षेमं वः शिव-कुलम् इतो हन्त बकुलाः फणिन्यः कल्याणं भविकम् अभितः पीलु-तरवः अमान्द्यं माकन्दाः किम् अविकलता पुण्ड्रक-लतास् चिरेणासौ युष्मान् अनुसरति राधा-सहचराः

kṛṣṇaḥ: (taru-gulmāvalīm avalokya) kadambāḥ kṣemaṃ vaḥ śiva-kulam ito hanta bakulāḥ phaṇinyaḥ kalyāṇaṃ bhavikam abhitaḥ pīlu-taravaḥ amāndyaṃ mākandāḥ kim avikalatā puṇḍraka-latās cireṇāsau yuṣmān anusarati rādhā-sahacarāḥ

नव-वृन्दा: देव नवाभिसार-मन्दिरी-कृत-कन्दरो ऽयं नन्दीश्वर-गिरिर् मुदम् उद्गिरति.

nava-vṛndā: deva navābhisāra-mandirī-kṛta-kandaro 'yaṃ nandīśvara-girir mudam udgirati.

कृष्णः: (राधां पश्यन्) किम् उत्तुङ्गे क्षामोदरि परिचिनोषि क्षितिभृतस् तटान्ते तिष्ठन्तीं तरक-दृशम् एतां मृग-वधूम् निरातङ्कं या ते मरकतमयीं हार-लतिकां यवस्तम्ब-भ्रान्त्यावृत-मतिर् अदन्क्षीद् अनुपदम्

kṛṣṇaḥ: (rādhāṃ paśyan) kim uttuṅge kṣāmodari paricinoṣi kṣitibhṛtas taṭānte tiṣṭhantīṃ taraka-dṛśam etāṃ mṛga-vadhūm nirātaṅkaṃ yā te marakatamayīṃ hāra-latikāṃ yavastamba-bhrāntyāvṛta-matir adankṣīd anupadam

राधा: कीस ण परिचिणिस्सं. एसा मह पि-अ-सही रङ्गिणी णाम कुरङ्गी.

rādhā: kīsa ṇa pariciṇissaṃ. esā maha pi-a-sahī raṅgiṇī ṇāma kuraṅgī.

कृष्णः: अध्यास्य यां मुहुर् अलोकि मया विशाला कल्याणि बल्लव-कदम्बक-मल्ल-लीला सेयं वरोपलमयी शरद्-अभ्र-शुभ्रा विभ्राजते मद्-उपवेश-विलास-पीठी

kṛṣṇaḥ: adhyāsya yāṃ muhur aloki mayā viśālā kalyāṇi ballava-kadambaka-malla-līlā seyaṃ varopalamayī śarad-abhra-śubhrā vibhrājate mad-upaveśa-vilāsa-pīṭhī

राधा: ण-अ-वुन्दे को एसो पुप्फेहिं ण-अ-केसर-त्थव-अं विदम्बेदि.

rādhā: ṇa-a-vunde ko eso pupphehiṃ ṇa-a-kesara-tthava-aṃ vidambedi.

नव-वृन्दा: सरले कुब्जको ऽयम्.

nava-vṛndā: sarale kubjako 'yam.

राधा: (पुष्प-स्तवकम् उद्धृत्य पश्यन्ति) हद्धी हद्धी एत्थ लीनो दुट्ठ-भमरो चिट्ठदि.

rādhā: (puṣpa-stavakam uddhṛtya paśyanti) haddhī haddhī ettha līno duṭṭha-bhamaro ciṭṭhadi.

कृष्णः: चकित-कुरङ्गम-नयने विमुष्च भृङ्गेण सङ्गतं विटपम् कुब्जाः सुभ्रु भयस्य प्रभव-भुवः किल भुवि ख्याताः

kṛṣṇaḥ: cakita-kuraṅgama-nayane vimuṣca bhṛṅgeṇa saṅgataṃ viṭapam kubjāḥ subhru bhayasya prabhava-bhuvaḥ kila bhuvi khyātāḥ

नव-वृन्दा: (स्वगतम्) देवस्य गिरम् आकर्ण्य स-स्मितम् अपङ्गं कूणयन्ती राधिकेयं माम् अवलोकते. (प्रकाशम्) सखि स्वयं एव पृच्छ पुण्डरीकक्षम्.

nava-vṛndā: (svagatam) devasya giram ākarṇya sa-smitam apaṅgaṃ kūṇayantī rādhikeyaṃ mām avalokate. (prakāśam) sakhi svayaṃ eva pṛccha puṇḍarīkakṣam.

कृष्णः: नववृन्दे निरातङ्कम् उच्यतां किन्तु सखी- विवक्षितम्.

kṛṣṇaḥ: navavṛnde nirātaṅkam ucyatāṃ kintu sakhī- vivakṣitam.

नव-वृन्दा: देव कुब्जासङ्गः खलु मधुसूदनस्य परमानन्दम् एव तुण्डिलयति. कथं नु भयं इति.

nava-vṛndā: deva kubjāsaṅgaḥ khalu madhusūdanasya paramānandam eva tuṇḍilayati. kathaṃ nu bhayaṃ iti.

कृष्णः: (स्मितन्) नववृन्दे मृशा-शङ्किनी तव सखी. पश्य कुब्जा-सङ्गम् आनन्दी-कुर्वन्न् अयम् आनन-मोद-वासित-काननम् एनाम् एव धावति.

kṛṣṇaḥ: (smitan) navavṛnde mṛśā-śaṅkinī tava sakhī. paśya kubjā-saṅgam ānandī-kurvann ayam ānana-moda-vāsita-kānanam enām eva dhāvati.

राधा: (स-भयम्) हन्त हन्त चष्चल-च २४चरि-अ चिट्ठ चिट्ठ एस लीला-कमलेन तदेमि तुमं धिट्ठम्.

rādhā: (sa-bhayam) hanta hanta caṣcala-ca 24cari-a ciṭṭha ciṭṭha esa līlā-kamalena tademi tumaṃ dhiṭṭham.

कृष्णः: पश्य पश्य पलाशे नोल्लासं वहति विफलं वेत्ति फलिनीं न वासं वासन्त्यां श्रयति कुमुदे याति न मुदम् मधूके माध्वीकं न धयति नवं नैति लवलीं मदेनाभूद् अन्धस् तव वदन-गन्धान् मधुकरः

kṛṣṇaḥ: paśya paśya palāśe nollāsaṃ vahati viphalaṃ vetti phalinīṃ na vāsaṃ vāsantyāṃ śrayati kumude yāti na mudam madhūke mādhvīkaṃ na dhayati navaṃ naiti lavalīṃ madenābhūd andhas tava vadana-gandhān madhukaraḥ

नव-वृन्दा: भृङ्गारास् तनु-निर्झरैर् विटपिभिस् तत्रातपत्रावली पल्यङ्का स्फटिकैर् अलन्कृति-कुलं धौतोज्ज्वलैर् धातुभिः रत्नानां निकरम्बकेन हरये येनार्पिता दर्पणाः सो ऽयं राजति शेखरः सिखरिणां गोवर्धनाख्यो गिरिः

nava-vṛndā: bhṛṅgārās tanu-nirjharair viṭapibhis tatrātapatrāvalī palyaṅkā sphaṭikair alankṛti-kulaṃ dhautojjvalair dhātubhiḥ ratnānāṃ nikarambakena haraye yenārpitā darpaṇāḥ so 'yaṃ rājati śekharaḥ sikhariṇāṃ govardhanākhyo giriḥ

कृष्णः: विलसति किल सो ऽयं पश्य मत्तो मयूरः शिखर-भुवि निविष्टस् तन्वि गोवर्धनस्य मुहुर् अमल-शिखण्डं ताण्डव-व्याजतस् ते व्यकिरद् उपहरन् यः कर्ण-पूरोत्सवाय

kṛṣṇaḥ: vilasati kila so 'yaṃ paśya matto mayūraḥ śikhara-bhuvi niviṣṭas tanvi govardhanasya muhur amala-śikhaṇḍaṃ tāṇḍava-vyājatas te vyakirad upaharan yaḥ karṇa-pūrotsavāya

राधा: तण्डवि-अ-सिहण्डि-रा-अ चिरं वड्ढेहि.

rādhā: taṇḍavi-a-sihaṇḍi-rā-a ciraṃ vaḍḍhehi.

कृष्णः: प्रिये स्मर्यते किं उ गोवर्धनतः कलिन्दजा- पदवी.

kṛṣṇaḥ: priye smaryate kiṃ u govardhanataḥ kalindajā- padavī.

राधा: कीस ण सुमरि-अदि. (इति सन्स्कृतेन) अग्रे चम्पक-चक्रम् अस्य पुरतः पुन्नाग-वीथी ततो जम्बूनां निकरम्बकं तद् अभितस् तुङ्गा कदम्बाटवी इत्य् उच्चैर् वर-शाखिभिः परिचितैर् एभिः क्रमाद् आचितः कालिन्दीम् उपतिष्ठते गिरि-तटात् पन्थाः प्रथीयान् असौ

rādhā: kīsa ṇa sumari-adi. (iti sanskṛtena) agre campaka-cakram asya purataḥ punnāga-vīthī tato jambūnāṃ nikarambakaṃ tad abhitas tuṅgā kadambāṭavī ity uccair vara-śākhibhiḥ paricitair ebhiḥ kramād ācitaḥ kālindīm upatiṣṭhate giri-taṭāt panthāḥ prathīyān asau

कृष्णः: (स्मित्वा) तद् एहि. पतङ्ग-तनयाम् अनया पदव्या प्रयामः. (इति सर्वे तथा कुर्वन्ति.)

kṛṣṇaḥ: (smitvā) tad ehi. pataṅga-tanayām anayā padavyā prayāmaḥ. (iti sarve tathā kurvanti.)

नव-वृन्दा: भ्रम-लालित-सलिलेयम् कमलावलिभिः पुरः परीत-झरा अमला यमस्य यमी मम लास्यं नेत्रयोस् तनुते

nava-vṛndā: bhrama-lālita-salileyam kamalāvalibhiḥ puraḥ parīta-jharā amalā yamasya yamī mama lāsyaṃ netrayos tanute

कृष्णः: प्रीत्य कुन्दलितः कुलेन मरुतां रुद्धः शिखण्डोत्करैर् एष स्पर्धित-नेत्र-षण्ड-रुचिभिर् भाण्डीर- शाखी पुरः बिभ्राणः शत-कोटि-मण्डित-महा-शाखा-भुजोद्दण्डतां कालिन्दी-तट-मण्डले विटपिनाम् आखण्डलत्वं ययौ

kṛṣṇaḥ: prītya kundalitaḥ kulena marutāṃ ruddhaḥ śikhaṇḍotkarair eṣa spardhita-netra-ṣaṇḍa-rucibhir bhāṇḍīra- śākhī puraḥ bibhrāṇaḥ śata-koṭi-maṇḍita-mahā-śākhā-bhujoddaṇḍatāṃ kālindī-taṭa-maṇḍale viṭapinām ākhaṇḍalatvaṃ yayau

राधा: (सन्स्कृतेन) बद्ध-तरल-रोलम्बा विसारिणा हरि-गन्ध-विसरेण कोमल-मल्लि-पुष्जा मष्जुल-कुसुमा हरन्ति मे चित्तम्

rādhā: (sanskṛtena) baddha-tarala-rolambā visāriṇā hari-gandha-visareṇa komala-malli-puṣjā maṣjula-kusumā haranti me cittam

(कृष्णस् तद् एव बद्ध-तरल-इत्य्-आदि पठति.)

(kṛṣṇas tad eva baddha-tarala-ity-ādi paṭhati.)

नव-वृन्दा: हला तव हार-सन्घर्षणेन मुकुन्द-वक्षसः स्खलितं सुर-सौगन्धिक-स्रजं मराली चष्चु-पूटेनादाय पश्योड्डदीना.

nava-vṛndā: halā tava hāra-sangharṣaṇena mukunda-vakṣasaḥ skhalitaṃ sura-saugandhika-srajaṃ marālī caṣcu-pūṭenādāya paśyoḍḍadīnā.

कृष्णः: कथम् आरोढ-दीर्घिका-दिशं प्रयाता.

kṛṣṇaḥ: katham āroḍha-dīrghikā-diśaṃ prayātā.

नव-वृन्दा: अति-मुक्तो ऽपि विमोक्तुं वृन्दावन-वास-वासनानन्दम् क्षणं अपि न खलु क्षमते क्षुद्राणां का कथान्येषाम् अति-मुक्तः - ओने wहो हस् अत्तैनेद् थे उल्तिमते स्तगे ओफ़्

nava-vṛndā: ati-mukto 'pi vimoktuṃ vṛndāvana-vāsa-vāsanānandam kṣaṇaṃ api na khalu kṣamate kṣudrāṇāṃ kā kathānyeṣām ati-muktaḥ - one who has attained the ultimate stage of

कृष्णः: प्रिये प्रभूतान्य् अभूत-पूर्व-सङ्गमान्य् अतिमुक्त- मालत्योः प्रसूनान्य् अवचित्य किम् अप्य् अपूर्वम् आपीडं योजयिष्ये. यन् मया गुरु-कुले कलाभ्यासे शिक्षितम्. (इति दूरतः परिक्रम्य स- विस्मयम्) को ऽयं माधुर्येण ममापि मनो हरन् मणि-कुड्यां अवस्तभ्य पुरो विराजते. (पुनर् निभल्य) हन्त कथम् अत्राहम् एव प्रतिबिम्बितो ऽस्मि.

kṛṣṇaḥ: priye prabhūtāny abhūta-pūrva-saṅgamāny atimukta- mālatyoḥ prasūnāny avacitya kim apy apūrvam āpīḍaṃ yojayiṣye. yan mayā guru-kule kalābhyāse śikṣitam. (iti dūrataḥ parikramya sa- vismayam) ko 'yaṃ mādhuryeṇa mamāpi mano haran maṇi-kuḍyāṃ avastabhya puro virājate. (punar nibhalya) hanta katham atrāham eva pratibimbito 'smi.

(सौत्सुक्यम्) अपरिकलित-पूर्वः कश् चमत्कार-कारि स्फुरतु मम गरीयान् एश माधुर्य-पूरः अयम् अहम् अपि हन्त प्रेक्ष्य यं लुब्ध-चेताः सरभसम् उपभोतुं कामये राधिकेव

(sautsukyam) aparikalita-pūrvaḥ kaś camatkāra-kāri sphuratu mama garīyān eśa mādhurya-pūraḥ ayam aham api hanta prekṣya yaṃ lubdha-cetāḥ sarabhasam upabhotuṃ kāmaye rādhikeva

(पुरो निह्सृत्य) निर्णिमेषेक्षणाकऋअ- स-भृङ्ग-स्तवक-द्युतिः मालत्य्-अम्लान-पुष्पेयं भुवि देवीव दिव्यति

(puro nihsṛtya) nirṇimeṣekṣaṇākaṛa- sa-bhṛṅga-stavaka-dyutiḥ mālaty-amlāna-puṣpeyaṃ bhuvi devīva divyati

(प्रविश्य) देवी: माहवि णिच्चिदं इदो वुन्दा-अणादो एस हंसि-ए णिद सुर-सो-अन्धि-अ-माला.

(praviśya) devī: māhavi ṇiccidaṃ ido vundā-aṇādo esa haṃsi-e ṇida sura-so-andhi-a-mālā.

माधवी: अध इं. ण-अरि-सङ्गम-सोरब्भ-भरुग्गरिणीं णं तक्कि-अ तुमं एत्थ आणिदासि.

mādhavī: adha iṃ. ṇa-ari-saṅgama-sorabbha-bharuggariṇīṃ ṇaṃ takki-a tumaṃ ettha āṇidāsi.

चन्द्रावली: (स्वङ्गं आलोक्य) हला सच्चभामा-पसहाणेण कीस मन्दितम्हि.

candrāvalī: (svaṅgaṃ ālokya) halā saccabhāmā-pasahāṇeṇa kīsa manditamhi.

माधवी: (सालीकम्) भट्टि-दारि-ए भमिदम्हि.

mādhavī: (sālīkam) bhaṭṭi-dāri-e bhamidamhi.

चन्द्रावली: (पुरो विलोक्य) सहि पेक्ख एसो अज्ज-उत्तो णदि- दूरे पप्फुरदि.

candrāvalī: (puro vilokya) sahi pekkha eso ajja-utto ṇadi- dūre papphuradi.

माधवी: ण क्खु पुरदो भत्त. एसो इन्दणील-म-अ सो तस्स पदिबिम्बो.

mādhavī: ṇa kkhu purado bhatta. eso indaṇīla-ma-a so tassa padibimbo.

चन्द्रावली: अम्महे चमक्किदि-करिद पदिबिम्बस्स. (इति पुरो ऽनुसृत्य) हला मालदि-अं ओचिन्नन्तो एसो पेक्खि-अदु अज्ज- उत्तो. त एक्कि-अ च्चे-अ गमिस्सं. (इति तथा करोति.)

candrāvalī: ammahe camakkidi-karida padibimbassa. (iti puro 'nusṛtya) halā māladi-aṃ ocinnanto eso pekkhi-adu ajja- utto. ta ekki-a cce-a gamissaṃ. (iti tathā karoti.)

कृष्णः: (चन्द्रावलीं विलोक्य सानन्दम् आत्म-गतम्) कथं अत्र जीवितेश्वरी मे राधाप्य् उपगता. (प्रकाशम्) प्रिये कथं विदुरम् आगतासि.

kṛṣṇaḥ: (candrāvalīṃ vilokya sānandam ātma-gatam) kathaṃ atra jīviteśvarī me rādhāpy upagatā. (prakāśam) priye kathaṃ viduram āgatāsi.

(इति स-रोमष्चम् अवलोक्य) म खष्जरीत-नयने हृदि संशयिष्ठाः कुर्वन् ब्रवीम्य् अवितथं शपथं गुरुभ्यः एका प्रियङ्करण-वृत्तिर् असि त्वम् एव प्राणावलम्बन-विधौ परमौषधिर् मे

(iti sa-romaṣcam avalokya) ma khaṣjarīta-nayane hṛdi saṃśayiṣṭhāḥ kurvan bravīmy avitathaṃ śapathaṃ gurubhyaḥ ekā priyaṅkaraṇa-vṛttir asi tvam eva prāṇāvalambana-vidhau paramauṣadhir me

चन्द्रावली: (स-हर्षम् आत्म-गतम्) तधवि तुन्हि-भवि-अ अ- उदं लक्खेमि.

candrāvalī: (sa-harṣam ātma-gatam) tadhavi tunhi-bhavi-a a- udaṃ lakkhemi.

नव-वृन्दा: (लतान्तरे स्थित्वा) हन्त कथम् अङ्गी-कृत- राधा-प्रसाधना देवीयं उपलब्धा. तद् एष माधवो यावद् एनां राधिकां प्रतीत्य न प्रमदाम् आदधाति. तावद् एवाहं पद्यम् एकं हरितेन हरयामि. (इति केतकी-पात्रे विलिख्य नेपथ्ये क्षिपति.)_ (पुनर् विलोक्य सानन्दम्.) दिष्ट्या हरिर् एष हरितेण करे क्षिप्तं पद्यम् आलोकयति. तद् अहं प्रच्छन्ना भवेयम्. (इति निष्क्रान्ता.)

nava-vṛndā: (latāntare sthitvā) hanta katham aṅgī-kṛta- rādhā-prasādhanā devīyaṃ upalabdhā. tad eṣa mādhavo yāvad enāṃ rādhikāṃ pratītya na pramadām ādadhāti. tāvad evāhaṃ padyam ekaṃ haritena harayāmi. (iti ketakī-pātre vilikhya nepathye kṣipati.)_ (punar vilokya sānandam.) diṣṭyā harir eṣa hariteṇa kare kṣiptaṃ padyam ālokayati. tad ahaṃ pracchannā bhaveyam. (iti niṣkrāntā.)

कृष्णः: (पत्रं पश्यन् निगूढं वाचयति) करोषि यस्यां नव-कर्णिकार- माला-भ्रमं हन्त मधुव्रतेन्द्र प्रतीहि तां कुङ्कुम-कर्दमेन लिप्त-च्छदं कैरव-कोरकालीम्

kṛṣṇaḥ: (patraṃ paśyan nigūḍhaṃ vācayati) karoṣi yasyāṃ nava-karṇikāra- mālā-bhramaṃ hanta madhuvratendra pratīhi tāṃ kuṅkuma-kardamena lipta-cchadaṃ kairava-korakālīm

(इति चन्द्रावलीं निभल्य स्वगतम्) साधु नववृन्दे साधु. बाढम् अवसरे कृतापूर्व-सेवा-प्रपष्चासि. (प्रकाशम्) देवि कथं उदासीनेव तिष्ठन्ती नान्तः-प्रसाद-सुधा-वीचीं सूचयसि.

(iti candrāvalīṃ nibhalya svagatam) sādhu navavṛnde sādhu. bāḍham avasare kṛtāpūrva-sevā-prapaṣcāsi. (prakāśam) devi kathaṃ udāsīneva tiṣṭhantī nāntaḥ-prasāda-sudhā-vīcīṃ sūcayasi.

(इति सादरम् अवेक्ष्य) शैत्य-श्रिया सौरभ-सम्पदा च निर्धूत-चन्द्र-द्वय-गौरवेण स्व-वैभवेनाद्य मद्-अङ्गकानि विधेहि चन्द्रावलि निर्वृतानि

(iti sādaram avekṣya) śaitya-śriyā saurabha-sampadā ca nirdhūta-candra-dvaya-gauraveṇa sva-vaibhavenādya mad-aṅgakāni vidhehi candrāvali nirvṛtāni

माधवी: (लतान्तरे स्थित्वा स-हर्षम् आत्म-गतम्) णूणं विस्सकम्म-पसहण-पहवो एसो सोहग्ग-माहुरी-लहो.

mādhavī: (latāntare sthitvā sa-harṣam ātma-gatam) ṇūṇaṃ vissakamma-pasahaṇa-pahavo eso sohagga-māhurī-laho.

कृष्णः: प्रिये तद्-अङ्ग-सङ्गमाय तरङ्गित-रङ्गं स्वयम् अङ्गी-कुरु सुहृज्-जनम्. (इति सानुरागं इवोपसर्पन् सालीक-शङ्कम्.) धिक् कष्टम्. अज्षान-विभ्रमेण कृत-महापराधो ऽस्मि. यद् इयं देवी न भवेत्. किन्तु काचिद् अन्या कुमारी. (इति विमर्षं अभिनीय) आं विज्षातम्. सेयं विश्वकर्मणो नप्त्री भविष्यति. या मम दूरतस् तेनाद्य. प्रदेशिण्या प्रदर्शिता.

kṛṣṇaḥ: priye tad-aṅga-saṅgamāya taraṅgita-raṅgaṃ svayam aṅgī-kuru suhṛj-janam. (iti sānurāgaṃ ivopasarpan sālīka-śaṅkam.) dhik kaṣṭam. ajṣāna-vibhrameṇa kṛta-mahāparādho 'smi. yad iyaṃ devī na bhavet. kintu kācid anyā kumārī. (iti vimarṣaṃ abhinīya) āṃ vijṣātam. seyaṃ viśvakarmaṇo naptrī bhaviṣyati. yā mama dūratas tenādya. pradeśiṇyā pradarśitā.

(चन्द्रावली व्याजेन माल्यं दर्शयति.)

(candrāvalī vyājena mālyaṃ darśayati.)

कृष्णः: (स्वगतम्) हन्त हंसी-कृतो ऽयं अनर्थः. (प्रकाशम्) चित्रं चित्रम् इदम्. यामुना-झर-झात्कारेण हृता मे सुर-सौगन्धिक-माला कथं एतया लब्धा. तद् अहं शुद्धान्तम् आसाद्य सर्वम् इदम् अपूर्व-वृत्तं स्वयम् एव देव्याम् आवेदयामि. यथा नापराध-कलङ्क-शङ्क-लवाङ्कुरो ऽपि मां कटाक्षयति. (इति निष्क्रान्तः.)

kṛṣṇaḥ: (svagatam) hanta haṃsī-kṛto 'yaṃ anarthaḥ. (prakāśam) citraṃ citram idam. yāmunā-jhara-jhātkāreṇa hṛtā me sura-saugandhika-mālā kathaṃ etayā labdhā. tad ahaṃ śuddhāntam āsādya sarvam idam apūrva-vṛttaṃ svayam eva devyām āvedayāmi. yathā nāparādha-kalaṅka-śaṅka-lavāṅkuro 'pi māṃ kaṭākṣayati. (iti niṣkrāntaḥ.)

माधवी: (उपसृत्य) भट्टि-दारि-ए का क्खु प-उत्ति.

mādhavī: (upasṛtya) bhaṭṭi-dāri-e kā kkhu pa-utti.

चन्द्रावली: सहवि-अस्स महणुर-अ-पुरस्स जा क्खु अहिरुव भवे.

candrāvalī: sahavi-assa mahaṇura-a-purassa jā kkhu ahiruva bhave.

माधवी: भट्टि - दारि-ए लो-ओत्तर-चदुरि-मुद्द-दुब्बोह- ववहरो एसो ण-अरो. ता एहि. सच्चभामां पेक्खम्ह.

mādhavī: bhaṭṭi - dāri-e lo-ottara-caduri-mudda-dubboha- vavaharo eso ṇa-aro. tā ehi. saccabhāmāṃ pekkhamha.

चन्द्रावली: (परिक्रम्य राधां पश्यन्ति स-व्यथं सन्स्कृतेन) पूर्वेक्षित-व्यसन-लक्ष्म-विमुक्त-मूर्तिर् अन्तर्-निगूढ-सुख-साक्षि-मुख-प्रसादा अद्य स्फुरत्-तरल-दृष्टिर् इहोपलब्धिं कंसारि-सङ्गम-निधेः सु-तनुर् व्यनक्ति

candrāvalī: (parikramya rādhāṃ paśyanti sa-vyathaṃ sanskṛtena) pūrvekṣita-vyasana-lakṣma-vimukta-mūrtir antar-nigūḍha-sukha-sākṣi-mukha-prasādā adya sphurat-tarala-dṛṣṭir ihopalabdhiṃ kaṃsāri-saṅgama-nidheḥ su-tanur vyanakti

राधा: (समीक्ष्य स-खेदम् आत्म-गतम्) हन्त कधं इन्दीवरे रहङ्गि-ए सङ्गमिदुं अहिणन्दिते मच्छर कलहंसि मिलिद.

rādhā: (samīkṣya sa-khedam ātma-gatam) hanta kadhaṃ indīvare rahaṅgi-e saṅgamiduṃ ahiṇandite macchara kalahaṃsi milida.

चन्द्रावली: (स्मितं कृत्वा) सहि सच्चे सच्चं कहेहि अस्सिं सुदिधे बलमोदि-अ भु-अ-दण्ड-पिडेन सो क्खु सुवुत्तो कोत्थुहो मज्झत्थो असि ण व त्ति.

candrāvalī: (smitaṃ kṛtvā) sahi sacce saccaṃ kahehi assiṃ sudidhe balamodi-a bhu-a-daṇḍa-piḍena so kkhu suvutto kotthuho majjhattho asi ṇa va tti.

राधा: दे-इ खिण्णम्मि परि-अने अलं उवलम्भेण.

rādhā: de-i khiṇṇammi pari-ane alaṃ uvalambheṇa.

माधवी: (स-खेदम् आत्म-गतम्) इम-ए सुर-दरङ्गिणि-ए लवण्णमि-अ-विब्भम-लहरी-तरङ्गे ओगधो सो पुरिस-कुष्जरो अत्तण-अं च्चे-अ ण सुमेरेदि. किं उण भट्टि-दारि-आ-दिहि-अं.

mādhavī: (sa-khedam ātma-gatam) ima-e sura-daraṅgiṇi-e lavaṇṇami-a-vibbhama-laharī-taraṅge ogadho so purisa-kuṣjaro attaṇa-aṃ cce-a ṇa sumeredi. kiṃ uṇa bhaṭṭi-dāri-ā-dihi-aṃ.

चन्द्रावली: (सोल्लुण्ठ-स्मितम्) अ-इ लोलुहे अलि कीस मं अणान्मिन्ति-अ तं नि-अ-मह-व्वदं तु-ए सुट्ठु पडिट्ठिदम्.

candrāvalī: (solluṇṭha-smitam) a-i loluhe ali kīsa maṃ aṇānminti-a taṃ ni-a-maha-vvadaṃ tu-e suṭṭhu paḍiṭṭhidam.

राधा: दे-इ सरण्णस्स जणस्स सम्रक्खणे अक्खमसि. तधवि परिहसेसि. णूणं इसरिणं क्खु जुत्तं एदं.

rādhā: de-i saraṇṇassa jaṇassa samrakkhaṇe akkhamasi. tadhavi parihasesi. ṇūṇaṃ isariṇaṃ kkhu juttaṃ edaṃ.

(इति सन्स्कृतेन) कन्या बन्धु-जनैर् भवेत् परवती दत्तास्मि युष्मद्-गृहे तैर् अस्मिन्न् अति-चष्चलो गृह-पतिः साध्वी-व्रत-ध्वंसनः भव्यास्मिन्न् अभिभाविका न वसती प्रामाणिकी चाश्रमे निस्ताराय तवाद्य देवि करुणा-नौर् एव धौरेयिका

(iti sanskṛtena) kanyā bandhu-janair bhavet paravatī dattāsmi yuṣmad-gṛhe tair asminn ati-caṣcalo gṛha-patiḥ sādhvī-vrata-dhvaṃsanaḥ bhavyāsminn abhibhāvikā na vasatī prāmāṇikī cāśrame nistārāya tavādya devi karuṇā-naur eva dhaureyikā

चन्द्रावली: (स्वगतम्) जहत्थं वहरेदि. (प्रकाशम्) सहि किं ते दाणिं अहिमदं.

candrāvalī: (svagatam) jahatthaṃ vaharedi. (prakāśam) sahi kiṃ te dāṇiṃ ahimadaṃ.

राधा: दे-इ जव समन्त-एण वदुज्जवणं करेमि तव रक्खेहि मं.

rādhā: de-i java samanta-eṇa vadujjavaṇaṃ karemi tava rakkhehi maṃ.

चन्द्रावली: सहि विसद्ध होहि. पुनो छलेण मां व २४चेदुं एसो ण पहविस्सदि. जं सव्वद मे पस-वत्तिनि वि- अक्खन माहवी.

candrāvalī: sahi visaddha hohi. puno chaleṇa māṃ va 24ceduṃ eso ṇa pahavissadi. jaṃ savvada me pasa-vattini vi- akkhana māhavī.

माधवी: सुन्दरि विस्सकम्मेण दिण्णं तुह मण्डण-करन्दि- अं दाणिं पत्थव-इस्सं.

mādhavī: sundari vissakammeṇa diṇṇaṃ tuha maṇḍaṇa-karandi- aṃ dāṇiṃ patthava-issaṃ.

चन्द्रावली: सहि जहि माहवी-मण्डवम्. अहं वि माहवी-ज्त्त अन्त-उरं जामि. (इति निष्क्रान्त.) (इति निष्क्रान्तः सर्वे.)

candrāvalī: sahi jahi māhavī-maṇḍavam. ahaṃ vi māhavī-jtta anta-uraṃ jāmi. (iti niṣkrānta.) (iti niṣkrāntaḥ sarve.)