Nava-vṛndāvana-saṅgama: The Meeting in New Vṛndāvana

(ततः प्रविशति बकुलयाराध्यमाना राधा.) राधा: (सन्स्कृतेन) ममासीद् दूरे या दिग् अपि हरि-गन्ध-प्रणयिनी प्रपेदे खेदेन त्रुटिर् अपि महा-कल्प-पदवीम् दहत्य् आशा-सर्पिर् विरचित-पदः प्राण-दहनो बलान् माम् दुर्लीलः किम् इह करवै हन्त शरणम्

(tataḥ praviśati bakulayārādhyamānā rādhā.) rādhā: (sanskṛtena) mamāsīd dūre yā dig api hari-gandha-praṇayinī prapede khedena truṭir api mahā-kalpa-padavīm dahaty āśā-sarpir viracita-padaḥ prāṇa-dahano balān mām durlīlaḥ kim iha karavai hanta śaraṇam

बकुला: हला सच्चे सिणिहेण ण-अ-वुन्द-ए वण्णिद-तुम्ह रहस्सम्हि तधवि किं पि विण्णविस्सम्.

bakulā: halā sacce siṇiheṇa ṇa-a-vunda-e vaṇṇida-tumha rahassamhi tadhavi kiṃ pi viṇṇavissam.

राधा: कामं विण्णवेहि.

rādhā: kāmaṃ viṇṇavehi.

बकुला: अम्ह रा-इन्दो सुन्दर-सेहरो तिल्लो-अं असेदि ता ज-इ अनवेसि तदो दे-इ-ए रुप्पिणी-ए वि पडि-उला भवि-अ तस्स तुमं विण्णवेमि.

bakulā: amha rā-indo sundara-seharo tillo-aṃ asedi tā ja-i anavesi tado de-i-e ruppiṇī-e vi paḍi-ulā bhavi-a tassa tumaṃ viṇṇavemi.

राधा: (सन्स्कृतेन) शास्ते द्वारवती-पतिस् त्रि-जगतीं सौन्दर्य-पर्याचितः किं नस् तेन विरम्यतां कथम् असौ शापाग्निर् उज्ज्वल्यते युष्माभिः स्फुट-युक्ति-कोटि-गरिम-व्यहारिणीभिर् बलाद् आक्रष्टुं व्रज-राज-नन्दन-पदाम्भोजान् न शक्या वयम्

rādhā: (sanskṛtena) śāste dvāravatī-patis tri-jagatīṃ saundarya-paryācitaḥ kiṃ nas tena viramyatāṃ katham asau śāpāgnir ujjvalyate yuṣmābhiḥ sphuṭa-yukti-koṭi-garima-vyahāriṇībhir balād ākraṣṭuṃ vraja-rāja-nandana-padāmbhojān na śakyā vayam

बकुला: सहि पुच्छ हिदं ण-अ-वुन्दं.

bakulā: sahi puccha hidaṃ ṇa-a-vundaṃ.

राधा: कहिं गद ण-अ-वुन्द.

rādhā: kahiṃ gada ṇa-a-vunda.

बकुला: दे-इ-ए अहुद अन्ते-उरे.

bakulā: de-i-e ahuda ante-ure.

राधा: हन्त परतन्तम्हि किदा हद-देव्वेण.

rādhā: hanta paratantamhi kidā hada-devveṇa.

(प्रविश्य) नव-वृन्दा: सखि सत्ये मा विषादं कृथाः. पश्य पश्य पादे निपत्य बदरीम् अवलम्बमाना कान्तं रसालम् अनु विन्दति माधवीयम् प्राणेश-सङ्गम-विधौ विनिविष्ट-चित्ता न पार-वश्य-कदनं मनुते हि साध्वी

(praviśya) nava-vṛndā: sakhi satye mā viṣādaṃ kṛthāḥ. paśya paśya pāde nipatya badarīm avalambamānā kāntaṃ rasālam anu vindati mādhavīyam prāṇeśa-saṅgama-vidhau viniviṣṭa-cittā na pāra-vaśya-kadanaṃ manute hi sādhvī

राधा: का क्खु तुह हत्थे णेवच्छ-समाग्गी.

rādhā: kā kkhu tuha hatthe ṇevaccha-samāggī.

नव-वृन्दा: शच्योपहारी-कृतानि देव्यै दिव्यानि माल्य-दुकूलादीनि तान्य् एषा सखीभ्यो विभजन्ती त्वाम् अपि वण्टकेन पुरश् चकार.

nava-vṛndā: śacyopahārī-kṛtāni devyai divyāni mālya-dukūlādīni tāny eṣā sakhībhyo vibhajantī tvām api vaṇṭakena puraś cakāra.

राधा: किं मे दुक्खनलस्स इन्धनेण इमिणा पसहनेण.

rādhā: kiṃ me dukkhanalassa indhaneṇa imiṇā pasahaneṇa.

नव-वृन्दा: सखि भानु-देवस्य सेवायम् उपयोक्ष्यते.

nava-vṛndā: sakhi bhānu-devasya sevāyam upayokṣyate.

राधा: हला भाणुदम्हि भाणुणा वच्छे स-अर-कच्छे निविट्ठ-ए दु-अर-वदि-पुरि-ए गब्भे णिम्मिदन् ण-अ-वुन्द-आणं पविसि-अ तिणा अप्पणो परण-णाधेण सद्धं विहरेहि.

rādhā: halā bhāṇudamhi bhāṇuṇā vacche sa-ara-kacche niviṭṭha-e du-ara-vadi-puri-e gabbhe ṇimmidan ṇa-a-vunda-āṇaṃ pavisi-a tiṇā appaṇo paraṇa-ṇādheṇa saddhaṃ viharehi.

नव-वृन्दा: चारु-लोचने व्यभिचार-पराचीनानि खलु भवन्ति दैवत-वराणाम् वचंसि.

nava-vṛndā: cāru-locane vyabhicāra-parācīnāni khalu bhavanti daivata-varāṇām vacaṃsi.

राधा: (सन्स्कृतेन) मथुराम् अधिराजते हरिः सखि राजेन्द्र-पुरे ऽत्र सम्वृता निवसाम्य् अहम् इत्य् असम्भवः प्रिय-सङ्गः प्रतिभासते मम

rādhā: (sanskṛtena) mathurām adhirājate hariḥ sakhi rājendra-pure 'tra samvṛtā nivasāmy aham ity asambhavaḥ priya-saṅgaḥ pratibhāsate mama

नव-वृन्दा: अलं विलापैः समय-क्रमस्य दुरूह-रूपा गतयो भवन्ति शरन्-मुखे पश्य सरस्-तटीषु खेलन्त्य् अकस्मात् खलु खष्जरीताः

nava-vṛndā: alaṃ vilāpaiḥ samaya-kramasya durūha-rūpā gatayo bhavanti śaran-mukhe paśya saras-taṭīṣu khelanty akasmāt khalu khaṣjarītāḥ

राधा: अणिहाणे खष्जरीडो वि-अ असहीण क्खु पदेस्से महा-पुरिसो ण रमेदि.

rādhā: aṇihāṇe khaṣjarīḍo vi-a asahīṇa kkhu padesse mahā-puriso ṇa ramedi.

नव-वृन्दा: (विहस्य) विभ्रमाकुले व्रजेन्द्रस्यात्र कथम् अस्वाधीनतावधारिता.

nava-vṛndā: (vihasya) vibhramākule vrajendrasyātra katham asvādhīnatāvadhāritā.

राधा: (सेर्ष्यम्) अ-इ रा-इन्दस्स कीला-वण-मक्कडि चिट्ठ चिट्ठ.

rādhā: (serṣyam) a-i rā-indassa kīlā-vaṇa-makkaḍi ciṭṭha ciṭṭha.

नव-वृन्दा: (विहस्य) सरले व्रजेन्द्रम् एव राजेन्द्रं विद्धि.

nava-vṛndā: (vihasya) sarale vrajendram eva rājendraṃ viddhi.

राधा: (सौत्सुक्यम्) अवि सच्चं एदं.

rādhā: (sautsukyam) avi saccaṃ edaṃ.

नव-वृन्दा: (स्वगतम्) हन्त कथं यदृच्छया विस्मृत-शपथास्मि सम्वृत्ता. (प्रकाशम्) न केवलं राजेन्द्रम् एव रामचन्द्रम् उपेन्द्रं च व्रजेन्द्रं वदन्ति.

nava-vṛndā: (svagatam) hanta kathaṃ yadṛcchayā vismṛta-śapathāsmi samvṛttā. (prakāśam) na kevalaṃ rājendram eva rāmacandram upendraṃ ca vrajendraṃ vadanti.

बकुला: हला दो भणमि निव्वन्धं मुक्कि-अ णदेहि रा-इन्दम्.

bakulā: halā do bhaṇami nivvandhaṃ mukki-a ṇadehi rā-indam.

राधा (सन्स्कृतेन) यस्योत्तंसः स्फुरति चिकुरे केकि-पुच्छ-प्रणीतो हारः कण्ठे विलुठति कृतः स्थूल-गुष्जावलीभिः वेणुर् वक्त्रे रचयति रुचिं हन्त चेतस् ततो मे रूपं विश्वोत्तरम् अपि हरेर् नान्यद् अङ्गी-करोति

rādhā (sanskṛtena) yasyottaṃsaḥ sphurati cikure keki-puccha-praṇīto hāraḥ kaṇṭhe viluṭhati kṛtaḥ sthūla-guṣjāvalībhiḥ veṇur vaktre racayati ruciṃ hanta cetas tato me rūpaṃ viśvottaram api harer nānyad aṅgī-karoti

बकुला: सहि उज्जु-अ-वुद्धि-असि जं कढोरे वि तस्सिम् सुट्ठु रज्जसि.

bakulā: sahi ujju-a-vuddhi-asi jaṃ kaḍhore vi tassim suṭṭhu rajjasi.

राधा: (स-सम्भ्रमम्). सन्स्कृतेन) मुग्धे मैवं ब्रवीः. औदसीन्य-धुरा-परीत-हृदयः काठिण्यम् आलम्बतं कामं श्यामल-सुन्दरो मयि सखि स्वैरी सहस्रं समाः किन्तु भ्रान्ति-भराद् अपि क्षणम् इदं तत्र प्रियेभ्यः प्रिये चेतो जन्मनि जन्मनि प्रणयिता-दास्यं न मे हस्यति

rādhā: (sa-sambhramam). sanskṛtena) mugdhe maivaṃ bravīḥ. audasīnya-dhurā-parīta-hṛdayaḥ kāṭhiṇyam ālambataṃ kāmaṃ śyāmala-sundaro mayi sakhi svairī sahasraṃ samāḥ kintu bhrānti-bharād api kṣaṇam idaṃ tatra priyebhyaḥ priye ceto janmani janmani praṇayitā-dāsyaṃ na me hasyati

नव-वृन्दा: बकुले सुव्रतेयम्. तद् विरम्यताम्.

nava-vṛndā: bakule suvrateyam. tad viramyatām.

राधा: (सन्स्कृतेन) लता-श्रेणी सेयं सहचरि चिरं सेवित-चरी पुरस् ते ऽमी भूयो धृत-परिचयाः कुष्ज-निचयाः अमूस् त यामुन्यो मुहुर्-अटित-पूर्वस् तट-भुवो व्यथाम् एव क्रूरं विदधति विना गोकुल-पतिम्

rādhā: (sanskṛtena) latā-śreṇī seyaṃ sahacari ciraṃ sevita-carī puras te 'mī bhūyo dhṛta-paricayāḥ kuṣja-nicayāḥ amūs ta yāmunyo muhur-aṭita-pūrvas taṭa-bhuvo vyathām eva krūraṃ vidadhati vinā gokula-patim

नव-वृन्दा: बकुले विलोक्यताम् अस्या बलीयः सन्ताप-मण्डलं. तद् अद्य कालिन्दी-कूलावलम्बिनि कदम्ब-मूले नलिनी-सम्वर्तिकाभिः कल्पय तल्पम्.

nava-vṛndā: bakule vilokyatām asyā balīyaḥ santāpa-maṇḍalaṃ. tad adya kālindī-kūlāvalambini kadamba-mūle nalinī-samvartikābhiḥ kalpaya talpam.

बकुला: जधा भणदि पि-अ-सही. (इति निष्क्रान्ता.)

bakulā: jadhā bhaṇadi pi-a-sahī. (iti niṣkrāntā.)

राधा (सन्स्कृतेन) सोढा गोष्ठ-भुवं वियोग-जनिताः प्रण-च्छिदो वेदनाः प्रेष्ठानां निज-जीविताद् अपि मया तासां सखीनाम् अपि सेयं हन्त न पद्म-बन्धव-वचो विश्रम्भ-गम्भीरितां कम् वा सम्प्रति माम् असीषहद् इह क्लेशं दुराशावली

rādhā (sanskṛtena) soḍhā goṣṭha-bhuvaṃ viyoga-janitāḥ praṇa-cchido vedanāḥ preṣṭhānāṃ nija-jīvitād api mayā tāsāṃ sakhīnām api seyaṃ hanta na padma-bandhava-vaco viśrambha-gambhīritāṃ kam vā samprati mām asīṣahad iha kleśaṃ durāśāvalī

नव-वृन्दा: क्व ते प्रिय-सखी विशाखा.

nava-vṛndā: kva te priya-sakhī viśākhā.

राधा: स क्खु कुसलिनी पिदरं अपुच्छि-अ पुहवि-तले अ-आदत्थि. के-अलम् ललिदा जेव्व मं दुक्खवेदि. (इति रोदिति.)

rādhā: sa kkhu kusalinī pidaraṃ apucchi-a puhavi-tale a-ādatthi. ke-alam lalidā jevva maṃ dukkhavedi. (iti roditi.)

नव-वृन्दा: ललितायाः सा दशा कुतस् त्वया श्रुता.

nava-vṛndā: lalitāyāḥ sā daśā kutas tvayā śrutā.

राधा: सग्गरोहण-सम-ए खे-अरेहिन्तो.

rādhā: saggarohaṇa-sama-e khe-arehinto.

नव-वृन्दा: राधे त्वयाद्य निशीथे ललिताम् अभास्य किम् अपि स्वप्नयितम्.

nava-vṛndā: rādhe tvayādya niśīthe lalitām abhāsya kim api svapnayitam.

राधा: कीदिसं तं.

rādhā: kīdisaṃ taṃ.

नव-वृन्दा: श्वफल्केः सफली-बभूव ललिते हृल्-लालसा-वल्लरी हा धिक् पश्य मुरान्तको ऽयम् उररी-चक्रे रथारोहनम् इत्थं ते करुणा-स्वर-स्तवकितं स्वप्नायितं शृण्वती मन्ये तन्वि पतत्-तुषार-कपटाच् चक्रन्द यामिन्य् अपि

nava-vṛndā: śvaphalkeḥ saphalī-babhūva lalite hṛl-lālasā-vallarī hā dhik paśya murāntako 'yam urarī-cakre rathārohanam itthaṃ te karuṇā-svara-stavakitaṃ svapnāyitaṃ śṛṇvatī manye tanvi patat-tuṣāra-kapaṭāc cakranda yāminy api

राधा: (स-व्यथं सन्स्कृतेन) चिराद् अद्य स्वप्ने मम विविध-यत्नाद् उपगते प्रपेदे गोविन्दः सखि नयनयोर् अङ्गन-भुवम् गृहीत्वा हा हन्त त्वरितम् अथ तस्मिन्न् अपि रथं कथं प्रत्यासन्नः स खलु परुषो राज-पुरुषः

rādhā: (sa-vyathaṃ sanskṛtena) cirād adya svapne mama vividha-yatnād upagate prapede govindaḥ sakhi nayanayor aṅgana-bhuvam gṛhītvā hā hanta tvaritam atha tasminn api rathaṃ kathaṃ pratyāsannaḥ sa khalu paruṣo rāja-puruṣaḥ

(प्रविश्य) बकुला: हला णिम्मिद-सेज्जम्हि त उत्थेहि. (इति तिस्रः परिक्रमन्ति.)

(praviśya) bakulā: halā ṇimmida-sejjamhi ta utthehi. (iti tisraḥ parikramanti.)

नव-वृन्दा: (स-सम्भ्रमम्) इतस् त्वं मा यासीः कथम् अपि निवर्तस्व रभसाद् अशोकाख्यः शाखी प्रिय-सखि पुरस् ते निवसति पदालम्भाद् अम्भोरुह-मुखि तवास्मिन् कुसुमिते हताशानां भावी कुलिशवद् अलीनाम् कलकलः

nava-vṛndā: (sa-sambhramam) itas tvaṃ mā yāsīḥ katham api nivartasva rabhasād aśokākhyaḥ śākhī priya-sakhi puras te nivasati padālambhād ambhoruha-mukhi tavāsmin kusumite hatāśānāṃ bhāvī kuliśavad alīnām kalakalaḥ

राधा: (निवृत्य स-लज्जं सन्स्कृतेन) कंसारेर् अवलोक-मङ्गल-विनाभावाद् अधन्ये ऽधुना बिभ्राण हत-जीविते प्रणयितां नाहं सखि प्राणिमि क्रूरेयं न विरोधिनी यदि भवेद् आशामयी शृङ्खला प्राणानां ध्रुवम् अर्बुदान्य् अपि ततस् त्यक्तुं सुखेनोत्सहे

rādhā: (nivṛtya sa-lajjaṃ sanskṛtena) kaṃsārer avaloka-maṅgala-vinābhāvād adhanye 'dhunā bibhrāṇa hata-jīvite praṇayitāṃ nāhaṃ sakhi prāṇimi krūreyaṃ na virodhinī yadi bhaved āśāmayī śṛṅkhalā prāṇānāṃ dhruvam arbudāny api tatas tyaktuṃ sukhenotsahe

बकुला: इ-अं पुरदो सेज्जा.

bakulā: i-aṃ purado sejjā.

राधा: (शय्याम् अधिशय्य स्वगतम्) एत्थ वुन्दा-अणे दुल्लहं मे पराण-धारणं ता कम् पि उव्व-अं करिस्सं. (प्रकाशम्) ण-अ-वुन्दे निच्च-कम्मं विणा खिन्नम्हि.

rādhā: (śayyām adhiśayya svagatam) ettha vundā-aṇe dullahaṃ me parāṇa-dhāraṇaṃ tā kam pi uvva-aṃ karissaṃ. (prakāśam) ṇa-a-vunde nicca-kammaṃ viṇā khinnamhi.

नव-वृन्दा: सखि किं ते नित्य-कर्म.

nava-vṛndā: sakhi kiṃ te nitya-karma.

राधा: (सन्स्कृतेन) खेलन्-मष्जुल-वेणु-मण्डित-मुखी साचि-भ्रमल्-लोचना मुग्धे मूर्ध्नि शिखण्डिनी धृत-वपुर् भङ्गी-त्रयाङ्गी-कृतः कैशोरे कृत-सङ्गतिः सुर-मुनेर् आराध्यते शासनाद् अस्माभिः पितुर् आलये जलधर-श्याम-द्युतिर् देवता

rādhā: (sanskṛtena) khelan-maṣjula-veṇu-maṇḍita-mukhī sāci-bhramal-locanā mugdhe mūrdhni śikhaṇḍinī dhṛta-vapur bhaṅgī-trayāṅgī-kṛtaḥ kaiśore kṛta-saṅgatiḥ sura-muner ārādhyate śāsanād asmābhiḥ pitur ālaye jaladhara-śyāma-dyutir devatā

नव-वृन्दा: (स्वगतम्) विज्षातम् अस्याः कृष्णाकृति-वीक्षणाय पाटवं तद् अद्य वृन्दावनालङ्कराय महेन्द्र-शिल्पिना कल्पितं महेन्द्रनील-मयीं मुकुन्द-मूर्तिम् अस्याः समक्षयामि. (प्रकाशम्) सखि त्वद्-इष्टदेवम् आविर्भावयितुम् असौ प्रयामि. (इति निष्क्रान्तः.)

nava-vṛndā: (svagatam) vijṣātam asyāḥ kṛṣṇākṛti-vīkṣaṇāya pāṭavaṃ tad adya vṛndāvanālaṅkarāya mahendra-śilpinā kalpitaṃ mahendranīla-mayīṃ mukunda-mūrtim asyāḥ samakṣayāmi. (prakāśam) sakhi tvad-iṣṭadevam āvirbhāvayitum asau prayāmi. (iti niṣkrāntaḥ.)

राधा: (पुरो दृष्ट्वा सन्स्कृतेन) रासात् तिरोहित-तनुः सखि यस्य पुष्पैश् चूडां चकार चिकुरे मम पिच्छ-चूडः कूले कलिन्द-दुहितुर् धृत-कण्डलो ऽयं मां दन्दहीति स मुहुर् नव-कर्णिकारः

rādhā: (puro dṛṣṭvā sanskṛtena) rāsāt tirohita-tanuḥ sakhi yasya puṣpaiś cūḍāṃ cakāra cikure mama piccha-cūḍaḥ kūle kalinda-duhitur dhṛta-kaṇḍalo 'yaṃ māṃ dandahīti sa muhur nava-karṇikāraḥ

(प्रविश्य) नव-वृन्दा: सखि तूर्णम् आगत्य पश्य दैवताम्.

(praviśya) nava-vṛndā: sakhi tūrṇam āgatya paśya daivatām.

राधा: ण-अ-वुन्दे अहरेहि कं पि सेवोवहरं.

rādhā: ṇa-a-vunde aharehi kaṃ pi sevovaharaṃ.

नव-वृन्दा: बकुले वसन्ति-गृहाद् आनय देव्या दत्तं दिव्य-माल्याम्बरम्. (बकुला निष्क्रान्त)

nava-vṛndā: bakule vasanti-gṛhād ānaya devyā dattaṃ divya-mālyāmbaram. (bakulā niṣkrānta)

नव-वृन्दा: (स-स्मितम्) सखि राधे यैः पुष्पावलि-गन्ध-धूप-वलिभिर् दामोदरः सेव्यते कुर्वद्भिः स्तुति-पूर्वम् उत्तम-नतिस् ते तावद् अन्ये जनाः सेवा कोकिल-कण्ठि गोकुल-भुवं युष्मादृशीनाम् हरौ वक्रालोक-कला-करम्बित-परीरम्भादि-लीलामयी

nava-vṛndā: (sa-smitam) sakhi rādhe yaiḥ puṣpāvali-gandha-dhūpa-valibhir dāmodaraḥ sevyate kurvadbhiḥ stuti-pūrvam uttama-natis te tāvad anye janāḥ sevā kokila-kaṇṭhi gokula-bhuvaṃ yuṣmādṛśīnām harau vakrāloka-kalā-karambita-parīrambhādi-līlāmayī

(इति परिक्रम्य) पश्य सो ऽयम् उपकण्ठे समुत्कण्ठितस् तिष्ठते तुभ्यम् अभीष्टदेवः.

(iti parikramya) paśya so 'yam upakaṇṭhe samutkaṇṭhitas tiṣṭhate tubhyam abhīṣṭadevaḥ.

राधा: (विदूराद् एव विलोक्य सोत्कण्ठं सन्कृतेन) अजनि सफलः सो ऽयं भूयान् कलेवर-धारणे सहचरि परिक्लेशो यो ऽभून् मया किल सेवितः अहह यद् इअंः श्याम-श्यामाः पुरो मम बल्लवी- कुल-कुमुदिनी-बन्धोस् तास् ताः स्फुरन्ति मरीचयः

rādhā: (vidūrād eva vilokya sotkaṇṭhaṃ sankṛtena) ajani saphalaḥ so 'yaṃ bhūyān kalevara-dhāraṇe sahacari parikleśo yo 'bhūn mayā kila sevitaḥ ahaha yad iaṃḥ śyāma-śyāmāḥ puro mama ballavī- kula-kumudinī-bandhos tās tāḥ sphuranti marīcayaḥ

(इति परिक्रम्य पिण्डिकाम् आसादयन्ती स-गद्गदम्.) दग्धं हन्त दधानया वपुर् इदं यस्यावलोकाशया सोढा मर्म-विपातने पटुर् इयं पीडाति-वृष्टिर् मया कालिन्दीय-तटी-कुटीर-कुहर-क्रीडाभिसार-व्रती सो ऽयम् जीवित-बन्धुर् इन्दु-वदने भूयः समासादितः

(iti parikramya piṇḍikām āsādayantī sa-gadgadam.) dagdhaṃ hanta dadhānayā vapur idaṃ yasyāvalokāśayā soḍhā marma-vipātane paṭur iyaṃ pīḍāti-vṛṣṭir mayā kālindīya-taṭī-kuṭīra-kuhara-krīḍābhisāra-vratī so 'yam jīvita-bandhur indu-vadane bhūyaḥ samāsāditaḥ

(इति प्रेमावेशेन साक्षाद् इव कृष्णं सम्भाषयन्ती.) प्रेम्णा व्यक्ती-कृतम् इह तथा कोमलत्वं त्वयाग्रे येन ज्षातो निखिल-विधिभिर् मामकीनस् त्वम् आशीः काठिण्यं ते विदितम् अधुना तादृशं हन्त यस्मात् सम्भाव्यो ऽभूद् अयम् अपि न मे तावकत्वाभिमानः

(iti premāveśena sākṣād iva kṛṣṇaṃ sambhāṣayantī.) premṇā vyaktī-kṛtam iha tathā komalatvaṃ tvayāgre yena jṣāto nikhila-vidhibhir māmakīnas tvam āśīḥ kāṭhiṇyaṃ te viditam adhunā tādṛśaṃ hanta yasmāt sambhāvyo 'bhūd ayam api na me tāvakatvābhimānaḥ

नव-वृन्दा: (स्वगतम्) हन्त काप्य् अनुराग-सागरस्य सेयम् उत्तरङ्गता.

nava-vṛndā: (svagatam) hanta kāpy anurāga-sāgarasya seyam uttaraṅgatā.

राधा: (जनान्तिकम् सन्स्कृतेन) न ब्रूते परिहास-पेशल-कला-सन्दर्भ-गर्भं गिरं दोः-स्तम्भ-द्वय-सम्भ्रमन् न च परीरम्भाय सम्बध्यते लीला-भङ्गुर-चिल्लिर् एष ललितोल्लासि-स्मित-क्षोदिमा धूर्तानां सखि शेखरः कुटिलया दृष्ट्या परं लेढि माम्

rādhā: (janāntikam sanskṛtena) na brūte parihāsa-peśala-kalā-sandarbha-garbhaṃ giraṃ doḥ-stambha-dvaya-sambhraman na ca parīrambhāya sambadhyate līlā-bhaṅgura-cillir eṣa lalitollāsi-smita-kṣodimā dhūrtānāṃ sakhi śekharaḥ kuṭilayā dṛṣṭyā paraṃ leḍhi mām

नव-वृन्दा: हला नागर-धूर्त-धुरीणानां निगूढेयं नर्म-चातुरी. तद् एनां त्वम् च दृग्-अ २४चलेन सन्तर्जयन्ती वक्रोक्तिभिर् उपालभेथाः.

nava-vṛndā: halā nāgara-dhūrta-dhurīṇānāṃ nigūḍheyaṃ narma-cāturī. tad enāṃ tvam ca dṛg-a 24calena santarjayantī vakroktibhir upālabhethāḥ.

राधा: (साचि समीक्ष्य सन्स्कृतेन) चिरासङ्गान् मन्ये कुलिश-सुहृदः कौस्तुभ-मणेर् इतः सङ्क्रन्तस् ते म्रदिम-परिपन्थी हृदि गुणः त्वम् एताभिः कष्टावलीभिर् अवलीढे ऽपि कुरुषे जने ऽस्मिन्न् ईशानः कथम् इतरथा वष्चनम् इदम्

rādhā: (sāci samīkṣya sanskṛtena) cirāsaṅgān manye kuliśa-suhṛdaḥ kaustubha-maṇer itaḥ saṅkrantas te mradima-paripanthī hṛdi guṇaḥ tvam etābhiḥ kaṣṭāvalībhir avalīḍhe 'pi kuruṣe jane 'sminn īśānaḥ katham itarathā vaṣcanam idam

(इत्य् अपवर्य) हला पेक्ख अजुत्तं अजुत्तं जं नीलुप्पल-कोमलोवि वण-माली कक्कसं वंसि-आं च्चे-अ चुम्बदि. ता इदो णं अ-अद्धि-अ गेन्हिस्सं.

(ity apavarya) halā pekkha ajuttaṃ ajuttaṃ jaṃ nīluppala-komalovi vaṇa-mālī kakkasaṃ vaṃsi-āṃ cce-a cumbadi. tā ido ṇaṃ a-addhi-a genhissaṃ.

नव-वृन्दा: (स्वगतम्) श्रेयसी न खलु वंशिकाकृष्टिह्. तद् एनाम् अपदेशाद् उपदिशामि. (प्रकाशम् स-नर्म स्मित्वा.) त्वम् एतस्मिन् नीलोपलमयतया वक्तुम् उचिते मुधा मुग्धे नीलोत्पल-मृदुलताम् अर्पयसि किम् मद्-उक्तौ विश्रम्भं यदि भजसि नाम्भोज-वदने ततो वक्षः-पीठे घटय सखि विस्तारिणि कुचम्

nava-vṛndā: (svagatam) śreyasī na khalu vaṃśikākṛṣṭih. tad enām apadeśād upadiśāmi. (prakāśam sa-narma smitvā.) tvam etasmin nīlopalamayatayā vaktum ucite mudhā mugdhe nīlotpala-mṛdulatām arpayasi kim mad-uktau viśrambhaṃ yadi bhajasi nāmbhoja-vadane tato vakṣaḥ-pīṭhe ghaṭaya sakhi vistāriṇi kucam

राधा: (वक्षसि पाणिम् अर्पयन्ती स-व्यथम्) कधं एसा सच्चं जेव्व नीलमणि-पडिमा. (विमृश्य) हद्धी हद्धी. गधुक्कण्ठ-ए सव्वम् विसुमरि-अ पडिमां च्चे-अ पच्चक्खं माहवं मण्णेमि.

rādhā: (vakṣasi pāṇim arpayantī sa-vyatham) kadhaṃ esā saccaṃ jevva nīlamaṇi-paḍimā. (vimṛśya) haddhī haddhī. gadhukkaṇṭha-e savvam visumari-a paḍimāṃ cce-a paccakkhaṃ māhavaṃ maṇṇemi.

(प्रविश्य) बकुला: गेण्ह गेण्ह इम-इम् मालम्बर-विलेवणा-इम्.

(praviśya) bakulā: geṇha geṇha ima-im mālambara-vilevaṇā-im.

(राधा गृहीत्वा प्रतिमाम् अलष्चिकीर्षति.)

(rādhā gṛhītvā pratimām alaṣcikīrṣati.)

नव-वृन्दा: प्रणयिनं समया समये गता वहसि कान्ति-धुरं मधुरं मुदा न किल कोकिल-सङ्गतिम् अन्तरा स्फुरति सम्पद् अलं सखि माधवी

nava-vṛndā: praṇayinaṃ samayā samaye gatā vahasi kānti-dhuraṃ madhuraṃ mudā na kila kokila-saṅgatim antarā sphurati sampad alaṃ sakhi mādhavī

(प्रविश्य) माधवी: सच्चा-ए प-उत्तिम् विण्णादुं भट्टि-दारि-अ-ए पेसिदम्हि ता आग्गदो पप्फुरन्तं ण-अ-वुन्दा-अनं पवेसिस्सं. (इति परिक्रम्य) हन्त णूणं वुन्दा-अनम् प-इत्थो भट्ट. जं इम-इं सङ्ख-चक्कदि-लक्खिद-इं प-अ-इं लक्खि-अन्ति. ता पत्थुदं निव्वहि-अ भट्टि-दारि-आं अनिस्सं.

(praviśya) mādhavī: saccā-e pa-uttim viṇṇāduṃ bhaṭṭi-dāri-a-e pesidamhi tā āggado papphurantaṃ ṇa-a-vundā-anaṃ pavesissaṃ. (iti parikramya) hanta ṇūṇaṃ vundā-anam pa-ittho bhaṭṭa. jaṃ ima-iṃ saṅkha-cakkadi-lakkhida-iṃ pa-a-iṃ lakkhi-anti. tā patthudaṃ nivvahi-a bhaṭṭi-dāri-āṃ anissaṃ.

(राधा सास्र-कम्पं कृष्णाकृतिं मण्डयति.)

(rādhā sāsra-kampaṃ kṛṣṇākṛtiṃ maṇḍayati.)

माधवी: एसा पडिमा तस्स णीलुप्पल-माला दिसदि. (इति करेण आदाय स-त्वरम् उच्चैः.) सहि ब-उले कुदोसि.

mādhavī: esā paḍimā tassa ṇīluppala-mālā disadi. (iti kareṇa ādāya sa-tvaram uccaiḥ.) sahi ba-ule kudosi.

नव-वृन्दा: (स-सम्भ्रमम्) सत्ये सन्निहितासौ माधवी. तद् इतस् तूर्णं प्रयानम् उचितम्.

nava-vṛndā: (sa-sambhramam) satye sannihitāsau mādhavī. tad itas tūrṇaṃ prayānam ucitam.

राधा: ण मे दंसने तिन्ह पुरिद त पुणो झत्ति वहुदिस्सम्ह.

rādhā: ṇa me daṃsane tinha purida ta puṇo jhatti vahudissamha.

(इति तिस्त्रः परिक्रमन्ति.)

(iti tistraḥ parikramanti.)

माधवी: (विलोक्य) कधं इध जेव्व सच्चा. (इत्य् उपसृत्य) सहि माहवि-पुप्फ-इं अहरिदुं अ-अदम्हि.

mādhavī: (vilokya) kadhaṃ idha jevva saccā. (ity upasṛtya) sahi māhavi-puppha-iṃ ahariduṃ a-adamhi.

राधा: (सौरभ्यम् आघ्रय स्वगतम्) कुदो एदं अ-अम्हि-अं सोरहं चित्तं मे विलोलेदि.

rādhā: (saurabhyam āghraya svagatam) kudo edaṃ a-amhi-aṃ sorahaṃ cittaṃ me viloledi.

(इति माधवी-करे माल्यं दृष्ट्वा अपवर्य सन्स्कृतेन.) इतो माल्याद् इन्दीवर-विरचिताद् एषा विजयी विसर्पत्य् आभीरी-कुल-कुमुद-बन्धोः परिमलः मम क्षोभान् उग्रान् सपदि बहिर्-अन्तः-प्रणयिनो बलाद् अन्यो गन्धः कथम् इव विधातुं प्रभवति

(iti mādhavī-kare mālyaṃ dṛṣṭvā apavarya sanskṛtena.) ito mālyād indīvara-viracitād eṣā vijayī visarpaty ābhīrī-kula-kumuda-bandhoḥ parimalaḥ mama kṣobhān ugrān sapadi bahir-antaḥ-praṇayino balād anyo gandhaḥ katham iva vidhātuṃ prabhavati

माधवी: (स-विस्मयं सन्स्कृतेन) सुरभिम् अनुभवन्त्याः श्यामलाम्भोज-मालां भजति तव किम् एतत् कम्प-सम्पत्तिम् अङ्गम् वपुर् अपि परिक्खिन्नाकारम् अह्नाय किम् वा कलयति परिफुल्लम् आलि-रोमष्च-पालिम्

mādhavī: (sa-vismayaṃ sanskṛtena) surabhim anubhavantyāḥ śyāmalāmbhoja-mālāṃ bhajati tava kim etat kampa-sampattim aṅgam vapur api parikkhinnākāram ahnāya kim vā kalayati pariphullam āli-romaṣca-pālim

राधा: (स्वगतम्) सम्वरणिज्जो एसो अत्थो. (प्रकाशम्) माहवि इन्दीवर-मालम् पेक्खि-अ कालि-अ-दहे दिट्ठम् दानिं भु-अङ्ग-अलिं सुमरन्ति भिदम्हि.

rādhā: (svagatam) samvaraṇijjo eso attho. (prakāśam) māhavi indīvara-mālam pekkhi-a kāli-a-dahe diṭṭham dāniṃ bhu-aṅga-aliṃ sumaranti bhidamhi.

नव-वृन्दा; (स्वगतम्) साधु समाधानम् इदम्.

nava-vṛndā; (svagatam) sādhu samādhānam idam.

राधा: (स्वगतम्) फुडम् त-ए च्चे-अ मुत्ति-ए निम्मल्ल-माला एसा.

rādhā: (svagatam) phuḍam ta-e cce-a mutti-e nimmalla-mālā esā.

माधवी: सहि सच्चे माहवि-मण्डवन् गदु-अ पुप्फ-इं अवचिनिस्सं.

mādhavī: sahi sacce māhavi-maṇḍavan gadu-a puppha-iṃ avacinissaṃ.

सर्वाः: इदो इदो पि-अ-सहि. (इति निष्क्रान्ताः.)

sarvāḥ: ido ido pi-a-sahi. (iti niṣkrāntāḥ.)

(ततः प्रविशति मधुमङ्गलेनानुगम्यमानः कृष्णः.)

(tataḥ praviśati madhumaṅgalenānugamyamānaḥ kṛṣṇaḥ.)

कृष्णह्: (सोद्वेगम्) क्षणाद् एव क्षुण्णा भवति वन-माला मलयज- द्रवालेपः शुष्यन् निपतति रजः-सष्चय-निभः विसर्पद्भिर् ज्वालैर् उरसि रविकान्ताकृतिर् असौ ममान्तः-सन्तापं कलयति परं कौस्तुभ-मणिः

kṛṣṇah: (sodvegam) kṣaṇād eva kṣuṇṇā bhavati vana-mālā malayaja- dravālepaḥ śuṣyan nipatati rajaḥ-saṣcaya-nibhaḥ visarpadbhir jvālair urasi ravikāntākṛtir asau mamāntaḥ-santāpaṃ kalayati paraṃ kaustubha-maṇiḥ

(इति सव्यतः प्रेक्ष्य) प्रिय-वयस्य कीयद् दूरे स वृन्दाटवी.

(iti savyataḥ prekṣya) priya-vayasya kīyad dūre sa vṛndāṭavī.

मधुमङ्गल (सन्स्कृतेन) स्फुटच्-चटुल-चम्पक-प्रकर-रोचिर्-उल्लासिनी मदोत्तरल-कोकिलावलि-कल-स्वरालपिनी मराल-गति-शालिनी कलय कृष्णसाराधिका (इत्य् अर्धोक्ते)

madhumaṅgala (sanskṛtena) sphuṭac-caṭula-campaka-prakara-rocir-ullāsinī madottarala-kokilāvali-kala-svarālapinī marāla-gati-śālinī kalaya kṛṣṇasārādhikā (ity ardhokte)

कृष्णह्: (स-सम्भ्रमौत्सुक्यम्) सक्खे क्वासौ क्वासौ.

kṛṣṇah: (sa-sambhramautsukyam) sakkhe kvāsau kvāsau.

मधुमङ्गलः: (अङ्गुल्याग्रे दर्शयन्.) पुरः स्फुरति वल्लभ तव...

madhumaṅgalaḥ: (aṅgulyāgre darśayan.) puraḥ sphurati vallabha tava...

कृष्णह्: (स-वैयग्र्यम्) वयस्य नाहं पश्यमि. तद् असु मे दर्शय. क्व सा मे राधिका.

kṛṣṇah: (sa-vaiyagryam) vayasya nāhaṃ paśyami. tad asu me darśaya. kva sā me rādhikā.

मधुमङ्गलः: ...मुकुन्द वृन्दाटवी.

madhumaṅgalaḥ: ...mukunda vṛndāṭavī.

कृष्णह्: (परामृश्य निश्वासन्) कथं नामधेय-वर्णनम् आकर्णनाद् एव सर्वानुसन्धान-विधुरो ऽस्मि. (इति परिक्रम्य)

kṛṣṇah: (parāmṛśya niśvāsan) kathaṃ nāmadheya-varṇanam ākarṇanād eva sarvānusandhāna-vidhuro 'smi. (iti parikramya)

सर्वाङ्गीनाम् अकुरुत मुहुः सा ममाकल्प-लक्ष्मीन् पुष्पैर् यस्याः परिमल-भरोद्गारिभिर् गौर-गात्री अग्रे सेयम् कुसुम-धनुषः पश्य भल्लायमाना माम् उत्फुल्ला प्रहरति रुवद्-भृङ्ग-मल्लाद्य मल्ली

sarvāṅgīnām akuruta muhuḥ sā mamākalpa-lakṣmīn puṣpair yasyāḥ parimala-bharodgāribhir gaura-gātrī agre seyam kusuma-dhanuṣaḥ paśya bhallāyamānā mām utphullā praharati ruvad-bhṛṅga-mallādya mallī

(परिक्रम्य) मिहिर-दुहितुस् तीरोपान्ते स्फुरन्ति निरन्तरा व्रतति-निकरैर् एतास् तास् ता महीरुह-राजयः किशलय-कुलैर् यासां नव्यैर् अलभ्यत राधिका- श्रुति-परिसरे ताडङ्क-श्री-विडम्बन-चातुरी

(parikramya) mihira-duhitus tīropānte sphuranti nirantarā vratati-nikarair etās tās tā mahīruha-rājayaḥ kiśalaya-kulair yāsāṃ navyair alabhyata rādhikā- śruti-parisare tāḍaṅka-śrī-viḍambana-cāturī

मधुमङ्गलः: (स-विस्मयम्) व-अस्स एत्थ जोव्वणे वि वसन्तस्स कीस तल्-लक्खणं णत्थि.

madhumaṅgalaḥ: (sa-vismayam) va-assa ettha jovvaṇe vi vasantassa kīsa tal-lakkhaṇaṃ ṇatthi.

कृष्णह्: सक्खे सत्यम् आत्थ. तथा हि आतन्वन्ति पिकास् तथा मधुलिहो वाचम्यमानां व्रतं माकन्देषु दरोद्गता अपि जडी-भावं भजन्त्य् अङ्कुराः अर्धोद्गीर्ण-मुखाप्य् अशोक-निकरे विष्कम्भते म २४जरी कालिन्दी-तट-सिम्नि हन्त किम् इयं सुप्ता मधु-श्रीर् अभूत्

kṛṣṇah: sakkhe satyam āttha. tathā hi ātanvanti pikās tathā madhuliho vācamyamānāṃ vrataṃ mākandeṣu darodgatā api jaḍī-bhāvaṃ bhajanty aṅkurāḥ ardhodgīrṇa-mukhāpy aśoka-nikare viṣkambhate ma 24jarī kālindī-taṭa-simni hanta kim iyaṃ suptā madhu-śrīr abhūt

मधुमङ्गलः: पेक्ख एसा क-ए वि विरहिणी-ए वररविन्द-विर-इद सेज्जा.

madhumaṅgalaḥ: pekkha esā ka-e vi virahiṇī-e vararavinda-vira-ida sejjā.

कृष्णह्: नूनम् अस्याः प्रण-रक्षणाय सख्या विष्टम्भितेयं वसन्त-लक्ष्मीः.

kṛṣṇah: nūnam asyāḥ praṇa-rakṣaṇāya sakhyā viṣṭambhiteyaṃ vasanta-lakṣmīḥ.

(इत्य् अलोक्य सातङ्कम्) शून्य-क्रोडा निविड-कमलैः कल्पिता तल्प-वेदी नेदीयस्यास् तनु-लहरिभिः शीलिता हेलि-पुत्र्याः अङ्ग-ज्वाल-परिचय-मिलन्-मुर्मुरा मर्म-दुःख- व्याख्या-पष्जी मम धियम् इयं धूम्रयन्ती धुनोति

(ity alokya sātaṅkam) śūnya-kroḍā niviḍa-kamalaiḥ kalpitā talpa-vedī nedīyasyās tanu-laharibhiḥ śīlitā heli-putryāḥ aṅga-jvāla-paricaya-milan-murmurā marma-duḥkha- vyākhyā-paṣjī mama dhiyam iyaṃ dhūmrayantī dhunoti

मधुमङ्गलः: एदं अग्गदो णि-उष्ज-सलि-अं सलहेहि.

madhumaṅgalaḥ: edaṃ aggado ṇi-uṣja-sali-aṃ salahehi.

कृष्णह्: (परिक्रम्य सोद्ग्रिवं पश्यन् साश्चर्यम्.) कथम् आरण्य-वेश-धारिणी हरिणीयं मद्-अङ्ग-प्रतिमा. (इति सन्निधाय) नूनम् एतया शिल्पाचार्य-कला-कौशल-विवर्तेन भवितव्यम्.

kṛṣṇah: (parikramya sodgrivaṃ paśyan sāścaryam.) katham āraṇya-veśa-dhāriṇī hariṇīyaṃ mad-aṅga-pratimā. (iti sannidhāya) nūnam etayā śilpācārya-kalā-kauśala-vivartena bhavitavyam.

मधुमङ्गलह्: (स-कौतुकम्) हि हि एसो जेव्व अप्पणो पि-अ-व-अस्सओ म-ए चिरदो लद्धो. तुमं क्खु रा-इन्दो ण मे बम्हण-बदु-अस्स अहिरुबो. (इति निरीक्ष्य) पि-अ-व-अस्स पेक्ख क-ए बि अणुर-इणि-ए सेवा किदत्थि.

madhumaṅgalah: (sa-kautukam) hi hi eso jevva appaṇo pi-a-va-assao ma-e cirado laddho. tumaṃ kkhu rā-indo ṇa me bamhaṇa-badu-assa ahirubo. (iti nirīkṣya) pi-a-va-assa pekkha ka-e bi aṇura-iṇi-e sevā kidatthi.

कृष्णह्: सखे साधु लक्षितम्. असौ व्यस्त-न्यस्ता विशदयति माला विवसतां विभक्तेयं चर्चा नयन-जल-वृष्टिं कथयति करोत्कम्पं तस्या वदति तिलकं कुष्चितम् इदं कृशाङ्ग्याः प्रेमाणं वरिवसितम् एव प्रथयति

kṛṣṇah: sakhe sādhu lakṣitam. asau vyasta-nyastā viśadayati mālā vivasatāṃ vibhakteyaṃ carcā nayana-jala-vṛṣṭiṃ kathayati karotkampaṃ tasyā vadati tilakaṃ kuṣcitam idaṃ kṛśāṅgyāḥ premāṇaṃ varivasitam eva prathayati

(नेपथ्ये) इदो इदो पि-अ-सहि.

(nepathye) ido ido pi-a-sahi.

कृष्णह्: सखे नूनम् प्रत्यसीदन्ति मूर्तेर् उपासिकास् तरुण्यः. तद् एषा मद्-अर्चा कुष्जान्तरे निवेश्यताम्. मयास्याः सुष्ठु वेश-माधुरीम् उरी-कृत्य बिम्बोस्थीनां भाव-निष्ठां निष्टाङ्कयिष्यत वेदीयम् अधिष्ठेया. (इत्य् उभौ तथा कुरुतः.)

kṛṣṇah: sakhe nūnam pratyasīdanti mūrter upāsikās taruṇyaḥ. tad eṣā mad-arcā kuṣjāntare niveśyatām. mayāsyāḥ suṣṭhu veśa-mādhurīm urī-kṛtya bimbosthīnāṃ bhāva-niṣṭhāṃ niṣṭāṅkayiṣyata vedīyam adhiṣṭheyā. (ity ubhau tathā kurutaḥ.)

(ततः प्रविशति सखीभ्याम् अनुगम्यमाना राधा.)

(tataḥ praviśati sakhībhyām anugamyamānā rādhā.)

राधा: (पुरो ऽवलोक्य स-रोमाष्चम्) अम्महे पडिमा-ए माहुरी-भर-सहुद. जं सच्चं च्चे-अ माहव-दंसर-चमक्कारं उप्पदेदि.

rādhā: (puro 'valokya sa-romāṣcam) ammahe paḍimā-e māhurī-bhara-sahuda. jaṃ saccaṃ cce-a māhava-daṃsara-camakkāraṃ uppadedi.

बकुला: (जनान्तिकम्) ण-अ-वुन्दे पेक्ख पडिमा-ए सुन्दरम्.

bakulā: (janāntikam) ṇa-a-vunde pekkha paḍimā-e sundaram.

नव-वृन्दा: (स-स्मितम्) मुग्धे नूनं सत्यभामा-प्रेमोन्मादस् त्वय्य् अपि सष्चक्राम. या हरिम् एव प्रतिमां प्रत्येषि.

nava-vṛndā: (sa-smitam) mugdhe nūnaṃ satyabhāmā-premonmādas tvayy api saṣcakrāma. yā harim eva pratimāṃ pratyeṣi.

कृष्णह्: (स-विस्मयानन्दम्) हन्त केयं चित्ताकर्षिणी कल्प-लतिका.

kṛṣṇah: (sa-vismayānandam) hanta keyaṃ cittākarṣiṇī kalpa-latikā.

(इति सौत्सुक्यम्) हृदयान्तर-स्फुरद्-अमन्द-वेदना भर-वावदूक-वदनाम्भुज-द्युतिः नयनान्त-ताण्डवित-नील-कुन्तला सुदती मद्-अक्षि-पदवीं प्रपद्यते

(iti sautsukyam) hṛdayāntara-sphurad-amanda-vedanā bhara-vāvadūka-vadanāmbhuja-dyutiḥ nayanānta-tāṇḍavita-nīla-kuntalā sudatī mad-akṣi-padavīṃ prapadyate

(पुनर् निभल्य चमत्कारम्.) हन्त हन्त कथं सैवेयं मे प्राण-वल्लभा राधा. (इत्य् अश्रु-धाराम् अवारयन् स-विमर्षम्.)

(punar nibhalya camatkāram.) hanta hanta kathaṃ saiveyaṃ me prāṇa-vallabhā rādhā. (ity aśru-dhārām avārayan sa-vimarṣam.)

अकल्पि सुर-शिल्पिना परिकलय्य माया-मयी सुखाय मम राधिका ध्रुवम् अमन्द-वृन्दावने भवेद् इह कुशस्थली-नगर-नीतिभिर् दुर्गमे ममान्तर्-अवरोधने क्व नु तदीय-सम्भावना

akalpi sura-śilpinā parikalayya māyā-mayī sukhāya mama rādhikā dhruvam amanda-vṛndāvane bhaved iha kuśasthalī-nagara-nītibhir durgame mamāntar-avarodhane kva nu tadīya-sambhāvanā

राधा: (कृष्ण-मुखेन्दुम् अवलोक्य) हन्त हन्त णिब्भरुक्कण्ठिदा-ए मम मुद्धत्तणं जं गो-इन्दस्स पडिमां जेव्व गो-इन्दं मण्णेमि. (इति साश्रु-धारम् अ २४जलिं बद्ध्वा.) अ-इ पदिबिम्ब अवि किं तुम्ह बिम्बस्स अम्बुरुह-लो-अणस्स कल्लणं.

rādhā: (kṛṣṇa-mukhendum avalokya) hanta hanta ṇibbharukkaṇṭhidā-e mama muddhattaṇaṃ jaṃ go-indassa paḍimāṃ jevva go-indaṃ maṇṇemi. (iti sāśru-dhāram a 24jaliṃ baddhvā.) a-i padibimba avi kiṃ tumha bimbassa amburuha-lo-aṇassa kallaṇaṃ.

कृष्णह्; (सोल्लासम्) अयि माया-यन्त्र-मयी राधिके सत्यम् इदानीम् एव कृष्णः क्षेमी. यद् इयम् सर्व-मुद्रया तं लोकोत्तरम् अनुकुर्वति त्वम् अस्य क्षेमं पृच्छसि.

kṛṣṇah; (sollāsam) ayi māyā-yantra-mayī rādhike satyam idānīm eva kṛṣṇaḥ kṣemī. yad iyam sarva-mudrayā taṃ lokottaram anukurvati tvam asya kṣemaṃ pṛcchasi.

राधा: (स-चमत्कारम्) साहु ण-अ-वुन्दे. साहु साहु. ज-ए सिप्प-कल-कुसल-ए निम्मिद पदिमवि एदं किं पि महुरं वहरेदि.

rādhā: (sa-camatkāram) sāhu ṇa-a-vunde. sāhu sāhu. ja-e sippa-kala-kusala-e nimmida padimavi edaṃ kiṃ pi mahuraṃ vaharedi.

कृष्णह्: अहो गन्धर्व-पुरानुकारिणो ऽपि माया-गन्धर्व-नाट्यस्य कापि चिर-चमत्कार-कारिता यद् अत्र ममाप्य् आबधितेव राधा प्रतिभासते.

kṛṣṇah: aho gandharva-purānukāriṇo 'pi māyā-gandharva-nāṭyasya kāpi cira-camatkāra-kāritā yad atra mamāpy ābadhiteva rādhā pratibhāsate.

राधा: (सानन्दाद्भुतं सन्स्कृतेन) वरो धिन्वन् घ्राणम् परिमिलति सो ऽयं परिमलो घन-श्यामा सेयं द्युति-विततिर् आकर्षति दृशौ स्वरः सो ऽयम् धीरस् तरलयति कर्णौ मम बलाद् अहो गोविन्दस्य प्रकृतिम् उपलब्धा प्रतिकृतिः

rādhā: (sānandādbhutaṃ sanskṛtena) varo dhinvan ghrāṇam parimilati so 'yaṃ parimalo ghana-śyāmā seyaṃ dyuti-vitatir ākarṣati dṛśau svaraḥ so 'yam dhīras taralayati karṇau mama balād aho govindasya prakṛtim upalabdhā pratikṛtiḥ

(इति काकुं कुर्वती.) अ-इ कण्ह-पडिमे एसा चदु-कोदिहिं भिक्क्खेदि. राहि. एव्वं च्चे-अ जङ्गमि-भवि-अ चिरं सुहवेहि सन्ताब-जज्जरं दीन-ए लो-अनम्.

(iti kākuṃ kurvatī.) a-i kaṇha-paḍime esā cadu-kodihiṃ bhikkkhedi. rāhi. evvaṃ cce-a jaṅgami-bhavi-a ciraṃ suhavehi santāba-jajjaraṃ dīna-e lo-anam.

कृष्णह्: हन्त वृन्दारक-वर्धके दिष्ट्या सम्वर्धितो ऽस्मि. (इति बाष्प-धारां वितनोति.)

kṛṣṇah: hanta vṛndāraka-vardhake diṣṭyā samvardhito 'smi. (iti bāṣpa-dhārāṃ vitanoti.)

नव-वृन्दा: सखि चेलाष्चलेनापसर्यतां प्रिय-मुखाम्भोजाद् बाष्पाम्बु-धारा.

nava-vṛndā: sakhi celāṣcalenāpasaryatāṃ priya-mukhāmbhojād bāṣpāmbu-dhārā.

(राधा सापत्रपं तथा करोति.)

(rādhā sāpatrapaṃ tathā karoti.)

नव-वृन्दा: (स्वगतम्) कथम् असौ माधवो राधिकाङ्ग-स्पर्श-सौख्येन स्तिमिताक्षो भवन् पृष्ठाश्रित-कदम्ब-स्तम्भम् आलम्बते.

nava-vṛndā: (svagatam) katham asau mādhavo rādhikāṅga-sparśa-saukhyena stimitākṣo bhavan pṛṣṭhāśrita-kadamba-stambham ālambate.

राधा: हद्धी हद्धी साहावि-अं धम्मं गद पडिमा. (इति मूर्छति.)

rādhā: haddhī haddhī sāhāvi-aṃ dhammaṃ gada paḍimā. (iti mūrchati.)

(नेपथ्ये सङ्कुल-ध्वनिः.)

(nepathye saṅkula-dhvaniḥ.)

बकुला: (सावेगम्) ण-अ-वुन्दे कधं एसो ससङ्कं विक्कोसन्तणं कलविणं कलवो विद्दवदि.

bakulā: (sāvegam) ṇa-a-vunde kadhaṃ eso sasaṅkaṃ vikkosantaṇaṃ kalaviṇaṃ kalavo viddavadi.

नव-वृन्दा: नूनं विदर्भ-नन्दिनी वृन्दावनं प्रपेदे. तदीय-परिवाराणां मष्जीर-सिष्जितेन शङ्कित-मराल-कुलोत्कार्षः कलापिनः पलायन्ते. तद् इतस् तूर्णं त्वया सत्यापसर्यताम्.

nava-vṛndā: nūnaṃ vidarbha-nandinī vṛndāvanaṃ prapede. tadīya-parivārāṇāṃ maṣjīra-siṣjitena śaṅkita-marāla-kulotkārṣaḥ kalāpinaḥ palāyante. tad itas tūrṇaṃ tvayā satyāpasaryatām.

बकुला: सहु मन्तेसि. (इति मूर्छिताम् एव राधाम् अङ्गी-कृत्य निष्क्रान्ता.)

bakulā: sahu mantesi. (iti mūrchitām eva rādhām aṅgī-kṛtya niṣkrāntā.)

मधुमङ्गलः: (निकुष्जन् निह्सृत्य) अच्चरि-अं अच्चरि-अं. भो पि-अ-व-अस्स सच्चं च्चे-अ पडिमा-रुवोसि.

madhumaṅgalaḥ: (nikuṣjan nihsṛtya) accari-aṃ accari-aṃ. bho pi-a-va-assa saccaṃ cce-a paḍimā-ruvosi.

कृष्णह्: (पुरो दृष्टिम् प्रक्षिपन्.) हन्त हन्त कथम् लीना बभूव सद्यस् त्वष्ट्री शिल्पमया. (इति चमत्कारम् अभिनीय.) नववृन्दे भूयो ऽपि किम् इयं प्रस्तोतुं शक्यते जगद्-विस्मापिनी कापि माया.

kṛṣṇah: (puro dṛṣṭim prakṣipan.) hanta hanta katham līnā babhūva sadyas tvaṣṭrī śilpamayā. (iti camatkāram abhinīya.) navavṛnde bhūyo 'pi kim iyaṃ prastotuṃ śakyate jagad-vismāpinī kāpi māyā.

नव-वृन्दा: अथ किम्.

nava-vṛndā: atha kim.

कृष्णह्: (सोत्कण्ठम्) सखि तूर्णम् अपनीयताम्.

kṛṣṇah: (sotkaṇṭham) sakhi tūrṇam apanīyatām.

नव-वृन्दा: देव यतो ऽहम् विद्रवन्ती चक्रवाकीव बिभेमि सेयं सन्निकृष्टा देवी चन्द्रिका. (इति निष्क्रान्ता.)

nava-vṛndā: deva yato 'ham vidravantī cakravākīva bibhemi seyaṃ sannikṛṣṭā devī candrikā. (iti niṣkrāntā.)

(ततः प्रविशति सह-परिजना चन्द्रावली.)

(tataḥ praviśati saha-parijanā candrāvalī.)

चन्द्रावली: हला माहवि विरहिणी-ए वहिणी-ए राहि-ए सो-अनलो अज्जवि मे ण णिव्वदि.

candrāvalī: halā māhavi virahiṇī-e vahiṇī-e rāhi-e so-analo ajjavi me ṇa ṇivvadi.

माधवी: भट्टि-दारि-ए प-इदि-सिणिद्धसि. कधं णिव्वदु.

mādhavī: bhaṭṭi-dāri-e pa-idi-siṇiddhasi. kadhaṃ ṇivvadu.

चन्द्रावली: सहि अज्ज अज्ज-उत्तेण हा राहि हा राहि त्ति सव्वं च्चे-अ रत्तिं सिविण-इदं.

candrāvalī: sahi ajja ajja-utteṇa hā rāhi hā rāhi tti savvaṃ cce-a rattiṃ siviṇa-idaṃ.

माधवी: णूणं सिविण-दंसन-विक्खोहिदं अत्तण-अं विणोदेदुं एसो वुन्दा-अणं प-इत्थो.

mādhavī: ṇūṇaṃ siviṇa-daṃsana-vikkhohidaṃ attaṇa-aṃ viṇodeduṃ eso vundā-aṇaṃ pa-ittho.

चन्द्रावली: सच्चम् भणसि.

candrāvalī: saccam bhaṇasi.

माधवी: पेक्ख भट्टि-दारि-ए आग्गदो णि-उष्जे भट्टा.

mādhavī: pekkha bhaṭṭi-dāri-e āggado ṇi-uṣje bhaṭṭā.

चन्द्रावली: (साचि समीक्ष्य.) हला जं वुन्दा-अनेवी एसो उप्फुल्ल-अरो विलो-इ-अदि. ता तक्केमि अ-उरुव्वं किं पि रसन्तरं लद्धो.

candrāvalī: (sāci samīkṣya.) halā jaṃ vundā-anevī eso upphulla-aro vilo-i-adi. tā takkemi a-uruvvaṃ kiṃ pi rasantaraṃ laddho.

माधवी: (निभल्य) भट्टि-दारि-ए फुडं सङ्गदा सा हरिणी सच्चभामा.

mādhavī: (nibhalya) bhaṭṭi-dāri-e phuḍaṃ saṅgadā sā hariṇī saccabhāmā.

चन्द्रावली: सहि सच्चं सच्चं. जं इमस्स अङ्गे सो जेव्व म-ए-पेसिदो दिव्व-परिच्छ-ओ. ता गदु-अ तत्तं जनिस्सं. (इत्य् उपसृत्य) ज-अदु ज-अदु अज्ज-उत्तो.

candrāvalī: sahi saccaṃ saccaṃ. jaṃ imassa aṅge so jevva ma-e-pesido divva-pariccha-o. tā gadu-a tattaṃ janissaṃ. (ity upasṛtya) ja-adu ja-adu ajja-utto.

कृष्णह्: (सावहित्थम्) प्रिये दिष्ट्याद्य समये वृन्दावनम् उपलब्धासि.

kṛṣṇah: (sāvahittham) priye diṣṭyādya samaye vṛndāvanam upalabdhāsi.

चन्द्रावली: (कृष्णम् पश्यन्ति साश्चर्यम् अपवर्य सन्स्कृतेन.) स्फुरति मधुरिमोर्मिः स्फऋअम् आरण्य-वेशं कम् अपि जगद्-अपूर्वं बिभ्रतो माधवस्य कलयति सखि तृप्तिं नेदम् ईर्ष्य-भुजाङ्गि- कवलितम् अपि यत्र प्रेक्ष्यमाने मनो मे

candrāvalī: (kṛṣṇam paśyanti sāścaryam apavarya sanskṛtena.) sphurati madhurimormiḥ sphaṛam āraṇya-veśaṃ kam api jagad-apūrvaṃ bibhrato mādhavasya kalayati sakhi tṛptiṃ nedam īrṣya-bhujāṅgi- kavalitam api yatra prekṣyamāne mano me

(इति स्मितं कृत्वा.) दे-अ णविण-पण-इणि-सङ्गम-महुसवेण दिट्ठि-आ पप्फुरसि.

(iti smitaṃ kṛtvā.) de-a ṇaviṇa-paṇa-iṇi-saṅgama-mahusaveṇa diṭṭhi-ā papphurasi.

कृष्णह्: (विहस्य) प्रिये प्रचीन-प्रणयिनीति भण्यताम्.

kṛṣṇah: (vihasya) priye pracīna-praṇayinīti bhaṇyatām.

चन्द्रावली: (स-शङ्कम्) का क्खु प-इण-पन-इणी.

candrāvalī: (sa-śaṅkam) kā kkhu pa-iṇa-pana-iṇī.

कृष्णह्: प्रिये म कुरु शङ्कम्. वृन्दावन-लतालिर् एव. नापरा.

kṛṣṇah: priye ma kuru śaṅkam. vṛndāvana-latālir eva. nāparā.

माधवी: सच्चं भणदि भट्टा जं वृन्दा-अण-कप्प-लदा-ए उवनिदा एसा माला.

mādhavī: saccaṃ bhaṇadi bhaṭṭā jaṃ vṛndā-aṇa-kappa-ladā-e uvanidā esā mālā.

कृष्णह्: माधवी मा मुधा शङ्क-कलङ्केन किलङ्कया विशुद्धं चन्द्रावलीम्. यद् इयम् माला मधुमङ्गल-कला-कौशल-साक्षात्-कृतिः.

kṛṣṇah: mādhavī mā mudhā śaṅka-kalaṅkena kilaṅkayā viśuddhaṃ candrāvalīm. yad iyam mālā madhumaṅgala-kalā-kauśala-sākṣāt-kṛtiḥ.

चन्द्रावली: (साकूट-स्मितम्) अज्ज महुमङ्गल एदं कोसुम्भं अम्बरं वि तुम्ह कल-कोसलं.

candrāvalī: (sākūṭa-smitam) ajja mahumaṅgala edaṃ kosumbhaṃ ambaraṃ vi tumha kala-kosalaṃ.

कृष्णह्: (स्वगतम्) नूनं देव्या दृष्ट-पूर्वो ऽयं परिच्छदह्. (प्रकाशम्) देवि वन-देव्या ममेदम् उपहारी-कृतम्.

kṛṣṇah: (svagatam) nūnaṃ devyā dṛṣṭa-pūrvo 'yaṃ paricchadah. (prakāśam) devi vana-devyā mamedam upahārī-kṛtam.

माधवी: दे-अ अनुजणिहि एसा घर-दे-ई घरं गच्छदु.

mādhavī: de-a anujaṇihi esā ghara-de-ī gharaṃ gacchadu.

कृष्णह्: देवि नेमं सृअद्धेहि माधवीयम् अलीक-वाचम्.

kṛṣṇah: devi nemaṃ sṛaddhehi mādhavīyam alīka-vācam.

चन्द्रावली: माहवि सहि-ए सरस्स-इ-ए गहिद-पक्खम्हि सम्वुत्ता.

candrāvalī: māhavi sahi-e sarassa-i-e gahida-pakkhamhi samvuttā.

कृष्णह्: (स्वगतम्) कथं स्व-गिरैव निगृहीतो ऽस्मि देव्या.

kṛṣṇah: (svagatam) kathaṃ sva-giraiva nigṛhīto 'smi devyā.

चन्द्रावली: कण्ह (इत्य् अर्धोक्ते स-लज्जम्.) अज्ज-उत्त.

candrāvalī: kaṇha (ity ardhokte sa-lajjam.) ajja-utta.

कृष्णह्: (सानन्द-स्मितन्) प्रिये दिष्ट्या सुधा-धारां पयितो ऽस्मि. तद् अलम् अर्या-पुत्रेति कूपाम्बुना.

kṛṣṇah: (sānanda-smitan) priye diṣṭyā sudhā-dhārāṃ payito 'smi. tad alam aryā-putreti kūpāmbunā.

चन्द्रावली: अज्ज-उत्त ण क्खु अहं अनहिण्ण जं तुज्झ सोक्ख-हेदु-एण केलि-पबन्धेण खिज्जिस्सं.

candrāvalī: ajja-utta ṇa kkhu ahaṃ anahiṇṇa jaṃ tujjha sokkha-hedu-eṇa keli-pabandheṇa khijjissaṃ.

कृष्णह्: त्वद्-अङ्ग-सङ्गतैर् एभिस् तप्तो ऽस्मि मिहिरातपैः विन्दन्ती चन्दन-च्छायां मां देवि सीशिरी-कुरु

kṛṣṇah: tvad-aṅga-saṅgatair ebhis tapto 'smi mihirātapaiḥ vindantī candana-cchāyāṃ māṃ devi sīśirī-kuru

माधवी: दे-अ कढोरप्प एसा भट्टि-दारि-अ सुट्ठु तवं सोढुं परेदि जं तुम्ह पच्चक्खं च्चे-अ चण्ड-भा-अ-मन्दिरे जलन्तं जलन-कुण्डं जलकेलि-कुण्डं विण्णदवदि.

mādhavī: de-a kaḍhorappa esā bhaṭṭi-dāri-a suṭṭhu tavaṃ soḍhuṃ paredi jaṃ tumha paccakkhaṃ cce-a caṇḍa-bhā-a-mandire jalantaṃ jalana-kuṇḍaṃ jalakeli-kuṇḍaṃ viṇṇadavadi.

कृष्णह्: (स्वगतम्) माधवि साधु साधु. यद् अत्र स्नेहातिरेकं सूचयन्ती समये सख्य-सेवां वितनोषि.

kṛṣṇah: (svagatam) mādhavi sādhu sādhu. yad atra snehātirekaṃ sūcayantī samaye sakhya-sevāṃ vitanoṣi.

चन्द्रावली: अज्ज-उत्त अत्तणो हि-अ-अङ्गमेण पण-इन जणेण समं सच्छन्दं विहरेहि. एसहं अन्ते-उरे पविसमि. (इति स-परिवारा निष्क्रान्ता.)

candrāvalī: ajja-utta attaṇo hi-a-aṅgameṇa paṇa-ina jaṇeṇa samaṃ sacchandaṃ viharehi. esahaṃ ante-ure pavisami. (iti sa-parivārā niṣkrāntā.)

कृष्णह्: सखे सुष्ठु कष्टम् आपतितं यद् अद्य देवी रुष्टा.

kṛṣṇah: sakhe suṣṭhu kaṣṭam āpatitaṃ yad adya devī ruṣṭā.

मधुमङ्गलः: मा एव्वं भण. जं दे-इ-ए रोसस्स पदं किं पि ण लक्खिदं.

madhumaṅgalaḥ: mā evvaṃ bhaṇa. jaṃ de-i-e rosassa padaṃ kiṃ pi ṇa lakkhidaṃ.

कृष्णह्: सखे गूढ-रोषा हि मनस्विन्यः. तथा हि

kṛṣṇah: sakhe gūḍha-roṣā hi manasvinyaḥ. tathā hi

उद्धूता स्मित-कौमुदी न मधुरा वक्त्रेन्दु-बिम्बात् तया मृद्वीनां न निराकृता निज-गिरां माधुर्य-लक्ष्मीर् अपि कोष्णैर् अद्य दुरावरैर् निज-मनो गूढ-व्यथा-शंसिभिः श्वासैर् एव दरोद्धुत-स्तन-पटैस् तस्या रुषः कीर्तिताः

uddhūtā smita-kaumudī na madhurā vaktrendu-bimbāt tayā mṛdvīnāṃ na nirākṛtā nija-girāṃ mādhurya-lakṣmīr api koṣṇair adya durāvarair nija-mano gūḍha-vyathā-śaṃsibhiḥ śvāsair eva daroddhuta-stana-paṭais tasyā ruṣaḥ kīrtitāḥ

तद् अद्य देवी-प्रसादनम् एव निजाभीष्ट-साधनम्. (इति निष्क्रान्ताः सर्वे.)

tad adya devī-prasādanam eva nijābhīṣṭa-sādhanam. (iti niṣkrāntāḥ sarve.)