Chapter 103

अथ त्र्यधिकशततमोऽध्यायः तुलनीय - लक्ष्मीनारायण संहिता [https://sa.wikisource.org/s/1h0l १.२१७]नारायण उवाच अथाऽऽगत्य मधुपुरीं प्रणम्य पितरं विभुः । सबलो वटमूले च सस्मार गरुडं हरिः ।। १ ।। सादरं लवणोदं च विश्वकर्माणमीप्सितम् । तत्याज गोपवेषं च नृपवेषं दधार सः ।। २ ।। एतस्मिन्नन्तरे चक्रमाजगाम् हरिं स्वयम् । परं सुदर्शनं नाम सूर्यकोटिसमप्रभम् ।। ३ ।। तेजसा हरिणा तुल्यं परं वैरिविमर्दनम् । अव्यर्थमस्त्रमस्त्राणां प्रवरं परमं परम् ।। ४ ।। रत्नयानं पुरः कृत्वा गरुडो हरिसंनिधिम् । विश्वकर्मा सशिष्यश्च जलधिः कम्पितस्तथा ।। ५ ।। हरिं प्रणेमुस्ते सर्वे मूर्ध्ना च भक्तिपूर्वकम् । सस्मितः सादरं यत्नात्तानुवाच क्रमाद्विभुः ।। ६ ।। श्रीकृष्ण उवाच हे समुद्र महाभाग स्थलं च शातयोजनम् । देहि मे नगरार्थं च पश्चाद्दास्यामि निश्चितम् ।। ७ ।। नगरं कुरु हे कारो त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् । रमणीयं च सर्वेषां कमनीयं च योषिताम् ।। ८ ।। वाञ्छितं चापि भक्तानां वैकुण्ठसदृशं परम् । सर्वेषामपि स्वर्गाणां परं पारमभीप्सितम् ।। ९ ।। दिवानिशं खगश्रेष्ठ संनिधौ विश्वकर्मणः । स्थितिं कुरु महाभाग यावन्निर्माति द्वारकाम् ।। १० ।। दिवानिशं च मत्पार्श्वे चक्रश्रेष्ठ स्थितिं कुरु । ओमित्युक्त्वा तु प्रययुः सर्वे चक्रं विना मुने ।। ११ ।। कंसस्य पितरं भद्रमुग्रसेनं महाबलम् । नृपं चकार नगरे क्षत्रियाणां सतामपि ।। १२ ।। विजित्य च जरासंधं निहत्य यवनं तथा । उपायेन महाभाग निर्माणक्रममीश्वरः ।। १३ ।। श्रीभगवानुवाच शतयोजनपर्यन्तं नगरं सुमनोहरम् । पद्मरागैर्मरकतैरिन्द्रनीलैरनुत्तमैः ।। १४ ।। रुचकैः पारिभद्रैश्च पलङ्कैश्च स्यमन्तकैः । गन्धकैर्गालिमैश्चैव चन्द्रकान्तादिभिस्तथा ।। १५ ।। सूर्यकान्तादिभिश्चैव पुत्रैश्च स्फटिकाकृतैः । हरिद्वर्णैश्च मणिभिः श्यामैर्गौरमुखैश्चषैः ।। १६ ।। गोरोचनाभिः पीतैश्च दाडिमीबीजरूपकैः । पद्मबीजनिभैश्चैव नीलैः कमलवर्णकैः ।। १७ ।। मणिभिः कज्जलाकारैरुज्ज्वलैश्च परिष्कृतैः । श्वेतचम्पकवर्णाभैस्तप्तकाञ्चनसंनिभैः ।। १८ ।। स्वर्णमूल्यशतगुणैरीषद्रक्तैः सुशोभनैः । गरिष्ठैश्च वरिष्ठैश्च मणिश्रेष्ठैश्च पूजितैः ।। १९ ।। यथाविधानं यद्योगं यत्र यन्मुक्तमीप्सितम् । मणीनां हरणं चैव यक्षसंघा हिमालयात् ।। २० ।। दिवानिशं करिष्यन्ति यावन्निर्माणपूर्वकम् । यक्षैश्च सप्तभिर्लक्षैः कुबेरप्रेरितैरपि ।। २१ ।। वेताललक्षैः कूष्माण्डलक्षैः शंकरयोजितैः । दानवैर्ब्रह्मरक्षोभिः शैलकन्यानियोजितैः ।। २२ ।। कुरु दिव्यं च पत्नीनां सहस्राणां च षोडश । अन्यपत्नीजनस्यापि चाष्टाधिकशतस्य च ।। २३ ।। शिबिरं परिखायुक्तमुच्चैः प्राकारवेष्टितम् । युक्तद्वादशशालं च सिंहद्वारपरिष्कृतम् ।। २४ ।। युक्तं चित्रैर्विचित्रैश्च कृत्रिमैश्च कपाटकैः । निषिद्धवृक्षरहितं प्रसिद्धैश्च परिष्कृतम् ।। २५ ।। सुलक्षणं चन्द्रवेधं प्राङ्गणं च तथैव च । यदूनामाश्रमं दिव्यं किंकराणां तथैव च ।। २६ ।। सर्वत्र सिद्धं निलयमुग्रसेनस्य भूभृतः । आश्रमं सर्वतोभद्रं वसुदेवस्य मत्पितुः ।। २७ ।। विश्वकर्मोवाच के ते वृक्षाः प्रशस्ताश्च निषिद्धाश्चापि केचन । भद्राभद्रप्रदाश्चापि तान्वदस्व जगद्गुरो ।। २८ ।। केषामस्थिनियुक्तं च शिबिरं च शुभाशुभम् । दिशि कुत्र जलं भद्रमभद्रं च वद प्रभो ।। २९ ।। भद्रप्रदश्च को वृक्षो दिशि कृत्र प्रवर्तते । किं प्रमाणं गृहाणां च प्राङ्गणानां सुरेश्वर ।। ३० ।। मङ्गलं कुसुमोद्यानं दिशि कुत्र तरोस्तथा । प्राकाराणां किं प्रमाणं परिखाणां सुरेश्वर ।। ३१ ।। द्वाराणां च गृहाणां च प्राकाराणां प्रमाणकम् । कस्य कस्य तरोः काष्ठं प्रशस्तं शिबिरे प्रभो ।। ३२ ।। अमङ्गलं वा केषां च सर्वं मां वक्तुमर्हसि ।। ३३ ।। श्रीभगवानुवाच आश्रमे नारिकेलश्च गृहिणां च धनप्रदः । शिबिरस्य यदीशाने पूर्वे पुत्रप्रदस्तरुः ।। ३४ ।। सर्वत्र मङ्गलार्हश्च तरुराजो मनोहरः । रसालवृक्षः पूर्वस्मिन्नृणां संपत्प्रदस्तथा ।। ३५ ।। शुभप्रदश्च सर्वत्र सुरकारो निशामय । बिल्वश्च पनसश्चैव जम्बीरो बदरी तथा ।। ३६ ।। प्रजाप्रदश्च पूर्वस्मिन्दक्षिणे धनदस्तथा । संपत्प्रदश्च सर्वत्र यतो हि वर्धते गृही ।। ३७ ।। जम्बूवृक्षश्च दाडिम्बः कदल्याम्रातकस्तथा । बन्धुप्रदश्च पूर्वस्मिन्दक्षिणे मित्रदस्तथा ।। ३८ ।। सर्वत्र शुभदश्चैव धनपुत्रशुभप्रदः । हर्षप्रदो गुवाकश्च दक्षिणे पश्चिमे तथा ।। ३९ ।। ईशाने सुखदश्चैव सर्वत्रैव निशामय । सर्वत्र चम्पकः शुद्धो भुवि भद्रप्रदस्तथा ।। ४० ।। अलाबुश्चापि कूष्माण्डमायाम्बुश्च सकिंशुकः । खर्जूरी कर्कटी चापि शिबिरे मङ्गलप्रदा ।। ४१ ।। वास्तूककारबिल्वश्च वार्ताकश्च शुभप्रदः । लताफलं च शुभदं सर्वं सर्वत्र निश्चितम् ।। ४२ ।। प्रशस्तं कथितं कारो निषिद्धं च निशामय । वन्यवृक्षो निषिद्धश्च शिबिरे नगरेऽपि च ।। ४३ ।। वटो निषिद्धः शिबिरे नित्यं चोरभयं यतः । नगरेषु प्रसिद्धश्च दर्शनात्पुण्यदस्तथा ।। ४४ ।। निषिद्धः शाल्मलिश्चैव शिबिरे नगरे पुरे । दुःखप्रदश्च सततं भूमिपानां सदाऽपि च ।। ४५ ।। न निषिद्धः प्रसिद्धश्च ग्रामेषु नगरेषु च । विद्यामतिनिषिद्धस्तु सततं दुःखदस्तदा ।। ४६ ।। हे कारो तिन्तिडीवृक्षो यत्नात्तं परिवर्जयेत् । शतेन धनहानिः स्यात्प्रजाहानिर्भवेद्ध्रुवम् ।। ४७ ।। शिबिरेऽतिनिषिद्धश्च नगरे किंचिदेव च । न निषिद्धः प्रसिद्धश्च ग्रामेषु नगरेषु च ।। ४८ ।। विद्यामतिनिषिद्धश्च प्राज्ञस्तं परिवर्जयेत् । खर्जूरश्च गहुश्चैव निषिद्धः शिबिरे तथा ।। ४९ ।। न निषिद्धः प्रसिद्धश्च ग्रामेषु नगरेषु च । वृक्षश्च चणकादीनां धान्यं च मङ्गलप्रदम् ।। ५० ।। ग्रामेषु नगरे चापि शिबिरे च तथैव च । इक्षुवृक्षश्च शुभदः संततं शुभदस्तथा ।। ५१ ।। अशोकश्च शिरीषश्च कदम्बश्च शुभप्रदः । कच्चिद्धरिद्रा शुभदा शुभदश्चाऽऽर्द्रकस्तथा ।। ५२ ।। हरीतकी च शुभदा ग्रामेषु नगरेषु च । न वाद्या भद्रदा नित्यं तथा चाऽऽमलकी घ्रुवम् ।। ५३ ।। गजानामस्थि शुभदमश्वानां च तथैव च । कल्याणमुच्चैःश्रवसां वास्तौ स्थापनकारिणाम् ।। ५४ ।। न शुभप्रदमन्येषामुच्छिन्नकारणं परम् । वानराणां नराणां च गर्दभानां गवामपि ।। ५५ ।। कुक्कुराणां शृगालानां मार्जाराणामभद्रकम् । भेटकानां सूकराणां सर्वेषां च शुभप्रदम् ।। ५६ ।। ईशाने चापि पूर्वस्मिन्पश्चिमे च तथोत्तरे । शिबिरस्य जलं भद्रमन्यत्राशुभमेव च ।। ५७ ।। दीर्घे प्रस्थे समानं च न कुर्यान्मन्दिरे बुधः । चतुरस्रे गृहे कारो गृहिणां धननाशनम् ।। ५८ ।। दीर्घप्रस्थः परिमितो नेत्राङ्केनापि संहृतम् । शून्येन रहितं भद्रं शून्यं शून्यप्रदं नृणाम् ।। ५९ ।। प्रस्थे हस्तद्वयात्पूर्वं दीर्घे हस्तत्रयं तथा । गृहाणां शुभदं द्वारं प्राकारस्य गृहस्य च ।। ६० ।। न मध्यदेशे कर्तव्यं किंचिन्न्यूनाधिके शुभम् । चतुरस्रं चन्द्रवेधं शिबिरं मङ्गलप्रदम् ।। ६१ ।। अभद्रदं सूर्यवेधं शिबिरं मङ्गलप्रदम् । अभद्रदं सूर्यवेधं प्राङ्गणं च तथैव च ।। ६२ ।। शिबिराभ्यन्तरे भद्रा स्थापिता तुलसी नृणाम् । धनपुत्रप्रदात्री च पुण्यदा हरिभक्तिदा ।। ६३ ।। प्रभाते तुलसीं दृष्ट्वा स्वर्णदानफलं लभेत् । मालती यूथिका कुन्दं माधवी केतकी तथा ।। ६४ ।। नागेश्वरं मल्लिकां च काञ्चनं बकुलं शुभम् । अपराजिता च शुभदा तेषामुद्यानमीप्सितम् ।। ६५ ।। पूर्वे च दक्षिणे चैव शुभदं नात्र संशयः । ऊर्ध्वं षोडशहस्तेभ्यो नैव कुर्याद्गृहं गृही ।। ६६ ।। उर्ध्वं विंशतिहस्तेभ्यः प्राकारं न शुभप्रदम् । सूत्रधारं तैलाकारं स्वर्णकारं च हीरकम् ।। ६७ ।। वाटीमूले ग्राममध्ये न कुर्यात्स्थापनं बुधः । ब्राह्मणं क्षत्त्रियं वैश्यं सच्छूद्रं गणकं शुभम् ।। ६८ ।। भट्टं वैद्यं पुष्पकारं स्थापयेच्छिबिरान्तिके । प्रस्थे च परिखामानं शतहस्तं प्रशस्तकम् ।। ६९ ।। परितः शिबिराणां च गम्भीरं दशहस्तकम् । संकेतपूर्वकं चैव परिखाद्वारमीप्सितम् ।। ७० ।। शत्रोरगम्यं मित्रस्य गम्यमेव सुखेन च । शाल्मलीनां तिन्तिडीनां हिन्तालानां तथैव च ।। ७१ ।। निम्बाणां सिन्धुवाराणां बदरीणामभद्रकम् । धत्तूराणां वटानां चाप्येरण्डानामवाञ्छितम् ।। ७२ ।। एतेषामतिरिक्तानां शिबिरे काष्ठमीप्सितम् । वृक्षं च वज्रहस्तं च भूधरो वर्जयेदधः ।। ७३ ।। पुत्रदारधनं हन्यादित्याह कमलोद्भवः । कथितं लोकशिक्षार्थं कुरु काष्ठं विना पुरीम् ।। ७४ ।। शुभक्षणं चाप्यधुना गच्छ वत्स यथासुखम् । विश्वकर्मा हरिं नत्वा जगाम् पक्षिणा सह ।। ७५ ।। समुद्रस्य समीपं च वटमूलं मनोहरम् । सुष्वाप तत्र नक्तं च कारुश्च पक्षिणा सह ।। ७६ ।। स्वप्ने द्वारवतीं रम्यां ददर्श गरुडस्तथा । यत्किंचित्कथितं कारुं कृष्णेन परमात्मना ।। ७७ ।। तदेव लक्षणं सर्वं ददर्श नगरे मुने । कारुं हसन्ति स्वप्ने च सर्वे ते शिल्पकारिणः ।। ७८ ।। गरुडं गरुडाश्चान्ये बलवन्तश्च पक्षिणः । बुद्धो ददर्श गरुडो विश्वकर्मा च लज्जितः ।। ७९ ।। अतीव द्वारकां रम्यां शतयोजनविस्तृताम् । ब्रह्मादीनां च नगरं विजित्य च विराजिताम् ।। तेजसाऽऽच्छादितां सूर्यं रत्नानां च परिष्कृताम् ।। ८० ।। इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo द्वारकानिर्माणारम्भे त्र्यधिकशततमोऽध्यायः ।। १०३

atha tryadhikaśatatamo'dhyāyaḥ tulanīya - lakṣmīnārāyaṇa saṃhitā [https://sa.wikisource.org/s/1h0l 1.217]nārāyaṇa uvāca athā''gatya madhupurīṃ praṇamya pitaraṃ vibhuḥ | sabalo vaṭamūle ca sasmāra garuḍaṃ hariḥ || 1 || sādaraṃ lavaṇodaṃ ca viśvakarmāṇamīpsitam | tatyāja gopaveṣaṃ ca nṛpaveṣaṃ dadhāra saḥ || 2 || etasminnantare cakramājagām hariṃ svayam | paraṃ sudarśanaṃ nāma sūryakoṭisamaprabham || 3 || tejasā hariṇā tulyaṃ paraṃ vairivimardanam | avyarthamastramastrāṇāṃ pravaraṃ paramaṃ param || 4 || ratnayānaṃ puraḥ kṛtvā garuḍo harisaṃnidhim | viśvakarmā saśiṣyaśca jaladhiḥ kampitastathā || 5 || hariṃ praṇemuste sarve mūrdhnā ca bhaktipūrvakam | sasmitaḥ sādaraṃ yatnāttānuvāca kramādvibhuḥ || 6 || śrīkṛṣṇa uvāca he samudra mahābhāga sthalaṃ ca śātayojanam | dehi me nagarārthaṃ ca paścāddāsyāmi niścitam || 7 || nagaraṃ kuru he kāro triṣu lokeṣu durlabham | ramaṇīyaṃ ca sarveṣāṃ kamanīyaṃ ca yoṣitām || 8 || vāñchitaṃ cāpi bhaktānāṃ vaikuṇṭhasadṛśaṃ param | sarveṣāmapi svargāṇāṃ paraṃ pāramabhīpsitam || 9 || divāniśaṃ khagaśreṣṭha saṃnidhau viśvakarmaṇaḥ | sthitiṃ kuru mahābhāga yāvannirmāti dvārakām || 10 || divāniśaṃ ca matpārśve cakraśreṣṭha sthitiṃ kuru | omityuktvā tu prayayuḥ sarve cakraṃ vinā mune || 11 || kaṃsasya pitaraṃ bhadramugrasenaṃ mahābalam | nṛpaṃ cakāra nagare kṣatriyāṇāṃ satāmapi || 12 || vijitya ca jarāsaṃdhaṃ nihatya yavanaṃ tathā | upāyena mahābhāga nirmāṇakramamīśvaraḥ || 13 || śrībhagavānuvāca śatayojanaparyantaṃ nagaraṃ sumanoharam | padmarāgairmarakatairindranīlairanuttamaiḥ || 14 || rucakaiḥ pāribhadraiśca palaṅkaiśca syamantakaiḥ | gandhakairgālimaiścaiva candrakāntādibhistathā || 15 || sūryakāntādibhiścaiva putraiśca sphaṭikākṛtaiḥ | haridvarṇaiśca maṇibhiḥ śyāmairgauramukhaiścaṣaiḥ || 16 || gorocanābhiḥ pītaiśca dāḍimībījarūpakaiḥ | padmabījanibhaiścaiva nīlaiḥ kamalavarṇakaiḥ || 17 || maṇibhiḥ kajjalākārairujjvalaiśca pariṣkṛtaiḥ | śvetacampakavarṇābhaistaptakāñcanasaṃnibhaiḥ || 18 || svarṇamūlyaśataguṇairīṣadraktaiḥ suśobhanaiḥ | gariṣṭhaiśca variṣṭhaiśca maṇiśreṣṭhaiśca pūjitaiḥ || 19 || yathāvidhānaṃ yadyogaṃ yatra yanmuktamīpsitam | maṇīnāṃ haraṇaṃ caiva yakṣasaṃghā himālayāt || 20 || divāniśaṃ kariṣyanti yāvannirmāṇapūrvakam | yakṣaiśca saptabhirlakṣaiḥ kuberapreritairapi || 21 || vetālalakṣaiḥ kūṣmāṇḍalakṣaiḥ śaṃkarayojitaiḥ | dānavairbrahmarakṣobhiḥ śailakanyāniyojitaiḥ || 22 || kuru divyaṃ ca patnīnāṃ sahasrāṇāṃ ca ṣoḍaśa | anyapatnījanasyāpi cāṣṭādhikaśatasya ca || 23 || śibiraṃ parikhāyuktamuccaiḥ prākāraveṣṭitam | yuktadvādaśaśālaṃ ca siṃhadvārapariṣkṛtam || 24 || yuktaṃ citrairvicitraiśca kṛtrimaiśca kapāṭakaiḥ | niṣiddhavṛkṣarahitaṃ prasiddhaiśca pariṣkṛtam || 25 || sulakṣaṇaṃ candravedhaṃ prāṅgaṇaṃ ca tathaiva ca | yadūnāmāśramaṃ divyaṃ kiṃkarāṇāṃ tathaiva ca || 26 || sarvatra siddhaṃ nilayamugrasenasya bhūbhṛtaḥ | āśramaṃ sarvatobhadraṃ vasudevasya matpituḥ || 27 || viśvakarmovāca ke te vṛkṣāḥ praśastāśca niṣiddhāścāpi kecana | bhadrābhadrapradāścāpi tānvadasva jagadguro || 28 || keṣāmasthiniyuktaṃ ca śibiraṃ ca śubhāśubham | diśi kutra jalaṃ bhadramabhadraṃ ca vada prabho || 29 || bhadrapradaśca ko vṛkṣo diśi kṛtra pravartate | kiṃ pramāṇaṃ gṛhāṇāṃ ca prāṅgaṇānāṃ sureśvara || 30 || maṅgalaṃ kusumodyānaṃ diśi kutra tarostathā | prākārāṇāṃ kiṃ pramāṇaṃ parikhāṇāṃ sureśvara || 31 || dvārāṇāṃ ca gṛhāṇāṃ ca prākārāṇāṃ pramāṇakam | kasya kasya taroḥ kāṣṭhaṃ praśastaṃ śibire prabho || 32 || amaṅgalaṃ vā keṣāṃ ca sarvaṃ māṃ vaktumarhasi || 33 || śrībhagavānuvāca āśrame nārikelaśca gṛhiṇāṃ ca dhanapradaḥ | śibirasya yadīśāne pūrve putrapradastaruḥ || 34 || sarvatra maṅgalārhaśca tarurājo manoharaḥ | rasālavṛkṣaḥ pūrvasminnṛṇāṃ saṃpatpradastathā || 35 || śubhapradaśca sarvatra surakāro niśāmaya | bilvaśca panasaścaiva jambīro badarī tathā || 36 || prajāpradaśca pūrvasmindakṣiṇe dhanadastathā | saṃpatpradaśca sarvatra yato hi vardhate gṛhī || 37 || jambūvṛkṣaśca dāḍimbaḥ kadalyāmrātakastathā | bandhupradaśca pūrvasmindakṣiṇe mitradastathā || 38 || sarvatra śubhadaścaiva dhanaputraśubhapradaḥ | harṣaprado guvākaśca dakṣiṇe paścime tathā || 39 || īśāne sukhadaścaiva sarvatraiva niśāmaya | sarvatra campakaḥ śuddho bhuvi bhadrapradastathā || 40 || alābuścāpi kūṣmāṇḍamāyāmbuśca sakiṃśukaḥ | kharjūrī karkaṭī cāpi śibire maṅgalapradā || 41 || vāstūkakārabilvaśca vārtākaśca śubhapradaḥ | latāphalaṃ ca śubhadaṃ sarvaṃ sarvatra niścitam || 42 || praśastaṃ kathitaṃ kāro niṣiddhaṃ ca niśāmaya | vanyavṛkṣo niṣiddhaśca śibire nagare'pi ca || 43 || vaṭo niṣiddhaḥ śibire nityaṃ corabhayaṃ yataḥ | nagareṣu prasiddhaśca darśanātpuṇyadastathā || 44 || niṣiddhaḥ śālmaliścaiva śibire nagare pure | duḥkhapradaśca satataṃ bhūmipānāṃ sadā'pi ca || 45 || na niṣiddhaḥ prasiddhaśca grāmeṣu nagareṣu ca | vidyāmatiniṣiddhastu satataṃ duḥkhadastadā || 46 || he kāro tintiḍīvṛkṣo yatnāttaṃ parivarjayet | śatena dhanahāniḥ syātprajāhānirbhaveddhruvam || 47 || śibire'tiniṣiddhaśca nagare kiṃcideva ca | na niṣiddhaḥ prasiddhaśca grāmeṣu nagareṣu ca || 48 || vidyāmatiniṣiddhaśca prājñastaṃ parivarjayet | kharjūraśca gahuścaiva niṣiddhaḥ śibire tathā || 49 || na niṣiddhaḥ prasiddhaśca grāmeṣu nagareṣu ca | vṛkṣaśca caṇakādīnāṃ dhānyaṃ ca maṅgalapradam || 50 || grāmeṣu nagare cāpi śibire ca tathaiva ca | ikṣuvṛkṣaśca śubhadaḥ saṃtataṃ śubhadastathā || 51 || aśokaśca śirīṣaśca kadambaśca śubhapradaḥ | kacciddharidrā śubhadā śubhadaścā''rdrakastathā || 52 || harītakī ca śubhadā grāmeṣu nagareṣu ca | na vādyā bhadradā nityaṃ tathā cā''malakī ghruvam || 53 || gajānāmasthi śubhadamaśvānāṃ ca tathaiva ca | kalyāṇamuccaiḥśravasāṃ vāstau sthāpanakāriṇām || 54 || na śubhapradamanyeṣāmucchinnakāraṇaṃ param | vānarāṇāṃ narāṇāṃ ca gardabhānāṃ gavāmapi || 55 || kukkurāṇāṃ śṛgālānāṃ mārjārāṇāmabhadrakam | bheṭakānāṃ sūkarāṇāṃ sarveṣāṃ ca śubhapradam || 56 || īśāne cāpi pūrvasminpaścime ca tathottare | śibirasya jalaṃ bhadramanyatrāśubhameva ca || 57 || dīrghe prasthe samānaṃ ca na kuryānmandire budhaḥ | caturasre gṛhe kāro gṛhiṇāṃ dhananāśanam || 58 || dīrghaprasthaḥ parimito netrāṅkenāpi saṃhṛtam | śūnyena rahitaṃ bhadraṃ śūnyaṃ śūnyapradaṃ nṛṇām || 59 || prasthe hastadvayātpūrvaṃ dīrghe hastatrayaṃ tathā | gṛhāṇāṃ śubhadaṃ dvāraṃ prākārasya gṛhasya ca || 60 || na madhyadeśe kartavyaṃ kiṃcinnyūnādhike śubham | caturasraṃ candravedhaṃ śibiraṃ maṅgalapradam || 61 || abhadradaṃ sūryavedhaṃ śibiraṃ maṅgalapradam | abhadradaṃ sūryavedhaṃ prāṅgaṇaṃ ca tathaiva ca || 62 || śibirābhyantare bhadrā sthāpitā tulasī nṛṇām | dhanaputrapradātrī ca puṇyadā haribhaktidā || 63 || prabhāte tulasīṃ dṛṣṭvā svarṇadānaphalaṃ labhet | mālatī yūthikā kundaṃ mādhavī ketakī tathā || 64 || nāgeśvaraṃ mallikāṃ ca kāñcanaṃ bakulaṃ śubham | aparājitā ca śubhadā teṣāmudyānamīpsitam || 65 || pūrve ca dakṣiṇe caiva śubhadaṃ nātra saṃśayaḥ | ūrdhvaṃ ṣoḍaśahastebhyo naiva kuryādgṛhaṃ gṛhī || 66 || urdhvaṃ viṃśatihastebhyaḥ prākāraṃ na śubhapradam | sūtradhāraṃ tailākāraṃ svarṇakāraṃ ca hīrakam || 67 || vāṭīmūle grāmamadhye na kuryātsthāpanaṃ budhaḥ | brāhmaṇaṃ kṣattriyaṃ vaiśyaṃ sacchūdraṃ gaṇakaṃ śubham || 68 || bhaṭṭaṃ vaidyaṃ puṣpakāraṃ sthāpayecchibirāntike | prasthe ca parikhāmānaṃ śatahastaṃ praśastakam || 69 || paritaḥ śibirāṇāṃ ca gambhīraṃ daśahastakam | saṃketapūrvakaṃ caiva parikhādvāramīpsitam || 70 || śatroragamyaṃ mitrasya gamyameva sukhena ca | śālmalīnāṃ tintiḍīnāṃ hintālānāṃ tathaiva ca || 71 || nimbāṇāṃ sindhuvārāṇāṃ badarīṇāmabhadrakam | dhattūrāṇāṃ vaṭānāṃ cāpyeraṇḍānāmavāñchitam || 72 || eteṣāmatiriktānāṃ śibire kāṣṭhamīpsitam | vṛkṣaṃ ca vajrahastaṃ ca bhūdharo varjayedadhaḥ || 73 || putradāradhanaṃ hanyādityāha kamalodbhavaḥ | kathitaṃ lokaśikṣārthaṃ kuru kāṣṭhaṃ vinā purīm || 74 || śubhakṣaṇaṃ cāpyadhunā gaccha vatsa yathāsukham | viśvakarmā hariṃ natvā jagām pakṣiṇā saha || 75 || samudrasya samīpaṃ ca vaṭamūlaṃ manoharam | suṣvāpa tatra naktaṃ ca kāruśca pakṣiṇā saha || 76 || svapne dvāravatīṃ ramyāṃ dadarśa garuḍastathā | yatkiṃcitkathitaṃ kāruṃ kṛṣṇena paramātmanā || 77 || tadeva lakṣaṇaṃ sarvaṃ dadarśa nagare mune | kāruṃ hasanti svapne ca sarve te śilpakāriṇaḥ || 78 || garuḍaṃ garuḍāścānye balavantaśca pakṣiṇaḥ | buddho dadarśa garuḍo viśvakarmā ca lajjitaḥ || 79 || atīva dvārakāṃ ramyāṃ śatayojanavistṛtām | brahmādīnāṃ ca nagaraṃ vijitya ca virājitām || tejasā''cchāditāṃ sūryaṃ ratnānāṃ ca pariṣkṛtām || 80 || iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo dvārakānirmāṇārambhe tryadhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 103