Chapter 118

अथाष्टादशाधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच गणेशं बोधयित्वा तु शंभुरम्यन्तरं ययौ । तत्र सिंहासने रम्ये दुर्गा दुर्गतिनाशिनी ।। १ ।। भैरवी भद्रकाली च उग्रचण्डा च कोटरी । ताः समुत्थाय सहसा प्रणेमुर्जगदीश्वम् ।। २ ।। तत्राऽऽययौ गणेशश्च कार्तिकेयश्च वीर्यवान् । बाणश्च वीरभद्रश्च स्वयं नन्दी सुनन्दकः ।। ३ ।। महाकालो महामन्त्री ह्यथाष्टौं भैरवास्तथा । सिद्धेन्द्राश्चापि योगीन्द्रा रुद्राश्चैकादशैव ते ।। ४ ।। एतस्मिन्नन्तरे तत्र मणिभद्रः समाययौ । सिहद्वारे स्वयं द्वारी तभीश्वरमुवाच सः ।। ५ ।। मणिभद्र उवाच असंख्यानि च सैन्यानि यादवानां महेश्वर । बलदेवश्च प्रद्युम्नः साम्बश्च सात्यकिस्तथा ।। ६ ।। राजा महोग्रसेनश्च भीमश्च स्वयमर्जुनः । अक्रूनश्चोद्यवश्चैव जयन्तः शक्रनन्दनः ।। ७ ।। रत्नेनद्रसारनिर्माणरथेन्द्रे सुमनोहरे । विधेर्विधाता भगवाञ्छ्रीकृष्णः परमेश्वरः ।। ८ ।। सप्तभिः पार्षदैगोंपैः सेवितः श्वेतयामरैः । कन्दर्पकोटिलीलाभो वनमालाविभूषितः ।। ९ ।। दधार चक्रमतुलं कोटिसूर्यसमप्रभम् । गदां कौमोदकीं शूलमव्यर्थं संनिधाय च ।। १० ।। रथमध्ये महाशङ्खं विश्वसंहारकारणम् । महारथानां लक्षैश्च रथानां च त्रिकोटिभिः ।। ११ ।। त्रिकोटिभिर्गजेन्द्राणां मल्लानां च त्रिकोटिमिः । शतकोटिभिरश्वानां चर्मिणां तच्चतुर्गुणैः ।। १२ ।। खड्गिनां तत्सप्तगुणैर्द्विगुणैस्तद्धनुष्मताम् । एभिः सार्ध च त्वरितमाययौ शोणितं पुरम् ।। १३ ।। परितो वेष्टयामास लङ्कां दाशरथिर्यथा । सहस्रतालमानां च ज्वलदग्निशिखोज्ज्वलाम् ।। १४ ।। ऊर्ध्वे च परिखायुक्तां दुर्लङ्ध्यामसुरैः सुरैः । स्वर्गगङ्गाम्बुराशीनां समूहैर्वृष्टिभिस्तथा ।। १५ ।। पक्षीन्द्रो गरुडः साक्षान्निर्वाणं च चकार सः । मणीन्द्रसारनिर्माणं प्राकाराभ्रंलिहं पुरम् ।। १६ ।। बभञ्ज लक्षं मल्लानां बलदेवश्च लाङ्गलैः । उद्यानानां त्रिलक्षं च चकारोत्पाटनं प्रभो ।। १७ ।। प्रविवेश महाद्वारं द्वारपालान्निपत्य च । एवं श्रुत्वा महादेवश्चोवाच सुरसंसदि ।। १८ ।। पार्वती भद्रकाली च स्कन्दं गणपतिं तथा । अष्टौ च भैरवांश्चैव रुद्राश्च वीरभद्रकम् महाकालं नन्दिनं च सर्वान्सेनापतीन्नव ।। १९ ।। महादेव उवाच गोलोकनाथो भगवांश्चक्रपाणिः समागतः । विश्वौघं भङ्क्तुमीशो यः क्षणेन नगरं च किम् ।। २० ।। सर्वोपायैश्च सर्वे ते बाणं रक्षन्तु यत्नतः । बाणो गच्छतु संग्रामं स्मृत्वा लम्बोदरं परम् ।। २१ ।। बाणस्य दक्षिणो स्कन्दः पुरतश्च गणेश्वरः । वामे च भैरवा रुद्राः स्वयं नन्दी सहारथः ।। २२ ।। महाकालो वीरभद्रो ये चान्यो सैनिकास्तथा । ऊर्ध्वे दुर्गा भद्रकाली ह्यग्रण्डा च कोटरी ।। २३ ।। बाणं रक्ष महाभागे दुर्गे दुर्गतिनाशिनि । कृष्णस्य भवती शक्तिस्तेन नारायणी स्मृता ।। २४ ।। विष्णुमाये जगन्मातः सर्वमङ्गलमङ्गले । अव्यर्थाच्चक्रसारच्च रक्ष बाणं सुदर्शनात् ।। २५ ।। बाणः प्रियो मे सर्वेम्यो गणेशात्कार्तिकादपि । बाणमूर्ध्नि करं धेहि पादाब्जरजसा सह ।। २६ ।। शिवस्य वचनं श्रुत्वा दुर्गा दुर्गतिनाशिनी । प्रहस्योवाच मधुरं याथार्थ्यं समयोचितम् ।। २७ ।। पार्वत्युवाच मणिरत्नादिकं यद्यन्मुक्तामाणिक्यहीरकम् । सर्वस्वं कन्यकामूषां रत्नभूषणभूषिताम् ।। २८ ।। रत्नभूषणभूषाढ्यमनिरुद्धं परं वरम् । पुरस्कृत्य देहि बाण कृष्णाय परमात्मने ।। २९ ।। राज्यं कुरुष्व निर्विघ्नं किं युद्धमात्मना सह । यस्मिन्गते गताः प्राणाः क जीवश्चैन्द्रियैः सह । शक्तिश्चाहं मनो ब्रह्मा स्वयं ज्ञानात्मकं शिवः ।। ३० ।। सद्यः पतति देहश्च शिवं त्यक्त्वा शवो भवेत् । को वा तिष्ठति संग्रामे चक्रस्य तेजसा शिव ।। ३१ ।। नाऽऽत्माऽऽकाशो बाणविद्धो युद्धं किं स्वात्मना सह । परमात्मा च सर्वेषां भक्तानुग्रहविग्रहः ।। ३२ ।। नित्यः सत्यो हि कृष्णश्च परिबूर्णतमः प्रभुः । गणेशः कार्तिकेयश्च भवानपि तयोः परः ।। ३३ ।। किंकरेषु प्रियो बाणो न हि कृष्णात्परः प्रियः । वैकुण्ठेऽहं महालक्ष्मीर्गोलोके राधिका स्वयम् ।। ३४ ।। शिवाऽहं शिवलोकेऽपि ब्रह्मलोके सरस्वती । अहं निहत्य दैत्यांश्च दक्षकन्या सती पुरा ।। ३५ ।। त्वन्निन्दया त्यक्तदेहा सा चाहं शैलकन्यका । रक्तबीजस्य युद्धे च कानी च मूर्तिभेदतः ।। ३६ ।। सावित्री वेदमाताऽहं सीता जनककन्यका । रुक्मिणी द्वारवत्यां च भारते भीष्मकन्यका ।। ३७ ।। सुदाम्नः शापतो दैवाद्वृषभानसुताऽधुना । धर्मपत्नी च कृष्णस्य पुण्ये वृन्दावने वने ।। ३८ ।। भगवन्तं च सर्वज्ञं त्वां शिवं च सनातम् । किं वाऽहं कथयामीति कर्तव्यं समयोचितम् ।। ३९ ।। इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo बाणयुद्धेऽष्टाद- शाधिकशततमोऽध्यायः ।। ११८ ।।

athāṣṭādaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ nārāyaṇa uvāca gaṇeśaṃ bodhayitvā tu śaṃbhuramyantaraṃ yayau | tatra siṃhāsane ramye durgā durgatināśinī || 1 || bhairavī bhadrakālī ca ugracaṇḍā ca koṭarī | tāḥ samutthāya sahasā praṇemurjagadīśvam || 2 || tatrā''yayau gaṇeśaśca kārtikeyaśca vīryavān | bāṇaśca vīrabhadraśca svayaṃ nandī sunandakaḥ || 3 || mahākālo mahāmantrī hyathāṣṭauṃ bhairavāstathā | siddhendrāścāpi yogīndrā rudrāścaikādaśaiva te || 4 || etasminnantare tatra maṇibhadraḥ samāyayau | sihadvāre svayaṃ dvārī tabhīśvaramuvāca saḥ || 5 || maṇibhadra uvāca asaṃkhyāni ca sainyāni yādavānāṃ maheśvara | baladevaśca pradyumnaḥ sāmbaśca sātyakistathā || 6 || rājā mahograsenaśca bhīmaśca svayamarjunaḥ | akrūnaścodyavaścaiva jayantaḥ śakranandanaḥ || 7 || ratnenadrasāranirmāṇarathendre sumanohare | vidhervidhātā bhagavāñchrīkṛṣṇaḥ parameśvaraḥ || 8 || saptabhiḥ pārṣadaigoṃpaiḥ sevitaḥ śvetayāmaraiḥ | kandarpakoṭilīlābho vanamālāvibhūṣitaḥ || 9 || dadhāra cakramatulaṃ koṭisūryasamaprabham | gadāṃ kaumodakīṃ śūlamavyarthaṃ saṃnidhāya ca || 10 || rathamadhye mahāśaṅkhaṃ viśvasaṃhārakāraṇam | mahārathānāṃ lakṣaiśca rathānāṃ ca trikoṭibhiḥ || 11 || trikoṭibhirgajendrāṇāṃ mallānāṃ ca trikoṭimiḥ | śatakoṭibhiraśvānāṃ carmiṇāṃ taccaturguṇaiḥ || 12 || khaḍgināṃ tatsaptaguṇairdviguṇaistaddhanuṣmatām | ebhiḥ sārdha ca tvaritamāyayau śoṇitaṃ puram || 13 || parito veṣṭayāmāsa laṅkāṃ dāśarathiryathā | sahasratālamānāṃ ca jvaladagniśikhojjvalām || 14 || ūrdhve ca parikhāyuktāṃ durlaṅdhyāmasuraiḥ suraiḥ | svargagaṅgāmburāśīnāṃ samūhairvṛṣṭibhistathā || 15 || pakṣīndro garuḍaḥ sākṣānnirvāṇaṃ ca cakāra saḥ | maṇīndrasāranirmāṇaṃ prākārābhraṃlihaṃ puram || 16 || babhañja lakṣaṃ mallānāṃ baladevaśca lāṅgalaiḥ | udyānānāṃ trilakṣaṃ ca cakārotpāṭanaṃ prabho || 17 || praviveśa mahādvāraṃ dvārapālānnipatya ca | evaṃ śrutvā mahādevaścovāca surasaṃsadi || 18 || pārvatī bhadrakālī ca skandaṃ gaṇapatiṃ tathā | aṣṭau ca bhairavāṃścaiva rudrāśca vīrabhadrakam mahākālaṃ nandinaṃ ca sarvānsenāpatīnnava || 19 || mahādeva uvāca golokanātho bhagavāṃścakrapāṇiḥ samāgataḥ | viśvaughaṃ bhaṅktumīśo yaḥ kṣaṇena nagaraṃ ca kim || 20 || sarvopāyaiśca sarve te bāṇaṃ rakṣantu yatnataḥ | bāṇo gacchatu saṃgrāmaṃ smṛtvā lambodaraṃ param || 21 || bāṇasya dakṣiṇo skandaḥ purataśca gaṇeśvaraḥ | vāme ca bhairavā rudrāḥ svayaṃ nandī sahārathaḥ || 22 || mahākālo vīrabhadro ye cānyo sainikāstathā | ūrdhve durgā bhadrakālī hyagraṇḍā ca koṭarī || 23 || bāṇaṃ rakṣa mahābhāge durge durgatināśini | kṛṣṇasya bhavatī śaktistena nārāyaṇī smṛtā || 24 || viṣṇumāye jaganmātaḥ sarvamaṅgalamaṅgale | avyarthāccakrasāracca rakṣa bāṇaṃ sudarśanāt || 25 || bāṇaḥ priyo me sarvemyo gaṇeśātkārtikādapi | bāṇamūrdhni karaṃ dhehi pādābjarajasā saha || 26 || śivasya vacanaṃ śrutvā durgā durgatināśinī | prahasyovāca madhuraṃ yāthārthyaṃ samayocitam || 27 || pārvatyuvāca maṇiratnādikaṃ yadyanmuktāmāṇikyahīrakam | sarvasvaṃ kanyakāmūṣāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām || 28 || ratnabhūṣaṇabhūṣāḍhyamaniruddhaṃ paraṃ varam | puraskṛtya dehi bāṇa kṛṣṇāya paramātmane || 29 || rājyaṃ kuruṣva nirvighnaṃ kiṃ yuddhamātmanā saha | yasmingate gatāḥ prāṇāḥ ka jīvaścaindriyaiḥ saha | śaktiścāhaṃ mano brahmā svayaṃ jñānātmakaṃ śivaḥ || 30 || sadyaḥ patati dehaśca śivaṃ tyaktvā śavo bhavet | ko vā tiṣṭhati saṃgrāme cakrasya tejasā śiva || 31 || nā''tmā''kāśo bāṇaviddho yuddhaṃ kiṃ svātmanā saha | paramātmā ca sarveṣāṃ bhaktānugrahavigrahaḥ || 32 || nityaḥ satyo hi kṛṣṇaśca paribūrṇatamaḥ prabhuḥ | gaṇeśaḥ kārtikeyaśca bhavānapi tayoḥ paraḥ || 33 || kiṃkareṣu priyo bāṇo na hi kṛṣṇātparaḥ priyaḥ | vaikuṇṭhe'haṃ mahālakṣmīrgoloke rādhikā svayam || 34 || śivā'haṃ śivaloke'pi brahmaloke sarasvatī | ahaṃ nihatya daityāṃśca dakṣakanyā satī purā || 35 || tvannindayā tyaktadehā sā cāhaṃ śailakanyakā | raktabījasya yuddhe ca kānī ca mūrtibhedataḥ || 36 || sāvitrī vedamātā'haṃ sītā janakakanyakā | rukmiṇī dvāravatyāṃ ca bhārate bhīṣmakanyakā || 37 || sudāmnaḥ śāpato daivādvṛṣabhānasutā'dhunā | dharmapatnī ca kṛṣṇasya puṇye vṛndāvane vane || 38 || bhagavantaṃ ca sarvajñaṃ tvāṃ śivaṃ ca sanātam | kiṃ vā'haṃ kathayāmīti kartavyaṃ samayocitam || 39 || iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo bāṇayuddhe'ṣṭāda- śādhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 118 ||