Chapter 105

अथ पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच अथ वैदर्भराजेन्द्रो महाबलपराक्रम् । विदर्भदेशे पुण्याश्च सत्यशीलश्च भीष्मकः ।। १ ।। राजा नारायणांशश्च दाता च सर्वसंपदाम् । धर्मिष्ठस्च गरीयांश्च वरिष्ठश्टापि पूजितः ।। २ ।। तस्य कन्या महालक्ष्मी रुक्मिणी योषितां वरा । अतीव सुन्दरी रम्या रमा रामासु पूजिता ।। ३ ।। नवयौवनसंपन्ना रत्नाभरणभूषिता । तप्तकाञ्चनवर्णाभा तेजसोज्ज्वलिता सती ।। ४ ।। शुद्धसत्त्वस्वरूपा सा सत्यशीला पतिव्रता । शान्ता दान्ता नितान्ता चाप्यनन्तगुणशालिनी ।। ५ ।। इन्द्राणी वरुणानी च चन्द्रनारी च रोहिणी । कुबेरपत्नी सूर्यस्त्री स्वाहा शान्ता कलावती ।। ६ ।। अन्यासु रमणीयासु श्रेष्ठा च सुमनोहरा । रुक्मिण्या भीष्मकन्यायाः कलां नार्हति षोडशीम् ।। ७ ।। तां दृष्ट्वा राजराजेन्द्रो वालक्रीडारतां पराम् । बालां सुशोभां कुर्वन्तीं यथाऽभ्रेषु विधोः कलाम् ।। ८ ।। शरत्पूर्णेन्दुशोभाढ्यां शरत्कमललोचनाम् । विवाहयोग्यां युवतीं लज्जानम्राननां शुभम् ।। ९ ।। सहसा चिन्तितो धर्मो धर्मशीलश्च सुव्रतः । सुतां पप्रच्छ पुत्रांश्च ब्राह्मणांश्च पुरोहितान् ।। १० ।। कं वृणोमि सुतार्ध च वराहं प्रवरं वरम् । मुनिपुत्रं देवपुत्रं राजेन्द्रसुतमीप्सितम् ।। ११ ।। विवाहयोग्या कन्या मे वर्धमाना मनोहरा । शीघ्रं पश्य वरं याग्यं नवयौवनसंस्थितम् ।। १२ ।। धर्मशीलं सत्यसंधं नारायणपरायणम् । महाकुलप्रसूतं च सर्वत्रैव प्रतिष्ठितम् ।। १४ ।। करोषि राजपुत्रं चेद्रणशास्त्रविशारदम् । महारथं प्रतापार्हं रणमूर्ध्नि च सुस्थिरम् ।। १५ ।। करोषि देवपुत्रं चेद्देवं गुणयुतं तथा । करोषि मुनिपुत्रं चेच्चतुर्वेदविशारदम् ।। १६ ।। वावदूकं विचारज्ञं सिद्धान्तेषु नितान्तकम् । नृपेन्द्रवचनं श्रुत्वा तमुवाच मुनेः सुतः ।। १७ ।। गोतमस्य शतानन्दो वेदवेदाङ्गपारगः । आप्तः प्रवक्ता विज्ञश्च धर्मी कुलपुरोहितः ।। पृथिव्यां सर्वतत्त्वज्ञो निष्णातः सर्वकर्मसु ।। १८ ।। शतानन्द उवाच राजेन्द्र त्वं च धर्मज्ञो धर्मशास्त्रविशारदः । पृर्वाख्यानं च वेदोक्तं कथयामि निशामय ।। १९ ।। भुवो भारावतरणे स्वयं नारायणो भुवि । वसुदेवसुतः श्रीमान्परिबूर्णतमः प्रभुः ।। २० ।। विधातुश्च विधाता च ब्रह्मेशशेषवन्दितः । ज्योतिःस्वरूपः परमो भक्तानुग्रहविग्रहः ।। २१ ।। परमात्मा च सर्वेषां प्राणिनां प्रकृतेः परः । निर्लिप्तश्च निरीहप्तश्च साक्षी च सर्वकर्मणाम् ।। २२ ।। राजेन्द्र तस्मै कन्यां च परिपूर्णतमाय च । दत्त्वा यास्यसि गोलोकं पितॄणां शतकैः सह ।। २३ ।। लभ सारूप्यमुक्तिं च कन्या दत्त्वां परत्र च । इहैव सर्वपूज्यश्च भव विश्वगुरोर्गुरुः ।। २४ ।। सर्वस्वं दक्षिणां दत्त्वा महालक्ष्मीं च रुक्मिणीम् । समर्पणं कुरुविभो कुरुष्व जन्मखण्डनम् ।। २५ ।। विधाता निखितो राजन्संबन्धः सर्वसंमतः । द्वारकानगरे कृष्णं शीघ्रं प्रस्थापय द्विजम् ।। २६ ।। कृत्वा शुभक्षणं तूर्ण सर्वेषामपि संमतम् । आनीय परमात्मानं भक्तानुग्रहविग्रहम् ।। २७ ।। ध्यानानुरोधहेतुं च नित्यदेहमनुत्तमम् । दृष्टिमात्रात्कुरु नृप स्वजन्मकर्मखण्डनम् ।। २८ ।। यं न जानन्ति चत्वारो वेदाः संतश्च देवताः । सिद्धेन्द्राश्च मुनीन्द्राश्च देवा ब्रह्मादयस्तथा ।। २९ ।। ध्यायन्ते ध्यानपूताश्च योगिनो न विदन्ति यम् । सरस्वती जडीभूता वेदाः शास्त्राणियानि च ।। ३० ।। सहस्रवक्त्रः शेषश्च पञ्चवक्त्रः सदाशिवः । चतुर्मुखो जगद्धाता कुमारः कार्तिकस्तथा ।। ३१ ।। ऋषयो मुनयश्चैव भक्ताः परमवैष्णवाः । अक्षमाः स्तवने यस्य ध्यानासाध्यश्च योगिनाम् ।। ३२ ।। बालकोऽहं महाराज तद्गुणं कथयामि किम् । शतानन्दवचः श्रुत्वा प्रफुल्लवदनो नृपः ।। ३३ ।। आनिङ्गनं ददौ तस्मै समुत्थाय जवेन च । नानारत्नं मुवर्ण च वस्त्रं च रत्नभूषणम् ।। ३४ ।। ददौ तस्मै प्रदानं च प्रसादसुमुखो नृपः । गजेन्द्र तुरगं श्रेष्ठं रथं च मणिनिर्मितम् ।। ३५ ।। रत्नसिहासनं रम्यं धनं च विपुलं तथा । भूमिं च सर्वसस्याढ्यां शश्वद्वृष्टिकरीं शुभाम् ।। ३६ ।। अकृष्टसाध्यां पूज्यां च ग्रामं सर्वप्रशंसितम् । एतस्मिन्नन्तरे रुक्मिश्चुकोप नृपनन्दनः ।। ३७ ।। कम्पितोऽधर्मयुक्तश्च रक्तास्यो रक्तलोचनः । उवाच पितरं व्रिप्रं सभायामस्थिरस्तदा ।। ३८ ।। उत्याय तिष्ठन्पुरतः सर्वेषां च सभासदाम् ।। ३९ ।। रुक्मिरुवाच श्रृणु राजेन्द्र वचनं हितं तथयं प्रशंसितम् । त्यज वाक्यं भिक्षुकाणां लोभिनां क्रोधिनामहो ।। ४० ।। नर्तकानां च वैश्यानां भट्टानामर्थिनामपि । कायस्थानां च भिक्षूणामसत्यं वचनं सदा ।। ४१ ।। घटकानां नाटकानां स्त्रीलुब्धाना च कामिनाम् । दरिद्राणां च मूर्खाणां स्तुतिपूर्व वचः सदा ।। ४२ ।। निहत्य कालयवनं राजेन्द्रं दूरतो भिया । उवायेन महाबाहो लब्धं कृष्णेन तद्धनम् ।। ४३ ।। द्वारकाया धनी कृष्णो यवनस्य धनेन च । जरासंधभयेनैव समुद्राभ्यन्तरे गृही ।। ४४ ।। जरासंधशतं चैव क्षणेनैव च लीलया । क्षमोऽहं हन्तुमेकाकी राज्ञश्चान्यस्य का कथा ।। ४५ ।। दुर्वाससश्च शिष्योऽहं रणशास्त्रविशारदः । ध्रुवं भीष्मक तेनैव विश्वं संहर्तुमीश्वरः ।। ४६ ।। मत्समः पर्शुरामश्च शिशुपालश्च मत्समः । सखा च बलवाञ्छूरः स्वर्गं जेतुं स च क्षमः ।। ४७ ।। महेन्द्रं सगणं जेतुमहमीशः क्षणेन च । जित्वा युद्धे जरासंधं दुर्बलं योगिनं नृप ।। ४८ ।। अहंकारयुतः कृष्णो पीरं स्वं मन्यते धिया । यद्यायास्यति मद्ग्रामं विवाहं कर्तुमीप्सितम् ।। ४९ ।। ध्रुवं प्रस्थापयिष्यामि क्षणेन यममन्दिरम् । अहो नन्दस्य वैश्यस्य तस्मै गोरक्षकाय च ।। ५० ।। साक्षाज्जाराय गोपीनां गोपालोच्छिष्टभोजिने । करोषि कन्यास्वीकारं देवयोग्यां च रुक्मिणीम् ।। ५१ ।। दातुमिच्छसि वाक्येन भिङुकस्य द्विजस्य च । राजेन्द्र बुद्धिहीनोऽसि वचनाद्वद्ग(दुर्ब) लस्य च ।। ५२ ।। मा राजपुत्रो माशूरो म कुलीनश्च मा शुचिः । मा दाता मा धनाढ्यश्च मा योग्यो मा जितेन्द्रियः ।। ५३ ।। कन्यां देहि सुपुत्राय शिशुपालाय भूमिप । बलेन रुद्रतुष्टाय राजेन्द्रतनयाय च ।। ५६ ।। निमन्त्रणं कुरु नृप नानादेशभवान्नृपान् । बान्धवांश्च मुनीन्द्रांश्च पत्रद्वारा त्वरान्वितः ५५ ।। अङ्गं कलिङ्गं मगधं सौराष्ट्रं वल्कलं वरम् । राटं वरेन्द्रं वङ्गं च गुर्जरटिं च पठेरम् ।। ५६ ।। महाराष्ट्रं विराटं च मुद्गलं च मुरङ्गकम् । भल्लकं गल्लकं खर्व दुर्गं प्रस्थापय द्विजम् ।। ५७ ।। घृतकुल्यासहस्रं च मधुकुल्यासहस्रकम् । दधिकुल्यासहस्रं च दुग्धकुल्यासहस्रकम् ।। ५८ ।। तैलकुल्यापञ्चशतं गुडकुल्याद्विलक्षकम् । शर्कराणां राशिशतं मिष्टान्नानां चतुर्गुणम् ।। ५९ ।। यवगोधूमचूर्णानां पिष्टराशिशतं शतम् । पृथुकानां राशिलक्षमन्नानां च चतुर्गुणम् ।। ६० ।। अथ श्रुत्वा च तद्वाक्यं राजेन्द्रः सपुरोहितः । चकार मन्त्रणां तूर्ण निर्जने मन्त्रिणा सह ।। ६१ ।। द्विजं प्रस्थापयामास द्वारकां योग्यमीप्सितम् । कृत्वा च शुभलग्नं च सर्वेषामभिवाञ्छितम् ।। ६२ ।। राजा संभृतसंभारो बभूव सत्वरं मृदा । निमन्त्रणं च सर्वत्र चकार च सुताज्ञया ।। ६३ ।। विप्रः सुधर्मां संप्राप्य नृपैर्देवैश्च वेष्टिताम् । प्रददी पत्रिकां भद्रामुग्रसेनाय भूभृते ।। ६४ ।। प्रफुल्लवदनो राजा श्रुत्वा पत्रं सुमङ्गलम् । सुवर्णानां सहस्रं च ब्राह्मणेभ्यो ददौ मुदा ।। ६५ ।। दुंदुभिं वादयामास द्वारकायां च सर्वतः । देवान्मुनीन्नृपांश्चैव ज्ञातिवर्गाश्च बान्धवान् ।। ६६ ।। भट्टांश्च भिक्षुकांश्चैव भोजयामास सादरम् । श्रीकृष्णस्य सृवेषं च कारयामास भूपतिः ।। ६७ ।। अतीव रम्यमतुलं त्रेषु लोकेषु दुल्रभम् । यात्रां च कारयामास जगतां प्रवरं वरम् ।। ६८ ।। वेदमन्त्रेण रम्येण माहेन्द्रे सुमनोहरे । आदौ ब्रह्मा रथस्थश्च सावित्र्या सहितो ययौ ।। ६९ ।। रथस्यश्च महाहृष्टो भवान्या च भवः स्वयम् । शेषश्चापि दिनेशश्च गणेशश्चापि कार्तिकः ।। ७० ।। महेन्द्रश्चतथा चन्द्रो वरुणः पवनस्तथा । कुबेरश्च यमो वह्निरीशानोऽपि ययौ मुदा ।। ७१ ।। देवानां च त्रिकोट्यश्च मुनीनां षष्टिकोटयः । राजेन्द्राणां त्रिलक्षं च श्वेतच्छत्रं त्रिलक्षकम् ।। ७२ ।। उग्रसेनो बभौ राजा नक्षत्रेषु यथा शशी । ययौ प्रसन्नवदनः कुण्डिनाभिमुखो बली ।। ७३ ।। रत्ननिर्माणयानेन बलदेवो महाबलः । वसुदेवश्चोद्धवश्च नन्दोऽक्रूरश्च सात्यकिः ।। ७४ ।। गोपाला यादवेन्द्राश्च चन्द्रवंश्याश्च ते ययुः । धृतराष्ट्रसुताः सर्वे दुर्योधनपुलोगमाः ।। ७५ ।। युधिष्ठिरस्तथा भीमः फाल्गुनो नकुलस्तथा । सहदेवश्च यानैश्च प्रययुः पञ्च पाण्डवाः ।। ७६ ।। भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्चाप्यश्वत्थामा महाबलः । कृपाचार्यश्च शकुनिः शल्यश्चप्रययौ मुदा ।। ७७ ।। भटानां च त्रिकोट्यश्च विप्राणां शतकोटयः । संन्यासिनां सहस्रं च यतीनां ब्रह्मचारिणाम् ।। ७८ ।। द्विसहस्रं जितक्रोधाश्चावधूतास्तथैव च । उत्पलानां सहस्रं च सहस्रं पुष्पकारिणाम् ।। ७९ ।। नानाशिर्पकराश्चैव विचित्रं चित्रमेव च । लक्षं च वाद्यभाण्डानां नर्तकानां च लक्षकम् ।। ८० ।। गन्धर्वाणां गायकानां लक्षमेव तु नारद । तत्र कल्पे भक्त्येव गन्धर्वश्चोपबर्हणः ।। ८१ ।। पञ्चाशत्कामिनीभिश्च त्वमेव तेषु मध्यगः । विद्याधरीणां लक्षं च लक्षमप्सरसां तथा ।। ८२ ।। किन्नराणां त्रिलक्षं चगन्धर्वाणां त्रिलक्षकम् ।। ८३ ।। इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo रुक्मिण्युद्वाहे पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः ।। १०५ ।।

atha pañcādhikaśatatamo'dhyāyaḥ nārāyaṇa uvāca atha vaidarbharājendro mahābalaparākram | vidarbhadeśe puṇyāśca satyaśīlaśca bhīṣmakaḥ || 1 || rājā nārāyaṇāṃśaśca dātā ca sarvasaṃpadām | dharmiṣṭhasca garīyāṃśca variṣṭhaśṭāpi pūjitaḥ || 2 || tasya kanyā mahālakṣmī rukmiṇī yoṣitāṃ varā | atīva sundarī ramyā ramā rāmāsu pūjitā || 3 || navayauvanasaṃpannā ratnābharaṇabhūṣitā | taptakāñcanavarṇābhā tejasojjvalitā satī || 4 || śuddhasattvasvarūpā sā satyaśīlā pativratā | śāntā dāntā nitāntā cāpyanantaguṇaśālinī || 5 || indrāṇī varuṇānī ca candranārī ca rohiṇī | kuberapatnī sūryastrī svāhā śāntā kalāvatī || 6 || anyāsu ramaṇīyāsu śreṣṭhā ca sumanoharā | rukmiṇyā bhīṣmakanyāyāḥ kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm || 7 || tāṃ dṛṣṭvā rājarājendro vālakrīḍāratāṃ parām | bālāṃ suśobhāṃ kurvantīṃ yathā'bhreṣu vidhoḥ kalām || 8 || śaratpūrṇenduśobhāḍhyāṃ śaratkamalalocanām | vivāhayogyāṃ yuvatīṃ lajjānamrānanāṃ śubham || 9 || sahasā cintito dharmo dharmaśīlaśca suvrataḥ | sutāṃ papraccha putrāṃśca brāhmaṇāṃśca purohitān || 10 || kaṃ vṛṇomi sutārdha ca varāhaṃ pravaraṃ varam | muniputraṃ devaputraṃ rājendrasutamīpsitam || 11 || vivāhayogyā kanyā me vardhamānā manoharā | śīghraṃ paśya varaṃ yāgyaṃ navayauvanasaṃsthitam || 12 || dharmaśīlaṃ satyasaṃdhaṃ nārāyaṇaparāyaṇam | mahākulaprasūtaṃ ca sarvatraiva pratiṣṭhitam || 14 || karoṣi rājaputraṃ cedraṇaśāstraviśāradam | mahārathaṃ pratāpārhaṃ raṇamūrdhni ca susthiram || 15 || karoṣi devaputraṃ ceddevaṃ guṇayutaṃ tathā | karoṣi muniputraṃ ceccaturvedaviśāradam || 16 || vāvadūkaṃ vicārajñaṃ siddhānteṣu nitāntakam | nṛpendravacanaṃ śrutvā tamuvāca muneḥ sutaḥ || 17 || gotamasya śatānando vedavedāṅgapāragaḥ | āptaḥ pravaktā vijñaśca dharmī kulapurohitaḥ || pṛthivyāṃ sarvatattvajño niṣṇātaḥ sarvakarmasu || 18 || śatānanda uvāca rājendra tvaṃ ca dharmajño dharmaśāstraviśāradaḥ | pṛrvākhyānaṃ ca vedoktaṃ kathayāmi niśāmaya || 19 || bhuvo bhārāvataraṇe svayaṃ nārāyaṇo bhuvi | vasudevasutaḥ śrīmānparibūrṇatamaḥ prabhuḥ || 20 || vidhātuśca vidhātā ca brahmeśaśeṣavanditaḥ | jyotiḥsvarūpaḥ paramo bhaktānugrahavigrahaḥ || 21 || paramātmā ca sarveṣāṃ prāṇināṃ prakṛteḥ paraḥ | nirliptaśca nirīhaptaśca sākṣī ca sarvakarmaṇām || 22 || rājendra tasmai kanyāṃ ca paripūrṇatamāya ca | dattvā yāsyasi golokaṃ pitṝṇāṃ śatakaiḥ saha || 23 || labha sārūpyamuktiṃ ca kanyā dattvāṃ paratra ca | ihaiva sarvapūjyaśca bhava viśvagurorguruḥ || 24 || sarvasvaṃ dakṣiṇāṃ dattvā mahālakṣmīṃ ca rukmiṇīm | samarpaṇaṃ kuruvibho kuruṣva janmakhaṇḍanam || 25 || vidhātā nikhito rājansaṃbandhaḥ sarvasaṃmataḥ | dvārakānagare kṛṣṇaṃ śīghraṃ prasthāpaya dvijam || 26 || kṛtvā śubhakṣaṇaṃ tūrṇa sarveṣāmapi saṃmatam | ānīya paramātmānaṃ bhaktānugrahavigraham || 27 || dhyānānurodhahetuṃ ca nityadehamanuttamam | dṛṣṭimātrātkuru nṛpa svajanmakarmakhaṇḍanam || 28 || yaṃ na jānanti catvāro vedāḥ saṃtaśca devatāḥ | siddhendrāśca munīndrāśca devā brahmādayastathā || 29 || dhyāyante dhyānapūtāśca yogino na vidanti yam | sarasvatī jaḍībhūtā vedāḥ śāstrāṇiyāni ca || 30 || sahasravaktraḥ śeṣaśca pañcavaktraḥ sadāśivaḥ | caturmukho jagaddhātā kumāraḥ kārtikastathā || 31 || ṛṣayo munayaścaiva bhaktāḥ paramavaiṣṇavāḥ | akṣamāḥ stavane yasya dhyānāsādhyaśca yoginām || 32 || bālako'haṃ mahārāja tadguṇaṃ kathayāmi kim | śatānandavacaḥ śrutvā praphullavadano nṛpaḥ || 33 || āniṅganaṃ dadau tasmai samutthāya javena ca | nānāratnaṃ muvarṇa ca vastraṃ ca ratnabhūṣaṇam || 34 || dadau tasmai pradānaṃ ca prasādasumukho nṛpaḥ | gajendra turagaṃ śreṣṭhaṃ rathaṃ ca maṇinirmitam || 35 || ratnasihāsanaṃ ramyaṃ dhanaṃ ca vipulaṃ tathā | bhūmiṃ ca sarvasasyāḍhyāṃ śaśvadvṛṣṭikarīṃ śubhām || 36 || akṛṣṭasādhyāṃ pūjyāṃ ca grāmaṃ sarvapraśaṃsitam | etasminnantare rukmiścukopa nṛpanandanaḥ || 37 || kampito'dharmayuktaśca raktāsyo raktalocanaḥ | uvāca pitaraṃ vripraṃ sabhāyāmasthirastadā || 38 || utyāya tiṣṭhanpurataḥ sarveṣāṃ ca sabhāsadām || 39 || rukmiruvāca śrṛṇu rājendra vacanaṃ hitaṃ tathayaṃ praśaṃsitam | tyaja vākyaṃ bhikṣukāṇāṃ lobhināṃ krodhināmaho || 40 || nartakānāṃ ca vaiśyānāṃ bhaṭṭānāmarthināmapi | kāyasthānāṃ ca bhikṣūṇāmasatyaṃ vacanaṃ sadā || 41 || ghaṭakānāṃ nāṭakānāṃ strīlubdhānā ca kāminām | daridrāṇāṃ ca mūrkhāṇāṃ stutipūrva vacaḥ sadā || 42 || nihatya kālayavanaṃ rājendraṃ dūrato bhiyā | uvāyena mahābāho labdhaṃ kṛṣṇena taddhanam || 43 || dvārakāyā dhanī kṛṣṇo yavanasya dhanena ca | jarāsaṃdhabhayenaiva samudrābhyantare gṛhī || 44 || jarāsaṃdhaśataṃ caiva kṣaṇenaiva ca līlayā | kṣamo'haṃ hantumekākī rājñaścānyasya kā kathā || 45 || durvāsasaśca śiṣyo'haṃ raṇaśāstraviśāradaḥ | dhruvaṃ bhīṣmaka tenaiva viśvaṃ saṃhartumīśvaraḥ || 46 || matsamaḥ parśurāmaśca śiśupālaśca matsamaḥ | sakhā ca balavāñchūraḥ svargaṃ jetuṃ sa ca kṣamaḥ || 47 || mahendraṃ sagaṇaṃ jetumahamīśaḥ kṣaṇena ca | jitvā yuddhe jarāsaṃdhaṃ durbalaṃ yoginaṃ nṛpa || 48 || ahaṃkārayutaḥ kṛṣṇo pīraṃ svaṃ manyate dhiyā | yadyāyāsyati madgrāmaṃ vivāhaṃ kartumīpsitam || 49 || dhruvaṃ prasthāpayiṣyāmi kṣaṇena yamamandiram | aho nandasya vaiśyasya tasmai gorakṣakāya ca || 50 || sākṣājjārāya gopīnāṃ gopālocchiṣṭabhojine | karoṣi kanyāsvīkāraṃ devayogyāṃ ca rukmiṇīm || 51 || dātumicchasi vākyena bhiṅukasya dvijasya ca | rājendra buddhihīno'si vacanādvadga(durba) lasya ca || 52 || mā rājaputro māśūro ma kulīnaśca mā śuciḥ | mā dātā mā dhanāḍhyaśca mā yogyo mā jitendriyaḥ || 53 || kanyāṃ dehi suputrāya śiśupālāya bhūmipa | balena rudratuṣṭāya rājendratanayāya ca || 56 || nimantraṇaṃ kuru nṛpa nānādeśabhavānnṛpān | bāndhavāṃśca munīndrāṃśca patradvārā tvarānvitaḥ 55 || aṅgaṃ kaliṅgaṃ magadhaṃ saurāṣṭraṃ valkalaṃ varam | rāṭaṃ varendraṃ vaṅgaṃ ca gurjaraṭiṃ ca paṭheram || 56 || mahārāṣṭraṃ virāṭaṃ ca mudgalaṃ ca muraṅgakam | bhallakaṃ gallakaṃ kharva durgaṃ prasthāpaya dvijam || 57 || ghṛtakulyāsahasraṃ ca madhukulyāsahasrakam | dadhikulyāsahasraṃ ca dugdhakulyāsahasrakam || 58 || tailakulyāpañcaśataṃ guḍakulyādvilakṣakam | śarkarāṇāṃ rāśiśataṃ miṣṭānnānāṃ caturguṇam || 59 || yavagodhūmacūrṇānāṃ piṣṭarāśiśataṃ śatam | pṛthukānāṃ rāśilakṣamannānāṃ ca caturguṇam || 60 || atha śrutvā ca tadvākyaṃ rājendraḥ sapurohitaḥ | cakāra mantraṇāṃ tūrṇa nirjane mantriṇā saha || 61 || dvijaṃ prasthāpayāmāsa dvārakāṃ yogyamīpsitam | kṛtvā ca śubhalagnaṃ ca sarveṣāmabhivāñchitam || 62 || rājā saṃbhṛtasaṃbhāro babhūva satvaraṃ mṛdā | nimantraṇaṃ ca sarvatra cakāra ca sutājñayā || 63 || vipraḥ sudharmāṃ saṃprāpya nṛpairdevaiśca veṣṭitām | pradadī patrikāṃ bhadrāmugrasenāya bhūbhṛte || 64 || praphullavadano rājā śrutvā patraṃ sumaṅgalam | suvarṇānāṃ sahasraṃ ca brāhmaṇebhyo dadau mudā || 65 || duṃdubhiṃ vādayāmāsa dvārakāyāṃ ca sarvataḥ | devānmunīnnṛpāṃścaiva jñātivargāśca bāndhavān || 66 || bhaṭṭāṃśca bhikṣukāṃścaiva bhojayāmāsa sādaram | śrīkṛṣṇasya sṛveṣaṃ ca kārayāmāsa bhūpatiḥ || 67 || atīva ramyamatulaṃ treṣu lokeṣu dulrabham | yātrāṃ ca kārayāmāsa jagatāṃ pravaraṃ varam || 68 || vedamantreṇa ramyeṇa māhendre sumanohare | ādau brahmā rathasthaśca sāvitryā sahito yayau || 69 || rathasyaśca mahāhṛṣṭo bhavānyā ca bhavaḥ svayam | śeṣaścāpi dineśaśca gaṇeśaścāpi kārtikaḥ || 70 || mahendraścatathā candro varuṇaḥ pavanastathā | kuberaśca yamo vahnirīśāno'pi yayau mudā || 71 || devānāṃ ca trikoṭyaśca munīnāṃ ṣaṣṭikoṭayaḥ | rājendrāṇāṃ trilakṣaṃ ca śvetacchatraṃ trilakṣakam || 72 || ugraseno babhau rājā nakṣatreṣu yathā śaśī | yayau prasannavadanaḥ kuṇḍinābhimukho balī || 73 || ratnanirmāṇayānena baladevo mahābalaḥ | vasudevaścoddhavaśca nando'krūraśca sātyakiḥ || 74 || gopālā yādavendrāśca candravaṃśyāśca te yayuḥ | dhṛtarāṣṭrasutāḥ sarve duryodhanapulogamāḥ || 75 || yudhiṣṭhirastathā bhīmaḥ phālguno nakulastathā | sahadevaśca yānaiśca prayayuḥ pañca pāṇḍavāḥ || 76 || bhīṣmo droṇaśca karṇaścāpyaśvatthāmā mahābalaḥ | kṛpācāryaśca śakuniḥ śalyaścaprayayau mudā || 77 || bhaṭānāṃ ca trikoṭyaśca viprāṇāṃ śatakoṭayaḥ | saṃnyāsināṃ sahasraṃ ca yatīnāṃ brahmacāriṇām || 78 || dvisahasraṃ jitakrodhāścāvadhūtāstathaiva ca | utpalānāṃ sahasraṃ ca sahasraṃ puṣpakāriṇām || 79 || nānāśirpakarāścaiva vicitraṃ citrameva ca | lakṣaṃ ca vādyabhāṇḍānāṃ nartakānāṃ ca lakṣakam || 80 || gandharvāṇāṃ gāyakānāṃ lakṣameva tu nārada | tatra kalpe bhaktyeva gandharvaścopabarhaṇaḥ || 81 || pañcāśatkāminībhiśca tvameva teṣu madhyagaḥ | vidyādharīṇāṃ lakṣaṃ ca lakṣamapsarasāṃ tathā || 82 || kinnarāṇāṃ trilakṣaṃ cagandharvāṇāṃ trilakṣakam || 83 || iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo rukmiṇyudvāhe pañcādhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 105 ||