Chapter 65

अथ पञ्चषष्टितमोऽध्यायः नारायम उवाच कंसस्य वचनं श्रुत्वा सोऽक्रूरो धर्मिणां वरः । उवाच चौद्धवं शान्तं शान्तः प्रहृष्टमानसः ।। १ ।। अक्रूर उवाच सुप्रभाताऽद्य रजनी बभूव मे शुभं दिनम् । तुष्टाश्च गुरवो विब्रा देवा मामिति निश्चितम् ।। २ ।। कोटिजन्मार्जितं पुण्यं मम स्वयमुपस्थितम् । बभूव मे समुत्पन्नं यद्यत्कर्म शुभाशुभम् ।। ३ ।। चिच्छेद बन्धनिगडं मम बद्धस्य कर्मणा । कारागाराश्च संसारान्मुक्तो यामि हरेःपदम् ।। ४ ।। सुहृदर्थो कृतोऽहं च कंसेन विदुषा रुषा । वरेण तुल्यो देवस्य क्रोधो मम बभूव ह ।। ५ ।। व्रजराज समाहर्तुं व्रजं यास्यामि सांप्रतम् । द्रक्ष्यामि परमं पूज्यं भुक्तिमुक्तिप्रदायिनम् ।। ६ ।। नवीनजलदश्यामं नीलेन्दीवरनोचनम् । पीतवस्त्रसमायुक्तकटिदेशविराजितम् ।। ७ ।। धूलिधूसरिताङ्गं च किंवा चन्दनचर्चितम् । अथाव नवनीताक्तमङ्गं द्रक्ष्यामि सस्मितम् ।। ८ ।। किंवा विनोदमुरलीं वादयन्तं मनोहरम् । किंवा गवां समूहं च चारजन्तमितस्ततः ।। ९ ।। किंवा वसन्तं गच्छन्तं शयानं वा सुनिश्चितम् । निद्रेशं कीदृशं चाद्य सुदृष्ट्वा च शुभे क्षणो ।। १० ।। यत्पादपद्मं ध्यायन्ते ब्रह्मविष्णुशिवादयः । न हि जानाति यस्यान्तमनन्तोऽनन्तविग्रहः ।। ११ ।। यत्प्रभावं न जानन्ति देवाः सन्तश्च संततम् । स्य स्तोत्रे जडीभूता भीता देवी सरस्वती ।। १२ ।। दासीनियुक्ता यद्दास्यो महालक्षमीश्च लक्षीता । गङ्मा यस्य पदाम्भोजान्निःसृता सत्तव रूमिणी ।। १३ ।। जन्ममृत्युजराव्याधिहरा त्रिभुवनात्परा । दर्शनस्पर्शनाभ्यां च नृणां पातकनाशिनी ।। १४ ।। ध्यायते यत्पदाम्भोजं दुर्गा दुर्गविनाशिनी । त्रेलोक्यजननी देवी मुलप्रकृतिरीश्वरी ।। १५ ।। लोम्नां कूपेषु विश्वानि महाविष्णोश्च यस्य च । असंख्यानि विचित्राणि स्थूलात्स्थूलतरस्य च ।। १६ ।। स च यत्षोडशांशश्च यस्य सर्वेश्वरस्य च । तं द्रष्टुं यामि हे बन्धो मायामानुषरूपिणम् ।। १७ ।। सर्व सर्वान्तरात्मानं सर्वज्ञं प्रकृतेः परम् । ब्रह्मज्योतिःस्वरूपं च भक्तानुग्रहविग्रहम् ।। १८ ।। निर्गुणं च निरीहं च निरानन्दं निराश्रयम् । परमं परमानन्दं सानन्दं नन्दनन्दनम् ।। १९ ।। स्वेच्छामयं सर्वपरं सर्वबीजं सनातनम् । वदन्ति योगिनः शश्वद्ध्यायन्तेऽहर्निशं शिशुम् ।। २० ।। मन्वन्तरसहस्रं च निराहारः कृशोदरः । पद्मे पाद्मस्तपस्तेपे पुरा पाद्मं तु यत्कृते ।। २१ ।। पुनः कुरु तपस्यां च तदा द्रक्ष्यसि मामिति । सकृच्छब्दं च शुश्राव न ददर्श तथाऽपि तम् ।। २२ ।। तावत्कालं पुनस्तप्त्वा वरं प्राप ददर्श तम् । ईदृशं परमेशं च द्रक्ष्याम्यद्य तमुद्धव ।। २३ ।। पुरा शंभुस्तपस्तेपे यावद्वै ब्रह्मणो वयः । ज्योतिर्मण्डलमध्ये च गोलोके तं ददर्श सः ।। २४ ।। सर्वतत्तवं सर्वसिद्धं ममतत्वं परं वरम् । संप्राप तत्पदाम्भोजे भक्तिं च निर्मलां पराम् ।। २५ ।। चकाराऽत्मसमं तं च यो भक्तो(क्तं)भक्तवत्सलः । ईदृशं परमेशं च द्रक्ष्याम्यद्य तमुद्धव ।। २६ ।। सहस्रशक्रपातान्तं निराहारः कृशोदरः । यस्यानन्तस्तपस्तेपे भक्त्या च परमात्मनः ।। २७ ।। तदा चाऽऽत्मसमं ज्ञानंददौ तस्मै य ईश्वाः । ईदृशं परमेशं च द्रक्ष्याo ।। २८ ।। सहस्रशक्रपातान्तं धर्मस्तेपे च यत्तपः । तदा बभूव साक्षी स धर्मिणां सर्वकर्मिणाम् ।। २९ ।। शास्ता च फलदाता च यत्प्रसादान्नृणामिह । सर्वेशमीदृशमहो द्रक्ष्याo ।। ३० ।। अष्टाविंशतिरिन्द्राणां पतने यद्दिवानिशम् । एवं क्रमेण मासाब्दैः शताब्दं ब्रह्मणो वयः ।। ३१ ।। अहो यस्य निमेषेण ब्रह्मणः पतनं भवेत् । ईदृशं परमात्मानं द्रक्ष्याo ।। ३२ ।। नास्ति भूरजसा संख्या यथैव ब्रह्मणां तथा । तथैव बन्धो विश्वानां तदाधारो महाविराट् ।। ३३ ।। विशवे विश्वे च प्रत्येकं ब्रह्म विष्णुशिवादयः । मुनयो मनवः मिद्धा मानवाद्याश्चराचराः ।। ३४ ।। यत्षोडशांशः स विराट् सृष्टो नष्टश्च लीलया । ईदृशं सर्वशास्तारं द्रक्ष्याo ।। ३५ ।। इत्योवमुक्त्वाऽक्रूरश्च पुलकाञ्चितविग्रहः । मूर्च्छां प्राप साश्रुनेत्रोदध्यो तच्चरणाम्बुजम् ।। ३६ ।। बभूव भक्तिपूर्णश्च स्मारं स्मारं पदाम्बुजम् । कृत्वा प्रदक्षिणं वाऽपि कृष्णस्य परमात्मनः ।। ३७ ।। उद्धवश्च तमाश्लिष्य प्रशशंक पुनः पुनः । स च शीघ्रं ययौ गेहमकूरोऽपि स्वमन्दिरम् ।। ३८ ।। इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo अक्रूरहर्षोत्कर्षकथनं नाम पञ्चषष्टि,मोऽध्यायः ।। ६५ ।।

atha pañcaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ nārāyama uvāca kaṃsasya vacanaṃ śrutvā so'krūro dharmiṇāṃ varaḥ | uvāca cauddhavaṃ śāntaṃ śāntaḥ prahṛṣṭamānasaḥ || 1 || akrūra uvāca suprabhātā'dya rajanī babhūva me śubhaṃ dinam | tuṣṭāśca guravo vibrā devā māmiti niścitam || 2 || koṭijanmārjitaṃ puṇyaṃ mama svayamupasthitam | babhūva me samutpannaṃ yadyatkarma śubhāśubham || 3 || ciccheda bandhanigaḍaṃ mama baddhasya karmaṇā | kārāgārāśca saṃsārānmukto yāmi hareḥpadam || 4 || suhṛdartho kṛto'haṃ ca kaṃsena viduṣā ruṣā | vareṇa tulyo devasya krodho mama babhūva ha || 5 || vrajarāja samāhartuṃ vrajaṃ yāsyāmi sāṃpratam | drakṣyāmi paramaṃ pūjyaṃ bhuktimuktipradāyinam || 6 || navīnajaladaśyāmaṃ nīlendīvaranocanam | pītavastrasamāyuktakaṭideśavirājitam || 7 || dhūlidhūsaritāṅgaṃ ca kiṃvā candanacarcitam | athāva navanītāktamaṅgaṃ drakṣyāmi sasmitam || 8 || kiṃvā vinodamuralīṃ vādayantaṃ manoharam | kiṃvā gavāṃ samūhaṃ ca cārajantamitastataḥ || 9 || kiṃvā vasantaṃ gacchantaṃ śayānaṃ vā suniścitam | nidreśaṃ kīdṛśaṃ cādya sudṛṣṭvā ca śubhe kṣaṇo || 10 || yatpādapadmaṃ dhyāyante brahmaviṣṇuśivādayaḥ | na hi jānāti yasyāntamananto'nantavigrahaḥ || 11 || yatprabhāvaṃ na jānanti devāḥ santaśca saṃtatam | sya stotre jaḍībhūtā bhītā devī sarasvatī || 12 || dāsīniyuktā yaddāsyo mahālakṣamīśca lakṣītā | gaṅmā yasya padāmbhojānniḥsṛtā sattava rūmiṇī || 13 || janmamṛtyujarāvyādhiharā tribhuvanātparā | darśanasparśanābhyāṃ ca nṛṇāṃ pātakanāśinī || 14 || dhyāyate yatpadāmbhojaṃ durgā durgavināśinī | trelokyajananī devī mulaprakṛtirīśvarī || 15 || lomnāṃ kūpeṣu viśvāni mahāviṣṇośca yasya ca | asaṃkhyāni vicitrāṇi sthūlātsthūlatarasya ca || 16 || sa ca yatṣoḍaśāṃśaśca yasya sarveśvarasya ca | taṃ draṣṭuṃ yāmi he bandho māyāmānuṣarūpiṇam || 17 || sarva sarvāntarātmānaṃ sarvajñaṃ prakṛteḥ param | brahmajyotiḥsvarūpaṃ ca bhaktānugrahavigraham || 18 || nirguṇaṃ ca nirīhaṃ ca nirānandaṃ nirāśrayam | paramaṃ paramānandaṃ sānandaṃ nandanandanam || 19 || svecchāmayaṃ sarvaparaṃ sarvabījaṃ sanātanam | vadanti yoginaḥ śaśvaddhyāyante'harniśaṃ śiśum || 20 || manvantarasahasraṃ ca nirāhāraḥ kṛśodaraḥ | padme pādmastapastepe purā pādmaṃ tu yatkṛte || 21 || punaḥ kuru tapasyāṃ ca tadā drakṣyasi māmiti | sakṛcchabdaṃ ca śuśrāva na dadarśa tathā'pi tam || 22 || tāvatkālaṃ punastaptvā varaṃ prāpa dadarśa tam | īdṛśaṃ parameśaṃ ca drakṣyāmyadya tamuddhava || 23 || purā śaṃbhustapastepe yāvadvai brahmaṇo vayaḥ | jyotirmaṇḍalamadhye ca goloke taṃ dadarśa saḥ || 24 || sarvatattavaṃ sarvasiddhaṃ mamatatvaṃ paraṃ varam | saṃprāpa tatpadāmbhoje bhaktiṃ ca nirmalāṃ parām || 25 || cakārā'tmasamaṃ taṃ ca yo bhakto(ktaṃ)bhaktavatsalaḥ | īdṛśaṃ parameśaṃ ca drakṣyāmyadya tamuddhava || 26 || sahasraśakrapātāntaṃ nirāhāraḥ kṛśodaraḥ | yasyānantastapastepe bhaktyā ca paramātmanaḥ || 27 || tadā cā''tmasamaṃ jñānaṃdadau tasmai ya īśvāḥ | īdṛśaṃ parameśaṃ ca drakṣyāo || 28 || sahasraśakrapātāntaṃ dharmastepe ca yattapaḥ | tadā babhūva sākṣī sa dharmiṇāṃ sarvakarmiṇām || 29 || śāstā ca phaladātā ca yatprasādānnṛṇāmiha | sarveśamīdṛśamaho drakṣyāo || 30 || aṣṭāviṃśatirindrāṇāṃ patane yaddivāniśam | evaṃ krameṇa māsābdaiḥ śatābdaṃ brahmaṇo vayaḥ || 31 || aho yasya nimeṣeṇa brahmaṇaḥ patanaṃ bhavet | īdṛśaṃ paramātmānaṃ drakṣyāo || 32 || nāsti bhūrajasā saṃkhyā yathaiva brahmaṇāṃ tathā | tathaiva bandho viśvānāṃ tadādhāro mahāvirāṭ || 33 || viśave viśve ca pratyekaṃ brahma viṣṇuśivādayaḥ | munayo manavaḥ middhā mānavādyāścarācarāḥ || 34 || yatṣoḍaśāṃśaḥ sa virāṭ sṛṣṭo naṣṭaśca līlayā | īdṛśaṃ sarvaśāstāraṃ drakṣyāo || 35 || ityovamuktvā'krūraśca pulakāñcitavigrahaḥ | mūrcchāṃ prāpa sāśrunetrodadhyo taccaraṇāmbujam || 36 || babhūva bhaktipūrṇaśca smāraṃ smāraṃ padāmbujam | kṛtvā pradakṣiṇaṃ vā'pi kṛṣṇasya paramātmanaḥ || 37 || uddhavaśca tamāśliṣya praśaśaṃka punaḥ punaḥ | sa ca śīghraṃ yayau gehamakūro'pi svamandiram || 38 || iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo akrūraharṣotkarṣakathanaṃ nāma pañcaṣaṣṭi,mo'dhyāyaḥ || 65 ||