Śaṅkhacūḍa-vadha: The Slaying of Śaṅkhacūḍa

(ततः प्रविशति वृन्दा) वृन्दा: (नभो-मण्डलम् अवलोक्य) न्यष्चन् कुष्चित-कान्तिर् इच्छति शशी यस्याः पतिर् वारुणीं प्राप्य स्वैरम् अगौरवं गुरुर् अपि ग्लानिं पराम् अष्चति सर्वो ऽप्य् एष कृशी-भवम् उदु-परीवारस् तिरोधित्सते यामिन्याः क्षय-लक्षणं विधि-वशाद् अस्याः स्फुटं लक्ष्यते

(tataḥ praviśati vṛndā) vṛndā: (nabho-maṇḍalam avalokya) nyaṣcan kuṣcita-kāntir icchati śaśī yasyāḥ patir vāruṇīṃ prāpya svairam agauravaṃ gurur api glāniṃ parām aṣcati sarvo 'py eṣa kṛśī-bhavam udu-parīvāras tirodhitsate yāminyāḥ kṣaya-lakṣaṇaṃ vidhi-vaśād asyāḥ sphuṭaṃ lakṣyate

(परिक्रम्य) रजनि-विपरिणामे गर्गरीणां गरीयान् दधि-मथन-विनोदाद् उद्भवन्न् एष नादः अमर-नगर-कक्षा-चक्रम् आक्रम्य सद्यः स्मरयति सुर-वृन्दान्य् अब्धि-मन्थोत्सवस्य

(parikramya) rajani-vipariṇāme gargarīṇāṃ garīyān dadhi-mathana-vinodād udbhavann eṣa nādaḥ amara-nagara-kakṣā-cakram ākramya sadyaḥ smarayati sura-vṛndāny abdhi-manthotsavasya

(पुरो दृष्टिं क्षिपन्ति) करोति दधि-मन्थनं स्फुट-विसर्पि-फेण-च्छटा- विचित्रित-गृहाङ्गनं गहन-गर्गरी-गर्जितम् मुहुर् गुण-विकर्षण-प्रवणताक्रमाकुष्चित- प्रसारित-कर-द्वयी क्वनित-कङ्कनं मालती

(puro dṛṣṭiṃ kṣipanti) karoti dadhi-manthanaṃ sphuṭa-visarpi-pheṇa-cchaṭā- vicitrita-gṛhāṅganaṃ gahana-gargarī-garjitam muhur guṇa-vikarṣaṇa-pravaṇatākramākuṣcita- prasārita-kara-dvayī kvanita-kaṅkanaṃ mālatī

(पार्श्वतो विलोक्य स-स्मितम्) उत्ताम्यन्ती विरमति तमः-स्तोम-सम्पत्-प्रपष्चे न्यष्चन्-मूर्धा स-रभसम् असौ स्रश्ट-वेणी-वृतांशा मन्द-स्पन्दं दिशि दिशि दृशोर् द्वन्द्वम् अल्पं क्षिपन्ति कुष्जद् गोश्ठं विशति चकिता वक्त्रम् आवृत्य पाली

(pārśvato vilokya sa-smitam) uttāmyantī viramati tamaḥ-stoma-sampat-prapaṣce nyaṣcan-mūrdhā sa-rabhasam asau sraśṭa-veṇī-vṛtāṃśā manda-spandaṃ diśi diśi dṛśor dvandvam alpaṃ kṣipanti kuṣjad gośṭhaṃ viśati cakitā vaktram āvṛtya pālī

(पुनर् अन्यतो विलोक्य साश्चर्यम्) श्रोण्यां नाभि-सरोज-प्रवर-सहचरं बिभ्रतीयं दुकूलं श्रीवत्सोत्सङ्ग-सङ्ग-प्रणयिनम् उरसि स्फारम् आसज्य हारम् उत्तंसं न्यस्य कर्णे मकर-परिचितं पत्र-भङ्गं वहन्ती गण्डे चक्राङ्क-पादी प्रनिहितम् अयते श्यामला गोकुलाय

(punar anyato vilokya sāścaryam) śroṇyāṃ nābhi-saroja-pravara-sahacaraṃ bibhratīyaṃ dukūlaṃ śrīvatsotsaṅga-saṅga-praṇayinam urasi sphāram āsajya hāram uttaṃsaṃ nyasya karṇe makara-paricitaṃ patra-bhaṅgaṃ vahantī gaṇḍe cakrāṅka-pādī pranihitam ayate śyāmalā gokulāya

(पुनर् अन्यतः समीक्ष्य स-खेदम्) अशिथिल-कवरीका रागि-बिम्बाधर-श्रीर् अपरिलुलित-लीला-पत्र-वल्ली-विलास अमुदित-मुख-कान्तिः सद्म पद्मा प्रपेदे स्फुटम् इयम् अलसङ्गी विप्रलब्धा बभूव

(punar anyataḥ samīkṣya sa-khedam) aśithila-kavarīkā rāgi-bimbādhara-śrīr aparilulita-līlā-patra-vallī-vilāsa amudita-mukha-kāntiḥ sadma padmā prapede sphuṭam iyam alasaṅgī vipralabdhā babhūva

(नेपथ्ये) फुल्लत्य् आरान् नव-विचकिले केलि-कुष्जे ऽद्य फुल्ला शेफालीनां स्खलति कुसुमे हन्त चस्खाल बाला मिलत्य् उच्चैः कुवलय-वने मीलिताक्षी किलासीद् वाच्यं किं वा परम् उपहसीर् मा प्रणाम-च्छलेन

(nepathye) phullaty ārān nava-vicakile keli-kuṣje 'dya phullā śephālīnāṃ skhalati kusume hanta caskhāla bālā milaty uccaiḥ kuvalaya-vane mīlitākṣī kilāsīd vācyaṃ kiṃ vā param upahasīr mā praṇāma-cchalena

वृन्दा: नूनम् असौ पद्मनाभे पद्मा-सुहृदाम् उपालम्भः.

vṛndā: nūnam asau padmanābhe padmā-suhṛdām upālambhaḥ.

(नेपथ्ये) अहम् उल्मूक-पुष्ज-धर्मिणा हृदि चिन्ता-निचयेन चर्चिता भुवि हन्त निविश्य जाग्रती कथम् अप्य् अक्षपयं क्षपाम् इमम्

(nepathye) aham ulmūka-puṣja-dharmiṇā hṛdi cintā-nicayena carcitā bhuvi hanta niviśya jāgratī katham apy akṣapayaṃ kṣapām imam

वृन्दा: कथम् इह भगवती पौर्णमासी पुरस्ताद् अभिवर्तते.

vṛndā: katham iha bhagavatī paurṇamāsī purastād abhivartate.

(प्रविश्य) पौर्णमासी: (अहम् उल्मुख-पुष्ज इति पठित्वा) कथम् अग्रतो ऽसौ. वन-देवी. तद् एनाम् आसादयामि.

(praviśya) paurṇamāsī: (aham ulmukha-puṣja iti paṭhitvā) katham agrato 'sau. vana-devī. tad enām āsādayāmi.

वृन्दा: (प्रणम्य) भगवति किम् इदनिं तव चिन्ता-निदानम्.

vṛndā: (praṇamya) bhagavati kim idaniṃ tava cintā-nidānam.

पौर्णमासी: वत्से सन्दिष्टास्मि नगरान् मन्त्रि-चक्र-चूडा-मणिना तेनोद्धवेन. यथा स किल भोज-कुल-कलिमा दुष्ट-भूपतिर् अरिष्ट-केशिनाव् आहूय सादरम् आदिदेशे हन्त सखायौ कुमारी-हारिका पूतना नन्द-गोकुले केनापि दिव्य-बालकेन मर्दितेति सर्वतः किम्-वदन्ती. तेन कुमारस्य परमात्यन्तिकीनां ममापदं निदानस्य सम्पदं किल कुमारिकायाश् च तत्रावस्थितिर् इति तर्कयामि. तच् च गोकुलं सम्प्रति बाढं वृन्दावनम् अवगाढम् इत्य् अतो भवद्भ्यां यत्नेन तत्त्वम् अवधारणीयम् इति.

paurṇamāsī: vatse sandiṣṭāsmi nagarān mantri-cakra-cūḍā-maṇinā tenoddhavena. yathā sa kila bhoja-kula-kalimā duṣṭa-bhūpatir ariṣṭa-keśināv āhūya sādaram ādideśe hanta sakhāyau kumārī-hārikā pūtanā nanda-gokule kenāpi divya-bālakena marditeti sarvataḥ kim-vadantī. tena kumārasya paramātyantikīnāṃ mamāpadaṃ nidānasya sampadaṃ kila kumārikāyāś ca tatrāvasthitir iti tarkayāmi. tac ca gokulaṃ samprati bāḍhaṃ vṛndāvanam avagāḍham ity ato bhavadbhyāṃ yatnena tattvam avadhāraṇīyam iti.

वृन्दा: ततस् ततः.

vṛndā: tatas tataḥ.

पौर्णमासी: ततश् च राधा-माधवयोर् अद्भुतानुभावम् अनुभूय लब्ध-सम्भावनेन केशिना निवेदित-यथार्थ्यः पार्थिवो राधानुरोधेन गोकुलम् अवरोद्धुं स्वयम् उद्यतो ऽभूत्.

paurṇamāsī: tataś ca rādhā-mādhavayor adbhutānubhāvam anubhūya labdha-sambhāvanena keśinā nivedita-yathārthyaḥ pārthivo rādhānurodhena gokulam avaroddhuṃ svayam udyato 'bhūt.

वृन्दा: (स-त्रासम्) ततस् ततः.

vṛndā: (sa-trāsam) tatas tataḥ.

पौर्णमासी: ततश् चारिष्टेनानुसृत्य राधा-पाणि-बन्ध-प्रवादे निवेदिते सो ऽयम् अधुना शिथिली-कृताशङ्कः शङ्खचूडाख्यम् आत्मनः सुहृत्तमं दुष्ट-यक्षं कुमारीम् आहर्तुं नियुक्तवान्.

paurṇamāsī: tataś cāriṣṭenānusṛtya rādhā-pāṇi-bandha-pravāde nivedite so 'yam adhunā śithilī-kṛtāśaṅkaḥ śaṅkhacūḍākhyam ātmanaḥ suhṛttamaṃ duṣṭa-yakṣaṃ kumārīm āhartuṃ niyuktavān.

वृन्दा: स्थाने खल्व् इयं तव चिन्ता. तथ्यम् एषा दुष्टेनाक्रान्ता त्रि-लोकीम् एव सन्तापयेत्. यतः विद्योतन्ते गुण-परिमलैर् यः समस्तोपरिष्टात् तः कस्यार्तिं दधति न खल-स्पर्श-दग्धः कुमार्यः भूयो भूयः स्वयम् अनुपमां क्लान्तिम् आसादयन्ती मन्दाक्रान्ता भवति जगतः क्लेश-दात्री हि चित्रा

vṛndā: sthāne khalv iyaṃ tava cintā. tathyam eṣā duṣṭenākrāntā tri-lokīm eva santāpayet. yataḥ vidyotante guṇa-parimalair yaḥ samastopariṣṭāt taḥ kasyārtiṃ dadhati na khala-sparśa-dagdhaḥ kumāryaḥ bhūyo bhūyaḥ svayam anupamāṃ klāntim āsādayantī mandākrāntā bhavati jagataḥ kleśa-dātrī hi citrā

(प्रविश्य सम्भ्रान्ता) कुन्दलता: भ-अवदि अच्चरि-अं अच्चरि-अं.

(praviśya sambhrāntā) kundalatā: bha-avadi accari-aṃ accari-aṃ.

पौर्णमासी: किम् आश्चर्यम्.

paurṇamāsī: kim āścaryam.

कुन्दलता: दिट्ठो म-ए गो-अ-उधण-मल्लस्स मन्दिर-परेन्ते उज्जलन्तो किरण-माली.

kundalatā: diṭṭho ma-e go-a-udhaṇa-mallassa mandira-parente ujjalanto kiraṇa-mālī.

वृन्दा: (सानन्दम्) भगवति म कुरु चिन्ताम्; यद् एष राधायाश् चिरम् आराधनेन मित्रस्य वृषभानोः सौहृदेन चानुरष्जितो भानुर् एनां रक्षितुम् आसेदिवान्.

vṛndā: (sānandam) bhagavati ma kuru cintām; yad eṣa rādhāyāś ciram ārādhanena mitrasya vṛṣabhānoḥ sauhṛdena cānuraṣjito bhānur enāṃ rakṣitum āsedivān.

पौर्णमासी: नायम् भानुः. किन्तु स एव कंसस्य पक्षो यक्षो भविष्यति.

paurṇamāsī: nāyam bhānuḥ. kintu sa eva kaṃsasya pakṣo yakṣo bhaviṣyati.

कुन्दलता: इक्खण-विक्खोहणेहिम् म-उह-पुष्जेहिं दुल्लक्खो त्ति न सम्भावी-अदि.

kundalatā: ikkhaṇa-vikkhohaṇehim ma-uha-puṣjehiṃ dullakkho tti na sambhāvī-adi.

पौर्णमासी: साङ्क्रमिकम् इदं मायूख-चक्रम्. न तु नैसर्गिकम्.

paurṇamāsī: sāṅkramikam idaṃ māyūkha-cakram. na tu naisargikam.

कुन्दलता: कुदो तं सङ्कन्तं.

kundalatā: kudo taṃ saṅkantaṃ.

पौर्णमासी: चूडा-मणितः.

paurṇamāsī: cūḍā-maṇitaḥ.

वृन्दा: कुतस् तन् मह-रत्नम् अवाप्तम्.

vṛndā: kutas tan maha-ratnam avāptam.

पौर्णमासी: कुवेरस्य महा-कोश-मण्डप-रक्षिणम् अध्यक्षेणामुना तद्-आधार-प्राण-धारकम् अपनीतम्.

paurṇamāsī: kuverasya mahā-kośa-maṇḍapa-rakṣiṇam adhyakṣeṇāmunā tad-ādhāra-prāṇa-dhārakam apanītam.

वृन्दा: आर्ये चण्ड-रश्मेर् अद्य वसारे तस्य मण्डपम् अवश्यं गमिष्यति राधिका. ततस् त्वया निषिध्यताम्.

vṛndā: ārye caṇḍa-raśmer adya vasāre tasya maṇḍapam avaśyaṃ gamiṣyati rādhikā. tatas tvayā niṣidhyatām.

कुन्दलता: वुन्दे स मन्दिरदो चिरं तत्थ चलिदत्थि.

kundalatā: vunde sa mandirado ciraṃ tattha calidatthi.

पौर्णमासी: कुन्दलते ततस् त्वया तूर्णम् उपायेनानस्याः सन्निधौ निधीयताम् अघ-भेदी. वयम् अपि सङ्कर्षणं सन्निकर्षयितुं प्रयामः. (इति वृन्दाय सह निष्क्रान्ता.) विष्कम्भकः

paurṇamāsī: kundalate tatas tvayā tūrṇam upāyenānasyāḥ sannidhau nidhīyatām agha-bhedī. vayam api saṅkarṣaṇaṃ sannikarṣayituṃ prayāmaḥ. (iti vṛndāya saha niṣkrāntā.) viṣkambhakaḥ

कुन्दलता: (परिक्रम्य) जडिला-ललिदा-विसाहाहिं वेधिज्जन्ति एसा आ-अच्छदि राही.

kundalatā: (parikramya) jaḍilā-lalidā-visāhāhiṃ vedhijjanti esā ā-acchadi rāhī.

(ततः प्रविशति यथा-निर्दिष्टा राधा.) राधा: (स्वगतम्) हि-अ-अ म उत्तम्म. एत्थ दुग्घदं दे पि-अ-पेक्खणं.

(tataḥ praviśati yathā-nirdiṣṭā rādhā.) rādhā: (svagatam) hi-a-a ma uttamma. ettha dugghadaṃ de pi-a-pekkhaṇaṃ.

कुन्दलता: राहि मङ्गलेण सङ्गवे च्चे-अ सङ्गदासि.

kundalatā: rāhi maṅgaleṇa saṅgave cce-a saṅgadāsi.

जटिला: (स-रोषम्) चबले-राहि राहि त्ति म फुडं भाणहि. सुणि-अ कण्हो आ-अमिस्सदि.

jaṭilā: (sa-roṣam) cabale-rāhi rāhi tti ma phuḍaṃ bhāṇahi. suṇi-a kaṇho ā-amissadi.

ललिता: (स-स्मितम्) साहु भणादि अज्जा.

lalitā: (sa-smitam) sāhu bhaṇādi ajjā.

जटिला: ललिदे सुर-मण्डबं लेबिदुं अग्गदो जामि. (इति परिक्रमति.)

jaṭilā: lalide sura-maṇḍabaṃ lebiduṃ aggado jāmi. (iti parikramati.)

राधा: कुन्दलदे अबि णाम जानासि. सो अम्हदिसीनां दुल्लह-दंसनो. तुम्ह दे-अरो कहिं निवसेदि. कहिं व किलदि त्ति.

rādhā: kundalade abi ṇāma jānāsi. so amhadisīnāṃ dullaha-daṃsano. tumha de-aro kahiṃ nivasedi. kahiṃ va kiladi tti.

कुन्दलता: अ-इ लोलुहे रत्तिन्दिनं जेव्व तिणा समं रमसि. तहबि एव्वं उक्कण्ठासि.

kundalatā: a-i loluhe rattindinaṃ jevva tiṇā samaṃ ramasi. tahabi evvaṃ ukkaṇṭhāsi.

राधा: हला अलं इमिणा उबाहसेन. धण्णा-ओ क्खु तुम्हे जाहिं अणि-आरिदं अच्छि-पुडा-इं भरि-अ उण उण सो अच्चरि-ओ-अमि-अ-पुरो पी-अदि. अकिद-पुण्ण-लेसाणं उण अम्हाणं सुनिदुं पि सुदुल्लहो एसो.

rādhā: halā alaṃ imiṇā ubāhasena. dhaṇṇā-o kkhu tumhe jāhiṃ aṇi-āridaṃ acchi-puḍā-iṃ bhari-a uṇa uṇa so accari-o-ami-a-puro pī-adi. akida-puṇṇa-lesāṇaṃ uṇa amhāṇaṃ suniduṃ pi sudullaho eso.

कुन्दलता: राहे एसो जेव्व अमि-अ-सा-अरे निमग्गाणं तिण्हा-वहो वाहारो.

kundalatā: rāhe eso jevva ami-a-sā-are nimaggāṇaṃ tiṇhā-vaho vāhāro.

राधा: अ-इ पर-दुक्खन् अहिण्णे एक्कं सच्चं भणहि. अबि णाम सो क्खु धण्णो मुहुत्तो घदिस्सदि. जहिं सिबिनेबि तस्स क्खण-दंसन-लह-सम्भवन मे सुलह हुविस्सदि. अधवा किं दुल्लहे अत्थे ललसा-ए. कुन्दलदे पसीद पसीद. अनुकम्पेहि अनुकम्पेहि. अज्जा स क्खु समला जेन पीद. तं जेव्व पुण्णवन्तं अप्पणो वम-लो-अनष्चलं एत्थ खिन्ने मन्द-भा-इनी जाणे क्खणं अप्पेहि.

rādhā: a-i para-dukkhan ahiṇṇe ekkaṃ saccaṃ bhaṇahi. abi ṇāma so kkhu dhaṇṇo muhutto ghadissadi. jahiṃ sibinebi tassa kkhaṇa-daṃsana-laha-sambhavana me sulaha huvissadi. adhavā kiṃ dullahe atthe lalasā-e. kundalade pasīda pasīda. anukampehi anukampehi. ajjā sa kkhu samalā jena pīda. taṃ jevva puṇṇavantaṃ appaṇo vama-lo-anaṣcalaṃ ettha khinne manda-bhā-inī jāṇe kkhaṇaṃ appehi.

कुन्दलता: (साभ्यसूयम् इवालोक्य) अलं पर-पुरिस्से गिज्झन्तिहिं तुम्हेहिं सह व-अ-ए बि सम्मिसनेन. (इति धावन्ति जटिलां उपेत्य) अज्जे कधं पधं बम्हाणं न मग्गेसि. जो क्खु सुरं पु-अव-इस्सदि.

kundalatā: (sābhyasūyam ivālokya) alaṃ para-purisse gijjhantihiṃ tumhehiṃ saha va-a-e bi sammisanena. (iti dhāvanti jaṭilāṃ upetya) ajje kadhaṃ padhaṃ bamhāṇaṃ na maggesi. jo kkhu suraṃ pu-ava-issadi.

जटिला: वच्छे सच्चं कहेसि त पसीद अनेहि एक्कं वि-अक्खणं बम्हणं.

jaṭilā: vacche saccaṃ kahesi ta pasīda anehi ekkaṃ vi-akkhaṇaṃ bamhaṇaṃ.

कुन्दलता: जध भणदि अज्जा. (इति निष्क्रान्ता)

kundalatā: jadha bhaṇadi ajjā. (iti niṣkrāntā)

ललिता: हला राहि पेक्ख लेबिदं अज्ज-ए मण्डबं. त वन्देहि भ-अवन्तं सुरं.

lalitā: halā rāhi pekkha lebidaṃ ajja-e maṇḍabaṃ. ta vandehi bha-avantaṃ suraṃ.

राधा: (सूर्यं प्रणम्य) दे-अ देक्खवेहि अहिट्ठम्

rādhā: (sūryaṃ praṇamya) de-a dekkhavehi ahiṭṭham

(ततः प्रविशति मदुमङ्गल-कुन्दलताभ्याम् अनुगम्यमानोविप्र-वेशः कृष्णः.) कृष्णः: (पुरो राधां पश्यम् अपवर्य) विहार-सुर-दीर्घिका मम मनः-करीन्द्रस्य या विलोचन-चकोरयोः शरद्-अमन्द-चन्द्र-प्रभा उरो ऽम्बर-तटस्य चाभरण-चारु-तारावली मयोन्नत-मनोरथैर् इयम् अलम्भि सा राधिका

(tataḥ praviśati madumaṅgala-kundalatābhyām anugamyamānovipra-veśaḥ kṛṣṇaḥ.) kṛṣṇaḥ: (puro rādhāṃ paśyam apavarya) vihāra-sura-dīrghikā mama manaḥ-karīndrasya yā vilocana-cakorayoḥ śarad-amanda-candra-prabhā uro 'mbara-taṭasya cābharaṇa-cāru-tārāvalī mayonnata-manorathair iyam alambhi sā rādhikā

राधा: (दूरतः कृष्णम् ईषद् आलोक्य जनान्तिकं सन्स्कृतेन) सहचरि निरातङ्कः को ऽयं युवा मुदिर-द्य्तिर् व्रज-भुवि कुतः प्राप्तो माद्यन् मतङ्गज-विभ्रमः अहह चटुलैर् उत्सर्पद्भिर् दृग्-अण्चल-तस्करैर् मम धृति-धनं चेतः-कोशाद् विलुण्ठयतीह यः

rādhā: (dūrataḥ kṛṣṇam īṣad ālokya janāntikaṃ sanskṛtena) sahacari nirātaṅkaḥ ko 'yaṃ yuvā mudira-dytir vraja-bhuvi kutaḥ prāpto mādyan mataṅgaja-vibhramaḥ ahaha caṭulair utsarpadbhir dṛg-aṇcala-taskarair mama dhṛti-dhanaṃ cetaḥ-kośād viluṇṭhayatīha yaḥ

(पुनर् अवेक्ष्य) हद्धी हद्धी पमादो पमादो ललिदे पेक्ख पेक्ख णां बम्ह-आरिणं दट्ठुण विक्खुहिदं मे हद-हि-अ-अम्. त इमस्स मह-पबस्स अग्गि-प्पवेसो जेव्व पर-अचित्तम्.

(punar avekṣya) haddhī haddhī pamādo pamādo lalide pekkha pekkha ṇāṃ bamha-āriṇaṃ daṭṭhuṇa vikkhuhidaṃ me hada-hi-a-am. ta imassa maha-pabassa aggi-ppaveso jevva para-acittam.

ललिता: हला सच्चं कधेसि. त णूणं सवण्णत्तणं भमेदि.

lalitā: halā saccaṃ kadhesi. ta ṇūṇaṃ savaṇṇattaṇaṃ bhamedi.

राधा: (पुनर् निभल्य सन्स्कृतेन) सहचरि हरिर् एष ब्रह्म-वेशं प्रपन्नः किम् अयम् इतरथा मे विद्रवत्य् अन्तरात्मा शशधर-मणि-वेदी स्वेद-धारां प्रसूते न किल कुसुम-बन्धोः कौमुदीम् अन्तरेण

rādhā: (punar nibhalya sanskṛtena) sahacari harir eṣa brahma-veśaṃ prapannaḥ kim ayam itarathā me vidravaty antarātmā śaśadhara-maṇi-vedī sveda-dhārāṃ prasūte na kila kusuma-bandhoḥ kaumudīm antareṇa

विशाखा: हला महुरं मन्तेसि माहवो च्चे-अ एसो.

viśākhā: halā mahuraṃ mantesi māhavo cce-a eso.

कुन्दलता: अज्जे जडिले एदं सत्थहिण्णं पेक्ख बम्हण-जु-अलं.

kundalatā: ajje jaḍile edaṃ satthahiṇṇaṃ pekkha bamhaṇa-ju-alaṃ.

मधुमङ्गलः: जडिले सूर-पू-आ-विहाणे वि-अद्धोम्हि. ता उबणेहि पढं खण्ड-लड्डु-अ-इम्.

madhumaṅgalaḥ: jaḍile sūra-pū-ā-vihāṇe vi-addhomhi. tā ubaṇehi paḍhaṃ khaṇḍa-laḍḍu-a-im.

जटिला: अरे चण्चल-बम्हण तुमं कण्हस्स सह-अरोसि. ता इदो अबेहि. एसो च्चे-अ सोम्म-सामल-प-इदि वदु-ओ पू-अव-इस्सदि वहु-अं.

jaṭilā: are caṇcala-bamhaṇa tumaṃ kaṇhassa saha-arosi. tā ido abehi. eso cce-a somma-sāmala-pa-idi vadu-o pū-ava-issadi vahu-aṃ.

कृष्णः: हन्त जरद्-अभीरी तस्य राज-पुरे श्रूयमानस्य दुर्लीलस्य गोप-राज-सूनोर् एव किं बटुको ऽयं सखा. तद् युक्तं अस्य निष्काशनम्.

kṛṣṇaḥ: hanta jarad-abhīrī tasya rāja-pure śrūyamānasya durlīlasya gopa-rāja-sūnor eva kiṃ baṭuko 'yaṃ sakhā. tad yuktaṃ asya niṣkāśanam.

जटिला: अज्ज सिग्घं अग्घवेहि मिहिरं.

jaṭilā: ajja sigghaṃ agghavehi mihiraṃ.

कृष्णः: (राधाम् अपङ्गेनालिङ्ग्य) कल्याणि किं नाम्न्य् असि.

kṛṣṇaḥ: (rādhām apaṅgenāliṅgya) kalyāṇi kiṃ nāmny asi.

जटिला: (कृष्णस्य कर्णे) एव्वं णेदम्.

jaṭilā: (kṛṣṇasya karṇe) evvaṃ ṇedam.

कृष्णः: (साद्भुतम् इव) हन्त सैव खल्व् इयं पुण्यवती. तर्हि विश्रुतम् अस्याः पातिव्रत्यम्.

kṛṣṇaḥ: (sādbhutam iva) hanta saiva khalv iyaṃ puṇyavatī. tarhi viśrutam asyāḥ pātivratyam.

जटिला: एक्क-ए मह वहु-दि-अ-ए जेव्व रक्खिद गो-उलस्स कित्ति.

jaṭilā: ekka-e maha vahu-di-a-e jevva rakkhida go-ulassa kitti.

कृष्णः: पतिव्रते ताम्र-कुण्डीं गृहाण मन्त्रम् उदाहरामि. (राधा सोत्कम्पं तथा करोति.)

kṛṣṇaḥ: pativrate tāmra-kuṇḍīṃ gṛhāṇa mantram udāharāmi. (rādhā sotkampaṃ tathā karoti.)

कृष्णः: निभृतम् अरति-पुष्ज-भाजि राधे त्वद्-अधर-वर्धित-चापाले चलाक्षि चटुलय कुटिलां दृग्-अन्त-लक्ष्मीम् अयि कृपणे क्षणम् ॐ नमः सवित्रे

kṛṣṇaḥ: nibhṛtam arati-puṣja-bhāji rādhe tvad-adhara-vardhita-cāpāle calākṣi caṭulaya kuṭilāṃ dṛg-anta-lakṣmīm ayi kṛpaṇe kṣaṇam oṃ namaḥ savitre

जटिला: कुन्दलदे अस्सुद-पुव्व एष केरिसि रिच बदु-एन पधिज्ज-इ.

jaṭilā: kundalade assuda-puvva eṣa kerisi rica badu-ena padhijja-i.

मधुमङ्गलः: (सात्त-हासम्) वुद्धि-ए अहिरि-बुद्धि-अ तुमं रीरि-गीतं च्चे-अ जाणासि. अम्ह-वे-अस्स तुमं कासि. ता सुनहि कोसुमेसवि-ए सह-ए त-इ-अ-वग्गस्स ललणा-सुह-अरी रिचा एसा.

madhumaṅgalaḥ: (sātta-hāsam) vuddhi-e ahiri-buddhi-a tumaṃ rīri-gītaṃ cce-a jāṇāsi. amha-ve-assa tumaṃ kāsi. tā sunahi kosumesavi-e saha-e ta-i-a-vaggassa lalaṇā-suha-arī ricā esā.

(सर्वा स्मितं कुर्वन्ति.) जटिला: (स-लज्जम्) होदु. सुट्ठु पु-अवेहि. पुत्त-ओ मे गो-कोदिसरो होदु.

(sarvā smitaṃ kurvanti.) jaṭilā: (sa-lajjam) hodu. suṭṭhu pu-avehi. putta-o me go-kodisaro hodu.

कृष्णः: अर्चितार्चाधुना धन्ये त्वं अर्घ्यं कुरु भावतः अम्बरोद्भासिने गाढा मुदा राजीव-बन्धवे (राधा सम्भ्रमं नटयति.)

kṛṣṇaḥ: arcitārcādhunā dhanye tvaṃ arghyaṃ kuru bhāvataḥ ambarodbhāsine gāḍhā mudā rājīva-bandhave (rādhā sambhramaṃ naṭayati.)

कुन्दलता: (सन्स्कृतेन) सम्प्रति कन्या-राशेर् उपभोगं कुर्वते पुरः-स्थाय मित्राय चित्रम् अर्घ्यं कुरु सु-स्मित-पुण्डरीकेन (राधा दृग्-अन्तेन हरिं पश्यति.)

kundalatā: (sanskṛtena) samprati kanyā-rāśer upabhogaṃ kurvate puraḥ-sthāya mitrāya citram arghyaṃ kuru su-smita-puṇḍarīkena (rādhā dṛg-antena hariṃ paśyati.)

कृष्णः: सवितुः समाप्तिम् आप्तः पूजा-विधिर् एष सुष्ठु कल्याणि इष्टं नन्दय देवं स-राग-सुमनो-वराष्जलिना (राधा बन्धूक-कुसुमाष्जलिं क्षिपति.)

kṛṣṇaḥ: savituḥ samāptim āptaḥ pūjā-vidhir eṣa suṣṭhu kalyāṇi iṣṭaṃ nandaya devaṃ sa-rāga-sumano-varāṣjalinā (rādhā bandhūka-kusumāṣjaliṃ kṣipati.)

मधुमङ्गलः: जडिले मित्थं पक्कण्णं दक्खिणा दिज्ज-उ. अम्हे अच्छिद्दं वाहरेम्ह.

madhumaṅgalaḥ: jaḍile mitthaṃ pakkaṇṇaṃ dakkhiṇā dijja-u. amhe acchiddaṃ vāharemha.

कृष्णः: अरे पात्रेसमित वचत बटो. तिष्ठ. गोकुल-वासिनां मैत्री-लाभ एव मे दक्षिणा.

kṛṣṇaḥ: are pātresamita vacata baṭo. tiṣṭha. gokula-vāsināṃ maitrī-lābha eva me dakṣiṇā.

जटिला: (स-हर्षम्) भो बटु-र-अ मह घरं सम-अच्छ. तत्थ ईअत्थ-भो-अणं बम्हणणं भुष्जवि-अ मणि-मुद्धि-अ म-ए ददव्व.

jaṭilā: (sa-harṣam) bho baṭu-ra-a maha gharaṃ sama-accha. tattha īattha-bho-aṇaṃ bamhaṇaṇaṃ bhuṣjavi-a maṇi-muddhi-a ma-e dadavva.

मधुमङ्गलः: (स-हर्षम्) अज्जे सुद-वक्खर होहि. जं इत्थ-भो-अणं बम्हणणं ददु-कामसि.

madhumaṅgalaḥ: (sa-harṣam) ajje suda-vakkhara hohi. jaṃ ittha-bho-aṇaṃ bamhaṇaṇaṃ dadu-kāmasi.

कृष्णः: व्र्द्धे भोजयमुं बतुकम्. अहं तु पौर्णमासीम् आसाद्य गुरोर् गर्गस्य सन्दिष्टम् अवेदयिष्यामि.

kṛṣṇaḥ: vrddhe bhojayamuṃ batukam. ahaṃ tu paurṇamāsīm āsādya guror gargasya sandiṣṭam avedayiṣyāmi.

कुन्दलता: कीरिसं तं.

kundalatā: kīrisaṃ taṃ.

कृष्णः: मातः पूर्णिमे य भवत्याः प्रेम-पात्री वृषभानु-पुत्री. तस्याः संसयो ऽद्य महान् इति कल्प-तरु-मूले सा रक्षो-घ्न-मन्त्रेणाभिमन्त्र्यताम् इति.

kṛṣṇaḥ: mātaḥ pūrṇime ya bhavatyāḥ prema-pātrī vṛṣabhānu-putrī. tasyāḥ saṃsayo 'dya mahān iti kalpa-taru-mūle sā rakṣo-ghna-mantreṇābhimantryatām iti.

कुन्दलता: (स-व्यथम् इवापवर्य) अज्जे दिट्ठि-अ दिट्ठि-गो-अरो एसो कप्प-रुक्खो. त तुमं गदु-अ भ-अवदीं एत्थ पट्ठवेहि. बदुं बि भुष्जवेहि. अम्हे णं गग्ग-सिक्खां क्खणं रक्खेम्ह.

kundalatā: (sa-vyatham ivāpavarya) ajje diṭṭhi-a diṭṭhi-go-aro eso kappa-rukkho. ta tumaṃ gadu-a bha-avadīṃ ettha paṭṭhavehi. baduṃ bi bhuṣjavehi. amhe ṇaṃ gagga-sikkhāṃ kkhaṇaṃ rakkhemha.

(जटिला बटुना सह निष्क्रान्ता.) कुन्दलता: (स-स्मितम्) राहि देहि परितोसि-अम्. जं सुट्ठु दुल्लहं दे अब्भत्थिदं म-ए निव्वहिदम्.

(jaṭilā baṭunā saha niṣkrāntā.) kundalatā: (sa-smitam) rāhi dehi paritosi-am. jaṃ suṭṭhu dullahaṃ de abbhatthidaṃ ma-e nivvahidam.

राधा: (वक्रम् अवेक्ष्य) कुन्दलदि-ए किं मे अब्भिट्ठिदम्.

rādhā: (vakram avekṣya) kundaladi-e kiṃ me abbhiṭṭhidam.

कुन्दलता: अ-इ कीस भू-अं भङ्गुरेसि. जं सूरारहणं भणामि.

kundalatā: a-i kīsa bhū-aṃ bhaṅguresi. jaṃ sūrārahaṇaṃ bhaṇāmi.

कृष्णः: कुन्दलते दापय दक्षिणाम्. सङ्गो ऽस्तु पद्मिनी-दयित-यागः.

kṛṣṇaḥ: kundalate dāpaya dakṣiṇām. saṅgo 'stu padminī-dayita-yāgaḥ.

कुन्दलता: राहे र-इ-कम्महिण्णो आ-अरि-ओ तु-ए दक्खिण-ए अनुरष्जि-अदु.

kundalatā: rāhe ra-i-kammahiṇṇo ā-ari-o tu-e dakkhiṇa-e anuraṣji-adu.

विशाखा: (स्मित्वा) कुन्दलदे दक्खिण-दणहिण्ण-ए तु-ए च्चे-अ दिज्ज-उ दक्किणा. ज-ए विनि-उणो अप्पनो दे-अरो पुरोहिदो अहरिदो.

viśākhā: (smitvā) kundalade dakkhiṇa-daṇahiṇṇa-e tu-e cce-a dijja-u dakkiṇā. ja-e vini-uṇo appano de-aro purohido aharido.

ललिता: विसाहे णूणं एसो पु-अ-विद-ए कुन्दलदा-ए दिण्णहित्थ-दक्खिणो आ-अरि-ओ.

lalitā: visāhe ṇūṇaṃ eso pu-a-vida-e kundaladā-e diṇṇahittha-dakkhiṇo ā-ari-o.

कृष्णः: ललिते पूज्येयं प्रजावती. तद् अस्यां नाचार्यकम् आचर्यते.

kṛṣṇaḥ: lalite pūjyeyaṃ prajāvatī. tad asyāṃ nācāryakam ācaryate.

राधा: हला ललिदे साहु पू-अणं निव्वहिदम्. तुम्हेहिं ता अज्जवि किं पदिक्खि-अदि.

rādhā: halā lalide sāhu pū-aṇaṃ nivvahidam. tumhehiṃ tā ajjavi kiṃ padikkhi-adi.

कृष्णः: स्मर-बोधनानुबन्धी क्रम-विस्तारित-कला-विलास-भारः क्षणदापतिर् इव दृष्टेः क्षण-दायी राधिका-सङ्गम्

kṛṣṇaḥ: smara-bodhanānubandhī krama-vistārita-kalā-vilāsa-bhāraḥ kṣaṇadāpatir iva dṛṣṭeḥ kṣaṇa-dāyī rādhikā-saṅgam

(नेपथ्ये) दुर्लभः पुण्डरीकाक्ष वृत्तस् ते विप्रकर्षतः.

(nepathye) durlabhaḥ puṇḍarīkākṣa vṛttas te viprakarṣataḥ.

कृष्णह् (स-व्यथम् उच्चैः) भोः को ऽयं दुर्लभः.

kṛṣṇah (sa-vyatham uccaiḥ) bhoḥ ko 'yaṃ durlabhaḥ.

(पुनर् नेपथ्ये) यत्नाद् अन्विष्यमानो ऽपि बल्लवैः पशु-मण्डलः.

(punar nepathye) yatnād anviṣyamāno 'pi ballavaiḥ paśu-maṇḍalaḥ.

कृष्णः: ललिते पशून् आकलय्य कल्पित-निजाकल्पो यावद् अहम् उपसीदेयम्. तावत् तत्र रत्न-सिंहासने प्रियम् प्रापय. (इति निष्क्रान्ताः)

kṛṣṇaḥ: lalite paśūn ākalayya kalpita-nijākalpo yāvad aham upasīdeyam. tāvat tatra ratna-siṃhāsane priyam prāpaya. (iti niṣkrāntāḥ)

ललिता: हला पूरदो प-अं धरेहि.

lalitā: halā pūrado pa-aṃ dharehi.

राधा: ललिदे पसीद पसीद. सुट्ठु सङ्ख-उलम्ही.

rādhā: lalide pasīda pasīda. suṭṭhu saṅkha-ulamhī.

(इति सन्स्कृतेन) गत-प्रायं सायं चरित-परिसङ्की गुरु-जनः परीवादस् तुङ्गो जगति सरलाहं कुलवती वयस्यास् ते लोलाः सकल-पशुपाली-सुहृद् असौ तदा नम्रं याचे सखि रहसि सष्चारय न माम्

(iti sanskṛtena) gata-prāyaṃ sāyaṃ carita-parisaṅkī guru-janaḥ parīvādas tuṅgo jagati saralāhaṃ kulavatī vayasyās te lolāḥ sakala-paśupālī-suhṛd asau tadā namraṃ yāce sakhi rahasi saṣcāraya na mām

कुन्दलता: राहे जाणे अक्खलिदं तुम्ह सदि-व्वदम्. त अलं स-अं विक्खबिदेन.

kundalatā: rāhe jāṇe akkhalidaṃ tumha sadi-vvadam. ta alaṃ sa-aṃ vikkhabidena.

विशाखा: (स-प्रणयाभ्यसूयम्) कुन्दलदे क क्खु अबर तुमं वि-अ वंसी-ए तिण्णि-सष्ज्झं आ-अद्धि-अदि.

viśākhā: (sa-praṇayābhyasūyam) kundalade ka kkhu abara tumaṃ vi-a vaṃsī-e tiṇṇi-saṣjjhaṃ ā-addhi-adi.

कुन्दलता: (स-नर्म-स्मितं सन्स्कृतेन) ददामि स-दयं सदा विशद-बुद्धिर् आशीः-शतं भवादृशि पतिव्रत-व्रतम् अखण्डितं तिष्ठतु श्रुते निखिल-माधुरी-परिणते ऽपि वेणु-ध्वनौ मनः सखि मनाग् अपि त्यजति वो न धैर्यं यथा (इति सर्वाः कल्प-द्रुमम् अनुसरन्ति.)

kundalatā: (sa-narma-smitaṃ sanskṛtena) dadāmi sa-dayaṃ sadā viśada-buddhir āśīḥ-śataṃ bhavādṛśi pativrata-vratam akhaṇḍitaṃ tiṣṭhatu śrute nikhila-mādhurī-pariṇate 'pi veṇu-dhvanau manaḥ sakhi manāg api tyajati vo na dhairyaṃ yathā (iti sarvāḥ kalpa-drumam anusaranti.)

(प्रविश्य) कृष्णः: साचि-लोचन-तरङ्गित-भङ्गि- वागुरम् इह वितत्य मृगक्षि राधिकेयम् अधिक-स्वर-भङ्गं द्राग् बबन्ध मम चित्त-कुरङ्गम्

(praviśya) kṛṣṇaḥ: sāci-locana-taraṅgita-bhaṅgi- vāguram iha vitatya mṛgakṣi rādhikeyam adhika-svara-bhaṅgaṃ drāg babandha mama citta-kuraṅgam

राधा (अपवर्य) कुन्दलदे पेक्ख सोहग्गं गुष्जावलि-ए

rādhā (apavarya) kundalade pekkha sohaggaṃ guṣjāvali-e

(इति सन्स्कृतेन) कठोराङ्गी कामं जगति विदिता नीरसतया निगूढान्तश् छिद्रा त्वम् अति-मलिना चासि वदने तथाप्य् उच्चैर् गुष्जावली विहरसे वक्षसि हरेर् जनानां दोषं वा न हि कम् अनुरागः स्थगयति

(iti sanskṛtena) kaṭhorāṅgī kāmaṃ jagati viditā nīrasatayā nigūḍhāntaś chidrā tvam ati-malinā cāsi vadane tathāpy uccair guṣjāvalī viharase vakṣasi harer janānāṃ doṣaṃ vā na hi kam anurāgaḥ sthagayati

कुन्दलता: (नीचैः) राहे तुह कढोर-थान-मणि-विणिद्धुद-ए एद-ए कुदो एत्थ थरि-अं वरगि-ए.

kundalatā: (nīcaiḥ) rāhe tuha kaḍhora-thāna-maṇi-viṇiddhuda-e eda-e kudo ettha thari-aṃ varagi-e.

(नेपथ्ये) दनुज-दमन-वक्षः-पुष्करे चारु-तारा जयति जगद्-अपूर्वा कापि राधाभिधाना यद् इयम् अपहरन्ति तत्र नक्षत्र-मालाम् अपि तिरयति धाम्ना सद्-गुणौ पुष्पवन्तौ

(nepathye) danuja-damana-vakṣaḥ-puṣkare cāru-tārā jayati jagad-apūrvā kāpi rādhābhidhānā yad iyam apaharanti tatra nakṣatra-mālām api tirayati dhāmnā sad-guṇau puṣpavantau

कुन्दलता: (नेपथ्याभिमुखम् अलोक्य) वुन्दे दोण्णं जेव्व सूर-चन्दनं तिरोहणं भणन्ति तुमं तरा-ए महप्पे अनहिन्नासि. जं परहुद-सूर-लक्खस्स चन्दा-अलि-णाधस्स हि उबरि इम-ए पोरिसं फुडं लक्खि-अदि.

kundalatā: (nepathyābhimukham alokya) vunde doṇṇaṃ jevva sūra-candanaṃ tirohaṇaṃ bhaṇanti tumaṃ tarā-e mahappe anahinnāsi. jaṃ parahuda-sūra-lakkhassa candā-ali-ṇādhassa hi ubari ima-e porisaṃ phuḍaṃ lakkhi-adi.

सख्यौ: कुडिले अली-अं हसन्ति किं त्ति पि-अ-सहीं लज्जवेसि.

sakhyau: kuḍile alī-aṃ hasanti kiṃ tti pi-a-sahīṃ lajjavesi.

कुन्दलता: (सन्स्कृतेन) त्रपां त्यज कुडुन्गकं प्रविश सन्तु ते मङ्गलान्य् अनङ्ग-समयाङ्गने परम-सम्युगीना भव विवस्वद्-उदये भवद्-विजय-कीर्ति-गाथावली पुरः सखि मुर-द्विषः सहचरीभिर् उद्गीयताम्

kundalatā: (sanskṛtena) trapāṃ tyaja kuḍungakaṃ praviśa santu te maṅgalāny anaṅga-samayāṅgane parama-samyugīnā bhava vivasvad-udaye bhavad-vijaya-kīrti-gāthāvalī puraḥ sakhi mura-dviṣaḥ sahacarībhir udgīyatām

कृष्णः: (स्मितं कृत्वा) अन्तस् तर्षं जगति तृषितैः कामम् आचम्यमानः शैत्याधारः सु-मधुर-रसो विच्छिनत्य् एव सर्वः केयं राधा-वदन-शशिनः कान्ति-पीयूष-धारा या भूयिष्ठं प्रथयति मुहुः पीयमानापि तृष्णाम्

kṛṣṇaḥ: (smitaṃ kṛtvā) antas tarṣaṃ jagati tṛṣitaiḥ kāmam ācamyamānaḥ śaityādhāraḥ su-madhura-raso vicchinaty eva sarvaḥ keyaṃ rādhā-vadana-śaśinaḥ kānti-pīyūṣa-dhārā yā bhūyiṣṭhaṃ prathayati muhuḥ pīyamānāpi tṛṣṇām

राधा: (अपवर्य सन्स्कृतेन) चलाक्षि गुरु-लोकतः स्फुरति तावद् अन्तर्-भयं कुल-स्थितिर् अलं च मे मनसि तावद् उन्मीलति चलन्-मकर-कुण्डल-स्फुरित-फुल्ल-गण्ड-स्थलं न यावद् अपरोक्षताम् इदम् उपैति वक्त्राम्बुजम्

rādhā: (apavarya sanskṛtena) calākṣi guru-lokataḥ sphurati tāvad antar-bhayaṃ kula-sthitir alaṃ ca me manasi tāvad unmīlati calan-makara-kuṇḍala-sphurita-phulla-gaṇḍa-sthalaṃ na yāvad aparokṣatām idam upaiti vaktrāmbujam

कुन्दलता: सुन्दर एत्थ र-अण-सिहासने राहि-आं आरोहेहि. (कृष्णस् तथा करोति.)

kundalatā: sundara ettha ra-aṇa-sihāsane rāhi-āṃ ārohehi. (kṛṣṇas tathā karoti.)

ललिता: हला तक्किस्सदि जणो. त त्थम्हेहि शङ्खचूड र-अम्.

lalitā: halā takkissadi jaṇo. ta tthamhehi śaṅkhacūḍa ra-am.

(प्रविश्य) शङ्खचूड: (लतान्तरे स्थित्वा) गो-अ-उद्धण-वण्णिद-लक्खण कुमारी एसा र-अण-सिहासने रेह-इ. त ओसरं जणि-अ अप्पनो कम्मं अनुचित्थिसम्.

(praviśya) śaṅkhacūḍa: (latāntare sthitvā) go-a-uddhaṇa-vaṇṇida-lakkhaṇa kumārī esā ra-aṇa-sihāsane reha-i. ta osaraṃ jaṇi-a appano kammaṃ anucitthisam.

कृष्णः: प्रिये क्षणं अलङ्क्रियतां मद्-उरु-गरुत्मता-पीठम्.

kṛṣṇaḥ: priye kṣaṇaṃ alaṅkriyatāṃ mad-uru-garutmatā-pīṭham.

राधा: गो-उल-जु-अ-रा-अ तुम्ह-दिसणं पुरिसुत्तमाणं ण जुट्टं कुल-बलि-अणं धम्म-विद्धंसनम्.

rādhā: go-ula-ju-a-rā-a tumha-disaṇaṃ purisuttamāṇaṃ ṇa juṭṭaṃ kula-bali-aṇaṃ dhamma-viddhaṃsanam.

(नेपथ्ये) ह णत्तिनि राहि-ए चिरं कहिं गदसि.

(nepathye) ha ṇattini rāhi-e ciraṃ kahiṃ gadasi.

कृष्णः: कुन्दलते कथम् इयं मुखरा विलपति.

kṛṣṇaḥ: kundalate katham iyaṃ mukharā vilapati.

कुन्दलता: (विहस्य) मोहन जहिं तुम्ह-दिसो नि-उ २४ज-णा-अरो लीलाबङ्गं तरङ्गेदि. तहिं वुद्धि-अणं विलबस्स क क्खु दरिद्दद.

kundalatā: (vihasya) mohana jahiṃ tumha-diso ni-u 24ja-ṇā-aro līlābaṅgaṃ taraṅgedi. tahiṃ vuddhi-aṇaṃ vilabassa ka kkhu dariddada.

(प्रविश्य) मुखरा: (पुरो राधा-माधवौ पश्यन्ति स्वगतम्) हा हद-देव्व णं हरि-अन्दनं उज्झि-अ एसा कप्पलद कीस तु-ए एरन्दं लम्भिद. (प्रकाशम्) हा वच्छे इमस्स जेव्व लम्पद-चूडा-मणिणो किल-कुरङ्गी सम्वुत्तासि.

(praviśya) mukharā: (puro rādhā-mādhavau paśyanti svagatam) hā hada-devva ṇaṃ hari-andanaṃ ujjhi-a esā kappalada kīsa tu-e erandaṃ lambhida. (prakāśam) hā vacche imassa jevva lampada-cūḍā-maṇiṇo kila-kuraṅgī samvuttāsi.

ललिता: (सालीकम्) अज्जे पेक्ख एसो कण्हो मोत्तिमं अम्ह-विदम्बणं करोदि.

lalitā: (sālīkam) ajje pekkha eso kaṇho mottimaṃ amha-vidambaṇaṃ karodi.

मुखरा: अरे र-अनारी-अ चिट्ठ चिट्ठ.

mukharā: are ra-anārī-a ciṭṭha ciṭṭha.

कृष्णः: (स्वगतम्) कठोरेयं जरती. तद् अहं अन्तर्हितो भवेयम्. (इति तथा स्थितः.)

kṛṣṇaḥ: (svagatam) kaṭhoreyaṃ jaratī. tad ahaṃ antarhito bhaveyam. (iti tathā sthitaḥ.)

मुखरा: (सक्रोशम्) ललिदे धरेहि धरेहि णं धुत्तम्-अं.

mukharā: (sakrośam) lalide dharehi dharehi ṇaṃ dhuttam-aṃ.

ललिता; हुं एन्हिं किं त्ति पला-एसि.

lalitā; huṃ enhiṃ kiṃ tti palā-esi.

मुखरा: (धवन्ति पुरः कुष्जम् आसाद्य स-तर्जनम्) दिट्ठि-अ लद्धोसि. रे कुरुङ्ग-अलि-भु-अङ्ग दिट्ठि-अ लद्धोसि.

mukharā: (dhavanti puraḥ kuṣjam āsādya sa-tarjanam) diṭṭhi-a laddhosi. re kuruṅga-ali-bhu-aṅga diṭṭhi-a laddhosi.

कृष्णः: (सतङ्कम् आत्म-गतम्) हन्त घनान्धकारे कथम् अन्ध-कल्पयापि जरत्या दृष्टो ऽस्मि.

kṛṣṇaḥ: (sataṅkam ātma-gatam) hanta ghanāndhakāre katham andha-kalpayāpi jaratyā dṛṣṭo 'smi.

(मुखरा सिरः सष्चल्य सष्चल्य मुहुर् निभलयति.) कृष्णः: (स्वगतम्) नूनं आकाश-कुसुम-दृष्टिर् एवासौ जरत्याः.

(mukharā siraḥ saṣcalya saṣcalya muhur nibhalayati.) Kṛṣṇaḥ: (svagatam) nūnaṃ ākāśa-kusuma-dṛṣṭir evāsau jaratyāḥ.

मुखरा: अम्मो तिमिर-पुष्जो जेव्व एसो. (कृष्णह् स्मितं करोति.)

mukharā: ammo timira-puṣjo jevva eso. (kṛṣṇah smitaṃ karoti.)

मुखरा: (अन्यतो गत्वा) हुं दाणिं जेव्व लद्धोसि. (पुनर् निभल्य स-सङ्कम्) रे धुत्त-अ वाराह-णारसीहादि-बहु-रुबोसि त्ति सच्चं पोण्णमासी-ए कहिज्जसि. जं इमिणा भाणुभासुरेण भिसण-रुबेण मं भिस-अन्तो निक्कमसि.

mukharā: (anyato gatvā) huṃ dāṇiṃ jevva laddhosi. (punar nibhalya sa-saṅkam) re dhutta-a vārāha-ṇārasīhādi-bahu-rubosi tti saccaṃ poṇṇamāsī-e kahijjasi. jaṃ imiṇā bhāṇubhāsureṇa bhisaṇa-rubeṇa maṃ bhisa-anto nikkamasi.

शङ्खचूड: दिट्ठि-आ मूत्ति-भूद-विक्कम-चक्क-वलस्स बलस्स दिट्ठि वष्चिद. (इत्य् अपसर्पति.)

śaṅkhacūḍa: diṭṭhi-ā mūtti-bhūda-vikkama-cakka-valassa balassa diṭṭhi vaṣcida. (ity apasarpati.)

सर्वाः: (समीक्ष्य स-त्रासम्) अज्जे परित्ताहि परित्ताहि.

sarvāḥ: (samīkṣya sa-trāsam) ajje parittāhi parittāhi.

मुखरा: (स-रोषम्) रे सामला ण जुत्तं क्खु एदम्.

mukharā: (sa-roṣam) re sāmalā ṇa juttaṃ kkhu edam.

ललिता; हा हद-बुद्धि-ए इदिसं दारुणं बि कण्हं आसङ्केसि.

lalitā; hā hada-buddhi-e idisaṃ dāruṇaṃ bi kaṇhaṃ āsaṅkesi.

शङ्खचूड: सुहित्तमस्स कंस-भूब-इनो कामन् अवष्झं कदुं नं स-सीहासनं जेव्व पोमिणि-अं शिरे घेत्तुण ण-इस्सम्. (इति तथा कुर्वन् निष्क्रान्तः.)

śaṅkhacūḍa: suhittamassa kaṃsa-bhūba-ino kāman avaṣjhaṃ kaduṃ naṃ sa-sīhāsanaṃ jevva pomiṇi-aṃ śire ghettuṇa ṇa-issam. (iti tathā kurvan niṣkrāntaḥ.)

सर्वः: (स-व्यमोहम्) हा कण्ह कुदोसि.

sarvaḥ: (sa-vyamoham) hā kaṇha kudosi.

कृष्णः: (कुष्जान् निस्क्रम्य स-विशादम्) आनीतासि मया मनोरथ-शत-व्यग्रेण निर्बन्धतः पूर्णं शारद-पूर्निमा-परिमलैर् वृन्दातवी-कन्दरम् सद्यः सुन्दरि शङ्खचूड-कपट-प्राप्तोदयेनाधुना दैवेनाद्य विरोधिना कथम् इतस् त्वं हन्त दूरी-कृता

kṛṣṇaḥ: (kuṣjān niskramya sa-viśādam) ānītāsi mayā manoratha-śata-vyagreṇa nirbandhataḥ pūrṇaṃ śārada-pūrnimā-parimalair vṛndātavī-kandaram sadyaḥ sundari śaṅkhacūḍa-kapaṭa-prāptodayenādhunā daivenādya virodhinā katham itas tvaṃ hanta dūrī-kṛtā

(इति सम्रम्भेन परिक्रमन्) आर्ये मा भैषीः. एष नेदीयान् अस्मि.

(iti samrambhena parikraman) ārye mā bhaiṣīḥ. eṣa nedīyān asmi.

मुखरा: (साश्रम्) चन्दमुह विजय-लच्छि-ए स-अम्वरिदो होहि.

mukharā: (sāśram) candamuha vijaya-lacchi-e sa-amvarido hohi.

कृष्णः: (साटोपम्) रे रे दुष्ट राधापराधिनि मुहुस् त्वयि यन् न शास्तिं शक्नोमि कर्तुम् अखिलं गुरु एष खेदः सर्वाङ्गिनेयम् अभिधावति लुप्त-धर्मा त्वं मुक्ति-काल-रजनी बत किं करिष्ये (इति निष्क्रान्तः)

kṛṣṇaḥ: (sāṭopam) re re duṣṭa rādhāparādhini muhus tvayi yan na śāstiṃ śaknomi kartum akhilaṃ guru eṣa khedaḥ sarvāṅgineyam abhidhāvati lupta-dharmā tvaṃ mukti-kāla-rajanī bata kiṃ kariṣye (iti niṣkrāntaḥ)

कुन्दलता: ललिदे पेक्ख पेक्ख एसो हदसो राहि-अं उज्झि-अ कण्हेन जोद्धुं विक्कमेदि.

kundalatā: lalide pekkha pekkha eso hadaso rāhi-aṃ ujjhi-a kaṇhena joddhuṃ vikkamedi.

(नेपथ्ये) स्थूलस् ताल-भुजोन्नतिर् गिरि-तटी-वक्षाः क्व यक्षाधमः क्वायं बाल-तमाल-कन्दल-मृदुः कन्दर्प-कान्तः शिशुः नास्त्य् अन्यः सहकारित-पतुर् इह प्राणी न जानीमहे हा गोष्ठेश्वरि कीदृग् अद्य तपसां पाकस् तवोन्मीलति (सर्वा समाकर्ण्य व्यामोहं नटयन्ति.)

(nepathye) sthūlas tāla-bhujonnatir giri-taṭī-vakṣāḥ kva yakṣādhamaḥ kvāyaṃ bāla-tamāla-kandala-mṛduḥ kandarpa-kāntaḥ śiśuḥ nāsty anyaḥ sahakārita-patur iha prāṇī na jānīmahe hā goṣṭheśvari kīdṛg adya tapasāṃ pākas tavonmīlati (sarvā samākarṇya vyāmohaṃ naṭayanti.)

(प्रविश्यपति-क्षेपेन पौर्णमासी) पौर्णमासी: पुत्रि ललिते मा व्यथिष्ठाः. क्षिप्रं खल-स्फुलिङ्गम् एतं लब्ध-निर्वाणं जानीहि.

(praviśyapati-kṣepena paurṇamāsī) paurṇamāsī: putri lalite mā vyathiṣṭhāḥ. kṣipraṃ khala-sphuliṅgam etaṃ labdha-nirvāṇaṃ jānīhi.

(नेपथ्ये) दोर्-दण्डाटोप-भङ्गी-विकट-रिपु-वपुर्-घट्टन-दर्दुरूढः क्रीडन्न् उद्दण्ड-दांस्त्राङ्कुर-कुटिल-तटोच्चण्ड-तुण्डान्तरस्य दिव्यच्-चण्डांसु-बिम्ब-प्रतिभटम् अटवी-मण्डले दण्ड-कोट्या व्याकर्षन् पिष्छ-चूडो हरति मुकुटतः शङ्खचूडस्य रत्नम्

(nepathye) dor-daṇḍāṭopa-bhaṅgī-vikaṭa-ripu-vapur-ghaṭṭana-dardurūḍhaḥ krīḍann uddaṇḍa-dāṃstrāṅkura-kuṭila-taṭoccaṇḍa-tuṇḍāntarasya divyac-caṇḍāṃsu-bimba-pratibhaṭam aṭavī-maṇḍale daṇḍa-koṭyā vyākarṣan piṣcha-cūḍo harati mukuṭataḥ śaṅkhacūḍasya ratnam

पौर्णमासी: दिष्ट्या रत्नाकृष्टि-मिषाद् अयम् आकृष्ट-जीवो व्यधायि. तेनाद्य वृन्दाटवी-जम्बुकानां परोत्सवाय सम्पत्स्यते. (पुनर् निरूप्य स-हर्षम्) पश्यत पश्यत विच्युत-रक्षो ऽयं यक्षो भङ्गम् अङ्गी-चकार.

paurṇamāsī: diṣṭyā ratnākṛṣṭi-miṣād ayam ākṛṣṭa-jīvo vyadhāyi. tenādya vṛndāṭavī-jambukānāṃ parotsavāya sampatsyate. (punar nirūpya sa-harṣam) paśyata paśyata vicyuta-rakṣo 'yaṃ yakṣo bhaṅgam aṅgī-cakāra.

(पुनर् नेपथ्ये) मुष्टिना झटिति पुण्यजनो ऽयं हन्त पाप-विनिवेशित-चेताः पुण्डरीक-नयनेन स-खेलं दण्डितः सकल-जीवित-वित्तम्

(punar nepathye) muṣṭinā jhaṭiti puṇyajano 'yaṃ hanta pāpa-viniveśita-cetāḥ puṇḍarīka-nayanena sa-khelaṃ daṇḍitaḥ sakala-jīvita-vittam

पौर्णमासी: (पुरो दृष्ट्व सानन्दम्) विकट-समर-धाटी-ध्र्ष्टता-ध्वंसितारिर् विलुठद्-अमल-चूडास् चण्डिमादम्बरेण कृत-कुसुम-विसर्गैः स्वर्गिभिः श्लाघ्यमानो मधुरिपुर् अयम् अक्ष्णोर् मोदम् आविष्करोति

paurṇamāsī: (puro dṛṣṭva sānandam) vikaṭa-samara-dhāṭī-dhrṣṭatā-dhvaṃsitārir viluṭhad-amala-cūḍās caṇḍimādambareṇa kṛta-kusuma-visargaiḥ svargibhiḥ ślāghyamāno madhuripur ayam akṣṇor modam āviṣkaroti

विशाखा: भ-अवदि पेक्ख सु-गहिद-णमं रमं अग्गे कदु-अ सव्वे सह-अर सम-अद.

viśākhā: bha-avadi pekkha su-gahida-ṇamaṃ ramaṃ agge kadu-a savve saha-ara sama-ada.

पौर्णमासी: पुरुषोत्तमेन दत्तो ऽयं रामाय रमणियो मणीन्द्रः.

paurṇamāsī: puruṣottamena datto 'yaṃ rāmāya ramaṇiyo maṇīndraḥ.

ललिता: पेक्ख व-अस्स-उलं पट्ठवि-अ एक्खो जेव्व माहवो राहि-आं अनुसप्पदि.

lalitā: pekkha va-assa-ulaṃ paṭṭhavi-a ekkho jevva māhavo rāhi-āṃ anusappadi.

पौर्णमासी: पश्य पश्य भय-बाधित-राधिकोपगूढः प्रचलाग्र-प्रचलाक-चारु-चूडाः वदनोल्लासित-श्रमाम्बु-वृन्दाः स-विधं सुन्दरि विन्दते मुकुन्दः

paurṇamāsī: paśya paśya bhaya-bādhita-rādhikopagūḍhaḥ pracalāgra-pracalāka-cāru-cūḍāḥ vadanollāsita-śramāmbu-vṛndāḥ sa-vidhaṃ sundari vindate mukundaḥ

(प्रविश्य यथा-निर्दिष्टः कृष्णः) हा नेत्र-निन्दित-कलिन्दसुतारविन्द गोविन्द गोकुल-पुरन्दर-नन्दनाद्य मां रक्ष रक्ष तरसेति कृतार्त-नादां राधाम् अधीर-नयनां न हि विस्मरामि

(praviśya yathā-nirdiṣṭaḥ kṛṣṇaḥ) hā netra-nindita-kalindasutāravinda govinda gokula-purandara-nandanādya māṃ rakṣa rakṣa taraseti kṛtārta-nādāṃ rādhām adhīra-nayanāṃ na hi vismarāmi

पौर्णमासी: (परिक्रम्य) यशोदा-मातर् उत्थात-चिन्ता-शल्यास्मि कृता. (इति स-राधां माधवम् आलिङ्गति.)

paurṇamāsī: (parikramya) yaśodā-mātar utthāta-cintā-śalyāsmi kṛtā. (iti sa-rādhāṃ mādhavam āliṅgati.)

मुखरा: (पाणिभ्यां हरिं निर्मष्छ्य) वीर अराहि-अ दे राहि-अ दिट्ठि-आ रक्खिद.

mukharā: (pāṇibhyāṃ hariṃ nirmaṣchya) vīra arāhi-a de rāhi-a diṭṭhi-ā rakkhida.

(प्रविश्य) मधुमङ्गलः: पि-अ-व-अस्स एसो मणिन्दो रमेण राहि-आ-ए दिण्णो.

(praviśya) madhumaṅgalaḥ: pi-a-va-assa eso maṇindo rameṇa rāhi-ā-e diṇṇo.

कृष्णः: कौस्तुभस्य कुटुम्भं मणीनां ग्रमणीर् अयं राधा-ग्रैवेयकम् अर्हति.

kṛṣṇaḥ: kaustubhasya kuṭumbhaṃ maṇīnāṃ gramaṇīr ayaṃ rādhā-graiveyakam arhati.

ललिता: जधा दिसदि भवं.

lalitā: jadhā disadi bhavaṃ.

कृष्णः: तद् आगच्छत दुष्ट-विजयेनानुमा पितराव् आनन्दयाम. (इति निष्क्रान्तः) (इति निष्क्रान्ताः सर्वे)

kṛṣṇaḥ: tad āgacchata duṣṭa-vijayenānumā pitarāv ānandayāma. (iti niṣkrāntaḥ) (iti niṣkrāntāḥ sarve)