Chapter 127

अथ सप्तविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच श्रीकृष्णवचनं श्रुत्वा प्रहृष्टा गोपिका मुदा । मन्दिरं प्रययुः सर्वाः प्रणम्य राधिकां प्रभुम् ।। १ ।। राधाशृङ्गारभावं च कलाषोडशपूर्वकम् । चकार सस्मिता साध्वी वक्रचञ्चललोचना ।। २ ।। दत्त्वा च चन्दनं माल्यं स्वामिने पुनरेव च । रहस्यं च परीहास्यं पुनरेव चकार सः ।। ३ ।। आकृष्य राधिकां कृष्णः समानीय स्ववक्षसि । ओष्ठाधरं कपोलं च गण्डयुग्मं चुचुम्ब च ।। ४ ।। राधा चुचुम्ब कृष्णस्य मुखचन्द्रं मनोहरम् । चकार कृष्णं प्राणेशं बाहुभ्यां च स्ववक्षसि ।। ५ ।। शृङ्गारं षोडशविर्धं कामशास्त्रोक्तमीप्सितम् । स्त्रीपुंसोस्तोषजनकं चकार भगवान्प्रभुः ।। ६ ।। नखविक्षतसर्वाङ्गा दशनेनाधरक्षता । पुलकाञ्चितदेहा स तन्द्रिता वामनस्तनी ।। ७ ।। मीर्च्छिता सुखसंभोगाद्विलग्ना हतचेतना । श्वासमात्रावशेषा च निद्रामुद्रितलोचना ।। ८ ।। रतिशूरा कोमलाङ्गी कान्तावक्षः स्यलस्थिता । शीते सुखोष्णसर्वाङ्गी ग्रीष्मे सा सुखशीतला ।। ९ ।। शृङ्गारकाले सुखदा सान्द्रश्रोणिपयोधरा । नितम्बभारानम्रा च प्रसङ्गे सुखदायिका ।। १० ।। विदग्धा रसिका श्रेष्ठा कामुकी च वराङ्गना । सहसा चेतनं प्राप्य शुश्राव कोकिलध्वनिम् ।। ११ ।। श्रुत्वा परमभीता सा दीना दीनविशङ्कया । उवाच परमा सा च परमेशं परात्परम् बाहुश्रोणियुगाम्यां च निबध्य च पुनः पुनः ।। १२ ।। राधिकोवाच रासं गच्छ महाभाग पुण्यं वृन्दावनं वनम् । तत्र क्रीडां करिष्यामि जलेन च स्थलेन च ।। १३ ।। पुनर्यास्यामि मलयं सुन्दरं मणिमन्दिरम् । अपरं यद्रहस्यं वा जन्मला न श्रुतं मया ।। १४ ।। तत्र यामि त्वया सार्धमिति मे लालसा परा । परस्परैकालापेन प्रययौ रजनी शुभा ।। १५ ।। अरुणोदयकालेऽपि न त्यजेन्माधवं सती । माधवः प्रीतिवचसा बोधयामास साघनात् ।। १६ ।। प्रातः कृत्यं ततः कृत्वा स्वारुरोह रथं हरिः । गोपीभी राधया सार्धं शरत्कमललोचनः ।। १७ ।। योजनायतविस्तीर्ण गृहेस्त्रिशतकोटिभिः । मणीन्द्रसारनिर्माणैर्ज्वलद्भिरुपशोभितम् ।। १८ ।। गोलोकादागतं तत्र मनोयायि मनोहरम् । सहस्रचक्रसंयुक्तं महस्राश्वैः प्रचालितम् ।। १९ ।। मणिस्तम्भैश्त्रिकोटीभी रत्नराजिविराजितम् । मुक्तामाणिक्यपरमैर्हीरहारैः सुशोभितम् ।। २० ।। नानाचित्रैर्विचित्रैश्च श्वेतचामरदर्पणैः । वह्निशुद्धांशुकैर्दीप्तैर्मालाजालैर्विभूषितम् ।। २१ ।। रत्निर्माणतल्पैश्च पुष्पचन्दनचर्चितम् । समानरूपवेषैश्च गोपीलक्षैः समावृतम् ।। २२ ।। रथेन तेन भगवान्पुनर्वृन्दावनं ययौ । तत्र गत्वा निशाकाले विजहार जले स्थले ।। २३ ।। शृङ्गारं सुचिरं कृत्वा वनेषूपवनेषु च । राधिकां दर्शयामास यथासर्व च नूतनम् ।। २४ ।। विस्पन्दके सुरसने माहेन्द्रे नन्दने वने । सुमेरुशिखरे रम्ये पर्वते गन्धमादने ।। २५ ।। शैले शैले सुन्दरे च कन्दरे कन्दरे वने । पुष्पोद्याने सुरहसि नद्यां नद्यां नदे नदे ।। २६ ।। समुद्रपुलिने रम्ये पारिजातवने वने । सुभद्रे पुष्पभद्रे च नारायणसरोवरे ।। २७ ।। पवनस्यैव निलये मलये च सुरालये । त्रिकूटे भद्रकूटे च पञ्चकूटे सुकूटके ।। २८ ।। देवानां कमनीयायां काञ्चन्यां च तथैव च । समुद्रे च समुद्रे च द्वीपे द्वीपे मनोहरे ।। २९ ।। खर्वटे प्रवरे रम्ये पुण्यचन्द्रसरोवरे । सुपार्श्वे मुनिपार्श्वे च स रेमे राधया सह ।। ३० ।। शीघ्रं च पुनरागत्य जम्बूद्वीपं च पुण्यदम् । द्वारकां दर्शयामास पर्वतं रैवतं तथा ।। ३१ ।। गोकुलं पुनरागत्य गोपगोकुलसंकुलम् । तत्र दृष्ट्वा च भाण्डीरं पुण्यं वृन्दावनं ययौ ।। ३२ ।। श्रीकृण्णागमनं श्रुत्वा यशोदा नन्द एव च । गोपा गोप्यश्च वृद्धाश्चाप्यश्रुनेत्रा निराकुलाः ।। ३३ ।। वारणेन्द्रं पुरस्कृत्य वेश्यां च नटनर्तकाः । पतिपुत्रवतीं साध्वीं ब्राह्मणीं ब्राह्मणं तथा ।। ३४ ।। यथा देवाश्च वह्निं च दृष्ट्वा नन्दं च मातरम् । आययुर्बालकृष्णश्च राधया सह माधवः ।। ३५ ।। मातुः क्रोडमारुरोह प्रहस्य मधुसूदनः । नन्दो यशोदया सार्ध चुचुम्ब मुखपङ्कजम् ।। ३६ ।। आश्लिश्य भृशमुच्चैश्च सिषेच नेत्रजैर्जलैः । स्वयं च भगवान्कृष्णो यशोदायाः स्तनं पपौ ।। ३७ ।। तादृशं ददृशुः सर्वे यादृशो मथुरां ययौ । मुरलीहस्तविन्यस्तं रत्नभूषणभूषितम् ।। ३८ ।। यथैकादशवर्षीयं शोभितं पीतवाससा । मयूरपिच्छचूडं च मालतीमाल्यमण्डितम् ।। ३९ ।। मन्दिरं वेशयामास राधया सह माधवम् । यशोदा मङ्गलं कृत्वा भोजयामास ब्राह्मणान् ।। ४० ।। पूजां चकार गोपीनां मुनीनां च यथा जनः । मणिरत्नं प्रवालं च सुवर्ण परमं तथा ।। ४१ ।। भुक्तामाणिक्यहीरं च ब्राह्मणेभ्यो ददौ मुदा । गजरत्नं गवां रत्नमश्वरत्नं मनोहरम् ।। ४२ ।। आसनानि च पात्राणि भूषणानि तथैव च । धान्यान्यपि च सस्यानि वस्त्राणि च तथा ददौ ।। ४३ ।। अपूर्व दर्शयामास राधया सह माधवम् । गोपीगणं च मिष्टान्नं सादरेणापि नारद ।। ४४ ।। दुन्दुभीन्वादयामास कारयामास मङ्गलम् । देवांश्च भोजयामास सानन्दं च मनोहरम् ।। ४५ ।। इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo सप्तविशत्यधिकशततमोऽध्यायः ।। १२७ ।।

atha saptaviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ nārāyaṇa uvāca śrīkṛṣṇavacanaṃ śrutvā prahṛṣṭā gopikā mudā | mandiraṃ prayayuḥ sarvāḥ praṇamya rādhikāṃ prabhum || 1 || rādhāśṛṅgārabhāvaṃ ca kalāṣoḍaśapūrvakam | cakāra sasmitā sādhvī vakracañcalalocanā || 2 || dattvā ca candanaṃ mālyaṃ svāmine punareva ca | rahasyaṃ ca parīhāsyaṃ punareva cakāra saḥ || 3 || ākṛṣya rādhikāṃ kṛṣṇaḥ samānīya svavakṣasi | oṣṭhādharaṃ kapolaṃ ca gaṇḍayugmaṃ cucumba ca || 4 || rādhā cucumba kṛṣṇasya mukhacandraṃ manoharam | cakāra kṛṣṇaṃ prāṇeśaṃ bāhubhyāṃ ca svavakṣasi || 5 || śṛṅgāraṃ ṣoḍaśavirdhaṃ kāmaśāstroktamīpsitam | strīpuṃsostoṣajanakaṃ cakāra bhagavānprabhuḥ || 6 || nakhavikṣatasarvāṅgā daśanenādharakṣatā | pulakāñcitadehā sa tandritā vāmanastanī || 7 || mīrcchitā sukhasaṃbhogādvilagnā hatacetanā | śvāsamātrāvaśeṣā ca nidrāmudritalocanā || 8 || ratiśūrā komalāṅgī kāntāvakṣaḥ syalasthitā | śīte sukhoṣṇasarvāṅgī grīṣme sā sukhaśītalā || 9 || śṛṅgārakāle sukhadā sāndraśroṇipayodharā | nitambabhārānamrā ca prasaṅge sukhadāyikā || 10 || vidagdhā rasikā śreṣṭhā kāmukī ca varāṅganā | sahasā cetanaṃ prāpya śuśrāva kokiladhvanim || 11 || śrutvā paramabhītā sā dīnā dīnaviśaṅkayā | uvāca paramā sā ca parameśaṃ parātparam bāhuśroṇiyugāmyāṃ ca nibadhya ca punaḥ punaḥ || 12 || rādhikovāca rāsaṃ gaccha mahābhāga puṇyaṃ vṛndāvanaṃ vanam | tatra krīḍāṃ kariṣyāmi jalena ca sthalena ca || 13 || punaryāsyāmi malayaṃ sundaraṃ maṇimandiram | aparaṃ yadrahasyaṃ vā janmalā na śrutaṃ mayā || 14 || tatra yāmi tvayā sārdhamiti me lālasā parā | parasparaikālāpena prayayau rajanī śubhā || 15 || aruṇodayakāle'pi na tyajenmādhavaṃ satī | mādhavaḥ prītivacasā bodhayāmāsa sāghanāt || 16 || prātaḥ kṛtyaṃ tataḥ kṛtvā svāruroha rathaṃ hariḥ | gopībhī rādhayā sārdhaṃ śaratkamalalocanaḥ || 17 || yojanāyatavistīrṇa gṛhestriśatakoṭibhiḥ | maṇīndrasāranirmāṇairjvaladbhirupaśobhitam || 18 || golokādāgataṃ tatra manoyāyi manoharam | sahasracakrasaṃyuktaṃ mahasrāśvaiḥ pracālitam || 19 || maṇistambhaiśtrikoṭībhī ratnarājivirājitam | muktāmāṇikyaparamairhīrahāraiḥ suśobhitam || 20 || nānācitrairvicitraiśca śvetacāmaradarpaṇaiḥ | vahniśuddhāṃśukairdīptairmālājālairvibhūṣitam || 21 || ratnirmāṇatalpaiśca puṣpacandanacarcitam | samānarūpaveṣaiśca gopīlakṣaiḥ samāvṛtam || 22 || rathena tena bhagavānpunarvṛndāvanaṃ yayau | tatra gatvā niśākāle vijahāra jale sthale || 23 || śṛṅgāraṃ suciraṃ kṛtvā vaneṣūpavaneṣu ca | rādhikāṃ darśayāmāsa yathāsarva ca nūtanam || 24 || vispandake surasane māhendre nandane vane | sumeruśikhare ramye parvate gandhamādane || 25 || śaile śaile sundare ca kandare kandare vane | puṣpodyāne surahasi nadyāṃ nadyāṃ nade nade || 26 || samudrapuline ramye pārijātavane vane | subhadre puṣpabhadre ca nārāyaṇasarovare || 27 || pavanasyaiva nilaye malaye ca surālaye | trikūṭe bhadrakūṭe ca pañcakūṭe sukūṭake || 28 || devānāṃ kamanīyāyāṃ kāñcanyāṃ ca tathaiva ca | samudre ca samudre ca dvīpe dvīpe manohare || 29 || kharvaṭe pravare ramye puṇyacandrasarovare | supārśve munipārśve ca sa reme rādhayā saha || 30 || śīghraṃ ca punarāgatya jambūdvīpaṃ ca puṇyadam | dvārakāṃ darśayāmāsa parvataṃ raivataṃ tathā || 31 || gokulaṃ punarāgatya gopagokulasaṃkulam | tatra dṛṣṭvā ca bhāṇḍīraṃ puṇyaṃ vṛndāvanaṃ yayau || 32 || śrīkṛṇṇāgamanaṃ śrutvā yaśodā nanda eva ca | gopā gopyaśca vṛddhāścāpyaśrunetrā nirākulāḥ || 33 || vāraṇendraṃ puraskṛtya veśyāṃ ca naṭanartakāḥ | patiputravatīṃ sādhvīṃ brāhmaṇīṃ brāhmaṇaṃ tathā || 34 || yathā devāśca vahniṃ ca dṛṣṭvā nandaṃ ca mātaram | āyayurbālakṛṣṇaśca rādhayā saha mādhavaḥ || 35 || mātuḥ kroḍamāruroha prahasya madhusūdanaḥ | nando yaśodayā sārdha cucumba mukhapaṅkajam || 36 || āśliśya bhṛśamuccaiśca siṣeca netrajairjalaiḥ | svayaṃ ca bhagavānkṛṣṇo yaśodāyāḥ stanaṃ papau || 37 || tādṛśaṃ dadṛśuḥ sarve yādṛśo mathurāṃ yayau | muralīhastavinyastaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam || 38 || yathaikādaśavarṣīyaṃ śobhitaṃ pītavāsasā | mayūrapicchacūḍaṃ ca mālatīmālyamaṇḍitam || 39 || mandiraṃ veśayāmāsa rādhayā saha mādhavam | yaśodā maṅgalaṃ kṛtvā bhojayāmāsa brāhmaṇān || 40 || pūjāṃ cakāra gopīnāṃ munīnāṃ ca yathā janaḥ | maṇiratnaṃ pravālaṃ ca suvarṇa paramaṃ tathā || 41 || bhuktāmāṇikyahīraṃ ca brāhmaṇebhyo dadau mudā | gajaratnaṃ gavāṃ ratnamaśvaratnaṃ manoharam || 42 || āsanāni ca pātrāṇi bhūṣaṇāni tathaiva ca | dhānyānyapi ca sasyāni vastrāṇi ca tathā dadau || 43 || apūrva darśayāmāsa rādhayā saha mādhavam | gopīgaṇaṃ ca miṣṭānnaṃ sādareṇāpi nārada || 44 || dundubhīnvādayāmāsa kārayāmāsa maṅgalam | devāṃśca bhojayāmāsa sānandaṃ ca manoharam || 45 || iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo saptaviśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 127 ||