Skip to main content

Gīta-govinda · Sarga 2 of 12

Carefree Keśava

Unit 2 of 12Gīta-govinda 2.1Gīta-govinda 2.2121 source entries

Gīta-govinda 2.1

Source

विहरति वने राधा साधारण-प्रणये हरौ विगलित-निजोत्कर्षाद् ईर्ष्या-वशेन गताऽन्यतः । क्वचिद् अपि लता-कुञ्जे गुञ्जन्-मधु-व्रत-मण्डली मुखर-शिखरे लीन दीनाप्य् उवाच रहः सखीम्

viharati vane rādhā sādhāraṇa-praṇaye harau vigalita-nijotkarṣād īrṣyā-vaśena gatā'nyataḥ | kvacid api latā-kuñje guñjan-madhu-vrata-maṇḍalī mukhara-śikhare līna dīnāpy uvāca rahaḥ sakhīm

English translation

But still was Krishna equal with his kisses. Rādhā felt she should be first and left him, and in those thickets humming bees encircle now unhappily to girlfriend said.

Gīta-govinda 2.2

Source

सञ्चरद्-अधर-सुधा-मधुर-ध्वनि-मुखरित-मोहन-वंशम् । चलित-धृग्-अञ्चल-चञ्चल-मौलि-कपोल-विलोल-वतंसम् । रासे हरिम् इह विहित-विलास्ं स्मरति मनो मम कृत-परिहासम् ॥ध्रुव-पदम्

sañcarad-adhara-sudhā-madhura-dhvani-mukharita-mohana-vaṁśam | calita-dhṛg-añcala-cañcala-mauli-kapola-vilola-vataṁsam | rāse harim iha vihita-vilāsṁ smarati mano mama kṛta-parihāsam ||dhruva-padam

English translation

Such spilling sweetness from his flute and lips and tremulous the movement from his cheeks: In my heart I still see Hari dance in playful merriment and scorn of me.

Prabandha 5 · gurjarī-rāgeṇa yati-tālena gīyate

Gīta-govinda 2.3

Source

चन्द्रक-चारु-मयूर-शिखण्डक-मण्डल-वलयित-केशम् । प्रचुर-पुरन्दर-धनुर्-अनुरञ्जित-मेदुर-मुदिर-सुवेशम्

candraka-cāru-mayūra-śikhaṇḍaka-maṇḍala-valayita-keśam | pracura-purandara-dhanur-anurañjita-medura-mudira-suveśam

English translation

His hair was plumed with peacock’s moon-eyed tails, his dress the rainbow out of darkened clouds. In my heart I still see Hari dance in playful merriment and scorn of me.

Prabandha 5 · gurjarī-rāgeṇa yati-tālena gīyate

Gīta-govinda 2.4

Source

गोप-कदम्ब-नितम्बवती-मुख-चुम्बन-लम्भित-लोभम् । बन्धुजीव-मधुराधर-पल्लवम् उल्लसित-स्मित-शोभम्

gopa-kadamba-nitambavatī-mukha-cumbana-lambhita-lobham | bandhujīva-madhurādhara-pallavam ullasita-smita-śobham

English translation

He had the heavy milkmaids dance about the red kadambas of his smiles and kisses: In my heart I still see Hari dance in playful merriment and scorn of me.

Prabandha 5 · gurjarī-rāgeṇa yati-tālena gīyate

Gīta-govinda 2.5

Source

विपुल-पुलक-भुज-पल्लव-वलयित-बल्लव-युवति-सहस्रम् । कर-चरणोरसि मणि-गण-भूषण-किरण-विभिन्न-तमिस्रम्

vipula-pulaka-bhuja-pallava-valayita-ballava-yuvati-sahasram | kara-caraṇorasi maṇi-gaṇa-bhūṣaṇa-kiraṇa-vibhinna-tamisram

English translation

His arms entwined about a thousand there; his body's ornaments made day of night: In my heart I still see Hari dance in playful merriment and scorn of me.

Prabandha 5 · gurjarī-rāgeṇa yati-tālena gīyate

Gīta-govinda 2.6

Source

जलद-पटल-चलद्-इन्दु-विनिन्दक-चन्दन-तिलक-ललाटम् । पीन-पयोधर-परिसर-मर्दन-निर्दय-हृदय-कपाटम्

jalada-paṭala-calad-indu-vinindaka-candana-tilaka-lalāṭam | pīna-payodhara-parisara-mardana-nirdaya-hṛdaya-kapāṭam

English translation

From clouds his moon-like brow was rising, breasts as doorway to the heart he bruises: In my heart I still see Hari dance in playful merriment and scorn of me.

Prabandha 5 · gurjarī-rāgeṇa yati-tālena gīyate

Gīta-govinda 2.7

Source

मणि-मय-मकर-मनोहर-कुण्डल-मण्डित-गण्डम् उदारम् । पीत-वसनम् अनुगत-मुनि-मनुज-सुरासुर-वर-परिवारम्

maṇi-maya-makara-manohara-kuṇḍala-maṇḍita-gaṇḍam udāram | pīta-vasanam anugata-muni-manuja-surāsura-vara-parivāram

English translation

Crocodile the earrings on his cheeks, a dress with demons, sages, gods and princes: In my heart I still see Hari dance in playful merriment and scorn of me.

Prabandha 5 · gurjarī-rāgeṇa yati-tālena gīyate

Gīta-govinda 2.8

Source

विशद-कदम्ब-तले मिलितं कलि-कलुष-भयं शमयन्तम् । माम् अपि किम् अपि तरल-तरङ्गद्-अनङ्ग-दृशा मनसा रमयन्तम्

viśada-kadamba-tale militaṁ kali-kaluṣa-bhayaṁ śamayantam | mām api kim api tarala-taraṅgad-anaṅga-dṛśā manasā ramayantam

English translation

At the kadamba tree my fears were quiet, the love-god darting to my soul in joy: In my heart I still see Hari dance in playful merriment and scorn of me.

Prabandha 5 · gurjarī-rāgeṇa yati-tālena gīyate

Gīta-govinda 2.9

Source

श्री-जयदेव-भणितम् अतिसुन्दर-मोहन-मधु-रिपु-रूपम् । हरि-चरण-स्मरणं प्रति सम्प्रति पुण्यवताम् अनुरूपम्

śrī-jayadeva-bhaṇitam atisundara-mohana-madhu-ripu-rūpam | hari-caraṇa-smaraṇaṁ prati samprati puṇyavatām anurūpam

English translation

So speaks Jayadeva: led astray was Rādhā by an all-dissembling shape: In my heart I still see Hari dance in playful merriment and scorn of me.

Prabandha 5 · gurjarī-rāgeṇa yati-tālena gīyate

Gīta-govinda 2.10

Source

गणयति गुण-ग्रामं भ्रामं भ्रामाद् अपि नेहते वहति च परितोषं दोषं विमुञ्चति दूरतः । युवतिषु वलत्-तृष्णे कृष्णे विहरति मां विना पुनर् अपि मनो वामं कामं करोति करोमि किम्

gaṇayati guṇa-grāmaṁ bhrāmaṁ bhrāmād api nehate vahati ca paritoṣaṁ doṣaṁ vimuñcati dūrataḥ | yuvatiṣu valat-tṛṣṇe kṛṣṇe viharati māṁ vinā punar api mano vāmaṁ kāmaṁ karoti karomi kim

English translation

Ever roaming, ever fickle, why with women round him should he stop? I see the dancing love-god will delight and then desert me: what in conscience can I do?

Prabandha 5 · gurjarī-rāgeṇa yati-tālena gīyate

Gīta-govinda 2.11

Source

निभृत-निकुञ्ज-गृहं गतया निशि रहसि निलीय वसन्तम् । चकीत-विलोकित-सकल-दिशा रति-रभस-भरेण हसन्तम् सखि हे केशी-मथनम् उदारम् रमय मया सह मदन-मनोरथ-भावितया स-विकारम् ॥ध्रुवम् ॥

nibhṛta-nikuñja-gṛhaṁ gatayā niśi rahasi nilīya vasantam | cakīta-vilokita-sakala-diśā rati-rabhasa-bhareṇa hasantam sakhi he keśī-mathanam udāram ramaya mayā saha madana-manoratha-bhāvitayā sa-vikāram ||dhruvam ||

English translation

I found him in his forest's leafy home, the haunt of darkness where he lies concealed: in looking round was frightened, till I saw his violent passion in abounding laughter. Why can’t Keshi's foe, my friend, reform his ways, and meet me in desiring him?

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate

Gīta-govinda 2.12

Source

प्रथम-समागम-लज्जितया पटु-चाटु-शतैर् अनुकूलम् । मृदु-मधुर-स्मित-भाषितया शिथिली-कृत-जघन-दुकूलम्

prathama-samāgama-lajjitayā paṭu-cāṭu-śatair anukūlam | mṛdu-madhura-smita-bhāṣitayā śithilī-kṛta-jaghana-dukūlam

English translation

At first meeting I was bashful, but his words were flattering and urgent, kind: he smiled and pressed me, and that cloth was loosed that left me standing with pudenda bare. Why can't Keshi's foe, my friend, reform his ways, and meet me in desiring him?

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate

Gīta-govinda 2.13

Source

कीसल-शयन-निवेशितया चिरम् उरसि ममैव शयानम् । कृत-परिरम्भण-चुम्बनया परिरभ्य कृताधर-पानम्

kīsala-śayana-niveśitayā ciram urasi mamaiva śayānam | kṛta-parirambhaṇa-cumbanayā parirabhya kṛtādhara-pānam

English translation

How tenderly he treated me, as on my breast he quietly lay as one asleep: To me alone he gave his arms and kisses, played and drank there fully at my lip. Why can't Keshi's foe, my friend, reform his ways, and meet me in desiring him?

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate

Gīta-govinda 2.14

Source

अलस-निमीलित-लोचनया पुलकावलि-ललित-कपोलम् । श्रम-जल-सकल-कलेवरया वर-मदन-मदाद् अतिलोलम्

alasa-nimīlita-locanayā pulakāvali-lalita-kapolam | śrama-jala-sakala-kalevarayā vara-madana-madād atilolam

English translation

In indolence, my eyelids closed, I felt his cheeks enlarge and quicken, charming me. How tired the body was and drenched with sweat with him in passion riding to and fro. Why can't Keshi's foe, my friend, reform his ways, and meet me in desiring him?

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate

Gīta-govinda 2.15

Source

कोकिल-कल-रव-कूजितया जित-मनसिज-तन्त्र-विचारम् । श्लथ-कुसुमाकुल-कुन्तलया नकह-लिखित-घन-स्तन-भारम्

kokila-kala-rava-kūjitayā jita-manasija-tantra-vicāram | ślatha-kusumākula-kuntalayā nakaha-likhita-ghana-stana-bhāram

English translation

By all love's treatises he won his pleasure; contented, like the cuckoo bird, I murmured. Massy breasts he scored with nail-marks, made my hair go all ways as it dropped its flowers. Why can't Keshi's foe, my friend, reform his ways, and meet me in desiring him?

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate

Gīta-govinda 2.16

Source

चरण-रणित-मणि-नूपुरया परिपूरित-सुरत-वितानम् । मुखर-विशृङ्खल-मेखलया सकच-ग्रह-चुम्बन-दानम्

caraṇa-raṇita-maṇi-nūpurayā paripūrita-surata-vitānam | mukhara-viśṛṅkhala-mekhalayā sakaca-graha-cumbana-dānam

English translation

My jewelled anklets jingled as he delved in love's complexities to pleasure me. My girdle belt he rang: he tore my hair, but gave me kisses, kisses violently. Why can't foe Keshi's foe, my friend, reform his ways, and meet me in desiring him?

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate

Gīta-govinda 2.17

Source

रति-सुख-समय-रसालसया दर-मुकुलित-नयन-सरोजम् । निःसह-निपतित-तनु-लतया मधुसूदनम् उदित-मनोजम्

rati-sukha-samaya-rasālasayā dara-mukulita-nayana-sarojam | niḥsaha-nipatita-tanu-latayā madhusūdanam udita-manojam

English translation

Resting, pleasured from that union, I, with budded lotus eyes still closed to me, with no more strength than has a creeper, felt in Madhu's enemy the love increase. Why can't Keshi's foe, my friend, reform his ways, and meet me in desiring him?

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate

Gīta-govinda 2.18

Source

श्रि-जयदेव-भणितम् इदम् अतिशय-मधु-रिपु-निधुवन-शीलम् । सुखम् उत्कण्ठित-गोप-वधू-कथितं वितनोतु सलिलं

śri-jayadeva-bhaṇitam idam atiśaya-madhu-ripu-nidhuvana-śīlam | sukham utkaṇṭhita-gopa-vadhū-kathitaṁ vitanotu salilaṁ

English translation

Of Madhu's enemy sings Jayadeva, who goes, forever laughing, at his sport. So may the telling of a yearning cowgirl bring its happiness to all who hear. Why can't Keshi's foe, my friend, reform his ways, and meet me in desiring him?

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate

Gīta-govinda 2.19

Source

हस्त-स्रस्त-विलास-वंशम् अनृजु-भ्रू-वल्लिमद्-बल्लवी- वृन्दोत्सारि-दृगन्त-वीक्षितम् अतिस्वेदार्द्र-गण्ड-स्थलम् । माम् उद्वीक्ष्य विलज्जितं स्मृत-सुधा-मुग्धानन-कानने गोविन्दं व्रज-सुन्दरी-गण-वृतं पश्यामि हृष्यामि च

hasta-srasta-vilāsa-vaṁśam anṛju-bhrū-vallimad-ballavī- vṛndotsāri-dṛganta-vīkṣitam atisvedārdra-gaṇḍa-sthalam | mām udvīkṣya vilajjitaṁ smṛta-sudhā-mugdhānana-kānane govindaṁ vraja-sundarī-gaṇa-vṛtaṁ paśyāmi hṛṣyāmi ca

English translation

Govinda with his curly-eyebrowed Vraja women dancing in the forest saw me. Glancing, cheek in sweat, he dropped the flute, as I delighted when he looked at me.

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate

Gīta-govinda 2.20

Source

दुरालोक-स्तोक-स्तवक-नवकशोक-लतिका- विकासः कासारोपवन-पवनोऽपि व्यथयति । अपि भ्राम्यद्-भृङ्गी-रणित-रमनीया न मुकुल- प्रसूतिश् चूतानां सखि शिखरिणीयं सुखयति

durāloka-stoka-stavaka-navakaśoka-latikā- vikāsaḥ kāsāropavana-pavano'pi vyathayati | api bhrāmyad-bhṛṅgī-raṇita-ramanīyā na mukula- prasūtiś cūtānāṁ sakhi śikhariṇīyaṁ sukhayati

English translation

Though winds from forest lakes may coax the buds from spired ashoka creepers, and the bees can wander happily in tufts of mango, there is only care in me, my friend.

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate

Gīta-govinda 2.21

Source

सकूत-स्मितम् अकुलाकुल-गलद्-धम्मिल्लम् उल्लासित- भ्रू-वल्लीकम् अलीक-दर्शित-भुजा-मूलोर्ध्व-हस्त-स्तनम् । गोपीनां निभृतं निरीक्ष्य गमिताकाङ्क्षश् चिरं चिन्तयन्न् अन्तर् मुग्ध-मनोहरं हरतु वः क्लेशं नवः केशवः

sakūta-smitam akulākula-galad-dhammillam ullāsita- bhrū-vallīkam alīka-darśita-bhujā-mūlordhva-hasta-stanam | gopīnāṁ nibhṛtaṁ nirīkṣya gamitākāṅkṣaś ciraṁ cintayann antar mugdha-manoharaṁ haratu vaḥ kleśaṁ navaḥ keśavaḥ

English translation

Fresh editorial translation from the Gīta-govinda root text, corrected edition 2.00 authority

May the youthful Keśava remove your affliction. Long absorbed in thought, he secretly watched the gopīs: their smiles hinted at desire, their loosened hair fell in confusion, their brows rose, and their lifted arms revealed the beauty beneath. Inwardly he remained enchanted by Rādhā’s captivating face.

Prabandha 6 · mālava-gauḍa-rāgena ekatālī-tālena ca gīyate