Chapter 70

अथ सप्ततितमोऽध्यायः नारायण उवाच अथाक्रूरः स्वशरणं गत्वा कंसेन प्रेषितः । चकार शयनं तल्पे भुक्त्वा मीष्टान्नमुत्तमम् ।। १ ।। सकर्पूरं च ताम्बूलं चखाद वासितं जलम् । जगाम निद्रां सुखतः सुखसंभोगमात्रतः ।। २ ।। ततो ददर्श सुस्वप्नं पुराणश्रुतिसंमतम् । निशावशेषसमये बाधादिपरिवर्जितः ।। ३ ।। अरोगी बद्धकेशश्च वस्त्रयुग्मसमन्वितः । सुतल्पशायी सुस्निग्धश्चिन्ताशोकविवर्जितः ।। ४ ।। किशोरवयसं श्यामं द्विभुजं मुरलीधरम् । पीतवस्त्रपरीधानं वनमालाविभूषितम् ।। ५ ।। चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं मालतीमाल्यशोभितम् । भूषितं भूषणार्हं च सद्रत्नमणिभूषणैः ।। ६ ।। मयूरपिच्छचूडं च सस्मितं पद्मलोचनम् । एवंभूतं द्विचशिशुं ददर्श प्रथमं मुने ।। ७ ।। ततो ददर्श रुचिरां पतिपुत्रवतीं सतीम् । पीतवस्त्रपरीधानां रत्नभूषणभूषिताम् ।। ८ ।। ज्वलत्प्रदीपहस्तां च शुक्लधान्यकरां वराम् । शरच्चन्द्रनिभास्यां च सस्मितां वरदां शुभाम ।। ९ ।। ततो ददर्श विप्रं च प्रकुर्वन्तं शुभाशिषम् । श्वेतपद्मगतं हंसं तुरगं च सरोवरम् ।। १० ।। ददर्श चित्रितं चारु फलितं पुष्पितं शुभम् । आम्रनिम्बनारिकेलगुर्वर्ककदलीतरुम् ।। ११ ।। दशन्तं श्वेतसर्पं च स्वात्मानं पर्वतस्थितम् । वृक्षस्थं च गजस्थं च तरिस्थं तुरगस्थितम् ।। १२ ।। वीणां वादितवन्तं च भुक्तवन्तं च पायसम् । दधिक्षीरयुतान्नं च पद्मपत्रस्थमीप्सितम् ।। १३ ।। कृमिविट्सहिताङ्गं च रुदन्तं मोहितं तदा । शुक्लधान्यपुष्पकरं क्षणं चन्दनचर्चितम् ।। १४ ।। प्रासादस्थं समुद्रस्थमात्मानं च सलोहितम् । छिन्नभिन्नं क्षताङ्गं च मेदपूयसमन्वितम् ।। १५ ।। ततो ददर्श रजतं मणिं शुभ्रं च काञ्चनम् । सुक्तामाणिक्यरत्नं च पूर्णकुम्भजलं शुभम् ।। १६ ।। सुरभिं च सवत्सां च वृषभेन्द्रं मयूरकम् । शुकं च सारसं हंसं चिल्लं खञ्जनमेव च ।। १७ ।। ताम्बूलं पुष्पमाल्यं च ज्वलदग्निं सुरार्चनम् । पार्वतीप्रतिमां कृष्णप्रतिमां शिवलिङ्गकम् ।। १८ ।। विप्रबालां च बालं च सुपक्वफलितां कृषिम् । देवस्थलीं च राजेन्द्रं सिंहं व्याघ्रं गुरुं सुरम् ।। १९ ।। दृष्ट्वा स्वप्नं समुत्तस्थौ चकाराऽऽह्निकमीप्सितम् । उद्धवं कथयामास सर्वं वृत्तान्तमेव च ।। २० ।। उद्धवाज्ञां समादाय कृत्वा गुरुसुरार्चनम् । यात्रां चकार श्रीकृष्णं ध्यात्वा मनसि नारद ।। २१ ।। ददर्श वर्त्मन्येवं च मङ्गलार्हं शुभप्रदम् । वाञ्छाफलप्रदं रम्यं पुरो मङ्गलसूचकम् ।। २२ ।। वामे शैवं शिवां पूर्णकुम्भं नकुलचाषकम् । पतिपुत्रवतीं साध्वीं दिव्याभरणभूषिताम् ।। २३ ।। शुक्लपुष्पं च माल्यं च धान्यं च खञ्जनं शुभम् । दक्षिणे ज्वलदग्रिं च विप्रं च वृषभं गजम् ।। २४ ।। वत्सप्रयुक्तां धेरुं च श्वेताश्वं राजहंसकम् । वेश्यां च पुष्पमालां च पताकां दधि पायसम् ।। २५ ।। मणिं सुवर्ण रचतं मुक्तामाणिक्यमीप्सितम् । मद्यं मांकं चन्दनं च माध्वीकं घृतमुत्तमम् ।। २६ ।। कृष्णशारं फलं लाजाः सिद्धान्नं दर्पणं तथा । विचित्रितं विमानं च सुदीप्तां प्रतिमां तथा ।। २७ ।। शुक्लोत्पलं पद्मवनं शङ्खचिल्लं च कीरकम् । मार्जारं पर्वतं मेघं मयूरं शुकसारसम् ।। २८ ।। शङ्खकोकिलवाद्यानां ध्वनिं शुश्राव मङ्गलम् । विचित्रकृष्णसंगीतं हरिशब्दं जयध्वनिम् ।। २९ ।। एवंभूतं शुभं दृष्टवा श्रुत्वा प्रहृष्टमानसः । प्रविवेश हरिं स्मृत्वा पुण्यं वृन्दावनं वनम् ।। ३० ।। ददर्श पुरतो रम्यं रासमण्डलमीप्सितम् । चन्दनागुरुकस्तूरीपुष्पचन्दनवायुना ।। ३१ ।। वासितं मङ्गलघटै रम्भास्तमभैर्विराजितम् । आम्रपल्लवसंघैश्च पट्टसूत्रविचित्रितैः ।। ३२ ।। शोभितैः परितः शश्वत्पद्मरागविनिर्मितम् । शोभितं शोभनार्हं च त्रिकोटिरत्नमन्दिरैः ।। ३३ ।। रम्यैः कुञ्जकुटीरैश्च राजितं शतकोटिभिः । रासं वृन्दावनं दृष्ट्वा कियद्दूरं ययौ च सः ।। ३४ ।। ददर्श पुरतो रम्यं नन्दव्रजमनुत्तमम् । परं वेकुण्ठसंकाशं वैकुण्ठ निलयं शुभम् ।। ३५ ।। रत्नसोपानसंयुक्तं रत्नस्तम्भैर्विराजितम् । नानाचित्रविचित्राढ्यं सद्रत्नवलयान्वितम् ।। ३६ ।। खचितं मणिसारेण रचितं विश्वकर्मणा । द्वारि दृष्टेन मार्गेण राजद्वारं विवेश सः ।। ३७ ।। पताकारत्नजालाढ्यं सुक्तामाणिक्यभूषितम् । रत्नदर्पणशोभाढ्यं रत्नचित्रविचित्रितम् ।। ३८ ।। रत्नविथीविरचितं मङ्गलं मङ्गरैर्घटैः । अक्रूरागमनं श्रुत्वा साङ्लादो नन्द एव च ।। ३९ ।। सहितो रामकृष्णाभ्यां जगामानुव्रजाय वै । वृषभान्वादिभिर्युक्तः कृत्वा वेश्यां पुरःसरम् ।। ४० ।। पूर्णकुम्भं गजेन्द्रं च कृत्वाऽग्रे शुक्लधान्यकम् । कृष्णां गां मधुपर्कं च पाद्यं रत्नासनादिकम् ।। ४१ ।। गृहीत्वा सादरः शान्तः सस्मितो विनतस्था । आनन्दयुक्तो नन्दश्च सगणः सहबालकः ।। ४२ ।। दृष्ट्वाऽक्रूरं महाभागं तूर्णमालिङ्गनं ददौ । प्रणेमुः शिरमा सर्वै गोपा जगृहुराशिषम् ।। ४३ ।। परस्परं च संयोगो बभूव गुणत्रान्मुने । क्रोडे चकाराक्रूरश्च कृष्णं रामं क्रमेण च ।। ४४ ।। चुचुम्ब गण्डयुगुले पुलकाञ्यितविग्रहः । साश्रुनेत्रोऽतिसाह्लादः कृतार्थः सिद्धवाञ्छितः ।। ४५ ।। ददर्श कृष्णं द्विभुजं क्षणं श्यामलसुन्दरम् । पीतवस्त्रपरीधानं मालतीमाल्यभूषितम् ।। ४६ ।। चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं परं वंशीधरं वरम् । स्तुतं ब्रह्मेशशेषाद्यैर्मुनीन्द्रैः सनकादिभिः ।। ४७ ।। वीक्षितं गोपकन्याभिः परिबूर्णतमं विभुम् । क्षणं ददर्श क्रोडस्थं सस्मितं च चतुर्भुजम् ।। ४८ ।। लक्ष्मींसरस्वतीयुक्तं वनमालाविभूषितम् । सुनन्दनन्दकुमुदैः पार्षदैः परिसेवितम् ।। ४९ ।। सेवितं सिद्धसंघैश्च भक्तिनम्रैः परात्परम् । क्षणं ददर्श देवं तं पञ्चवक्त्रं त्रिलोचनम् ।। ५० ।। शुद्धस्फटिकसंकाशं नागराजैर्विराजितम् । दिगम्बरं परं ब्रह्म भस्माङ्गं च जटायुतम् ।। ५१ ।। जपमालाकरं ध्याननिष्ठं श्रेष्ठं च योगिनम् । क्षणं चतुर्मुखं ध्याननिष्ठं श्रेष्ठं मनीषिणाम् ।। ५२ ।। क्षणं धर्मस्वरूपं च शेषरुपं क्षणं क्षणम् । क्षणं भास्कररूपं च ज्योतीरूपं सनातनम् ।। ५३ ।। क्षणं परमशोभाढ्यं कोटिकन्दर्पनिन्दितम् । कामिनीकमनीयं च कामुकं कामसंयुतम् ।। ५४ ।। एवंभूतं शिशुं दृष्ट्वा स्थापयामास वक्षसि । रत्नमिंहासने रम्ये नन्ददत्ते च नारद ।। ५५ ।। कृत्वा प्रदक्षिणं भक्त्या पुलकाञ्चितविग्रहः । प्रणम्य शिरसा भूमौ तुष्टाव पुरुषोत्तमम् ।। ५६ ।। अक्रूर उवाच नमः कारणरूपाय परमात्मस्वरूपिणे सर्वेषामपि विश्वानामीश्वराय नमो नमः । पराय प्रकृतेरीश परात्परतराय च ।। ५७ ।। निर्गुणाय निरीहाय नीरूपाय स्वरूपिणे । सर्वदेवस्वरूपाय सर्वदेवेश्वराय च ।। ५८ ।। सर्वदेवाधिदेवाय विश्वादिभूतरूपिणे । असंश्येषु च विश्वेषु ब्रह्मविष्णुशिवात्मक ।। ५९ ।। स्वरूपायाऽऽदिबीजाय तदीशविश्वरूपिणे । नमो गोपाङ्गनेशाय गणेशेश्वररूपिणे ।। ६० ।। नमः सुरगणेशाय राधेशाय नमो नमः । राधारमणरूपाय राधारूपधराय च ।। ६१ ।। राधाराध्याय राधायाः प्राणाधिकतराय च । राधासाध्याय राधाधिदेवप्रियतमाय च ।। ६२ ।। राधाप्राणाधिदेवाय विश्वरूपाय ते नमः । वेदस्तुतात्मवेदज्ञरूपिणे सर्ववेदिने ।। ६३ ।। वैदाधिष्ठातृदेवाय वेदबीजाय ते नमः । यस्य लोमसु विश्वानि चासंख्यानि च नित्यशः ।। ६४ ।। महद्विष्णोरीश्वराय विश्वेशाय नमो नमः । स्वयं प्रकृतिरूपाय प्राकृताय नमोo ।। ६५ ।। प्रकृतीश्वररूपाय प्रधानपुरूषाय च । इत्येवं स्तवनं कृत्वा मूर्च्छामाप सभातले ।। ६६ ।। पपात सहसा भूमौ पुनरीशं ददर्श सः । बहिःस्थं हृदयस्थं च परमात्मानमीश्वरम् ।। ६७ ।। परितः श्यामरूपं च विश्वस्थं विश्वमेव च । अक्रूरं मूर्च्छितं दृष्ट्वा नन्दः सादरपूर्वकम् ।। ६८ ।। रत्नसिंहासने रम्ये वासयामास नारद । पप्रच्छ सर्ववृत्तान्तं किंस्विद्दृष्टमिति त्वया ।। ६९ ।। मिष्टान्नं भोजयामाय कुशलं च पुनः पुनः । अक्रूरेः कथयामस कंसवृत्तान्तमीप्सितम् ।। ७० ।। स्वपित्रोर्मोक्षणार्थं च गमनं रामकृष्णयोः । इत्यक्रूरकृतं स्तोत्रं यः पठेत्सुसमाहितः ।। ७१ ।। अपुत्रो लभते पुत्रमभार्यों लभते प्रियम् । अधनो धनमाप्नोति निर्भूमिरुर्वरां महीम् ।। ७२ ।। हतप्रजः प्रजालाभं प्रतिष्ठां चाप्रतिष्ठितः । यशः प्राप्नोति विपुलमयशस्वी च लीलया ।। ७३ ।। अथ सुष्वाप समये परं संहृष्टमानसः । रम्ये चम्पकतल्पे च कृष्णं कृत्वा स्ववक्षसि ।। ७४ ।। प्रातरुथाय सहसा कृत्वाऽऽङ्निकमनुत्तमम् । स्वरथे स्थापयामास रामं कृष्णं जगत्पतिम् ।। ७५ ।। गव्यं पञ्चप्रकारं च नानाद्रव्यं सुदुल्रभम् । वृषभानं च नन्दं च सुनन्दं चन्दभानकम् ।। ७६ ।। नानाप्रकारं वाद्यं च मृदङ्गमुरजादिकम् । पटहं पणवं चैव ढक्कां दुंदुभिमानकम् ।। ७७ ।। सज्जां संनहनीं कास्यपट्टमर्दलमण्डवीम् । वादयामास सानन्दं नन्दगोपो व्रजेश्वरः ।। ७८ ।। श्रुत्वा वाद्यं च गोप्यश्च गमनं रामकृष्णयोः । दृष्ट्वा कृष्णं रथस्थं तमाययुः कोपपीडिताः ।। ७९ ।। कृष्णेन वारिताः सर्वाः प्रेरिता राधाया द्विजः । बभञ्जुरीश्वररथं पादाघातेन लीलया ।। ८० ।। तत्र सर्वेषु गोपेश हाहाकारं कृतेषु च । प्रययुर्बलवत्यश्च कृष्णं कृत्वा स्ववक्षसि ।। ८१ ।। काचित्क्रूरं तमक्रूरं भर्त्सयामास कोपतः । काश्चिद्वद्ध्वा च वस्त्रेण चाकूरं प्रययुस्ततः ।। ८२ ।। काचित्तं ताडयामास कङ्कणेन करेण च । तद्वस्त्रं हारयामास कृत्वा विवसनं मुने ।। ८३ ।। क्षतविक्षतसर्वाङ्गं दृष्ट्वाऽक्रूरं च माधवः । जगाम राधानिकटं बोधयामास तां पुनः ।। ८४ ।। आध्यात्मिकेन योगेन विनयेन च सादरम् । अक्रूरं बोधयामास वोधयामास तां पुनः ।। ८५ ।। आकाशात्पतितं दिव्यं सन्त्रप्रस्थापितं रथम् । विचित्रवस्त्रसंयुक्तं ददर्श पुरतो हरिः ।। ८६ ।। खचितं मणिराजेन रचितं विश्वकर्मणा । तं दृष्ट्वा मातृभवनमाजगाम जगत्पतिः ।। ८७ ।। भुक्त्वा पीत्वा सुखं सुप्त्वा भगवान्सहबान्धवः । तस्थौ मुनीन्द्रदेवेन्द्रब्रह्मेशशेषवन्दितः ।। ८८ ।। मुषुपुर्गोंपिकाः सर्वाः परं संहृष्टमानसाः । पुष्पतल्पे च रम्ये च राधया सह नारद ।। ८९ ।। सर्वे चाऽऽनन्दयुक्ताश्च जना गोकुलवासिनः । केचिद्गोपाश्च ननृतुः केचित्संगीततत्पराः ।। ९० ।। इति शीब्रह्मo श्रिकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo गोपीविषयो नाम सप्ततितमोऽध्यायः ।। ७० ।।

atha saptatitamo'dhyāyaḥ nārāyaṇa uvāca athākrūraḥ svaśaraṇaṃ gatvā kaṃsena preṣitaḥ | cakāra śayanaṃ talpe bhuktvā mīṣṭānnamuttamam || 1 || sakarpūraṃ ca tāmbūlaṃ cakhāda vāsitaṃ jalam | jagāma nidrāṃ sukhataḥ sukhasaṃbhogamātrataḥ || 2 || tato dadarśa susvapnaṃ purāṇaśrutisaṃmatam | niśāvaśeṣasamaye bādhādiparivarjitaḥ || 3 || arogī baddhakeśaśca vastrayugmasamanvitaḥ | sutalpaśāyī susnigdhaścintāśokavivarjitaḥ || 4 || kiśoravayasaṃ śyāmaṃ dvibhujaṃ muralīdharam | pītavastraparīdhānaṃ vanamālāvibhūṣitam || 5 || candanokṣitasarvāṅgaṃ mālatīmālyaśobhitam | bhūṣitaṃ bhūṣaṇārhaṃ ca sadratnamaṇibhūṣaṇaiḥ || 6 || mayūrapicchacūḍaṃ ca sasmitaṃ padmalocanam | evaṃbhūtaṃ dvicaśiśuṃ dadarśa prathamaṃ mune || 7 || tato dadarśa rucirāṃ patiputravatīṃ satīm | pītavastraparīdhānāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām || 8 || jvalatpradīpahastāṃ ca śukladhānyakarāṃ varām | śaraccandranibhāsyāṃ ca sasmitāṃ varadāṃ śubhāma || 9 || tato dadarśa vipraṃ ca prakurvantaṃ śubhāśiṣam | śvetapadmagataṃ haṃsaṃ turagaṃ ca sarovaram || 10 || dadarśa citritaṃ cāru phalitaṃ puṣpitaṃ śubham | āmranimbanārikelagurvarkakadalītarum || 11 || daśantaṃ śvetasarpaṃ ca svātmānaṃ parvatasthitam | vṛkṣasthaṃ ca gajasthaṃ ca taristhaṃ turagasthitam || 12 || vīṇāṃ vāditavantaṃ ca bhuktavantaṃ ca pāyasam | dadhikṣīrayutānnaṃ ca padmapatrasthamīpsitam || 13 || kṛmiviṭsahitāṅgaṃ ca rudantaṃ mohitaṃ tadā | śukladhānyapuṣpakaraṃ kṣaṇaṃ candanacarcitam || 14 || prāsādasthaṃ samudrasthamātmānaṃ ca salohitam | chinnabhinnaṃ kṣatāṅgaṃ ca medapūyasamanvitam || 15 || tato dadarśa rajataṃ maṇiṃ śubhraṃ ca kāñcanam | suktāmāṇikyaratnaṃ ca pūrṇakumbhajalaṃ śubham || 16 || surabhiṃ ca savatsāṃ ca vṛṣabhendraṃ mayūrakam | śukaṃ ca sārasaṃ haṃsaṃ cillaṃ khañjanameva ca || 17 || tāmbūlaṃ puṣpamālyaṃ ca jvaladagniṃ surārcanam | pārvatīpratimāṃ kṛṣṇapratimāṃ śivaliṅgakam || 18 || viprabālāṃ ca bālaṃ ca supakvaphalitāṃ kṛṣim | devasthalīṃ ca rājendraṃ siṃhaṃ vyāghraṃ guruṃ suram || 19 || dṛṣṭvā svapnaṃ samuttasthau cakārā''hnikamīpsitam | uddhavaṃ kathayāmāsa sarvaṃ vṛttāntameva ca || 20 || uddhavājñāṃ samādāya kṛtvā gurusurārcanam | yātrāṃ cakāra śrīkṛṣṇaṃ dhyātvā manasi nārada || 21 || dadarśa vartmanyevaṃ ca maṅgalārhaṃ śubhapradam | vāñchāphalapradaṃ ramyaṃ puro maṅgalasūcakam || 22 || vāme śaivaṃ śivāṃ pūrṇakumbhaṃ nakulacāṣakam | patiputravatīṃ sādhvīṃ divyābharaṇabhūṣitām || 23 || śuklapuṣpaṃ ca mālyaṃ ca dhānyaṃ ca khañjanaṃ śubham | dakṣiṇe jvaladagriṃ ca vipraṃ ca vṛṣabhaṃ gajam || 24 || vatsaprayuktāṃ dheruṃ ca śvetāśvaṃ rājahaṃsakam | veśyāṃ ca puṣpamālāṃ ca patākāṃ dadhi pāyasam || 25 || maṇiṃ suvarṇa racataṃ muktāmāṇikyamīpsitam | madyaṃ māṃkaṃ candanaṃ ca mādhvīkaṃ ghṛtamuttamam || 26 || kṛṣṇaśāraṃ phalaṃ lājāḥ siddhānnaṃ darpaṇaṃ tathā | vicitritaṃ vimānaṃ ca sudīptāṃ pratimāṃ tathā || 27 || śuklotpalaṃ padmavanaṃ śaṅkhacillaṃ ca kīrakam | mārjāraṃ parvataṃ meghaṃ mayūraṃ śukasārasam || 28 || śaṅkhakokilavādyānāṃ dhvaniṃ śuśrāva maṅgalam | vicitrakṛṣṇasaṃgītaṃ hariśabdaṃ jayadhvanim || 29 || evaṃbhūtaṃ śubhaṃ dṛṣṭavā śrutvā prahṛṣṭamānasaḥ | praviveśa hariṃ smṛtvā puṇyaṃ vṛndāvanaṃ vanam || 30 || dadarśa purato ramyaṃ rāsamaṇḍalamīpsitam | candanāgurukastūrīpuṣpacandanavāyunā || 31 || vāsitaṃ maṅgalaghaṭai rambhāstamabhairvirājitam | āmrapallavasaṃghaiśca paṭṭasūtravicitritaiḥ || 32 || śobhitaiḥ paritaḥ śaśvatpadmarāgavinirmitam | śobhitaṃ śobhanārhaṃ ca trikoṭiratnamandiraiḥ || 33 || ramyaiḥ kuñjakuṭīraiśca rājitaṃ śatakoṭibhiḥ | rāsaṃ vṛndāvanaṃ dṛṣṭvā kiyaddūraṃ yayau ca saḥ || 34 || dadarśa purato ramyaṃ nandavrajamanuttamam | paraṃ vekuṇṭhasaṃkāśaṃ vaikuṇṭha nilayaṃ śubham || 35 || ratnasopānasaṃyuktaṃ ratnastambhairvirājitam | nānācitravicitrāḍhyaṃ sadratnavalayānvitam || 36 || khacitaṃ maṇisāreṇa racitaṃ viśvakarmaṇā | dvāri dṛṣṭena mārgeṇa rājadvāraṃ viveśa saḥ || 37 || patākāratnajālāḍhyaṃ suktāmāṇikyabhūṣitam | ratnadarpaṇaśobhāḍhyaṃ ratnacitravicitritam || 38 || ratnavithīviracitaṃ maṅgalaṃ maṅgarairghaṭaiḥ | akrūrāgamanaṃ śrutvā sāṅlādo nanda eva ca || 39 || sahito rāmakṛṣṇābhyāṃ jagāmānuvrajāya vai | vṛṣabhānvādibhiryuktaḥ kṛtvā veśyāṃ puraḥsaram || 40 || pūrṇakumbhaṃ gajendraṃ ca kṛtvā'gre śukladhānyakam | kṛṣṇāṃ gāṃ madhuparkaṃ ca pādyaṃ ratnāsanādikam || 41 || gṛhītvā sādaraḥ śāntaḥ sasmito vinatasthā | ānandayukto nandaśca sagaṇaḥ sahabālakaḥ || 42 || dṛṣṭvā'krūraṃ mahābhāgaṃ tūrṇamāliṅganaṃ dadau | praṇemuḥ śiramā sarvai gopā jagṛhurāśiṣam || 43 || parasparaṃ ca saṃyogo babhūva guṇatrānmune | kroḍe cakārākrūraśca kṛṣṇaṃ rāmaṃ krameṇa ca || 44 || cucumba gaṇḍayugule pulakāñyitavigrahaḥ | sāśrunetro'tisāhlādaḥ kṛtārthaḥ siddhavāñchitaḥ || 45 || dadarśa kṛṣṇaṃ dvibhujaṃ kṣaṇaṃ śyāmalasundaram | pītavastraparīdhānaṃ mālatīmālyabhūṣitam || 46 || candanokṣitasarvāṅgaṃ paraṃ vaṃśīdharaṃ varam | stutaṃ brahmeśaśeṣādyairmunīndraiḥ sanakādibhiḥ || 47 || vīkṣitaṃ gopakanyābhiḥ paribūrṇatamaṃ vibhum | kṣaṇaṃ dadarśa kroḍasthaṃ sasmitaṃ ca caturbhujam || 48 || lakṣmīṃsarasvatīyuktaṃ vanamālāvibhūṣitam | sunandanandakumudaiḥ pārṣadaiḥ parisevitam || 49 || sevitaṃ siddhasaṃghaiśca bhaktinamraiḥ parātparam | kṣaṇaṃ dadarśa devaṃ taṃ pañcavaktraṃ trilocanam || 50 || śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ nāgarājairvirājitam | digambaraṃ paraṃ brahma bhasmāṅgaṃ ca jaṭāyutam || 51 || japamālākaraṃ dhyānaniṣṭhaṃ śreṣṭhaṃ ca yoginam | kṣaṇaṃ caturmukhaṃ dhyānaniṣṭhaṃ śreṣṭhaṃ manīṣiṇām || 52 || kṣaṇaṃ dharmasvarūpaṃ ca śeṣarupaṃ kṣaṇaṃ kṣaṇam | kṣaṇaṃ bhāskararūpaṃ ca jyotīrūpaṃ sanātanam || 53 || kṣaṇaṃ paramaśobhāḍhyaṃ koṭikandarpaninditam | kāminīkamanīyaṃ ca kāmukaṃ kāmasaṃyutam || 54 || evaṃbhūtaṃ śiśuṃ dṛṣṭvā sthāpayāmāsa vakṣasi | ratnamiṃhāsane ramye nandadatte ca nārada || 55 || kṛtvā pradakṣiṇaṃ bhaktyā pulakāñcitavigrahaḥ | praṇamya śirasā bhūmau tuṣṭāva puruṣottamam || 56 || akrūra uvāca namaḥ kāraṇarūpāya paramātmasvarūpiṇe sarveṣāmapi viśvānāmīśvarāya namo namaḥ | parāya prakṛterīśa parātparatarāya ca || 57 || nirguṇāya nirīhāya nīrūpāya svarūpiṇe | sarvadevasvarūpāya sarvadeveśvarāya ca || 58 || sarvadevādhidevāya viśvādibhūtarūpiṇe | asaṃśyeṣu ca viśveṣu brahmaviṣṇuśivātmaka || 59 || svarūpāyā''dibījāya tadīśaviśvarūpiṇe | namo gopāṅganeśāya gaṇeśeśvararūpiṇe || 60 || namaḥ suragaṇeśāya rādheśāya namo namaḥ | rādhāramaṇarūpāya rādhārūpadharāya ca || 61 || rādhārādhyāya rādhāyāḥ prāṇādhikatarāya ca | rādhāsādhyāya rādhādhidevapriyatamāya ca || 62 || rādhāprāṇādhidevāya viśvarūpāya te namaḥ | vedastutātmavedajñarūpiṇe sarvavedine || 63 || vaidādhiṣṭhātṛdevāya vedabījāya te namaḥ | yasya lomasu viśvāni cāsaṃkhyāni ca nityaśaḥ || 64 || mahadviṣṇorīśvarāya viśveśāya namo namaḥ | svayaṃ prakṛtirūpāya prākṛtāya namoo || 65 || prakṛtīśvararūpāya pradhānapurūṣāya ca | ityevaṃ stavanaṃ kṛtvā mūrcchāmāpa sabhātale || 66 || papāta sahasā bhūmau punarīśaṃ dadarśa saḥ | bahiḥsthaṃ hṛdayasthaṃ ca paramātmānamīśvaram || 67 || paritaḥ śyāmarūpaṃ ca viśvasthaṃ viśvameva ca | akrūraṃ mūrcchitaṃ dṛṣṭvā nandaḥ sādarapūrvakam || 68 || ratnasiṃhāsane ramye vāsayāmāsa nārada | papraccha sarvavṛttāntaṃ kiṃsviddṛṣṭamiti tvayā || 69 || miṣṭānnaṃ bhojayāmāya kuśalaṃ ca punaḥ punaḥ | akrūreḥ kathayāmasa kaṃsavṛttāntamīpsitam || 70 || svapitrormokṣaṇārthaṃ ca gamanaṃ rāmakṛṣṇayoḥ | ityakrūrakṛtaṃ stotraṃ yaḥ paṭhetsusamāhitaḥ || 71 || aputro labhate putramabhāryoṃ labhate priyam | adhano dhanamāpnoti nirbhūmirurvarāṃ mahīm || 72 || hataprajaḥ prajālābhaṃ pratiṣṭhāṃ cāpratiṣṭhitaḥ | yaśaḥ prāpnoti vipulamayaśasvī ca līlayā || 73 || atha suṣvāpa samaye paraṃ saṃhṛṣṭamānasaḥ | ramye campakatalpe ca kṛṣṇaṃ kṛtvā svavakṣasi || 74 || prātaruthāya sahasā kṛtvā''ṅnikamanuttamam | svarathe sthāpayāmāsa rāmaṃ kṛṣṇaṃ jagatpatim || 75 || gavyaṃ pañcaprakāraṃ ca nānādravyaṃ sudulrabham | vṛṣabhānaṃ ca nandaṃ ca sunandaṃ candabhānakam || 76 || nānāprakāraṃ vādyaṃ ca mṛdaṅgamurajādikam | paṭahaṃ paṇavaṃ caiva ḍhakkāṃ duṃdubhimānakam || 77 || sajjāṃ saṃnahanīṃ kāsyapaṭṭamardalamaṇḍavīm | vādayāmāsa sānandaṃ nandagopo vrajeśvaraḥ || 78 || śrutvā vādyaṃ ca gopyaśca gamanaṃ rāmakṛṣṇayoḥ | dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ rathasthaṃ tamāyayuḥ kopapīḍitāḥ || 79 || kṛṣṇena vāritāḥ sarvāḥ preritā rādhāyā dvijaḥ | babhañjurīśvararathaṃ pādāghātena līlayā || 80 || tatra sarveṣu gopeśa hāhākāraṃ kṛteṣu ca | prayayurbalavatyaśca kṛṣṇaṃ kṛtvā svavakṣasi || 81 || kācitkrūraṃ tamakrūraṃ bhartsayāmāsa kopataḥ | kāścidvaddhvā ca vastreṇa cākūraṃ prayayustataḥ || 82 || kācittaṃ tāḍayāmāsa kaṅkaṇena kareṇa ca | tadvastraṃ hārayāmāsa kṛtvā vivasanaṃ mune || 83 || kṣatavikṣatasarvāṅgaṃ dṛṣṭvā'krūraṃ ca mādhavaḥ | jagāma rādhānikaṭaṃ bodhayāmāsa tāṃ punaḥ || 84 || ādhyātmikena yogena vinayena ca sādaram | akrūraṃ bodhayāmāsa vodhayāmāsa tāṃ punaḥ || 85 || ākāśātpatitaṃ divyaṃ santraprasthāpitaṃ ratham | vicitravastrasaṃyuktaṃ dadarśa purato hariḥ || 86 || khacitaṃ maṇirājena racitaṃ viśvakarmaṇā | taṃ dṛṣṭvā mātṛbhavanamājagāma jagatpatiḥ || 87 || bhuktvā pītvā sukhaṃ suptvā bhagavānsahabāndhavaḥ | tasthau munīndradevendrabrahmeśaśeṣavanditaḥ || 88 || muṣupurgoṃpikāḥ sarvāḥ paraṃ saṃhṛṣṭamānasāḥ | puṣpatalpe ca ramye ca rādhayā saha nārada || 89 || sarve cā''nandayuktāśca janā gokulavāsinaḥ | kecidgopāśca nanṛtuḥ kecitsaṃgītatatparāḥ || 90 || iti śībrahmao śrikṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo gopīviṣayo nāma saptatitamo'dhyāyaḥ || 70 ||