Chapter 129

अथैकोनत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच श्रीकृष्णो भगवांस्तत्र परिपूर्णतमः प्रभुः । दृष्ट्वा सारोक्यमोक्षं च सद्यो गोकुलवासिनाम् ।। १ ।। उवास पञ्चभिर्गोपैर्भाण्डीरे वटमूलके । ददर्श गोकुलं सर्व गोकुलं व्याकुलं तथा ।। २ ।। अरक्षकं च व्यस्तं च शून्यं वृन्दावनं वनम् । योगेनामृतवृष्ट्या च कृपया च कृपानिधिः ।। ३ ।। गोपीभिश्च तथा गोपैः परिपूर्णं चकार सः । तथा वृन्दावनं चैव सुरम्यं च मनोहरम् ।। ४ ।। गोकुलस्थाश्च गोपाश्च समाश्वासं चकार सः । उवाच मधुरं वाक्यं हितं नीतं च दुर्लभम् ।। ५ ।। श्री भगवानुवाच हे गोपगण हे बन्धो सुखं तिष्ठ स्थिरो भव । रमणं प्रियया सार्धं सुरम्यं रासमण्डलम् ।। ६ ।। तावत्प्रभृति कृष्णस्य पुण्ये वृन्दावने वने । अधिष्ठानं च सततं यावच्चन्द्रदिवाकरौ ।। ७ ।। तथा जगाम भाण्डीरं विधाता जगतामपि । स्वयं शेषश्च धर्मश्च भवान्या च भवःस्वयम् ।। ८ ।। सूर्यश्चापि महेन्द्रश्च चन्द्रश्चापि हुनाशनः । कुबेरो वरुणश्चैव पवनश्च यमस्तथा ।। ९ ।। ईशानश्चापि देवाश्च वसवोऽष्टौ तथैव च । सर्वे ग्रहाश्च रुद्राश्च मुनयो मनवस्तथा ।। १० ।। त्वरिताश्चाऽऽययुः सर्वे यत्राऽऽस्ते भगवान्प्रभुः । प्रणम्य दण्डवद्भूभौ तमुवाच विधिः स्वयम् ।। ११ ।। ब्रह्मवाच परिबूर्णतम् ब्रह्मस्वरूप नित्यविग्रह । ज्योतिःस्वरूप परम नमोऽस्तु प्रकृतेः पर ।। १२ ।। सुनिर्लिप्त निराकार साकार ध्यानहेतुना । स्वेच्छामय परं धाम परमात्मन्नमोऽस्तु ते ।। १३ ।। सर्वकार्यस्वरूपेश कारणानां च कारण । ब्रह्मेशशेषदेवेश सर्वेश ते नo ।। १४ ।। सरस्वतीश पद्मेश पार्वतीश परात्पर । हे सावित्रीश राधेश रासेश्वर नo ।। १५ ।। सर्वेषामादिभूतर्स्त्वं सर्वः सर्वेश्वरस्तथा । सर्वपाता च संहर्ता सृष्टिरूप नo ।। १६ ।। त्वत्पादपद्मरजसा धन्या पूता वसुंधरा । शून्यरूपा त्वयि गते हे नाथ परमं पदम् ।। १७ ।। यत्पञ्चविंशत्यधिकं वर्षाणां शतकं गतम् । त्यक्त्वेमां स्वपदं यासि रुदतीं विरहातुराम् ।। १८ ।। महादेव उवाच ब्रह्मणा प्रार्थितस्त्वं च समागत्य वसुंधराम् । भूभारहरणं कृत्वा प्रयासि स्वपदं विभो ।। १९ ।। त्रैलोक्ये पृथिवी धन्या सद्यः पूता पदाङ्किता । वयं च मुनयो धन्याः साक्षाद्दृष्ट्वा पदाम्बुजम् ।। २० ।। ध्यानासाध्यो दुराराध्यो मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् । अस्माकमपि यश्चेशः सोऽधुना चाक्षुषो भुवि ।। २१ ।। वासुः सर्वनिवासश्च विश्वनि यस्य लोमसु । देवस्तस्य महाविष्णुर्वासुदेवो महीतले ।। २२ । सुचिरं तपसा लब्धं सिद्धेन्द्राणां सुदुर्लभम् । यत्पादपद्ममतुलं चाक्षुषं सर्वजीविनाम् ।। २३ ।। अनन्त उवाच त्वमनन्तो हि भगवन्नाहमेव कलांशकः । विश्वैकस्थे क्षुद्रकूर्मे मशकोऽहं गजे यथा ।। २४ ।। असंख्यशेषाः कूर्माश्च ब्रह्मविषणुशिवात्मकाः । असंख्यानि च विश्वानि तेषामीशः स्वयं भवान् ।। २५ ।। अस्माकमीदृशं नाथ सुदिनं क्व भविष्यति । स्वप्नादृष्टश्चयश्चेशः स दृष्टः सर्वजीविनाम् ।। २६ ।। नाथ प्रयासि गोलोकं पूतां कृत्वा वसुंधराम् । तामनाथां रुदन्तीं च निमग्नां शोकसागरे ।। २७ ।। देवा ऊचुः वेदाःस्तोतुं न शक्ता यं ब्रह्मेशानादयस्तथा । तमेव स्तवनं किं वा वयं कुर्मो नमोऽस्तु ते ।। २८ ।। इत्येवमुक्त्वा देवास्ते प्रययुर्द्वारकां पुरीम् । तत्रस्थं भगवन्तं च द्रष्टुं शीघ्रं मुदाऽन्विताः ।। २९ ।। अथ तेषां च गोपाला ययुर्गोलोकमुत्तमम् । पृथिवी कम्पिता भीता चलन्तः सप्तसागराः ।। ३० ।। हतश्रियं द्वारकां च त्यक्त्वा च ब्रह्मशापतः । मूर्तिं कदम्बमूलस्थां विवेश राधिकेश्वरः ।। ३१ ।। ते सर्वे चैरकायुद्धे निपेतुर्यादवास्तथा । चितामारुह्य देव्यश्च प्रययुः स्वामिभिः सह ।। ३२ ।। अर्जुनः स्वपुरं गत्वा समुवाच युधिष्ठिरम् । स राजा भ्रातृभिः सार्धं ययौ स्वर्गं च भार्यया ।। ३३ ।। दृष्ट्वा कदम्बमूलस्थं तिष्ठन्तं परमेश्वरम् । देवा ब्रह्मादयस्ते च प्रणेमुर्भक्तिपूर्वकम् ।। ३४ ।। तुष्टुवुः परमात्मानं देवं नारायणं प्रभुम् । श्यामं किशोरवयसं भूषितं रत्नभूषणैः ।। ३५ ।। वह्निशुद्धांशुकाधानं शोभितं वनमालया । अतीव सुन्दरं शान्तं लक्ष्मीकान्तं मनोहरम् ।। ३६ ।। व्याधास्त्रसंयुतं पादपद्मं पद्मादिवन्दितम् । दृष्ट्वा ब्रह्मादिदेवांस्तानभयं सस्मितं ददौ ।। ३७ ।। पृथिवीं तां समाश्वास्य रुदतीं प्रेमविह्वलाम् । व्याधं प्रस्थापयामास परं स्वपदमुत्तमम् ।। ३८ ।। बलस्य तेजः शेषे च विवेश परमाद्भुतम् । प्रद्युम्नस्य च कामे वै वाऽनिरुद्धस्य ब्रह्मणि ।। ३९ ।। अयोनिसंभवा देवी महालक्ष्मीश्च रुक्मिणी । वैकुण्ठं प्रययौ साक्षात्स्वशरीरेण नारद ।। ४० ।। सत्यभामा पृथिव्यां च विवेश कमलालया । स्वयं जाम्बवती देवी पार्वत्यां विश्वमातरि ।। ४१ ।। या या देव्यश्च यासां चाप्यंशरुपाश्च भूतले । तस्यां तस्यां प्रविविशुस्ता एव च पृथक्पृथक् ।। ४२ ।। साम्बस्य तेजः स्कन्दे च विवेश परमाद्भुतम् । कश्यपे वसुदेवश्चाप्यदिव्यां देवकी तथा ।। ४३ ।। रुक्मिणीमन्दिरं त्यकत्वा समस्तां द्वारकां पुरीम् । स जग्राह समुद्रश्च प्रफुल्लवदनेक्षणः ।। ४४ ।। लपणोदः समागत्य तुष्टाव पुरुषोत्तमम् । रुरोद तद्वियोगेन साश्रुनेत्रश्च विह्वलः ।। ४५ ।। गङ्गा सरस्वती पद्मावती च यमुना तथा । गोदावरी स्वर्णरेखा कावेरी नर्मदा मुने ।। ४६ ।। शरावती बाहृदा च कृतमाला च पुण्यदा । समाययुश्च ताः सर्वाः प्रणेमुः परमेश्वरम् ।। ४७ ।। उवाच जाह्नवी देवी रुदती परमेश्वरम् । साश्रुनेत्राऽतिदीना सा विरहज्वरकातरा ।। ४८ ।। भागीरथयुवाच हे नाथ रमणश्रेष्ठ यासि गोलोकमुत्तमम् । अस्माकं का गतिश्चात्र भविष्यति कलौ युगे ।। ४९ ।। श्रीभगवानुवाच कलेः पञ्चसहस्राणि वर्षाणि तिष्ठ भूतले । पापानि पापिनो यानि तुभ्यं दास्यन्ति स्नानत ।। ५० ।। मन्मन्त्रोपासकस्पर्शाद्भस्मीभूतानि तत्क्षणात् । भविष्यन्ति दर्शनाच्च स्नानादेव हि जाह्नवि ।। ५१ ।। हरेर्नामानि यत्रैव पुराणानि भवन्ति हि । तत्र गत्वा सावधानमाभिः सार्धं च श्रोष्यसि ।। ५२ ।। पुराणश्रवणाच्चैव हरेर्नामानुकीर्तनात् । भस्मीभूतानि पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च ।। ५३ ।। भस्मीभूतानि तान्येव वैष्णवालिङ्गनेन च । तृणानि शुष्ककाष्ठानि दहन्ति पावका यथा ।। ५४ ।। तथाऽपि वैष्णवा लोके पापानि पापिनामपि । पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुण्यान्यपि च जाह्नवि ।। ५५ ।। मद्भक्तानां शरीरेषु सन्ति पूतेषु संततम् । मद्भक्तपादरजसा सद्यः पूता वसुंधरा ।। ५६ ।। सद्यः पूतानि तीर्थानि सद्याः पूतं जगत्तथा । मन्मन्त्रोपासका विप्रा ये मदुच्छिष्टभोजिनः ।। ५७ ।। मामेव नित्यं ध्यायन्ते ते मत्प्राणाधिकाः प्रियाः । तदुपस्पर्शमात्रेण पूतो वायुश्च पावकः ।। ५८ ।। कलेर्दशसहस्राणि मद्भक्ताः सन्ति भूतले । एकवर्णा भविष्यन्ति मद्भक्तेषु गतेषु च ।। ५९ ।। मद्भक्तशून्या पृथिवी कलिग्रस्ता भविष्यति । एतस्मिन्नन्तरे तत्र कृष्णदेहाद्विनिर्गतः ।। ६० ।। चतुर्भुजश्च पुरुषः शतचन्द्रसमप्रभः । शङ्खचक्रगदापद्मधरः श्रीवत्सलाञ्छनः ।। ६१ ।। सुन्दरं रथमारुह्य श्रीरोदं स जगाम ह । सिन्धुकन्या च प्रययौ स्वयं मूर्तिमती सती ।। ६२ ।। श्रीकृष्णमनसा जाता मर्त्यलक्ष्मीर्मनोहरा । श्वेतद्वीपं गते विष्णौ जगत्पालनकर्तरि ।। ६३ ।। शुद्धसत्त्वस्वरूपे च द्विधारूपो बभूव सः । दक्षिणांशश्च द्विभुजो गोपबारकरूपकः ।। ६४ ।। नपीनजलदश्यामः शोभितः पीतवाससा । श्रीवंशवदनः श्रीमान्सस्मितः पद्मलोचनः ।। ६५ ।। शतकोटीन्दुसौन्दर्यं शतकोटिस्मरप्रभाम् । दधानः परमानन्दः परिबूर्णतमः प्रभुः ।। ६६ ।। परं धाम परं ब्रह्मस्वरूपो निर्गुणः स्वयम् । परमात्मा च सर्वेषां भक्तानुग्रहविग्रहः ।। ६७ ।। नित्यदेहश्च भगवानीश्वरः प्रकृतेः परः । योगिनो यं वदन्त्येवं ज्योतीरूपं सनातनम् ।। ६८ ।। ज्योतिरम्यन्तरे नित्यरूपं भक्ता विदन्ति यम् । वेदा वदन्ति सत्यं यं नित्यमाद्यं विचक्षणाः ।। ६९ ।। यं वदन्ति सुराः सर्वे परं स्वेच्छामयं प्रभूम् । सिद्धेन्द्रा मुनयः सर्वे सर्वरूपं वदन्ति यम् ।। ७० ।। यमनिर्वचनीयं च योगीन्द्रः शंकरो वदेत् । स्वयं विधाता प्रवदेत्कारणानां च कारणम् ।। ७१ ।। शेषो वदेदनन्तं यं नवधारूपमीश्वरम् । तर्काणामेव षण्णां च षड्विधं रूपमीप्सितम् ।। ७२ ।। वैष्णवानामेकरूपं वेदानामेकमेव च । पुराणानामेकरूपं तस्मान्नवविधं स्मृतम् ।। ७३ ।। न्यायोऽनिर्वचनीयं च यं मतं शंकरो वदेत् । नित्यं वैशेषिकाश्चाऽऽद्यं तं वदन्ति विचक्षणाः ।। ७४ ।। सांख्य वदन्ति तं देवं ज्योतीरूपं सनातनम् । मीमांसा सर्वरूपं च वेदान्तः सर्वकारणम् ।। ७५ ।। पातञ्जलोऽप्यनन्तं च वेदाः सत्यस्वरूपकम् । स्वेच्छामयं पुराणं च भक्ताश्च नित्यविग्रहम् ।। ७६ ।। सोऽयं गोलोकनाथश्च राधेशो नन्दनन्दनः । गोकुले गोपवेषश्च पुण्ये वृन्दावने वने ।। ७७ ।। चतुर्भुजश्च वैकुण्ठे महालक्ष्मीपतिः स्वयम् । नारायणश्च भगवान्यन्नाम मुक्तिकारणम् ।। ७८ ।। सकृन्नारायणेत्युक्त्वा पुमान्कल्पशतत्रयम् । गङ्गादिसर्वतीर्थेषु स्नातो भवति नारद ।। ७९ ।। सुनन्दनन्दकुमुदैः पार्षदैः परिवारितः । शङ्खचक्रगदापद्मधरः श्रीवत्सलाञ्छनः ।। ८० ।। कौस्तुभेन मणीन्द्रेण भूषितो वनमालया । देवैः स्तुतश्च यानेन वैकुण्ठं स्वपदं ययौ ।। ८१ ।। गते वैकुण्ठनाथे च राधेशश्च स्वयं प्रभुः । चकार वंशीशब्दं च त्रैलोक्यमोहनं परम् ।। ८२ ।। मूर्च्छांप्रापुर्देवगणा मुनयश्चापि नारद । अचेतना बभूवुश्च मायया पार्वतीं विना ।। ८३ ।। उवाच पार्वती देवी भगवन्तं सनातनम् । विष्णुमाया भगवती सर्वरूपा सनातनी ।। ८४ ।। परब्रह्मस्वरूपा या परमात्मस्वरूपिणी । सगुणा निर्गुणा सा च परा स्वेच्छामयी सती ।। ८५ ।। पार्वत्युवाच एकाऽहं राधिकारूपा गोलोके रासमण्डले । रासशून्यं च गोलोकं परिपूर्ण कुरु प्रभो ।। ८६ ।। गच्छ त्वं रथमारुह्य मुक्तामाणिक्यभूषितम् । परिबूर्णतमाऽहं च तव वङः स्थलस्थिता ।। ८७ ।। तवाऽऽज्ञया महालक्ष्मीरहं वैकुण्ठगामिनी । सरस्वती च तत्रैव वामे पार्श्वे हरेरपि ।। ८८ ।। तवाहं मनसा जाता सिन्धुकन्या तवाऽऽज्ञया । सावित्री वेदमाताऽहं कलया विधिसंनिधौ ।। ८९ ।। तैजःसु सर्वदेवानां पुरा सत्ये तवाऽऽज्ञया । अधिष्ठानं कृत तत्र धृतं देव्या शरीरकम् ।। ९० ।। शुम्भादयश्च दैत्याश्च निहताश्चावलीलया । दुर्ग निहत्य तुर्गाऽहं त्रिपुरा त्रिपुरे वधे ।। ९१ ।। निहत्य रक्तबीजं च रक्तबीजविनाशिनी । तवाऽऽज्ञया दक्षकन्या सती सत्यस्वरूपिणी ।। ९२ ।। योगेन त्यक्त्वा देहं च शैलजाऽहं तवाऽऽज्ञया । त्वया दत्तवा (त्ताः शंकराय गोलोके रासमण्डले ।। ९३ ।। विष्णुभक्तिरहं तेन विष्णुमाया च वैष्णवी । नारायणस्य मायाऽहं तेन नारायणी स्मृता ।। ९४ ।। कृष्णप्राणाधिकाऽहं च प्राणाधिष्ठातृदेवता । महाविष्णोश्च वासोश्च जननी राधिका स्वयम् ।। ९५ ।। तवाऽऽज्ञया पञ्चधाऽहं पञ्चप्रकृतिरूपिणी । कलाकलांशयाऽहं च देवपत्नयो गृहे गृहे ।। ९६ ।। शीघ्रं गच्छ महाभाग तत्राऽहं विरहातुरा । गोवीभिः सहिता रासं भ्रमन्ती परितः सदा ।। ९७ ।। पार्वतीवचनं श्रुत्वा प्रहस्य रसिकेश्वरः । रत्नयानं समारुह्य ययौ गोलोकमुत्तमम् ।। ९८ ।। पार्वती बोधयामास स्वयं देवगणं तथा । मायावंशीरवाच्छन्नं विष्णुमाया सनातनी ।। ९९ ।। कृत्वा ते हरिशब्दं च स्वगृहं विस्मयं ययुः । शिवेन सार्धं दुर्गा सा प्रहृष्टा स्वपुरं ययौ ।। १०० ।। अथ कृष्णं समायान्तं राधा गोपीगणैः सह । अनुव्रजं ययौ हृष्टा सर्वज्ञा प्राणवल्लभम् ।। १०१ ।। दृष्ट्वा समीपमायान्तमवरुह्य रथात्सती । प्रणनाम जगन्नाथं सिरसा सखिभिः सह ।। १०२ ।। गोपा गोप्यश्च मुदिताः प्रफुल्लवदनेक्षणाः । दुंदुभिं वादयामासुरीश्वरागमनोत्सुकाः ।। १०३ ।। विरजां च समुत्तीर्य दृष्ट्वा राधां जगत्पतिः । अवरुह्य रथात्तूर्णं गृहीत्वा राधिकाकरम् ।। १०४ ।। शतशृङ्गं च बभ्राम सुरम्यं रासमण्डलम् । दृष्ट्वाऽक्षयवटं पुण्यं पुण्यं वृन्दावनं ययौ ।। १०५ ।। तुलसीकाननं दृष्ट्वा प्रययौ मालतीवनम् । वामे कृत्वा कुन्दवनं माधवीकाननं तथा ।। १०६ ।। चकार दक्षिणे कृष्णश्चम्पकारण्यमीप्सिनम् । चकार पश्चात्तूर्णं च चारुचन्दनकाननम् ।। १०७ ।। ददर्श पुरतो रम्यं राधिकाभवनं परम् । उवास राधया सार्धं रत्नसिंहासने वरे ।। १०८ ।। सकर्पूरं च ताम्बूलं बुभुजे वासितं जलम् । सुष्वाप पुष्पतल्पे च सुगन्धिचन्दनार्चिते ।। १०९ ।। स रेमे रामया सार्धं निमग्नो रससागरे । इत्येवं कथितं सर्वं धर्मवक्त्राच्च यच्छ्रुतम् ।। ११० ।। गोलोकारोहणं रम्यं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ।। १११ ।। इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo गोलोकारोहणं नामैकोनत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः ।। १२९ ।।

athaikonatriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ nārāyaṇa uvāca śrīkṛṣṇo bhagavāṃstatra paripūrṇatamaḥ prabhuḥ | dṛṣṭvā sārokyamokṣaṃ ca sadyo gokulavāsinām || 1 || uvāsa pañcabhirgopairbhāṇḍīre vaṭamūlake | dadarśa gokulaṃ sarva gokulaṃ vyākulaṃ tathā || 2 || arakṣakaṃ ca vyastaṃ ca śūnyaṃ vṛndāvanaṃ vanam | yogenāmṛtavṛṣṭyā ca kṛpayā ca kṛpānidhiḥ || 3 || gopībhiśca tathā gopaiḥ paripūrṇaṃ cakāra saḥ | tathā vṛndāvanaṃ caiva suramyaṃ ca manoharam || 4 || gokulasthāśca gopāśca samāśvāsaṃ cakāra saḥ | uvāca madhuraṃ vākyaṃ hitaṃ nītaṃ ca durlabham || 5 || śrī bhagavānuvāca he gopagaṇa he bandho sukhaṃ tiṣṭha sthiro bhava | ramaṇaṃ priyayā sārdhaṃ suramyaṃ rāsamaṇḍalam || 6 || tāvatprabhṛti kṛṣṇasya puṇye vṛndāvane vane | adhiṣṭhānaṃ ca satataṃ yāvaccandradivākarau || 7 || tathā jagāma bhāṇḍīraṃ vidhātā jagatāmapi | svayaṃ śeṣaśca dharmaśca bhavānyā ca bhavaḥsvayam || 8 || sūryaścāpi mahendraśca candraścāpi hunāśanaḥ | kubero varuṇaścaiva pavanaśca yamastathā || 9 || īśānaścāpi devāśca vasavo'ṣṭau tathaiva ca | sarve grahāśca rudrāśca munayo manavastathā || 10 || tvaritāścā''yayuḥ sarve yatrā''ste bhagavānprabhuḥ | praṇamya daṇḍavadbhūbhau tamuvāca vidhiḥ svayam || 11 || brahmavāca paribūrṇatam brahmasvarūpa nityavigraha | jyotiḥsvarūpa parama namo'stu prakṛteḥ para || 12 || sunirlipta nirākāra sākāra dhyānahetunā | svecchāmaya paraṃ dhāma paramātmannamo'stu te || 13 || sarvakāryasvarūpeśa kāraṇānāṃ ca kāraṇa | brahmeśaśeṣadeveśa sarveśa te nao || 14 || sarasvatīśa padmeśa pārvatīśa parātpara | he sāvitrīśa rādheśa rāseśvara nao || 15 || sarveṣāmādibhūtarstvaṃ sarvaḥ sarveśvarastathā | sarvapātā ca saṃhartā sṛṣṭirūpa nao || 16 || tvatpādapadmarajasā dhanyā pūtā vasuṃdharā | śūnyarūpā tvayi gate he nātha paramaṃ padam || 17 || yatpañcaviṃśatyadhikaṃ varṣāṇāṃ śatakaṃ gatam | tyaktvemāṃ svapadaṃ yāsi rudatīṃ virahāturām || 18 || mahādeva uvāca brahmaṇā prārthitastvaṃ ca samāgatya vasuṃdharām | bhūbhāraharaṇaṃ kṛtvā prayāsi svapadaṃ vibho || 19 || trailokye pṛthivī dhanyā sadyaḥ pūtā padāṅkitā | vayaṃ ca munayo dhanyāḥ sākṣāddṛṣṭvā padāmbujam || 20 || dhyānāsādhyo durārādhyo munīnāmūrdhvaretasām | asmākamapi yaśceśaḥ so'dhunā cākṣuṣo bhuvi || 21 || vāsuḥ sarvanivāsaśca viśvani yasya lomasu | devastasya mahāviṣṇurvāsudevo mahītale || 22 | suciraṃ tapasā labdhaṃ siddhendrāṇāṃ sudurlabham | yatpādapadmamatulaṃ cākṣuṣaṃ sarvajīvinām || 23 || ananta uvāca tvamananto hi bhagavannāhameva kalāṃśakaḥ | viśvaikasthe kṣudrakūrme maśako'haṃ gaje yathā || 24 || asaṃkhyaśeṣāḥ kūrmāśca brahmaviṣaṇuśivātmakāḥ | asaṃkhyāni ca viśvāni teṣāmīśaḥ svayaṃ bhavān || 25 || asmākamīdṛśaṃ nātha sudinaṃ kva bhaviṣyati | svapnādṛṣṭaścayaśceśaḥ sa dṛṣṭaḥ sarvajīvinām || 26 || nātha prayāsi golokaṃ pūtāṃ kṛtvā vasuṃdharām | tāmanāthāṃ rudantīṃ ca nimagnāṃ śokasāgare || 27 || devā ūcuḥ vedāḥstotuṃ na śaktā yaṃ brahmeśānādayastathā | tameva stavanaṃ kiṃ vā vayaṃ kurmo namo'stu te || 28 || ityevamuktvā devāste prayayurdvārakāṃ purīm | tatrasthaṃ bhagavantaṃ ca draṣṭuṃ śīghraṃ mudā'nvitāḥ || 29 || atha teṣāṃ ca gopālā yayurgolokamuttamam | pṛthivī kampitā bhītā calantaḥ saptasāgarāḥ || 30 || hataśriyaṃ dvārakāṃ ca tyaktvā ca brahmaśāpataḥ | mūrtiṃ kadambamūlasthāṃ viveśa rādhikeśvaraḥ || 31 || te sarve cairakāyuddhe nipeturyādavāstathā | citāmāruhya devyaśca prayayuḥ svāmibhiḥ saha || 32 || arjunaḥ svapuraṃ gatvā samuvāca yudhiṣṭhiram | sa rājā bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ yayau svargaṃ ca bhāryayā || 33 || dṛṣṭvā kadambamūlasthaṃ tiṣṭhantaṃ parameśvaram | devā brahmādayaste ca praṇemurbhaktipūrvakam || 34 || tuṣṭuvuḥ paramātmānaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum | śyāmaṃ kiśoravayasaṃ bhūṣitaṃ ratnabhūṣaṇaiḥ || 35 || vahniśuddhāṃśukādhānaṃ śobhitaṃ vanamālayā | atīva sundaraṃ śāntaṃ lakṣmīkāntaṃ manoharam || 36 || vyādhāstrasaṃyutaṃ pādapadmaṃ padmādivanditam | dṛṣṭvā brahmādidevāṃstānabhayaṃ sasmitaṃ dadau || 37 || pṛthivīṃ tāṃ samāśvāsya rudatīṃ premavihvalām | vyādhaṃ prasthāpayāmāsa paraṃ svapadamuttamam || 38 || balasya tejaḥ śeṣe ca viveśa paramādbhutam | pradyumnasya ca kāme vai vā'niruddhasya brahmaṇi || 39 || ayonisaṃbhavā devī mahālakṣmīśca rukmiṇī | vaikuṇṭhaṃ prayayau sākṣātsvaśarīreṇa nārada || 40 || satyabhāmā pṛthivyāṃ ca viveśa kamalālayā | svayaṃ jāmbavatī devī pārvatyāṃ viśvamātari || 41 || yā yā devyaśca yāsāṃ cāpyaṃśarupāśca bhūtale | tasyāṃ tasyāṃ praviviśustā eva ca pṛthakpṛthak || 42 || sāmbasya tejaḥ skande ca viveśa paramādbhutam | kaśyape vasudevaścāpyadivyāṃ devakī tathā || 43 || rukmiṇīmandiraṃ tyakatvā samastāṃ dvārakāṃ purīm | sa jagrāha samudraśca praphullavadanekṣaṇaḥ || 44 || lapaṇodaḥ samāgatya tuṣṭāva puruṣottamam | ruroda tadviyogena sāśrunetraśca vihvalaḥ || 45 || gaṅgā sarasvatī padmāvatī ca yamunā tathā | godāvarī svarṇarekhā kāverī narmadā mune || 46 || śarāvatī bāhṛdā ca kṛtamālā ca puṇyadā | samāyayuśca tāḥ sarvāḥ praṇemuḥ parameśvaram || 47 || uvāca jāhnavī devī rudatī parameśvaram | sāśrunetrā'tidīnā sā virahajvarakātarā || 48 || bhāgīrathayuvāca he nātha ramaṇaśreṣṭha yāsi golokamuttamam | asmākaṃ kā gatiścātra bhaviṣyati kalau yuge || 49 || śrībhagavānuvāca kaleḥ pañcasahasrāṇi varṣāṇi tiṣṭha bhūtale | pāpāni pāpino yāni tubhyaṃ dāsyanti snānata || 50 || manmantropāsakasparśādbhasmībhūtāni tatkṣaṇāt | bhaviṣyanti darśanācca snānādeva hi jāhnavi || 51 || harernāmāni yatraiva purāṇāni bhavanti hi | tatra gatvā sāvadhānamābhiḥ sārdhaṃ ca śroṣyasi || 52 || purāṇaśravaṇāccaiva harernāmānukīrtanāt | bhasmībhūtāni pāpāni brahmahatyādikāni ca || 53 || bhasmībhūtāni tānyeva vaiṣṇavāliṅganena ca | tṛṇāni śuṣkakāṣṭhāni dahanti pāvakā yathā || 54 || tathā'pi vaiṣṇavā loke pāpāni pāpināmapi | pṛthivyāṃ yāni tīrthāni puṇyānyapi ca jāhnavi || 55 || madbhaktānāṃ śarīreṣu santi pūteṣu saṃtatam | madbhaktapādarajasā sadyaḥ pūtā vasuṃdharā || 56 || sadyaḥ pūtāni tīrthāni sadyāḥ pūtaṃ jagattathā | manmantropāsakā viprā ye maducchiṣṭabhojinaḥ || 57 || māmeva nityaṃ dhyāyante te matprāṇādhikāḥ priyāḥ | tadupasparśamātreṇa pūto vāyuśca pāvakaḥ || 58 || kalerdaśasahasrāṇi madbhaktāḥ santi bhūtale | ekavarṇā bhaviṣyanti madbhakteṣu gateṣu ca || 59 || madbhaktaśūnyā pṛthivī kaligrastā bhaviṣyati | etasminnantare tatra kṛṣṇadehādvinirgataḥ || 60 || caturbhujaśca puruṣaḥ śatacandrasamaprabhaḥ | śaṅkhacakragadāpadmadharaḥ śrīvatsalāñchanaḥ || 61 || sundaraṃ rathamāruhya śrīrodaṃ sa jagāma ha | sindhukanyā ca prayayau svayaṃ mūrtimatī satī || 62 || śrīkṛṣṇamanasā jātā martyalakṣmīrmanoharā | śvetadvīpaṃ gate viṣṇau jagatpālanakartari || 63 || śuddhasattvasvarūpe ca dvidhārūpo babhūva saḥ | dakṣiṇāṃśaśca dvibhujo gopabārakarūpakaḥ || 64 || napīnajaladaśyāmaḥ śobhitaḥ pītavāsasā | śrīvaṃśavadanaḥ śrīmānsasmitaḥ padmalocanaḥ || 65 || śatakoṭīndusaundaryaṃ śatakoṭismaraprabhām | dadhānaḥ paramānandaḥ paribūrṇatamaḥ prabhuḥ || 66 || paraṃ dhāma paraṃ brahmasvarūpo nirguṇaḥ svayam | paramātmā ca sarveṣāṃ bhaktānugrahavigrahaḥ || 67 || nityadehaśca bhagavānīśvaraḥ prakṛteḥ paraḥ | yogino yaṃ vadantyevaṃ jyotīrūpaṃ sanātanam || 68 || jyotiramyantare nityarūpaṃ bhaktā vidanti yam | vedā vadanti satyaṃ yaṃ nityamādyaṃ vicakṣaṇāḥ || 69 || yaṃ vadanti surāḥ sarve paraṃ svecchāmayaṃ prabhūm | siddhendrā munayaḥ sarve sarvarūpaṃ vadanti yam || 70 || yamanirvacanīyaṃ ca yogīndraḥ śaṃkaro vadet | svayaṃ vidhātā pravadetkāraṇānāṃ ca kāraṇam || 71 || śeṣo vadedanantaṃ yaṃ navadhārūpamīśvaram | tarkāṇāmeva ṣaṇṇāṃ ca ṣaḍvidhaṃ rūpamīpsitam || 72 || vaiṣṇavānāmekarūpaṃ vedānāmekameva ca | purāṇānāmekarūpaṃ tasmānnavavidhaṃ smṛtam || 73 || nyāyo'nirvacanīyaṃ ca yaṃ mataṃ śaṃkaro vadet | nityaṃ vaiśeṣikāścā''dyaṃ taṃ vadanti vicakṣaṇāḥ || 74 || sāṃkhya vadanti taṃ devaṃ jyotīrūpaṃ sanātanam | mīmāṃsā sarvarūpaṃ ca vedāntaḥ sarvakāraṇam || 75 || pātañjalo'pyanantaṃ ca vedāḥ satyasvarūpakam | svecchāmayaṃ purāṇaṃ ca bhaktāśca nityavigraham || 76 || so'yaṃ golokanāthaśca rādheśo nandanandanaḥ | gokule gopaveṣaśca puṇye vṛndāvane vane || 77 || caturbhujaśca vaikuṇṭhe mahālakṣmīpatiḥ svayam | nārāyaṇaśca bhagavānyannāma muktikāraṇam || 78 || sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumānkalpaśatatrayam | gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati nārada || 79 || sunandanandakumudaiḥ pārṣadaiḥ parivāritaḥ | śaṅkhacakragadāpadmadharaḥ śrīvatsalāñchanaḥ || 80 || kaustubhena maṇīndreṇa bhūṣito vanamālayā | devaiḥ stutaśca yānena vaikuṇṭhaṃ svapadaṃ yayau || 81 || gate vaikuṇṭhanāthe ca rādheśaśca svayaṃ prabhuḥ | cakāra vaṃśīśabdaṃ ca trailokyamohanaṃ param || 82 || mūrcchāṃprāpurdevagaṇā munayaścāpi nārada | acetanā babhūvuśca māyayā pārvatīṃ vinā || 83 || uvāca pārvatī devī bhagavantaṃ sanātanam | viṣṇumāyā bhagavatī sarvarūpā sanātanī || 84 || parabrahmasvarūpā yā paramātmasvarūpiṇī | saguṇā nirguṇā sā ca parā svecchāmayī satī || 85 || pārvatyuvāca ekā'haṃ rādhikārūpā goloke rāsamaṇḍale | rāsaśūnyaṃ ca golokaṃ paripūrṇa kuru prabho || 86 || gaccha tvaṃ rathamāruhya muktāmāṇikyabhūṣitam | paribūrṇatamā'haṃ ca tava vaṅaḥ sthalasthitā || 87 || tavā''jñayā mahālakṣmīrahaṃ vaikuṇṭhagāminī | sarasvatī ca tatraiva vāme pārśve harerapi || 88 || tavāhaṃ manasā jātā sindhukanyā tavā''jñayā | sāvitrī vedamātā'haṃ kalayā vidhisaṃnidhau || 89 || taijaḥsu sarvadevānāṃ purā satye tavā''jñayā | adhiṣṭhānaṃ kṛta tatra dhṛtaṃ devyā śarīrakam || 90 || śumbhādayaśca daityāśca nihatāścāvalīlayā | durga nihatya turgā'haṃ tripurā tripure vadhe || 91 || nihatya raktabījaṃ ca raktabījavināśinī | tavā''jñayā dakṣakanyā satī satyasvarūpiṇī || 92 || yogena tyaktvā dehaṃ ca śailajā'haṃ tavā''jñayā | tvayā dattavā (ttāḥ śaṃkarāya goloke rāsamaṇḍale || 93 || viṣṇubhaktirahaṃ tena viṣṇumāyā ca vaiṣṇavī | nārāyaṇasya māyā'haṃ tena nārāyaṇī smṛtā || 94 || kṛṣṇaprāṇādhikā'haṃ ca prāṇādhiṣṭhātṛdevatā | mahāviṣṇośca vāsośca jananī rādhikā svayam || 95 || tavā''jñayā pañcadhā'haṃ pañcaprakṛtirūpiṇī | kalākalāṃśayā'haṃ ca devapatnayo gṛhe gṛhe || 96 || śīghraṃ gaccha mahābhāga tatrā'haṃ virahāturā | govībhiḥ sahitā rāsaṃ bhramantī paritaḥ sadā || 97 || pārvatīvacanaṃ śrutvā prahasya rasikeśvaraḥ | ratnayānaṃ samāruhya yayau golokamuttamam || 98 || pārvatī bodhayāmāsa svayaṃ devagaṇaṃ tathā | māyāvaṃśīravācchannaṃ viṣṇumāyā sanātanī || 99 || kṛtvā te hariśabdaṃ ca svagṛhaṃ vismayaṃ yayuḥ | śivena sārdhaṃ durgā sā prahṛṣṭā svapuraṃ yayau || 100 || atha kṛṣṇaṃ samāyāntaṃ rādhā gopīgaṇaiḥ saha | anuvrajaṃ yayau hṛṣṭā sarvajñā prāṇavallabham || 101 || dṛṣṭvā samīpamāyāntamavaruhya rathātsatī | praṇanāma jagannāthaṃ sirasā sakhibhiḥ saha || 102 || gopā gopyaśca muditāḥ praphullavadanekṣaṇāḥ | duṃdubhiṃ vādayāmāsurīśvarāgamanotsukāḥ || 103 || virajāṃ ca samuttīrya dṛṣṭvā rādhāṃ jagatpatiḥ | avaruhya rathāttūrṇaṃ gṛhītvā rādhikākaram || 104 || śataśṛṅgaṃ ca babhrāma suramyaṃ rāsamaṇḍalam | dṛṣṭvā'kṣayavaṭaṃ puṇyaṃ puṇyaṃ vṛndāvanaṃ yayau || 105 || tulasīkānanaṃ dṛṣṭvā prayayau mālatīvanam | vāme kṛtvā kundavanaṃ mādhavīkānanaṃ tathā || 106 || cakāra dakṣiṇe kṛṣṇaścampakāraṇyamīpsinam | cakāra paścāttūrṇaṃ ca cārucandanakānanam || 107 || dadarśa purato ramyaṃ rādhikābhavanaṃ param | uvāsa rādhayā sārdhaṃ ratnasiṃhāsane vare || 108 || sakarpūraṃ ca tāmbūlaṃ bubhuje vāsitaṃ jalam | suṣvāpa puṣpatalpe ca sugandhicandanārcite || 109 || sa reme rāmayā sārdhaṃ nimagno rasasāgare | ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ dharmavaktrācca yacchrutam || 110 || golokārohaṇaṃ ramyaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi || 111 || iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo golokārohaṇaṃ nāmaikonatriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 129 ||