Śrī-rādhābhisāra: Rādhā’s Abhisāra

(ततः प्रविशत्य् उद्धवः.) उद्धवः: अयं सर्वज्षानां गुरुर् अपि भजत्य् अज्ष-पदवीं प्रभूष्णूनां चूडा-मणिर् अपि जडी-भावम् अयते सदा सान्द्रानन्द-प्रकृतिर् अपि धत्ते विधुरतां मुकुन्दः स्वी-कुर्वन् प्रणयिनि जने प्रेम-वशताम्

(tataḥ praviśaty uddhavaḥ.) uddhavaḥ: ayaṃ sarvajṣānāṃ gurur api bhajaty ajṣa-padavīṃ prabhūṣṇūnāṃ cūḍā-maṇir api jaḍī-bhāvam ayate sadā sāndrānanda-prakṛtir api dhatte vidhuratāṃ mukundaḥ svī-kurvan praṇayini jane prema-vaśatām

(पुरो विलोक्य) कथम् इयम् अत्र गार्गी. (इत्य् उपसृत्य) आर्ये प्रणमामि.

(puro vilokya) katham iyam atra gārgī. (ity upasṛtya) ārye praṇamāmi.

(प्रविश्य) गार्गी: अमच्च चिरं सिष्चेहि भक्ति-सुहा-प्पवाहेण पुहवीम्.

(praviśya) gārgī: amacca ciraṃ siṣcehi bhakti-suhā-ppavāheṇa puhavīm.

उद्धवः: नूनं यदु-राजाभिषेक-कौतुके तत्र-भवत्या रोहिण्या सह गोकुलाद् अत्रायातम् आर्यया.

uddhavaḥ: nūnaṃ yadu-rājābhiṣeka-kautuke tatra-bhavatyā rohiṇyā saha gokulād atrāyātam āryayā.

गार्गी: णहु णहु. किन्तु दोण्णं राम-कण्हाणं व्वद-बन्ध-महुसवे आहुदा-ए ए गो-उलेसेरी-ए सद्धं समा-अदम्.

gārgī: ṇahu ṇahu. kintu doṇṇaṃ rāma-kaṇhāṇaṃ vvada-bandha-mahusave āhudā-e e go-uleserī-e saddhaṃ samā-adam.

उद्धवः: नालोकि लोकोत्तरा देवस्य रङ्ग-स्थल-केलिर् आर्यया.

uddhavaḥ: nāloki lokottarā devasya raṅga-sthala-kelir āryayā.

गार्गी: केरिसी सा. कहिज्ज-उ.

gārgī: kerisī sā. kahijja-u.

उद्धवः: श्रूयताम् कृष्णार्कः साधु-चक्रोत्सव-रभस-कृती रक्त-लोकः खलालि- खद्योत-द्योत-हारी कलित-कुवलयापीड-गम्भीर-निद्रः मल्लोलूकान् विधुन्वन् यदु-कुल-कमलोल्लास-कारी स तुङ्गे रङ्ग-द्वारोदयाद्रौ दनुज-नृप-तमः सूदय्न् प्रादुरासीत्

uddhavaḥ: śrūyatām kṛṣṇārkaḥ sādhu-cakrotsava-rabhasa-kṛtī rakta-lokaḥ khalāli- khadyota-dyota-hārī kalita-kuvalayāpīḍa-gambhīra-nidraḥ mallolūkān vidhunvan yadu-kula-kamalollāsa-kārī sa tuṅge raṅga-dvārodayādrau danuja-nṛpa-tamaḥ sūdayn prādurāsīt

गार्गी: तदो तदो.

gārgī: tado tado.

उद्धवः: ततश् च द्विप-रुधिर-मद-श्रमोद-बिन्दु- च्छल-घुसृणागुरु-चन्दनैः परीतः जरठ-दशन-दण्ड-मण्दितांसो हरिर् इह रङ्ग-धरान्तरे चुकूर्द

uddhavaḥ: tataś ca dvipa-rudhira-mada-śramoda-bindu- cchala-ghusṛṇāguru-candanaiḥ parītaḥ jaraṭha-daśana-daṇḍa-maṇditāṃso harir iha raṅga-dharāntare cukūrda

ततश् च तथा-विध-वेशो दश-विधैर् एष दशधान्वभावि. तथा हि दैत्याचार्यास् तदास्ये विकृतिम् अरुणतां मल्ल-वर्याः सखायो गण्डौन्नत्यं खलेशाः प्रलयम् ऋषि-गणा ध्यनम् उष्णश्रुम् अम्बा रोमष्चं सांयुगीनाः कम् अपि नव-चमत्कारम् अन्तः सुरेन्द्रा लास्यं दासाः कटाक्षं ययुर् असित-दृशः प्रेक्ष्य रङ्गे मुकुन्दम्

tataś ca tathā-vidha-veśo daśa-vidhair eṣa daśadhānvabhāvi. tathā hi daityācāryās tadāsye vikṛtim aruṇatāṃ malla-varyāḥ sakhāyo gaṇḍaunnatyaṃ khaleśāḥ pralayam ṛṣi-gaṇā dhyanam uṣṇaśrum ambā romaṣcaṃ sāṃyugīnāḥ kam api nava-camatkāram antaḥ surendrā lāsyaṃ dāsāḥ kaṭākṣaṃ yayur asita-dṛśaḥ prekṣya raṅge mukundam

ततश् च वर-केशर-मालयाष्चितश् चल-चाणूर-चामूरु-मर्दनः कुतुकोच्चल-धीर् अदिदरद् यदु-सिंहः खल-भोज-कुष्जरम्

tataś ca vara-keśara-mālayāṣcitaś cala-cāṇūra-cāmūru-mardanaḥ kutukoccala-dhīr adidarad yadu-siṃhaḥ khala-bhoja-kuṣjaram

गार्गी: दिट्ठि-आ दिट्ठन्तं गदो साहु-जणाणं मह-वुक्क-सूलो. (इत्य् अभिनन्दं अभिनीय) अमच्च धण्णा पोण्णमासी जा कण्हस्स सङ्गं अमुष्चती रङ्ग-कीलादि-कोदुहलं पेक्ख-इ.

gārgī: diṭṭhi-ā diṭṭhantaṃ gado sāhu-jaṇāṇaṃ maha-vukka-sūlo. (ity abhinandaṃ abhinīya) amacca dhaṇṇā poṇṇamāsī jā kaṇhassa saṅgaṃ amuṣcatī raṅga-kīlādi-koduhalaṃ pekkha-i.

उद्धवः: किम् एतद् उच्यते. यस्याः प्रसङ्गाद् एव जगद्-गुरोर् अपि गुरुर् बभूव सान्दीपनिः.

uddhavaḥ: kim etad ucyate. yasyāḥ prasaṅgād eva jagad-guror api gurur babhūva sāndīpaniḥ.

गार्गी: (सन्स्कृतेन) कामं सर्वाभीष्ट-कन्दं मुकुन्दं या निर्बन्धात् प्राहिनोद् इन्धनाय आचार्यानी सा करोति स्म पण्यं पिण्याकार्थं हन्त चिन्तामणीन्द्रम्

gārgī: (sanskṛtena) kāmaṃ sarvābhīṣṭa-kandaṃ mukundaṃ yā nirbandhāt prāhinod indhanāya ācāryānī sā karoti sma paṇyaṃ piṇyākārthaṃ hanta cintāmaṇīndram

उद्धवः: शिष्याचार-प्रचार-चातुरीयं चाणूर-मर्दनस्य. तद् अत्र नापराध्यति गुरोः कलत्रम्.

uddhavaḥ: śiṣyācāra-pracāra-cāturīyaṃ cāṇūra-mardanasya. tad atra nāparādhyati guroḥ kalatram.

गार्गी: सुदं म-ए. महुमङ्गलो किदन्त-अण्-अरादो आ-अड्ढि-अ उण हरिणा गुरुणो दक्खिणी-किदो.

gārgī: sudaṃ ma-e. mahumaṅgalo kidanta-aṇ-arādo ā-aḍḍhi-a uṇa hariṇā guruṇo dakkhiṇī-kido.

उद्धवः: न केवलं गुरव एव दक्षिणी-कृतः. किन्तु केलि-गुरवे स्वात्मने ऽपि. यद् अस्य सौभग्य-कुलं मया गोकुले श्रुतम्.

uddhavaḥ: na kevalaṃ gurava eva dakṣiṇī-kṛtaḥ. kintu keli-gurave svātmane 'pi. yad asya saubhagya-kulaṃ mayā gokule śrutam.

गार्गी: अबि णाम तत्थ-भवन्तेन गो-उले गदं असि.

gārgī: abi ṇāma tattha-bhavantena go-ule gadaṃ asi.

उद्धवः: अथ किम्.

uddhavaḥ: atha kim.

गार्गी: किं कदुम्.

gārgī: kiṃ kadum.

उद्धवः: देविं चन्द्रावलीम् आनेतुम्.

uddhavaḥ: deviṃ candrāvalīm ānetum.

गार्गी: किं त्ति एसा णणीता.

gārgī: kiṃ tti esā ṇaṇītā.

उद्धवः: (स-बाष्पम्) रुक्मिणा गोकुलाद् इयं पुनः कुण्डिने नीता.

uddhavaḥ: (sa-bāṣpam) rukmiṇā gokulād iyaṃ punaḥ kuṇḍine nītā.

गार्गी: कुदो सुद इमिणा. गो-उले चन्दा-अली.

gārgī: kudo suda imiṇā. go-ule candā-alī.

उद्धवः: साख्युः शिशुपालस्य मुखात्.

uddhavaḥ: sākhyuḥ śiśupālasya mukhāt.

गार्गी: तिणा बि कुदो सुदा.

gārgī: tiṇā bi kudo sudā.

उद्धवः: तत्र-भवत्याः श्रुतश्रवसो मुखात्.

uddhavaḥ: tatra-bhavatyāḥ śrutaśravaso mukhāt.

गार्गी: सच्चं सच्चम्. स क्खु बन्धादो विमुक्कं भदारं आण-अदुन्दुहिं दत्थं णाहिहरं आ-अदा आसि. तदो म-ए च्चे-अ अणहिण्णा-ए गो-उल-गदं सव्वं रहस्सं तिस्सा स-आसे प्प-आसिदम्.

gārgī: saccaṃ saccam. sa kkhu bandhādo vimukkaṃ bhadāraṃ āṇa-adunduhiṃ datthaṃ ṇāhiharaṃ ā-adā āsi. tado ma-e cce-a aṇahiṇṇā-e go-ula-gadaṃ savvaṃ rahassaṃ tissā sa-āse ppa-āsidam.

उद्धवः: आर्ये किम् अत्र ते दूषणम्. मद्-विधेषु विधिर् एव प्रतिबन्धि.

uddhavaḥ: ārye kim atra te dūṣaṇam. mad-vidheṣu vidhir eva pratibandhi.

गार्गी: भिप्फ-अ-णन्दणे चन्दा-अलीं णेदुं प-उत्ते कहं ण कोबि पदिबन्धि सम्वुत्तो.

gārgī: bhippha-a-ṇandaṇe candā-alīṃ ṇeduṃ pa-utte kahaṃ ṇa kobi padibandhi samvutto.

उद्धवः: मथुराम् आस्थिते चिरं स-बन्धवे गोकुलेन्द्रे. हते च तोशालापर-पर्याये गोवर्धने को ऽन्यः प्रतिबध्नीयात्.

uddhavaḥ: mathurām āsthite ciraṃ sa-bandhave gokulendre. hate ca tośālāpara-paryāye govardhane ko 'nyaḥ pratibadhnīyāt.

गार्गी: भो सोम्म प-उम-कण्ण-अ-चदुक्कं कीस णणीदम्.

gārgī: bho somma pa-uma-kaṇṇa-a-cadukkaṃ kīsa ṇaṇīdam.

उद्धवः: पद्मा नग्नजितः सुता नरपतेर् मद्रेशितुः श्यामला भद्रा केकय-चक्र-मस्तक-मणेः शैब्यय्स्य शैब्या तथा ज्षात्वा हन्त चिराच् चतुर्भिर् अभितो वीणा-प्रवीणान् मुनेर् एभिर् गोप-पतिं प्रसाद्य विनयैः कन्यास् ततो निन्यिरे

uddhavaḥ: padmā nagnajitaḥ sutā narapater madreśituḥ śyāmalā bhadrā kekaya-cakra-mastaka-maṇeḥ śaibyaysya śaibyā tathā jṣātvā hanta cirāc caturbhir abhito vīṇā-pravīṇān muner ebhir gopa-patiṃ prasādya vinayaiḥ kanyās tato ninyire

गार्गी: कच्चा-अणी— व्वद-परणम्-गो-उल-कण्णानं किं क्खु कुसलम्.

gārgī: kaccā-aṇī— vvada-paraṇam-go-ula-kaṇṇānaṃ kiṃ kkhu kusalam.

उद्धवः: (स-बाष्पम्) स्तवं कामाख्यायाः कम् अपि विदधन्ते तरणिजा- तटान्ते सम्भूय ज्वरित-हृदयानि क्लम-भरैः सहस्राण्य् उद्दण्ड-प्रकृतिर् अचिरं षोडश हठात् कुमारीणां तासाम् अहरत शताढ्यानि दनुजः

uddhavaḥ: (sa-bāṣpam) stavaṃ kāmākhyāyāḥ kam api vidadhante taraṇijā- taṭānte sambhūya jvarita-hṛdayāni klama-bharaiḥ sahasrāṇy uddaṇḍa-prakṛtir aciraṃ ṣoḍaśa haṭhāt kumārīṇāṃ tāsām aharata śatāḍhyāni danujaḥ

गार्गी: अबि णाम इदं वुत्तं तुम्ह-पहुणा सुदम्.

gārgī: abi ṇāma idaṃ vuttaṃ tumha-pahuṇā sudam.

उद्धवः: श्रुतम् एव. किन्तु बाढम् अविशिष्टम्.

uddhavaḥ: śrutam eva. kintu bāḍham aviśiṣṭam.

गार्गी: केरिसं तम्.

gārgī: kerisaṃ tam.

उद्धवः: अष्टाधिक-शतोत्तरेषु षोडशासु कुमारीनां सहस्रेषु नैकापि गोष्ठम् अधितिष्ठतीति.

uddhavaḥ: aṣṭādhika-śatottareṣu ṣoḍaśāsu kumārīnāṃ sahasreṣu naikāpi goṣṭham adhitiṣṭhatīti.

गार्गी: को वा तस्य अबरनुसन्धनस्स ओसरो. जं राहि-ए त-ए दरुण-दस-ए निव्वुदि-लवोबि सु-दुग्घदो.

gārgī: ko vā tasya abaranusandhanassa osaro. jaṃ rāhi-e ta-e daruṇa-dasa-e nivvudi-lavobi su-dugghado.

उद्धवः: आर्ये तथ्यम् आत्थ. तत एव बाढं व्यग्रया भगवत्या निर्मितो ऽस्ति को ऽपि देवस्य मनो-विनोदेनोपायः.

uddhavaḥ: ārye tathyam āttha. tata eva bāḍhaṃ vyagrayā bhagavatyā nirmito 'sti ko 'pi devasya mano-vinodenopāyaḥ.

गार्गी: केरिसो स.

gārgī: keriso sa.

उद्धवः: सङ्गीत-विद्या-वेधसं भरतम् अभ्यर्थ्य कि २४चिद् अपूर्वं रूपकं करितम्. तच् च देवर्षि-तीर्थेन तुम्बुरु-हस्ते प्रेषितम्. तुम्बुरुणा च गन्धर्वान् इदं अध्यापितम्.

uddhavaḥ: saṅgīta-vidyā-vedhasaṃ bharatam abhyarthya ki 24cid apūrvaṃ rūpakaṃ karitam. tac ca devarṣi-tīrthena tumburu-haste preṣitam. tumburuṇā ca gandharvān idaṃ adhyāpitam.

गार्गी: दाणिं केबि दिव्व-पुरिसा तत्थ-होदी-ए पोण्णमासी-ए सद्धं आलबन्ता म-ए दिट्ठ. ता एदे गन्धव्वा हुबिस्सन्ति.

gārgī: dāṇiṃ kebi divva-purisā tattha-hodī-e poṇṇamāsī-e saddhaṃ ālabantā ma-e diṭṭha. tā ede gandhavvā hubissanti.

उद्धवः: अथ किं पश्यायं मधुमङ्गलेन सह नृत्य-विलोकनार्थम् अरविन्द-लोचनः कुरुविन्द-मन्दिरस्यालिन्दम् अधिरोहते.

uddhavaḥ: atha kiṃ paśyāyaṃ madhumaṅgalena saha nṛtya-vilokanārtham aravinda-locanaḥ kuruvinda-mandirasyālindam adhirohate.

गार्गी: अहं गदु-अ मुहरं प्रेस-इस्सम्.

gārgī: ahaṃ gadu-a muharaṃ presa-issam.

उद्धवः: अहम् अपि भगवत्या सह नटान् प्रेषयिष्यामि.

uddhavaḥ: aham api bhagavatyā saha naṭān preṣayiṣyāmi.

(इति निष्क्रान्तौ) (विष्कम्भकः)

(iti niṣkrāntau) (viṣkambhakaḥ)

(ततः प्रविशति यथा-निर्दिष्टः कृष्णः.) कृष्णः: (स-खेदम्) हा लीलावति हा चकोर-नयने हा चन्द्र-बिम्बानने हा बिम्ब-प्रतिमौष्ठि हा गुणवति-गोष्ठी-पुरो-वर्तिनि हा गोष्ठाखिल-खष्जरीत-नयना-मूर्धाभिषिक्ते कथं ह राधे हत-दैव-दुर्विलसितैर् यातासि घोरां दशाम्

(tataḥ praviśati yathā-nirdiṣṭaḥ kṛṣṇaḥ.) kṛṣṇaḥ: (sa-khedam) hā līlāvati hā cakora-nayane hā candra-bimbānane hā bimba-pratimauṣṭhi hā guṇavati-goṣṭhī-puro-vartini hā goṣṭhākhila-khaṣjarīta-nayanā-mūrdhābhiṣikte kathaṃ ha rādhe hata-daiva-durvilasitair yātāsi ghorāṃ daśām

मधमङ्गल: पि-अ-व-अस्स अदि-दुल्लह-दंसण बि राहि-आ विज्जमनेव्व मे पडिभादि.

madhamaṅgala: pi-a-va-assa adi-dullaha-daṃsaṇa bi rāhi-ā vijjamanevva me paḍibhādi.

कृष्णः: सखे सत्यम् आशयैव कद्-अर्थ्यमानो ऽस्मि यतः नीरे मन्क्षु मिमन्क्षुम् आर्त-मुखराम् उद्दिष्य चण्ड-द्युतेर् दूरान् मण्डलतः कृपातुरतया यत् प्रादुरासीत् तदा हा धिग् वाग्-अमृतेन तेन जनितस् तस्याः पुनः सङ्गम- प्रत्याशाङ्कुर उच्चकैर् मम सखे स्वान्तं हठाद् विध्यति

kṛṣṇaḥ: sakhe satyam āśayaiva kad-arthyamāno 'smi yataḥ nīre mankṣu mimankṣum ārta-mukharām uddiṣya caṇḍa-dyuter dūrān maṇḍalataḥ kṛpāturatayā yat prādurāsīt tadā hā dhig vāg-amṛtena tena janitas tasyāḥ punaḥ saṅgama- pratyāśāṅkura uccakair mama sakhe svāntaṃ haṭhād vidhyati

(क्षणं तूष्णीं स्थित्वा पुनर् उच्चकैः) प्रयातुं श्वाफल्कौ धृत-तुरग-वल्गे चटुल-धीर् निरुद्धा साक्रन्दं रथम् अधिरुरुक्षुं परिजनैः उदस्रं सा दृष्टिं मयि विकिरति क्रूर-मनसा विलम्ब्याल्पं हा धिक् सु-तनुर् अनुनीतापि न मया

(kṣaṇaṃ tūṣṇīṃ sthitvā punar uccakaiḥ) prayātuṃ śvāphalkau dhṛta-turaga-valge caṭula-dhīr niruddhā sākrandaṃ ratham adhirurukṣuṃ parijanaiḥ udasraṃ sā dṛṣṭiṃ mayi vikirati krūra-manasā vilambyālpaṃ hā dhik su-tanur anunītāpi na mayā

उद्धवः: देव समानीतः पेशलो ऽयं दिव्य-नर्टक-सम्प्रदायः.

uddhavaḥ: deva samānītaḥ peśalo 'yaṃ divya-narṭaka-sampradāyaḥ.

कृष्णः: सूत्रधार तूर्णम् आरभ्यतां तौर्य-त्रिकम्.

kṛṣṇaḥ: sūtradhāra tūrṇam ārabhyatāṃ taurya-trikam.

(ततः प्रविशति गन्धर्वैर् अनुगम्यमान उद्धवः पौर्णमासी मुखरा च.)

(tataḥ praviśati gandharvair anugamyamāna uddhavaḥ paurṇamāsī mukharā ca.)

सूत्रधारः: निज-मधुरिम-मुद्राम्लापितेन्दीवर-श्रीर् जयति परम-जैत्रः को ऽपि राधा-कटाक्षः त्रि-भुवन-जय-लक्ष्मी-वर्यया दत्त-दाम मधु-रिपुर् अपि येन क्रीडया निर्जितो ऽभूत्

sūtradhāraḥ: nija-madhurima-mudrāmlāpitendīvara-śrīr jayati parama-jaitraḥ ko 'pi rādhā-kaṭākṣaḥ tri-bhuvana-jaya-lakṣmī-varyayā datta-dāma madhu-ripur api yena krīḍayā nirjito 'bhūt

कृष्णः: (स-हर्षम्) साधीयान् एष हृदयानन्दी नान्दी-प्रयोगः.

kṛṣṇaḥ: (sa-harṣam) sādhīyān eṣa hṛdayānandī nāndī-prayogaḥ.

सूत्रधारः: (पार्श्वतो विलोक्य) आर्ये केनापि चारु-सन्धिना प्रबन्धेन जगद्-बन्धोर् अस्य समाराधनाय कुलाचार्येण स्वर्गतः प्रेषितो ऽस्मि.

sūtradhāraḥ: (pārśvato vilokya) ārye kenāpi cāru-sandhinā prabandhena jagad-bandhor asya samārādhanāya kulācāryeṇa svargataḥ preṣito 'smi.

नटी: अज्ज को क्खु सो दव प्पबन्धो.

naṭī: ajja ko kkhu so dava ppabandho.

सूत्रधार: रसिक-सिरोमणि-रमणः सुलभो गोकुल-निवासिनाम् एव सन्दर्भो गुण-गर्भः स जयति राधाभिसाराख्यः तद् गीयतां मङ्गल-ध्रुवा.

sūtradhāra: rasika-siromaṇi-ramaṇaḥ sulabho gokula-nivāsinām eva sandarbho guṇa-garbhaḥ sa jayati rādhābhisārākhyaḥ tad gīyatāṃ maṅgala-dhruvā.

नटी: अज्ज कं रिदुं ओलम्बि-अ ग-इस्सम्.

naṭī: ajja kaṃ riduṃ olambi-a ga-issam.

सूत्रधारः: आर्ये पश्य पश्य श्रीर् एषा वन-मालिकासु मिलति प्रोज्झ्याद्य कुन्दावलीं स्मर्तुं पष्चम-चातुरीं चिर-परित्यक्तं यतन्ते पिकाः भाण्डीरात् परिपाण्डुरः स्फुटम् अमी भ्रश्यन्ति यत्र च्छदाः कालः को ऽप्य् अयम् उज्ज्वलः स-कुतुकी मन्दं परिस्पन्दते

sūtradhāraḥ: ārye paśya paśya śrīr eṣā vana-mālikāsu milati projjhyādya kundāvalīṃ smartuṃ paṣcama-cāturīṃ cira-parityaktaṃ yatante pikāḥ bhāṇḍīrāt paripāṇḍuraḥ sphuṭam amī bhraśyanti yatra cchadāḥ kālaḥ ko 'py ayam ujjvalaḥ sa-kutukī mandaṃ parispandate

नटी: इह झम्पिदाबि परिदो समीलदा-ए फुडं कटोरा-ए महुबेण हो-इ लहुणा ण माहवी अणुणीद-त्थव-आ

naṭī: iha jhampidābi parido samīladā-e phuḍaṃ kaṭorā-e mahubeṇa ho-i lahuṇā ṇa māhavī aṇuṇīda-tthava-ā

सूत्रधारः: (स-परितोषम्) आर्ये साधु साधु प्रस्तावोचितम् एव तावद् उपन्यस्तम्. तथा हि वृद्धया शश्वद्-आरब्ध- निरोधम् अपि राधिकाम् निरावाधं सदा साधु रमयत्य् एष माधवः. (इति निष्क्रान्तौ.)

sūtradhāraḥ: (sa-paritoṣam) ārye sādhu sādhu prastāvocitam eva tāvad upanyastam. tathā hi vṛddhayā śaśvad-ārabdha- nirodham api rādhikām nirāvādhaṃ sadā sādhu ramayaty eṣa mādhavaḥ. (iti niṣkrāntau.)

(ततः प्रविशति माधवः) माधवः: लक्ष्मीवान् इह दक्षिणानिल-सखः साक्षान् मधुर् मोदते माद्यद्-भृङ्ग-विहङ्ग-हारि विहसत्य् अत्रापि वृन्दावनम् राधा यद्य् अभिसारम् अत्र कुरुते सो ऽयं महान् एव मे सान्द्रानन्द-विलास-सिन्धु-लहरी-हिल्लोल-कोलाहलः

(tataḥ praviśati mādhavaḥ) mādhavaḥ: lakṣmīvān iha dakṣiṇānila-sakhaḥ sākṣān madhur modate mādyad-bhṛṅga-vihaṅga-hāri vihasaty atrāpi vṛndāvanam rādhā yady abhisāram atra kurute so 'yaṃ mahān eva me sāndrānanda-vilāsa-sindhu-laharī-hillola-kolāhalaḥ

मधुमङ्गल: (विहस्य) हि हि दासी-ए पुत्त-एहिं सुरीन्द-पुरि-भन्देहिं दुदि-ओ मे पि-अ-व-अस्सो पच्चक्खी-कदो.

madhumaṅgala: (vihasya) hi hi dāsī-e putta-ehiṃ surīnda-puri-bhandehiṃ dudi-o me pi-a-va-asso paccakkhī-kado.

उद्धवः: (स-चमत्कारम्) नव-मुरलि-मरली-हारि-हस्तारविन्दः कवलित-कुरुविन्द-च्छाय-गुष्जाद्भुत-श्रीः मृदुल-पवन-चष्चत्-पिष्छ-चूडाष्चलो ऽयं मदयति हृदयं मे श्यामिकानां विलासः

uddhavaḥ: (sa-camatkāram) nava-murali-maralī-hāri-hastāravindaḥ kavalita-kuruvinda-cchāya-guṣjādbhuta-śrīḥ mṛdula-pavana-caṣcat-piṣcha-cūḍāṣcalo 'yaṃ madayati hṛdayaṃ me śyāmikānāṃ vilāsaḥ

कृष्णः: (सौत्सुक्यं रोमष्चम् उन्मील्य) उद्गीर्णाद्भुत-माधुरी-परिमलस्याभीर-लीलस्य मे द्वैतं हन्त समीक्षयन् मुहुर् असौ चित्रीयते चारणः चेतः केलि-कुतूहलोत्तरलितं सत्यं सखे मामकं यस्य प्रेक्ष्य स्वरूपतां व्रज-वधू-सारूप्यम् अन्विच्छति

kṛṣṇaḥ: (sautsukyaṃ romaṣcam unmīlya) udgīrṇādbhuta-mādhurī-parimalasyābhīra-līlasya me dvaitaṃ hanta samīkṣayan muhur asau citrīyate cāraṇaḥ cetaḥ keli-kutūhalottaralitaṃ satyaṃ sakhe māmakaṃ yasya prekṣya svarūpatāṃ vraja-vadhū-sārūpyam anvicchati

तद् अद्य भवन्तं प्र्च्छामि. कथम् अनेनाविस्कृत ममापि मनो-हारिणी सा कापि रूप-चन्द्रिका.

tad adya bhavantaṃ prcchāmi. katham anenāviskṛta mamāpi mano-hāriṇī sā kāpi rūpa-candrikā.

उद्धवः: देव भवद्-भक्ति-प्रभाव-सम्भावितो ऽयं देवर्षेर् एव सेवा-परिपाटी-विवर्तः.

uddhavaḥ: deva bhavad-bhakti-prabhāva-sambhāvito 'yaṃ devarṣer eva sevā-paripāṭī-vivartaḥ.

कृष्णः: (साश्चर्यम्) प्रपद्य नटतां नटान् किम् अयम् अस्मि रङ्ग-स्थले सदास्य् अथ स-दास्यतां किम् उपलभ्य पश्यामि वा इति स्फुट-विनिर्णये किम् अपि सम्विधानं पुरः समीक्ष्य परमाद्भुतं निमिषम् अप्य् अहं न क्षमः

kṛṣṇaḥ: (sāścaryam) prapadya naṭatāṃ naṭān kim ayam asmi raṅga-sthale sadāsy atha sa-dāsyatāṃ kim upalabhya paśyāmi vā iti sphuṭa-vinirṇaye kim api samvidhānaṃ puraḥ samīkṣya paramādbhutaṃ nimiṣam apy ahaṃ na kṣamaḥ

माधवः: मतिर् अघूर्णत सार्धम् आलि-व्रजैर् धृतिर् अभून् मधुभिः सह विच्युत व्यकसद्-उत्कलिका कलिकालिभिः समम् इह प्रियया वियुतस्य मे

mādhavaḥ: matir aghūrṇata sārdham āli-vrajair dhṛtir abhūn madhubhiḥ saha vicyuta vyakasad-utkalikā kalikālibhiḥ samam iha priyayā viyutasya me

तद् इदानीं वेणु-गीत-सम्ज्षया ललिताम् अभ्यर्थयिष्ये.

tad idānīṃ veṇu-gīta-samjṣayā lalitām abhyarthayiṣye.

(इत्य् अधरे वेणुं विन्यस्य) अक्ष्णोर् बन्धुं हरि-हय-हरिन्-नागरी राग-रिक्तं रागेणाविष्कुरु गुरु-रुचं भानवीयां नवीनाम् चक्राभिख्यः किम् अपि विरहाद् आकुलः काकु-लक्षम् कुर्वन् मुख्यस् त्वयि स वयसाम् आर्थि-भावं तनोति

(ity adhare veṇuṃ vinyasya) akṣṇor bandhuṃ hari-haya-harin-nāgarī rāga-riktaṃ rāgeṇāviṣkuru guru-rucaṃ bhānavīyāṃ navīnām cakrābhikhyaḥ kim api virahād ākulaḥ kāku-lakṣam kurvan mukhyas tvayi sa vayasām ārthi-bhāvaṃ tanoti

कृष्णः: (स-कौतुकम्) किम् अशक्यं देवर्षि-प्रसादस्य. येनायम् अनन्य-वेद्यम् अपि मद्-अन्तरीण-चार्यं विवृणोति.

kṛṣṇaḥ: (sa-kautukam) kim aśakyaṃ devarṣi-prasādasya. yenāyam ananya-vedyam api mad-antarīṇa-cāryaṃ vivṛṇoti.

माधवः: (स-हर्षम्) कथं नटी-दूरे मनो-हरिण-हारिणी सैवेयं मष्जु-मष्जीर-सिष्जित-काकली. तद् अहं माधवी-मण्डपं प्रविशामि. (इति निष्क्रान्तः)

mādhavaḥ: (sa-harṣam) kathaṃ naṭī-dūre mano-hariṇa-hāriṇī saiveyaṃ maṣju-maṣjīra-siṣjita-kākalī. tad ahaṃ mādhavī-maṇḍapaṃ praviśāmi. (iti niṣkrāntaḥ)

(ततः प्रविशति ललितयानुगम्यमाना राधा.) राधा: (सौत्सुक्यं पुरो दृष्ट्वा) हला ललिदे पेक्ख पेक्ख. धण्ण एस तरङ्गलेह. ज क्खु सेवलवल्लि-निबद्द्ध-प-अं णं हंसि-अं मो-अवेदि. त फुडं भिसिनी-पत्तन्तरिदेण कलंसेण सङ्घदिस्सदि.

(tataḥ praviśati lalitayānugamyamānā rādhā.) rādhā: (sautsukyaṃ puro dṛṣṭvā) halā lalide pekkha pekkha. dhaṇṇa esa taraṅgaleha. ja kkhu sevalavalli-nibadddha-pa-aṃ ṇaṃ haṃsi-aṃ mo-avedi. ta phuḍaṃ bhisinī-pattantarideṇa kalaṃseṇa saṅghadissadi.

ललिता: (स्मित्वा) भो हंसी हंस-ब-इणो पक्ख-बदेण च्चे-अ उद्धुर एस तुमं कद्धदि उम्मि-माला. त वीसद्धा कन्तं अहिसर.

lalitā: (smitvā) bho haṃsī haṃsa-ba-iṇo pakkha-badeṇa cce-a uddhura esa tumaṃ kaddhadi ummi-mālā. ta vīsaddhā kantaṃ ahisara.

कृष्णः: (सोत्कण्ठम्) उच्चैर् अभूद् अननुभूत-चरी दशा मे यस्याश् चिरेण विरह-ज्वर-जर्जरस्य हा हन्त सेयम् इयम् आमि यम् आविरासीन् मच्-चित्त-हंस-सरसी सरसीरुहाक्षि (इत्य् सिंहासनाद् उत्थाय भुजाभ्यां ग्रहितुं परिक्रमति.)

kṛṣṇaḥ: (sotkaṇṭham) uccair abhūd ananubhūta-carī daśā me yasyāś cireṇa viraha-jvara-jarjarasya hā hanta seyam iyam āmi yam āvirāsīn mac-citta-haṃsa-sarasī sarasīruhākṣi (ity siṃhāsanād utthāya bhujābhyāṃ grahituṃ parikramati.)

उद्धवः: देव नाट्य-प्रणीतो ऽयम् अर्थः.

uddhavaḥ: deva nāṭya-praṇīto 'yam arthaḥ.

कृष्णः: (स-धैर्यं लज्जाम् अभिनीय) सा वक्त्र-श्रीर् विरमित-शरच्-चन्द्र-नान्दी-स्तवासौ सेयं दृष्टिर् मद-कल-मृगी-मृग्य-माधुर्य-केलिः सा भ्रूर् एषा रतिपति-धनुर् विभ्रमाभ्यास-गुर्वी गान्धर्वी मे क्षपयति धृतिं हन्त गान्धर्विकेव

kṛṣṇaḥ: (sa-dhairyaṃ lajjām abhinīya) sā vaktra-śrīr viramita-śarac-candra-nāndī-stavāsau seyaṃ dṛṣṭir mada-kala-mṛgī-mṛgya-mādhurya-keliḥ sā bhrūr eṣā ratipati-dhanur vibhramābhyāsa-gurvī gāndharvī me kṣapayati dhṛtiṃ hanta gāndharvikeva

मुखरा: हा णत्तिणी राही-ए जि-आसि. (इति धावति)

mukharā: hā ṇattiṇī rāhī-e ji-āsi. (iti dhāvati)

पौर्णमासी: (पतष्चले ध्र्त्वा) सौहृदान्धे गन्धर्वम् इदं गन्धर्वानाम्.

paurṇamāsī: (pataṣcale dhrtvā) sauhṛdāndhe gandharvam idaṃ gandharvānām.

मुखरा: (सास्रम्) भ-अवदि सूर-मण्डलं भेत्तण लो-अन्तरं गद राही सग्गलेहिं गन्धव्वेहिं आणीदत्ति तक्केमि.

mukharā: (sāsram) bha-avadi sūra-maṇḍalaṃ bhettaṇa lo-antaraṃ gada rāhī saggalehiṃ gandhavvehiṃ āṇīdatti takkemi.

राधा: हला ललिदे पुप्फहरण-कोदुहलस्स णि-एददो तु-ए अणिज्जन्ति अहम् अबि णाम किं अज्ज-ए मुहर-ए दित्थम्हि.

rādhā: halā lalide pupphaharaṇa-koduhalassa ṇi-edado tu-e aṇijjanti aham abi ṇāma kiṃ ajja-e muhara-e ditthamhi.

ललिता: न के-अलं आज्जा-ए मुहरा-ए. जडिला-ए बि.

lalitā: na ke-alaṃ ājjā-e muharā-e. jaḍilā-e bi.

मुखरा: (स-बाष्प-गद्गदम्) हा वच्छे सच्चं म-ए दरुणी-ए ज्जलिदासि.

mukharā: (sa-bāṣpa-gadgadam) hā vacche saccaṃ ma-e daruṇī-e jjalidāsi.

मधुमङ्गल: (स-रोषम्) रक्खसि वुद्धि-ए दणीं मा क्खु अलि-अं पेम्मं प-अदेहि. ज क्खु घरोबन्त-वदि-अ-पेरन्ते च्चे-अ मं दट्ठुणा कुक्कुरीव बुक्कसि.

madhumaṅgala: (sa-roṣam) rakkhasi vuddhi-e daṇīṃ mā kkhu ali-aṃ pemmaṃ pa-adehi. ja kkhu gharobanta-vadi-a-perante cce-a maṃ daṭṭhuṇā kukkurīva bukkasi.

मुखरा: अज्ज महुमङ्गल किं करिस्सं. अप्प-आसिद-रहस्सा-ए वष्चिदम्हि भ-अवदि-ए.

mukharā: ajja mahumaṅgala kiṃ karissaṃ. appa-āsida-rahassā-e vaṣcidamhi bha-avadi-e.

राधा: हला ज-इ दिट्ठम्हि तदो उबा-अं वाहरेहि.

rādhā: halā ja-i diṭṭhamhi tado ubā-aṃ vāharehi.

ललिता: हन्त मन्थरे पन्तरं परिहरि-अ कलम्ब-सम्बहेन कालिन्दी-तीर-मग्गेण तुरि-अं गच्छम्ह. (इत्य् उभे परिक्रमतः.)

lalitā: hanta manthare pantaraṃ parihari-a kalamba-sambahena kālindī-tīra-maggeṇa turi-aṃ gacchamha. (ity ubhe parikramataḥ.)

राधा: सहि पिसुणेहिं णे-उरेहिं किं त्ति सङ्गमिदम्हि.

rādhā: sahi pisuṇehiṃ ṇe-urehiṃ kiṃ tti saṅgamidamhi.

ललिता: विदक्क-सीला-ए जडिला-ए बुद्धिं मोहेदुम्.

lalitā: vidakka-sīlā-e jaḍilā-e buddhiṃ mohedum.

(प्रविश्य) जटिला: (पुरः पश्यन्ति) कहं दिट्ठि-पहे ण लक्खिज्जहि वारिसहानवी. त कहिं णं मग्गिस्सम्. (भुवस् तलम् अवलोक्य स-हर्षम्) इम-इं वहु-ए पद-इं दिसन्ति. जं कुन्दल-इदि-ए सोहग्ग-मुद्द-ए अन्किद-इम्. त इमिणा मग्गेण मग्गिस्सम्.

(praviśya) jaṭilā: (puraḥ paśyanti) kahaṃ diṭṭhi-pahe ṇa lakkhijjahi vārisahānavī. ta kahiṃ ṇaṃ maggissam. (bhuvas talam avalokya sa-harṣam) ima-iṃ vahu-e pada-iṃ disanti. jaṃ kundala-idi-e sohagga-mudda-e ankida-im. ta imiṇā maggeṇa maggissam.

राधा: हला अज्ज म-ए अ-उरुव्वं किं पि सिबिणे अनुहूदम्

rādhā: halā ajja ma-e a-uruvvaṃ kiṃ pi sibiṇe anuhūdam

ललिता: सहि किं तम्.

lalitā: sahi kiṃ tam.

राधा: लवङ्ग-कुडुङ्गे पुप्फं आहरन्ति तुमं वृन्दा-अण-वसिणा मत्त-कलहिन्देण अ-अदु-अ हत्थेन गहिद-हत्थासि सम्वुत्ता. तदो सम्भमेण घुम्मन्ति-ए तुह हधेण ओत्थ-पल्ल-अं दंसन्तेण तिणा वामे त्थव-अम्मि फुरन्त-तिक्ख-कामकुसं कर-पुक्खरम्. (इत्य् अर्धोक्ते स-रोमष्चं आनम्र-मुखी भवति.)

rādhā: lavaṅga-kuḍuṅge pupphaṃ āharanti tumaṃ vṛndā-aṇa-vasiṇā matta-kalahindeṇa a-adu-a hatthena gahida-hatthāsi samvuttā. tado sambhameṇa ghummanti-e tuha hadheṇa ottha-palla-aṃ daṃsanteṇa tiṇā vāme tthava-ammi phuranta-tikkha-kāmakusaṃ kara-pukkharam. (ity ardhokte sa-romaṣcaṃ ānamra-mukhī bhavati.)

ललिता: (स्मित्वा) अ-इ सरले तुज्झ हि-अ-ए कत्थुरि-अ-पत्त-भङ्गं लिहन्ती-ए म-ए पच्चक्खी-किदो सिबिण-सङ्गि-ण-अर-कुष्जर-विब्भमासि. त फुडं कधेहि. त-इ-अ-जण-सङ्गजोग्गे तस्सिं मह-ओसरे दिह-सुत्त निवि-सह-अरि ज्झत्ति णिक्कन्त ण वे त्ति.

lalitā: (smitvā) a-i sarale tujjha hi-a-e katthuri-a-patta-bhaṅgaṃ lihantī-e ma-e paccakkhī-kido sibiṇa-saṅgi-ṇa-ara-kuṣjara-vibbhamāsi. ta phuḍaṃ kadhehi. ta-i-a-jaṇa-saṅgajogge tassiṃ maha-osare diha-sutta nivi-saha-ari jjhatti ṇikkanta ṇa ve tti.

राधा: (स्वगतम्) कधं तक्किदं अत्थि धुत्त-ए. (प्रकाशं स-भ्रु-भङ्गम्) वामे किं त्ति अलि-अं आसङ्कसि.

rādhā: (svagatam) kadhaṃ takkidaṃ atthi dhutta-e. (prakāśaṃ sa-bhru-bhaṅgam) vāme kiṃ tti ali-aṃ āsaṅkasi.

जटिला: णूणं णे-उर-सद्देन अ-अद्धिद एदे हंस हंस-णन्दिणी-जलदो वने ध-अन्ति. त वहुदि-अ नदि-दुरे हुविस्सदि.

jaṭilā: ṇūṇaṃ ṇe-ura-saddena a-addhida ede haṃsa haṃsa-ṇandiṇī-jalado vane dha-anti. ta vahudi-a nadi-dure huvissadi.

उद्धवः: अहो जरती-नामापि बुद्धि-कौशलम्.

uddhavaḥ: aho jaratī-nāmāpi buddhi-kauśalam.

ललिता: (स्वगतम्) पुरदो माहवी-मण्डबे माहवेन होदवम्.

lalitā: (svagatam) purado māhavī-maṇḍabe māhavena hodavam.

(ततः प्रविशति वृन्दयानुगम्यानो माधवः.) माधवः: (समन्ताद् अवलोक्य) हेतुर् मे हृदयोत्सवस्य विविधः कामं क्रमाद् वर्धताम् प्राप्नोत्य् अस्य गुणधिरोह-पदवीं राधाभिसारस्य कः यस्मिन्न् अल्प-तरं मनोरथ-तति-सीमम् अपि प्रापिते सान्द्रानन्दमयी भवत्य् अनुपमा सद्यो जगद्-विश्मृतिः

(tataḥ praviśati vṛndayānugamyāno mādhavaḥ.) mādhavaḥ: (samantād avalokya) hetur me hṛdayotsavasya vividhaḥ kāmaṃ kramād vardhatām prāpnoty asya guṇadhiroha-padavīṃ rādhābhisārasya kaḥ yasminn alpa-taraṃ manoratha-tati-sīmam api prāpite sāndrānandamayī bhavaty anupamā sadyo jagad-viśmṛtiḥ

कृष्णः: (पौर्णमासीं अवेक्ष्य) हन्त वत्सले गुरोर् अपि गुर्वी त्वम् एव सर्वदा मां विनोदयितुं कोविदासि. यद् अद्य नाट्य-कला-च्छलेन दुर्लभे तत्र गोकुल-विलासे पुनः प्रवेशितो ऽस्मि.

kṛṣṇaḥ: (paurṇamāsīṃ avekṣya) hanta vatsale guror api gurvī tvam eva sarvadā māṃ vinodayituṃ kovidāsi. yad adya nāṭya-kalā-cchalena durlabhe tatra gokula-vilāse punaḥ praveśito 'smi.

राधा: (माधवम् अवलोक्य सानन्दम् आत्म-गतम्) भो भ-अवं आणन्द-पज्जण णु क्खु रुन्धि-अदु जलसरेण उक्कन्थिद तवस्सिणी मे दिट्ठि-च-ओरि. क्खणं पिबेदु एस दुल्लहं इमस्स मुह-चन्दस्स जोन्हम्. (प्रकाशं भ्रुवौ विभुज्य) ललिदे जुत्तं जुत्तं एदम्. जं सरलहं वष्चिदम्हि. (इति नासया फुत्-कुर्वन्ति स-लीलं रोदिति.)

rādhā: (mādhavam avalokya sānandam ātma-gatam) bho bha-avaṃ āṇanda-pajjaṇa ṇu kkhu rundhi-adu jalasareṇa ukkanthida tavassiṇī me diṭṭhi-ca-ori. kkhaṇaṃ pibedu esa dullahaṃ imassa muha-candassa jonham. (prakāśaṃ bhruvau vibhujya) lalide juttaṃ juttaṃ edam. jaṃ saralahaṃ vaṣcidamhi. (iti nāsayā phut-kurvanti sa-līlaṃ roditi.)

ललिता: हल किं त्ति मं उबलहेसि. देव्व-सङ्घदिदं क्खु एदं किं करिस्सम्.

lalitā: hala kiṃ tti maṃ ubalahesi. devva-saṅghadidaṃ kkhu edaṃ kiṃ karissam.

माधवः: (राधाम् अवेक्ष्य स-हर्षम्) धावत्य् आक्रमितुं मुहुः श्रवणयोः सीमानम् अक्ष्णोर् द्वयि पौष्कल्यं हरतः कुचौ बलि-गुणैर् आबध्य मध्यं ततः मुष्णीतश् चलतां भ्रुवौ चरणयोर् उद्यद्-धनुर्-विभ्रमे राधायास् तनु-पट्टने नर-पतौ बाल्याभिधे शीर्यति

mādhavaḥ: (rādhām avekṣya sa-harṣam) dhāvaty ākramituṃ muhuḥ śravaṇayoḥ sīmānam akṣṇor dvayi pauṣkalyaṃ harataḥ kucau bali-guṇair ābadhya madhyaṃ tataḥ muṣṇītaś calatāṃ bhruvau caraṇayor udyad-dhanur-vibhrame rādhāyās tanu-paṭṭane nara-patau bālyābhidhe śīryati

ललिता: (सन्स्कृतेन) जङ्घाधस्-तट-सङ्गि-दक्षिण-पदं किण्चिद् विभुग्न-त्रिकं साचि-स्तम्भित-कन्धरं सखि तिरः-सण्चारि-नेत्राण्चलम् वंशीं कुट्मलिते दधानम् अधरे लोलाङ्गुली-सङ्गतां रिङ्गद्-भ्रू-भ्रमरं वराङ्गि परमानन्दं पुरः स्वीकुरु

lalitā: (sanskṛtena) jaṅghādhas-taṭa-saṅgi-dakṣiṇa-padaṃ kiṇcid vibhugna-trikaṃ sāci-stambhita-kandharaṃ sakhi tiraḥ-saṇcāri-netrāṇcalam vaṃśīṃ kuṭmalite dadhānam adhare lolāṅgulī-saṅgatāṃ riṅgad-bhrū-bhramaraṃ varāṅgi paramānandaṃ puraḥ svīkuru

जटिला: (सानन्दम्) एस उहिने वारिसहाणवी. (इत्य् उपसृत्य) अ-इ अहिसर-मग्गोबज्झ-इणी ललिदे. एन्हिं पुत्त-ओ मे अहिमण्णु विदुरे गदोत्थि. त सुण्णं घरं मुक्कि-अ कीस तु-ए आणिदा एत्थ वहूडि.

jaṭilā: (sānandam) esa uhine vārisahāṇavī. (ity upasṛtya) a-i ahisara-maggobajjha-iṇī lalide. enhiṃ putta-o me ahimaṇṇu vidure gadotthi. ta suṇṇaṃ gharaṃ mukki-a kīsa tu-e āṇidā ettha vahūḍi.

ललिता: (स-शङ्कम् आत्म-गतम्) हद्धी हद्धी द-इणी-ए अदहिण-प-इदि-ए दद्धम्हि वुद्धि-अ-ए. (प्रकाशम्) अज्जे गग्गि-ए वण्णिदम्. अज्ज माहवी-पुप्फेहिं पु-इदो सुरो सुरहि-कोदि-प्पदो होदि त्ति. माहवी-मण्डबं लम्भिद म-ए राहि. त पसीद पसीद.

lalitā: (sa-śaṅkam ātma-gatam) haddhī haddhī da-iṇī-e adahiṇa-pa-idi-e daddhamhi vuddhi-a-e. (prakāśam) ajje gaggi-e vaṇṇidam. ajja māhavī-pupphehiṃ pu-ido suro surahi-kodi-ppado hodi tti. māhavī-maṇḍabaṃ lambhida ma-e rāhi. ta pasīda pasīda.

जटिला: (अपवर्य सालीक-स्नेहम्) अ-इ वच्छे सदा मं पलोहि-अ ललिदा अहिसारेदि त्ति मह पुत्तस्स पुरदो वहूडि-अ अलि-अं जेव्व तुमं दुसेदि. त किं त्ति लहवं सहेसि.

jaṭilā: (apavarya sālīka-sneham) a-i vacche sadā maṃ palohi-a lalidā ahisāredi tti maha puttassa purado vahūḍi-a ali-aṃ jevva tumaṃ dusedi. ta kiṃ tti lahavaṃ sahesi.

ललिता: (स्वगतम्) अम्महे कोडिल्लं जडिला-ए.

lalitā: (svagatam) ammahe koḍillaṃ jaḍilā-e.

माधवः: (स्वगतम्) यत्रासङ्गो मनसः स्फुरति गरीयान् गरि/यसो ऽप्य् उच्चैः नियतो वस्तुनि विघ्नस् तस्मिन्न् इति नानृतो वादः (इति दृग्-अन्तेन राधां पश्यन्न् उपसर्पति.)

mādhavaḥ: (svagatam) yatrāsaṅgo manasaḥ sphurati garīyān gari/yaso 'py uccaiḥ niyato vastuni vighnas tasminn iti nānṛto vādaḥ (iti dṛg-antena rādhāṃ paśyann upasarpati.)

जटिला: (नासिकाग्रे तर्जनीं विन्यस्य शिरो धुन्वति साश्चर्यम्) अरे बलि-अ-भु-अङ्ग कं दम्सिदुं एत्थ भम्मसि.

jaṭilā: (nāsikāgre tarjanīṃ vinyasya śiro dhunvati sāścaryam) are bali-a-bhu-aṅga kaṃ damsiduṃ ettha bhammasi.

माधवः: लम्बोष्ठि भवतीं एव गोष्ठ-पिशाचीम्. (उद्धवः स्मितं करोति.)

mādhavaḥ: lamboṣṭhi bhavatīṃ eva goṣṭha-piśācīm. (uddhavaḥ smitaṃ karoti.)

कृष्णः: गोकुल-कुल-जरतीनां पारुषा वाग् अपि यथा प्रमोदयति स्तुतिर् अपि महा-मुनीनां मधुर-पदा मां सखे न तथा

kṛṣṇaḥ: gokula-kula-jaratīnāṃ pāruṣā vāg api yathā pramodayati stutir api mahā-munīnāṃ madhura-padā māṃ sakhe na tathā

वृन्दा: वृद्धे धर्म-चकोर-जीवातु-चरितामृत-चन्द्रिके कृष्णचन्द्रे ऽपि कथं प्रतिपं भुजङ्ग-भावम् अर्पयसि.

vṛndā: vṛddhe dharma-cakora-jīvātu-caritāmṛta-candrike kṛṣṇacandre 'pi kathaṃ pratipaṃ bhujaṅga-bhāvam arpayasi.

जटिला: (सोल्लुण्ठं विहस्य सन्स्कृतेन) व्रजेश्वर-सुतस्य कः पर-वधू-विनोद-क्रिया- प्रशास्ति-भर-भूषितं गुणम् अवैति नास्य क्षितौ यद् एष रति-तस्करः पथि निरुध्य साध्वीर् बलात् तदीय-कुच-कुड्मले करजम् ॐ नमो विष्णवे

jaṭilā: (solluṇṭhaṃ vihasya sanskṛtena) vrajeśvara-sutasya kaḥ para-vadhū-vinoda-kriyā- praśāsti-bhara-bhūṣitaṃ guṇam avaiti nāsya kṣitau yad eṣa rati-taskaraḥ pathi nirudhya sādhvīr balāt tadīya-kuca-kuḍmale karajam oṃ namo viṣṇave

राधा: (स्वगतम्) हा हद-देव्व. किं ते अबराधा राही.

rādhā: (svagatam) hā hada-devva. kiṃ te abarādhā rāhī.

जटिला: अ-इ मुद्धे वहूडी इमस्स कल-कुन्दलिणो तिक्ख-ए वङ्क-दिट्ठि-ए फंसिद वज्ज-पदिमबि जज्जरि-हो-इ. किं उण तुमं नो-मलि-अ-सु-उमलि तबस्सिनी. त तुरि-अं घर-गब्भं गच्छम्ह. (इति ललिता-राधाभ्यां सह निष्क्रान्ता.)

jaṭilā: a-i muddhe vahūḍī imassa kala-kundaliṇo tikkha-e vaṅka-diṭṭhi-e phaṃsida vajja-padimabi jajjari-ho-i. kiṃ uṇa tumaṃ no-mali-a-su-umali tabassinī. ta turi-aṃ ghara-gabbhaṃ gacchamha. (iti lalitā-rādhābhyāṃ saha niṣkrāntā.)

वृन्दा: नागरेन्द्र मुष्च वैमनस्यम्. साम्प्रतं भवद्-अभीष्ट-सिद्धये शारिका-मुखेन ललितां सन्दिश्य विशाखया भवन्तं निवेदयिष्यामि. (इति निष्क्रान्ता.)

vṛndā: nāgarendra muṣca vaimanasyam. sāmprataṃ bhavad-abhīṣṭa-siddhaye śārikā-mukhena lalitāṃ sandiśya viśākhayā bhavantaṃ nivedayiṣyāmi. (iti niṣkrāntā.)

माधवः: (स-खेदम्) द्रवति मनाग् अभ्युदितद् विधु-कान्ते शिशिर-भानुजालोकात् पर्वानि पिधानम् अकरोद् अहह स्वर्-भानु-भीषणा जरती

mādhavaḥ: (sa-khedam) dravati manāg abhyuditad vidhu-kānte śiśira-bhānujālokāt parvāni pidhānam akarod ahaha svar-bhānu-bhīṣaṇā jaratī

(निश्वस्य) विशाखाम् उद्देष्टुं जटिला-गृहोपान्त-पाटली-वाटिकां गच्छेयम् (इति परिक्रम्य) कथम् अग्रे स्व-ग्र्हाङ्गनम् अभिमन्युर् अधितिष्ठति. तद् अहम् अत्रैव क्षणम् अन्तरितो भवेयम्. (इति निष्क्रान्तः)

(niśvasya) viśākhām uddeṣṭuṃ jaṭilā-gṛhopānta-pāṭalī-vāṭikāṃ gaccheyam (iti parikramya) katham agre sva-grhāṅganam abhimanyur adhitiṣṭhati. tad aham atraiva kṣaṇam antarito bhaveyam. (iti niṣkrāntaḥ)

(प्रविश्य) अभिमन्युः: तिण्णि उबसारि-अ स-अ इं मुल्लेण गेन्हिदुं गेहदो कष्चणं ण-इस्सम्. त कहिं गद अम्म.

(praviśya) abhimanyuḥ: tiṇṇi ubasāri-a sa-a iṃ mulleṇa genhiduṃ gehado kaṣcaṇaṃ ṇa-issam. ta kahiṃ gada amma.

(प्रविश्य) जटिला: हन्त हन्त दनीं सरि-अ सु-अस्स कैज्जन्तं निहुदं म-ए सुदम्. जं अहिमण्णु-वेसेण माहवो एन्हिं मह घरं उपस्सप्पिस्सदि. त गदु-अ पेक्खिस्सम्. (इति परिक्रमन्ति द्वरि दूराद् अभिमन्युम् आलोक्य) अव्वो सच्चं च्चे-अ एसो धुत्तो अ-अदो. त गदु-अ पमाणि-अं जणं अणिस्सम्. (इति निष्क्रान्ता)

(praviśya) Jaṭilā: hanta hanta danīṃ sari-a su-assa kaijjantaṃ nihudaṃ ma-e sudam. jaṃ ahimaṇṇu-veseṇa māhavo enhiṃ maha gharaṃ upassappissadi. ta gadu-a pekkhissam. (iti parikramanti dvari dūrād abhimanyum ālokya) avvo saccaṃ cce-a eso dhutto a-ado. ta gadu-a pamāṇi-aṃ jaṇaṃ aṇissam. (iti niṣkrāntā)

अभिमन्युः: विसाहे कुत्थ वट्टसि.

abhimanyuḥ: visāhe kuttha vaṭṭasi.

(प्रविश्य) ललिता: (स्वगतम्) एत्थ कण्हं पेसिदुं सरि-व-अणेण विसाहा गद. (प्रकाशं लज्जाम् अभिनीय निचैः) सुह-अ एत्थ विसाहा नत्थि.

(praviśya) lalitā: (svagatam) ettha kaṇhaṃ pesiduṃ sari-va-aṇeṇa visāhā gada. (prakāśaṃ lajjām abhinīya nicaiḥ) suha-a ettha visāhā natthi.

(ततः प्रविशति गार्गी-भारुण्डा-कुन्दलताभिर् आवृत जटिला.)

(tataḥ praviśati gārgī-bhāruṇḍā-kundalatābhir āvṛta jaṭilā.)

जटिला: कुन्दलदे पेक्ख अप्पणो सही-ए सोसिल्लम्.

jaṭilā: kundalade pekkha appaṇo sahī-e sosillam.

कुन्दलता: (दृष्ट्वा मुखम् आनमयन्ती) ह देव्व रक्ख रक्ख.

kundalatā: (dṛṣṭvā mukham ānamayantī) ha devva rakkha rakkha.

भारुण्डा: अज्जे गग्गि पेक्ख पेक्ख पच्चक्खो अहिमण्णु जेव्व एसो र-ए-न-अरो तुह कण्हो. त अलि-अं न जल-इ जडिला मे सही.

bhāruṇḍā: ajje gaggi pekkha pekkha paccakkho ahimaṇṇu jevva eso ra-e-na-aro tuha kaṇho. ta ali-aṃ na jala-i jaḍilā me sahī.

जटिला: अज्जे गग्गि दित्थि-अ दणिं सार्धं इं पत्ति-अ-इदं तु-ए. ता अग्गदो सन्निहिज्ज-ए. (इति पृष्ठतः परिक्रम्य पुर्त्रस्य हस्तं आकर्षन्ती साक्षेपम्) रे गो-उल-किसोरि-लम्पद-अ अरे पर-घर-लुन्थण-अ कण्ह तुमं पि अप्पणो पुत्तम् मन्निस्सदि जडिला. (अभिमन्यु स-लज्जं मुखम् आवृत्य व्यवर्तयति.)

jaṭilā: ajje gaggi ditthi-a daṇiṃ sārdhaṃ iṃ patti-a-idaṃ tu-e. tā aggado sannihijja-e. (iti pṛṣṭhataḥ parikramya purtrasya hastaṃ ākarṣantī sākṣepam) re go-ula-kisori-lampada-a are para-ghara-lunthaṇa-a kaṇha tumaṃ pi appaṇo puttam mannissadi jaḍilā. (abhimanyu sa-lajjaṃ mukham āvṛtya vyavartayati.)

जटिला: अरे र-अहि-उन्द-अ कीस मुहं धक्कसि. जं दे विज्ज ण विक्क-इद. (इति प्रसह्य सम्मुखयति.)

jaṭilā: are ra-ahi-unda-a kīsa muhaṃ dhakkasi. jaṃ de vijja ṇa vikka-ida. (iti prasahya sammukhayati.)

अभिमन्युः: (स्वगतम्) हद्धी हद्धी व-उलि-अ-ए अम्म-ए लज्ज-पज्ज-उलो विदोम्हि. त इदो अबक्कमिस्सम्. (इति परिक्रमति.)

abhimanyuḥ: (svagatam) haddhī haddhī va-uli-a-e amma-e lajja-pajja-ulo vidomhi. ta ido abakkamissam. (iti parikramati.)

जटिला: (धावन्ती पटाष्चलम् आकृष्य) रे चोर एसो दिड्धं गहिदोसि. कहं पला-एसि.

jaṭilā: (dhāvantī paṭāṣcalam ākṛṣya) re cora eso diḍdhaṃ gahidosi. kahaṃ palā-esi.

अभिमन्यु: (सापत्रपं व्यघुत्य) अक्क भरुण्डे णूणं जाणाणि मे भुदहिभुद सम्वुत्ता.

abhimanyu: (sāpatrapaṃ vyaghutya) akka bharuṇḍe ṇūṇaṃ jāṇāṇi me bhudahibhuda samvuttā.

(सर्वः प्रत्यभिज्षाय स-शब्दं हसन्ति.)

(sarvaḥ pratyabhijṣāya sa-śabdaṃ hasanti.)

जटिला: (मुखं निभल्य स्वगतम्) हद्धी हद्धी पमादो पमादो. कहं पवासादो पुत्त-ओ च्चे-अ मे समा-अदो. (इति सापत्रपं उरस् ताडयन्ती निष्क्रान्ता.)

jaṭilā: (mukhaṃ nibhalya svagatam) haddhī haddhī pamādo pamādo. kahaṃ pavāsādo putta-o cce-a me samā-ado. (iti sāpatrapaṃ uras tāḍayantī niṣkrāntā.)

भारुण्डा: वच्छ सच्चं उन्मत्त दे अम्म. जं तुमं च्चे-अ माहवं मण्णेदि.

bhāruṇḍā: vaccha saccaṃ unmatta de amma. jaṃ tumaṃ cce-a māhavaṃ maṇṇedi.

(अभिमन्युः स्मितं करोति.)

(abhimanyuḥ smitaṃ karoti.)

कुन्दलता: वीर अहिमण्णो पुण्णवदि मे सही राहा. जा-ए दक्खिण सच्च-वदिणी सिनिद्ध तुम्ह मद सस्सु लद्ध. ता अम्हे गदु-अ एदं अ-उरुवं से णच्चणं भ-अवदी-ए णिवेदम्ह. (इति तिस्रो निष्क्रान्तः.)

kundalatā: vīra ahimaṇṇo puṇṇavadi me sahī rāhā. jā-e dakkhiṇa sacca-vadiṇī siniddha tumha mada sassu laddha. tā amhe gadu-a edaṃ a-uruvaṃ se ṇaccaṇaṃ bha-avadī-e ṇivedamha. (iti tisro niṣkrāntaḥ.)

अभिमन्युः: ललिदे अणेहि मदरम्. जं तुरि-अं गन्तु-कमोम्हि.

abhimanyuḥ: lalide aṇehi madaram. jaṃ turi-aṃ gantu-kamomhi.

ललिता: (निष्क्रम्य पुनः प्रविश्य च) वीर तुम्ह पुरदो अ-अन्तुं लज्जेदि अज्जा.

lalitā: (niṣkramya punaḥ praviśya ca) vīra tumha purado a-antuṃ lajjedi ajjā.

अभिमन्युः: होदु. स-अं च्चे-अ पेदि-अदो कष्चणं घेत्तुण गमिस्सम्. (इति निष्क्रान्तः.)

abhimanyuḥ: hodu. sa-aṃ cce-a pedi-ado kaṣcaṇaṃ ghettuṇa gamissam. (iti niṣkrāntaḥ.)

कृष्णः: सक्खे मन्त्रि-राज परमानन्दं इदम् अनुभूतम् एवानुभाव्यमानो ऽस्मि चरणैः.

kṛṣṇaḥ: sakkhe mantri-rāja paramānandaṃ idam anubhūtam evānubhāvyamāno 'smi caraṇaiḥ.

(प्रविश्य) वृन्दा: ललिते लघु पलायस्व. लघु पलायस्व. पश्य परवर्तते मन्युमान् एषो ऽभिमन्युः.

(praviśya) vṛndā: lalite laghu palāyasva. laghu palāyasva. paśya paravartate manyumān eṣo 'bhimanyuḥ.

ललिता: (स-शन्कं अलोक्य) दरुण-सन्दिट्ठि-अं महुरोदक्कं इमस्स पेक्खणं पदिभदि. त कलिदहिमण्णु-रुबेण माहवेण होदव्वम्.

lalitā: (sa-śankaṃ alokya) daruṇa-sandiṭṭhi-aṃ mahurodakkaṃ imassa pekkhaṇaṃ padibhadi. ta kalidahimaṇṇu-rubeṇa māhaveṇa hodavvam.

वृन्दा: (निभल्य सानन्दम्) किं नाम राधा-सखीनां धियम् अक्षुण्णम्. पश्य पश्य मन्दा सन्ध्य-पयोद-सोदर-रुचिः सैवाभिमन्योस् तनुर् वक्त्रं हन्त तद् एव खर्वट-घटी-घोणं विगाढेक्षणम् व्यस्ता सैव गतिः करीर-कुसुम-च्छायं तद् एवाम्बरं मूद्रा कापि तथाप्य् असौ पिशुनयत्य् अस्य स्वरूप-च्छटाम्

vṛndā: (nibhalya sānandam) kiṃ nāma rādhā-sakhīnāṃ dhiyam akṣuṇṇam. paśya paśya mandā sandhya-payoda-sodara-ruciḥ saivābhimanyos tanur vaktraṃ hanta tad eva kharvaṭa-ghaṭī-ghoṇaṃ vigāḍhekṣaṇam vyastā saiva gatiḥ karīra-kusuma-cchāyaṃ tad evāmbaraṃ mūdrā kāpi tathāpy asau piśunayaty asya svarūpa-cchaṭām

(ततः प्रविशत्य् अभिमन्यु-वेशो माधवः.) माधवः: परीतः परिवर्तितं ह्रिया कलित-भ्रू-कुटि-कुष्चितेक्षणम् मधुर-द्युति राधिका-मुखं परिपश्यामि कदा बलाद् अहम्

(tataḥ praviśaty abhimanyu-veśo mādhavaḥ.) mādhavaḥ: parītaḥ parivartitaṃ hriyā kalita-bhrū-kuṭi-kuṣcitekṣaṇam madhura-dyuti rādhikā-mukhaṃ paripaśyāmi kadā balād aham

(पुरो दृष्ट्वा) ललिते क्व स ते सखी-च्छद्मा जीवितौषधिः.

(puro dṛṣṭvā) lalite kva sa te sakhī-cchadmā jīvitauṣadhiḥ.

ललिता: हला राहे. इदो दव.

lalitā: halā rāhe. ido dava.

(प्रविश्य) राधा: (स-लज्ज-स्मितम् आत्म-गतम्) अणहिट्ठो बि पदत्थो पि-एण अङ्गी-कि-ओ सुहाबेदि गरले बि गिरि-सगहि-ए गुरु-अं गोरी ण किं रम-इ

(praviśya) rādhā: (sa-lajja-smitam ātma-gatam) aṇahiṭṭho bi padattho pi-eṇa aṅgī-ki-o suhābedi garale bi giri-sagahi-e guru-aṃ gorī ṇa kiṃ rama-i

माधवः: ललिते हस्त-गता मे महा-निधि-सम्पत् प्रतीयताम्.

mādhavaḥ: lalite hasta-gatā me mahā-nidhi-sampat pratīyatām.

ललिता: ज-इ स जक्खिनी विग्घं ण करोदि.

lalitā: ja-i sa jakkhinī vigghaṃ ṇa karodi.

(प्रविश्य) जटिला: (स-हर्षम्) वहुदि-ए दिट्ठि-आ अज्ज तुमं सुबुद्धि-अ सम्वुत्त. जं पुत्तस्स मे दिट्ठि-माग्गे गदसि.

(praviśya) jaṭilā: (sa-harṣam) vahudi-e diṭṭhi-ā ajja tumaṃ subuddhi-a samvutta. jaṃ puttassa me diṭṭhi-māgge gadasi.

(सर्वे सम्भ्रमं नटयन्ति.)

(sarve sambhramaṃ naṭayanti.)

जटिला: पुत्त अहिमण्णो सष्ज्झरम्भे दिट्ठि मे सुट्ठु ण उन्मील-इ.

jaṭilā: putta ahimaṇṇo saṣjjharambhe diṭṭhi me suṭṭhu ṇa unmīla-i.

माधवः: (स-हर्ष-स्मितम्) अक्क तह अष्जणं द-इस्सं. जह सम्ग्गदम दे दिट्ठि होहि.

mādhavaḥ: (sa-harṣa-smitam) akka taha aṣjaṇaṃ da-issaṃ. jaha samggadama de diṭṭhi hohi.

कृष्णः: (मन्दं मन्दं विहस्य) सक्खे मन्त्रि-राज दिष्ट्याद्य भवता गोकुल-केलि-सुधा-सिन्धु-पुलिने ऽवतीर्णम्.

kṛṣṇaḥ: (mandaṃ mandaṃ vihasya) sakkhe mantri-rāja diṣṭyādya bhavatā gokula-keli-sudhā-sindhu-puline 'vatīrṇam.

जटिला: (सानन्दम्) वच्छ कीस तु-ए अ-अरिदम्हि.

jaṭilā: (sānandam) vaccha kīsa tu-e a-aridamhi.

वृन्दा: साम्प्रतं प्रदोश-निषेव्यं गोमङ्गलां देवीं अरिराधिषुर् असौ त्वाम् अनुज्षापयति.

vṛndā: sāmprataṃ pradośa-niṣevyaṃ gomaṅgalāṃ devīṃ arirādhiṣur asau tvām anujṣāpayati.

माधवः: अक्क वहु दे म-ए सद्धं चेच्च-तरुणो मूले गन्तुं ण इच्छदि.

mādhavaḥ: akka vahu de ma-e saddhaṃ cecca-taruṇo mūle gantuṃ ṇa icchadi.

जटिला: जदे राहि एक्कं गुरु-अनस्स मे व-अणं पदिबलेहि. तुण्णं जहि इमिणा कन्तेन सद्धम्.

jaṭilā: jade rāhi ekkaṃ guru-anassa me va-aṇaṃ padibalehi. tuṇṇaṃ jahi imiṇā kantena saddham.

राधा: (स्वगतम्) अम्महे अच्चरि-ओ विहि. (प्रकाशम्) ललिदे असुत्थ-देहम्हि. ता विण्णबेहि णम्.

rādhā: (svagatam) ammahe accari-o vihi. (prakāśam) lalide asuttha-dehamhi. tā viṇṇabehi ṇam.

जटिला: कुल-पुत्ति सिरेण मे सबिदसि.

jaṭilā: kula-putti sireṇa me sabidasi.

(राधा माधवम् अपङ्गेन पश्यति.)

(rādhā mādhavam apaṅgena paśyati.)

माधवः: ललिदे कुडुङ्गो मङ्गल-रङ्ग-ज-अरं अज्ज तुम्हे करिस्सम्ह. त चन्दण-गन्धोबहरं सम्पदि-अ लम्भेहि. तत्थ पसहि-अं राहि-आं अहं कीर पधं सहेमि. (इति सर्वभिः सह निष्क्रान्तः.)

mādhavaḥ: lalide kuḍuṅgo maṅgala-raṅga-ja-araṃ ajja tumhe karissamha. ta candaṇa-gandhobaharaṃ sampadi-a lambhehi. tattha pasahi-aṃ rāhi-āṃ ahaṃ kīra padhaṃ sahemi. (iti sarvabhiḥ saha niṣkrāntaḥ.)

कृष्णः: (पौर्णमासी प्रणम्य) भगवति सन्दीपितार्तिर् अहं न समर्थो ऽस्मि धृतिम् आलम्बितुम्. किं करवै.

kṛṣṇaḥ: (paurṇamāsī praṇamya) bhagavati sandīpitārtir ahaṃ na samartho 'smi dhṛtim ālambitum. kiṃ karavai.

पौर्णमासी: (स्वगतम्) प्रथम-कल्पे व्यतीते चन्द्रावलिर् एवात्र साम्प्रतम् अनुकल्पः तद् अद्य सान्दीपनि-मन्दिर-प्रयान-कैतवेन कुण्डिनम् उपयास्यामि.

paurṇamāsī: (svagatam) prathama-kalpe vyatīte candrāvalir evātra sāmpratam anukalpaḥ tad adya sāndīpani-mandira-prayāna-kaitavena kuṇḍinam upayāsyāmi.

कृष्णः: भगवति वडभीम् अधिरोढुम् अनुज्षापयामि. (इति सर्वैः सह निष्क्रान्तः.)

kṛṣṇaḥ: bhagavati vaḍabhīm adhiroḍhum anujṣāpayāmi. (iti sarvaiḥ saha niṣkrāntaḥ.)