Chapter 71

अथैकसप्ततितमोऽध्यायः नारायण उवाच राधिकायां च सुप्तायां सुप्तासु गोपिकासु । पुष्पचन्दनतल्पे च वायुना सुरभीकृते ।। १ ।। तृतीयप्रहरेऽतीते निशायां च शुभे क्षणे । शुभचन्द्रर्क्षयोगे चामृतयोगसमन्विते ।। २ ।। सौम्यस्वामियुते लग्ने सौम्यग्रहविलोकिते । पापग्रहसमासक्तदुष्टदोषादिवर्जिते ।। ३ ।। यशोदां बोधयामास कारयामास मङ्गलम् । वन्धूनाश्वासयामास समुत्थाय हरिः स्वयम् ।। ४ ।। वाद्यं निषेधयामास राधिकाभयभीतवत् । स्वतन्त्रो विश्वकर्ता च पाता भर्ता स्वतन्त्रवत् ।। ५ ।। प्रक्षाल्य पादयुगलं धृतवा धौते च वाससी । उवास संस्कृते स्थाने विलिप्ते चन्दनादिना ।। ६ ।। फलपल्लवसंयुक्तं संस्कृतं चन्दनादिभिः । वामे कृत्वा पूर्णकुम्भं वह्निं विप्रं स्वदक्षिणे ।। ७ ।। पतिपुत्रवतीं दीपं दर्पणं पुरतस्तथा । दूर्वाकाण्डं च सुस्निग्धं पुष्पं धान्यं सितं शुभम् ।। ८ ।। गुरुदत्तं गुहीत्वा च प्रदधौ मस्तकोपरि । धृतं ददर्श माध्वीकं रजतं काञ्चनं दधि ।। ९ ।। चन्दनं लेपनं कृत्वा पुष्पमालां गले ददौ । गुरुवर्गं ब्राह्मणं च वन्दयामास भक्तितः ।। १० ।। शङ्खध्वनिं वेदपाठं संगीतं मङ्गलाष्टकम् । विप्रशीर्वचनं रम्यं शुश्राव परमादरम् ।। ११ ।। ध्यात्वा मङ्गलरूपं च सर्वत्र मङ्गलप्रदम् । चिक्षेप दक्षिणां पादं सुन्दरं स्वात्मविग्रहम् ।। १२ ।। विधृत्य नासिकावामभागं मध्यमया विभुः । विसृज्य वायुं संपूर्णं नासादक्षिणरन्ध्रतः ।। १३ ।। ततो ययौ नन्दनन्दो नन्दस्य प्राङ्गणं वरम् । सानन्दः परमानन्दो नित्यानन्दः सनातनः ।। १४ ।। नित्योऽनित्यो नित्यबीचस्वरूपो नित्यविग्रहः । नित्याङ्गभूतो नित्येशो नित्यकृत्यविशारदः ।। १५ ।। नित्यनूतनरूपश्च नित्यनूतनयौवनः । नित्यनूतनवेषश्च वयसा नित्यनूतनः ।। १६ ।। नित्यनूतनसंभाषो यत्प्रेम नित्यनूतनम् । नित्यनूतनसंप्राप्तिः सौभाग्यं नित्यनूतनम् ।। १७ ।। सुधारसपरं मिष्टं यत्वाक्यं नित्यनूतनम् । नित्यनूतनभक्तं च यत्पदं नित्यनूतनम् ।। १८ ।। स्थायं स्थायं प्राङ्गणेऽस्मिनमायेशो मायया युतः । अतीव रम्ये सुस्निग्धो बभूव गमनोन्मुखः ।। १९ ।। रम्भास्तम्भसमूहैश्च रसालपल्लवान्वितैः । पट्टसूत्रनिबद्धैश्च सुन्दरैश्च सुसंस्कृतैः ।। २० ।। पद्मरागेण खचिते रचिते विश्वकर्मणा । कस्तूरीकुङ्कुमाक्तैश्च चन्दनैश्च सुसंस्कृते ।। २१ ।। तत्र तस्थौ स्वयं कृष्णः सहाक्रूरः सबान्धवः । यशोदया समाश्लिष्टो वामपार्श्वेन मायया ।। २२ ।। नन्देनाऽऽनन्दयुक्तेनाऽऽश्लिष्टो दक्षिणपार्श्वतः । संभाषितो बान्धवैश्च पित्रा मात्रा च चुम्बितः ।। २३ ।। इति शीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo यात्रामङ्गलं नामैकसप्ततितमोऽध्यायः ।। ७१ ।।

athaikasaptatitamo'dhyāyaḥ nārāyaṇa uvāca rādhikāyāṃ ca suptāyāṃ suptāsu gopikāsu | puṣpacandanatalpe ca vāyunā surabhīkṛte || 1 || tṛtīyaprahare'tīte niśāyāṃ ca śubhe kṣaṇe | śubhacandrarkṣayoge cāmṛtayogasamanvite || 2 || saumyasvāmiyute lagne saumyagrahavilokite | pāpagrahasamāsaktaduṣṭadoṣādivarjite || 3 || yaśodāṃ bodhayāmāsa kārayāmāsa maṅgalam | vandhūnāśvāsayāmāsa samutthāya hariḥ svayam || 4 || vādyaṃ niṣedhayāmāsa rādhikābhayabhītavat | svatantro viśvakartā ca pātā bhartā svatantravat || 5 || prakṣālya pādayugalaṃ dhṛtavā dhaute ca vāsasī | uvāsa saṃskṛte sthāne vilipte candanādinā || 6 || phalapallavasaṃyuktaṃ saṃskṛtaṃ candanādibhiḥ | vāme kṛtvā pūrṇakumbhaṃ vahniṃ vipraṃ svadakṣiṇe || 7 || patiputravatīṃ dīpaṃ darpaṇaṃ puratastathā | dūrvākāṇḍaṃ ca susnigdhaṃ puṣpaṃ dhānyaṃ sitaṃ śubham || 8 || gurudattaṃ guhītvā ca pradadhau mastakopari | dhṛtaṃ dadarśa mādhvīkaṃ rajataṃ kāñcanaṃ dadhi || 9 || candanaṃ lepanaṃ kṛtvā puṣpamālāṃ gale dadau | guruvargaṃ brāhmaṇaṃ ca vandayāmāsa bhaktitaḥ || 10 || śaṅkhadhvaniṃ vedapāṭhaṃ saṃgītaṃ maṅgalāṣṭakam | vipraśīrvacanaṃ ramyaṃ śuśrāva paramādaram || 11 || dhyātvā maṅgalarūpaṃ ca sarvatra maṅgalapradam | cikṣepa dakṣiṇāṃ pādaṃ sundaraṃ svātmavigraham || 12 || vidhṛtya nāsikāvāmabhāgaṃ madhyamayā vibhuḥ | visṛjya vāyuṃ saṃpūrṇaṃ nāsādakṣiṇarandhrataḥ || 13 || tato yayau nandanando nandasya prāṅgaṇaṃ varam | sānandaḥ paramānando nityānandaḥ sanātanaḥ || 14 || nityo'nityo nityabīcasvarūpo nityavigrahaḥ | nityāṅgabhūto nityeśo nityakṛtyaviśāradaḥ || 15 || nityanūtanarūpaśca nityanūtanayauvanaḥ | nityanūtanaveṣaśca vayasā nityanūtanaḥ || 16 || nityanūtanasaṃbhāṣo yatprema nityanūtanam | nityanūtanasaṃprāptiḥ saubhāgyaṃ nityanūtanam || 17 || sudhārasaparaṃ miṣṭaṃ yatvākyaṃ nityanūtanam | nityanūtanabhaktaṃ ca yatpadaṃ nityanūtanam || 18 || sthāyaṃ sthāyaṃ prāṅgaṇe'sminamāyeśo māyayā yutaḥ | atīva ramye susnigdho babhūva gamanonmukhaḥ || 19 || rambhāstambhasamūhaiśca rasālapallavānvitaiḥ | paṭṭasūtranibaddhaiśca sundaraiśca susaṃskṛtaiḥ || 20 || padmarāgeṇa khacite racite viśvakarmaṇā | kastūrīkuṅkumāktaiśca candanaiśca susaṃskṛte || 21 || tatra tasthau svayaṃ kṛṣṇaḥ sahākrūraḥ sabāndhavaḥ | yaśodayā samāśliṣṭo vāmapārśvena māyayā || 22 || nandenā''nandayuktenā''śliṣṭo dakṣiṇapārśvataḥ | saṃbhāṣito bāndhavaiśca pitrā mātrā ca cumbitaḥ || 23 || iti śībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo yātrāmaṅgalaṃ nāmaikasaptatitamo'dhyāyaḥ || 71 ||