The Cunning Lover Nārāyaṇa

अत्रान्तरे च कुलटा-कुल-वर्त्म-घाट सञ्जात-पातक इव स्फुट-लाञ्छन-श्रीः । वृन्दावनान्तरम् अदीपयद् अंशु-जालैर् दिक्-सुन्दरी-वदन-चन्दन-बिन्दुर् इन्दुः

atrāntare ca kulaṭā-kula-vartma-ghāṭa sañjāta-pātaka iva sphuṭa-lāñchana-śrīḥ | vṛndāvanāntaram adīpayad aṁśu-jālair dik-sundarī-vadana-candana-bindur induḥ

प्रसरति शश-धर-बिम्बे विहित-विलम्बे च माधवे विधुरा । विरचित-विविध-विलापं सपरितापं चकारोच्चैः

prasarati śaśa-dhara-bimbe vihita-vilambe ca mādhave vidhurā | viracita-vividha-vilāpaṁ saparitāpaṁ cakāroccaiḥ

कथित-समयेऽपि हरिर् अहह न ययौ वनम् । मम विफलम् इदम् अमल-रूपम् अपि यौवनम् यामि हे कम् इह शरणं सखी-जन-वचन-वञ्चिता ॥ध्रुव॥

kathita-samaye'pi harir ahaha na yayau vanam | mama viphalam idam amala-rūpam api yauvanam yāmi he kam iha śaraṇaṁ sakhī-jana-vacana-vañcitā ||dhruva||

यद्-अनुगमनाय निशि गहनम् अपि शिलितम् । तेन मम हृदयम् इदम् असम-शर-कीलितम्

yad-anugamanāya niśi gahanam api śilitam | tena mama hṛdayam idam asama-śara-kīlitam

मम मरणम् एव वरम् इति वितथ-केतना । किम् इह विषहामि विरहानलम् अचेतना

mama maraṇam eva varam iti vitatha-ketanā | kim iha viṣahāmi virahānalam acetanā

माम् अहह विधुरयति मधुर-मधु-यामिनी । कापि हरिम् अनुभवति कृत-सुकृत-कामिनी

mām ahaha vidhurayati madhura-madhu-yāminī | kāpi harim anubhavati kṛta-sukṛta-kāminī

अहह कलयामि वलयादि-मणि-भूषणम् । हरि-विरह-दहन-वहनेन बहु-दूषणम्

ahaha kalayāmi valayādi-maṇi-bhūṣaṇam | hari-viraha-dahana-vahanena bahu-dūṣaṇam

कुसुम-सुकुमार-तनुम् अतनु-शर-लीलया । स्रग् अपि हृदि हन्ति माम् अतिविषम-शिलया

kusuma-sukumāra-tanum atanu-śara-līlayā | srag api hṛdi hanti mām ativiṣama-śilayā

अहम् इह निवसामि न-गणित-वन-वेतसा । स्मरति मधुसूदनो माम् अपि न चेतसा

aham iha nivasāmi na-gaṇita-vana-vetasā | smarati madhusūdano mām api na cetasā

हरि-चरण-शरण-जयदेव-कवि-भारती । वसतु हृदि युवतिर् इव कोमल-कलावती

hari-caraṇa-śaraṇa-jayadeva-kavi-bhāratī | vasatu hṛdi yuvatir iva komala-kalāvatī

तत्-किं काम् अपि कामिनीम् अभिसृतः किं वा कला-केलिभिर् बद्धो बन्धुभिर् अन्धकारिणि वनाभ्यर्णे किम् उद्भ्राम्यति । कान्तः क्लान्त-मना मनाग् अपि पथि प्रस्थातुम् एवाक्षमः सङ्केती-कृत-मञ्जु-वाञ्जुल-लता-कुञ्जेऽपि यन् नागतः

tat-kiṁ kām api kāminīm abhisṛtaḥ kiṁ vā kalā-kelibhir baddho bandhubhir andhakāriṇi vanābhyarṇe kim udbhrāmyati | kāntaḥ klānta-manā manāg api pathi prasthātum evākṣamaḥ saṅketī-kṛta-mañju-vāñjula-latā-kuñje'pi yan nāgataḥ

अथागता माधवम् अन्तरेण सखीम् इयं वीक्ष्य विषाद-मूकाम् । विशङ्कमाना रमितं कयापि जनार्दनं दृष्टवद् एतद् आह

athāgatā mādhavam antareṇa sakhīm iyaṁ vīkṣya viṣāda-mūkām | viśaṅkamānā ramitaṁ kayāpi janārdanaṁ dṛṣṭavad etad āha

स्मर-समरोचित-विरचित-वेशा । गलित-कुसुम-दर-विलुलित-केशा कापि मधुरिपुणा विलसति युवतिर् अधिक-गुणा ॥ध्रुव॥

smara-samarocita-viracita-veśā | galita-kusuma-dara-vilulita-keśā kāpi madhuripuṇā vilasati yuvatir adhika-guṇā ||dhruva||

हरि-परिरम्भन-चलित-विकारा । कुच-कलशोपरि तरलित-हारा

hari-parirambhana-calita-vikārā | kuca-kalaśopari taralita-hārā

विचलद्-अलक-ललितानन-चन्द्रा । तद्-अधर-पान-रभस-कृत-तन्द्रा

vicalad-alaka-lalitānana-candrā | tad-adhara-pāna-rabhasa-kṛta-tandrā

चञ्चल-कुण्डल-दलित-कपोला । मुखरित-रशन-जघन-गति-लोला

cañcala-kuṇḍala-dalita-kapolā | mukharita-raśana-jaghana-gati-lolā

दयित-विलोकित-लज्जित-हसिता । बहु-विध-कूजित-रति-रस-रसिता

dayita-vilokita-lajjita-hasitā | bahu-vidha-kūjita-rati-rasa-rasitā

विपुल-पुलक-पृथु-वेपथु-भङ्गा । श्वसित-निमीलित-वकसद्-अनङ्गा

vipula-pulaka-pṛthu-vepathu-bhaṅgā | śvasita-nimīlita-vakasad-anaṅgā

श्रम-जल-कण-भर-सुभग-शरीरा । परिपतितोरसि रति-रण-धीरा

śrama-jala-kaṇa-bhara-subhaga-śarīrā | paripatitorasi rati-raṇa-dhīrā

श्री-जयदेव-भणित-हरि-रमितम् । कलि-कलुषं जनयतु परिशमितम्

śrī-jayadeva-bhaṇita-hari-ramitam | kali-kaluṣaṁ janayatu pariśamitam

विरह-पाण्डु-मुरारि-मुखाम्बुज- द्युतिर् अयं तिरयन्न् अपि वेदनाम् । विधुर् अतीव तनोति मनो-भुवः सुहृद् अये हृदये मदन-व्यथाम्

viraha-pāṇḍu-murāri-mukhāmbuja- dyutir ayaṁ tirayann api vedanām | vidhur atīva tanoti mano-bhuvaḥ suhṛd aye hṛdaye madana-vyathām

समुदित-मदने रमणी-वदने चुम्बन-वलिताधरे । मृग-मद-तिलकं लिखति सपुलकं मृगम् इव रजनी-करे रमते यमुना-पुलिन-वने विजयी मुरारिर् अधुना ॥ध्रुव॥

samudita-madane ramaṇī-vadane cumbana-valitādhare | mṛga-mada-tilakaṁ likhati sapulakaṁ mṛgam iva rajanī-kare ramate yamunā-pulina-vane vijayī murārir adhunā ||dhruva||

घन-चय-रुचिरे रचयति चिकुरे तरलित-तरुणानने । कुरुबक-कुसुर्नं चपला सुषमं रति-पति-मृग-कानने

ghana-caya-rucire racayati cikure taralita-taruṇānane | kurubaka-kusurnaṁ capalā suṣamaṁ rati-pati-mṛga-kānane

घटयति सुघने कुच-युग-गगणे मृग-मद-रुचि-रूषिते । मणि-सरम् अर्नलं तारक-पटलं नख-पद-शशि-भूषिते

ghaṭayati sughane kuca-yuga-gagaṇe mṛga-mada-ruci-rūṣite | maṇi-saram arnalaṁ tāraka-paṭalaṁ nakha-pada-śaśi-bhūṣite

जित-बिस-शकले मृदु-भुज-युगले कर-तल-नलिनी-दले । मरकत-वलयं मधु-कर-निचयं वितरति हिम-शितले

jita-bisa-śakale mṛdu-bhuja-yugale kara-tala-nalinī-dale | marakata-valayaṁ madhu-kara-nicayaṁ vitarati hima-śitale

रति-गृह-जघने विपुलापघने मनस्त्ज-कनकासने । मणि-मय-तशनं तोरण-हसनं विकिरति क्त्त-वसने

rati-gṛha-jaghane vipulāpaghane manastja-kanakāsane | maṇi-maya-taśanaṁ toraṇa-hasanaṁ vikirati ktta-vasane

चरण-किसलये कमल-निलये नख-मणि-गण-पूजिते । बहिर्-अपवरण् अं य-वक-भरण् अं जनयति हृदियोजिते

caraṇa-kisalaye kamala-nilaye nakha-maṇi-gaṇa-pūjite | bahir-apavaraṇ aṁ ya-vaka-bharaṇ aṁ janayati hṛdiyojite

रमयति सुभृशं कम् अपि सुदृशं खल-हल-धर-सोदरे । किम् अफलम् अवसं चिरम् इह विरसं वद सखि विटपोदरे

ramayati subhṛśaṁ kam api sudṛśaṁ khala-hala-dhara-sodare | kim aphalam avasaṁ ciram iha virasaṁ vada sakhi viṭapodare

इह रस-भणने कृत-हरि-गुणने मधु-रिपु-पद-सेवके । कलि-युग-रचितं न वसतु दुरितं कवि-नृप-जयदेवके

iha rasa-bhaṇane kṛta-hari-guṇane madhu-ripu-pada-sevake | kali-yuga-racitaṁ na vasatu duritaṁ kavi-nṛpa-jayadevake

नयतः सखि निर्दयो यदि शठस् त्वं दूति किं दूयसे स्वच्छन्दं बहु-वल्लभः स रमते किं तत्र ते दूषणम् । पश्याद्य् प्रिय-सङ्गमाय दयितस्याकृष्यमाणं गुणैर् उत्कण्ठार्ति-भराद् इव स्फुटद् इदं चेतः स्वयम् यास्यति

nayataḥ sakhi nirdayo yadi śaṭhas tvaṁ dūti kiṁ dūyase svacchandaṁ bahu-vallabhaḥ sa ramate kiṁ tatra te dūṣaṇam | paśyādy priya-saṅgamāya dayitasyākṛṣyamāṇaṁ guṇair utkaṇṭhārti-bharād iva sphuṭad idaṁ cetaḥ svayam yāsyati

अनिल-तरल-कुवलय-नयनेन । तपति न सा किसलय-शयनेन सखि या रमिता वन-मालिना ॥ध्रुव-पदम् ॥

anila-tarala-kuvalaya-nayanena | tapati na sā kisalaya-śayanena sakhi yā ramitā vana-mālinā ||dhruva-padam ||

विकसित-सरसिज-ललित-मुखेन । स्फुटति न स मनसिज-विशिखेन

vikasita-sarasija-lalita-mukhena | sphuṭati na sa manasija-viśikhena

अमृत-मधुर-मृदु-तर-वचनेन । ज्वलति न स मलयज-पवनेन

amṛta-madhura-mṛdu-tara-vacanena | jvalati na sa malayaja-pavanena

स्थल-जल-रुह-रुचि-कर-चरणेन । लुठति न सा हिम-कर-किरणेन

sthala-jala-ruha-ruci-kara-caraṇena | luṭhati na sā hima-kara-kiraṇena

सजलजलद-समुदय-रुचिरेण । दलति न सा हृदि चिर-विरहेण

sajalajalada-samudaya-rucireṇa | dalati na sā hṛdi cira-viraheṇa

कनक-निकष-रुचि-शुचि-वसनेन । श्वसिति न सा परिजन-हसनेन

kanaka-nikaṣa-ruci-śuci-vasanena | śvasiti na sā parijana-hasanena

सकल-भुवन-जन-वर-तरुणेन । वहति न सा रुजम् अतिकरुणेन

sakala-bhuvana-jana-vara-taruṇena | vahati na sā rujam atikaruṇena

श्री-जयदेव-भणित-वचनेन । प्रविशतु हरिर् अपि हृदयम् अनेन

śrī-jayadeva-bhaṇita-vacanena | praviśatu harir api hṛdayam anena

मनो-भवानन्दन-चन्दनानिल प्रसीद रे दक्षिण मुञ्च वामताम् । क्षणं जगत्-प्राण निदाय माधवं पुरो मम प्राण-हरो भविष्यसि

mano-bhavānandana-candanānila prasīda re dakṣiṇa muñca vāmatām | kṣaṇaṁ jagat-prāṇa nidāya mādhavaṁ puro mama prāṇa-haro bhaviṣyasi

रिपुर् इव सखि-संवासोऽयं शिखीव हिमानिलो विषम् इव सुधा-रश्मिर् यस्मिन् दुनोति मनो-गते । हृदयम् अदये तस्मिन्न् ऐवं पुनर् वलते बलात् कुवलय-दृशां वामः कामो निकाम-निरण्कुशः

ripur iva sakhi-saṁvāso'yaṁ śikhīva himānilo viṣam iva sudhā-raśmir yasmin dunoti mano-gate | hṛdayam adaye tasminn aivaṁ punar valate balāt kuvalaya-dṛśāṁ vāmaḥ kāmo nikāma-niraṇkuśaḥ

बाधां विधेहि मलयानिल पञ्च-बाण प्राणान् गृहाण न गृहं पुनर् आश्रयिष्ये । किं ते कृतान्त-भगिनि क्षमया तरङ्गैर् अङ्गानि सिञ्च मम शाम्यतु देह-दाहः

bādhāṁ vidhehi malayānila pañca-bāṇa prāṇān gṛhāṇa na gṛhaṁ punar āśrayiṣye | kiṁ te kṛtānta-bhagini kṣamayā taraṅgair aṅgāni siñca mama śāmyatu deha-dāhaḥ

प्रातर्-नील-निचोलम् अच्युतम् उरः संवीत-पीतांशुकं राधायाश् चकितं विलोक्य हसति स्वैरं सखि-मण्डले । व्रीडा-चञ्चलम् अञ्चलं नयनयोर् आधाय राधानने स्वादु-स्मेर-मुखोऽयम् अस्तु जगद्-आनन्दाय नन्दात्मजः

prātar-nīla-nicolam acyutam uraḥ saṁvīta-pītāṁśukaṁ rādhāyāś cakitaṁ vilokya hasati svairaṁ sakhi-maṇḍale | vrīḍā-cañcalam añcalaṁ nayanayor ādhāya rādhānane svādu-smera-mukho'yam astu jagad-ānandāya nandātmajaḥ